Hôm nay,  

Rượu Bia Và Các Loại Thuốc Có Thể Thay Đổi Cấu Trúc Bộ Não Chúng Ta Như Thế Nào?

26/01/202400:00:00(Xem: 875)

ruou bia

Rượu bia và các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến bộ não nhiều hơn những gì chúng ta vẫn nghĩ. (Nguồn: pixabay.com)

 
Bộ não của chúng ta thường có khuynh hướng tìm kiếm và phản ứng với những điều mang lại sự hài lòng, gọi là phần thưởng. Khi chúng ta đói, bộ não hiểu rằng thức ăn là một phần thưởng, còn khi ta khát, nước sẽ là phần thưởng. Nhưng lạm dụng các chất gây nghiện như rượu và các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến các con đường tìm kiếm phần thưởng tự nhiên trong bộ não, tạo ra những ham muốn khó kiểm soát và làm giảm khả năng kiểm soát hành vi của chúng ta.
 
Nói cách khác, khi chúng ta sử dụng các chất gây nghiện như rượu hoặc các loại thuốc, cảm giác về phần thưởng được “tăng cường” quá mức, và đối với những người sử dụng thường xuyên, điều này có thể dẫn đến những cảm giác ham muốn rất khó kiểm soát và làm suy giảm khả năng kiểm soát hành vi của họ, gây ra tình trạng nghiện.
 
Một quan niệm sai lầm phổ biến cho rằng một người bị nghiện là do ý chí họ yếu kém. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của thông tin và công nghệ trong lĩnh vực di truyền phân tử trong thập niên qua đã làm thay đổi đáng kể những hiểu biết cơ bản của chúng ta về chứng nghiện.
 
Trước đây, nhiều người tin rằng người nghiện thiếu ý chí mạnh mẽ để kiểm soát hành vi của mình. Nhưng với sự tiến bộ trong lĩnh vực di truyền phân tử, hiện nay chúng ta hiểu rằng nghiện có một cơ sở mạnh mẽ về mặt di truyền và thần kinh. Có nghĩa là, có những biến đổi di truyền và tác động lên hệ thống thần kinh trong não làm tăng nguy cơ ai đó dễ bị nghiện. Và những hiểu biết mới về cách hình thành chứng nghiện có thể giúp thay đổi cách điều trị.
 
Rượu và thuốc ảnh hưởng đến hoạt động của gen trong não
 
Mỗi tế bào não của chúng ta đều chứa mã gen di truyền được lưu trữ trong các chuỗi DNA dài. Để nén tất cả số DNA đó vào một tế bào, nó cần phải được cuốn xung quanh các “cuộn” protein gọi là histones. Những chỗ mà DNA được tháo ra chứa các gen hoạt động mã hóa cho các protein phục vụ các chức năng quan trọng trong tế bào.
 
Khi hoạt động của gen thay đổi, các protein mà tế bào sản xuất cũng thay đổi theo. Những thay đổi như vậy có thể xảy ra từ một kết nối thần kinh duy nhất trong bộ não cho đến cách chúng ta cư xử. Điều này cho thấy rằng mặc dù gen ảnh hưởng đến cách bộ não phát triển, nhưng gen nào được bật / tắt khi chúng ta học những điều mới sẽ luôn linh động và thích nghi để phù hợp với nhu cầu hàng ngày của từng người.
 
Dữ liệu nghiên cứu mới từ các mô hình động vật cho thấy việc lạm dụng rượu và các loại thuốc có ảnh hưởng trực tiếp đến sự biểu hiện gen ở các vùng não giúp thúc đẩy các phản ứng trí nhớ và phần thưởng.
 
Có nhiều cách mà các chất gây nghiện có thể thay đổi sự biểu hiện gen. Chúng có thể thay đổi những protein nào kết nối với DNA để bật và tắt gen, và những đoạn DNA nào được tháo ra. Chúng có thể thay đổi quá trình DNA được đọc và dịch thành protein, cũng như thay đổi những protein quyết định cách tế bào sử dụng năng lượng để hoạt động.
 
Thí dụ, rượu có thể gây ra một biến thể gen được biểu hiện trong mạch trí nhớ ở ruồi và người, dẫn đến những thay đổi trong các thụ thể dopamine (dopamine là chất dẫn truyền thần kinh được tạo ra trong não. Nó đóng vai trò như một “trung tâm khen thưởng” và tham gia vào nhiều chức năng của cơ thể, bao gồm trí nhớ, vận động, động lực, tâm trạng, sự chú ý, v.v.) và các yếu tố phiên mã (transcription factors) liên quan đến các tín hiệu phần thưởng và chức năng tế bào não. Tương tự, chất á phiện cocaine có thể gây ra một biến thể gen được biểu hiện ở trung tâm các tín hiệu phần thưởng của chuột, khiến chúng ham muốn có thêm nhiều cocaine hơn.
 
Cách những loại thuốc này gây ra những thay đổi trong việc điều chỉnh gen vẫn chưa được tìm hiểu ngọn ngành. Tuy nhiên, mối liên quan trực tiếp giữa việc sử dụng rượu và những thay đổi trong biểu hiện gen ở chuột mang lại một số manh mối. Một phụ phẩm của rượu khi bị phân giải trong gan gọi là axetat có thể vượt qua hàng rào máu não và ‘tháo’ DNA khỏi các histones trong mạch trí nhớ của chuột.
 
Rượu, nicotine, cocaineopioid cũng kích hoạt các con đường truyền tín hiệu quan trọng, là những chất điều chỉnh quan trọng của quá trình chuyển hóa. Điều này cho thấy chúng cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của chức năng thần kinh và do đó ảnh hưởng đến gen nào được biểu hiện.
 
Lối sống thay đổi hoạt động của gen não
 
Cách mà các chất gây nghiện thay đổi chức năng tế bào là rất phức tạp. Phiên bản gen mà chúng ta có khi mới sinh ra có thể được sửa đổi theo nhiều cách trước khi nó trở thành protein chức năng, bao gồm cả việc tiếp xúc với rượu và thuốc. Sự phức tạp này là bằng chứng cho thấy những thay đổi biểu hiện gen trong não của chúng ta không phải là vĩnh viễn. Chúng cũng có thể được thay đổi bởi các loại thuốc và lối sống.
 
Nhiều loại thuốc thường được kê toa để điều trị rối loạn sức khỏe tâm thần cũng ảnh hưởng đến biểu hiện gen. Thuốc chống trầm cảm và thuốc ổn định tâm trạng có thể thay đổi cách sửa đổi DNA và gen nào được biểu hiện. Thí dụ, một loại thuốc điều trị trầm cảm phổ biến có tên là escitalopram ảnh hưởng đến mức độ cuốn của DNA và có thể thay đổi biểu hiện của các gen quan trọng đối với độ linh hoạt của bộ não.
 
Ngoài ra, các phương pháp điều trị dựa trên mRNA có thể thay đổi các gen cụ thể được biểu hiện để điều trị các bệnh như ung thư. Trong tương lai, chúng ta có thể khám phá ra những liệu pháp tương tự để điều trị chứng nghiện rượu và chất gây nghiện. Những phương pháp điều trị này có thể nhắm vào các con đường truyền tín hiệu quan trọng liên quan đến chứng nghiện, thay đổi cách hoạt động của các mạch trong não và cách thức rượu và thuốc ảnh hưởng đến chúng.
 
Lối sống cũng có thể ảnh hưởng đến biểu hiện gen trong não của chúng ta, mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết liệu chúng có thể điều chỉnh những thay đổi được gây ra bởi các chất gây nghiện hay không. Giống như rượu và thuốc, thay đổi chế độ dinh dưỡng cũng có thể ảnh hưởng đến biểu hiện gen. Ở ruồi, chế độ dinh dưỡng giàu đường có thể lập trình lại khả năng cảm nhận vị ngọt thông qua mạng lưới biểu hiện gen liên quan đến quá trình phát triển.
 
Tập thiền, dù chỉ sau một ngày, cũng có thể ảnh hưởng đến việc điều chỉnh gen trong não thông qua các cơ chế tương tự. Tham gia một khóa tu thiền trong khoảng một tháng có thể làm giảm sự biểu hiện của các gen liên quan đến viêm nhiễm, và những thiền giả giàu kinh nghiệm có thể giảm sự biểu hiện của gen gây viêm nhiễm chỉ sau một ngày thiền sâu chuyên sâu.
 
Nghiên cứu trên động vật cũng chỉ ra rằng tập thể dục làm thay đổi biểu hiện gen bằng cách thay đổi cả các histones và các tag phân tử gắn trực tiếp vào DNA. Điều này làm tăng hoạt động của các gen quan trọng đối với hoạt động và độ linh hoạt của tế bào thần kinh, ủng hộ ý kiến cho rằng tập thể dục giúp cải thiện khả năng học tập, tăng cường trí nhớ và có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh trí nhớ suy giảm (dementia).
 
Từ việc tham gia Tháng Giêng Khô Ráo (Dry January) hoặc nhiều phong trào kiêng cử lành mạnh khác, nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sinh học não bộ. Lên kế hoạch giảm sử dụng rượu và thuốc, cũng như áp dụng những thói quen sống lành mạnh, có thể giúp ổn định và mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe thể chất và tinh thần của quý vị.
 
Nguồn: “Alcohol and drugs rewire your brain by changing how your genes work – research is investigating how to counteract addiction’s effects” được đăng trên trang TheConversation.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”
Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
Một nghiên cứu mới cho thấy thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu suất làm việc trong ngày, mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, so với những người ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày, những người ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khi về già.
Khi nói đến việc giữ cho xương khỏe mạnh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến vitamin D, chất dinh dưỡng giúp cơ thể hấp thụ lượng canxi cần thiết để giúp cho bộ xương chắc khỏe. Nhưng dù rằng vitamin D đúng là một chất dinh dưỡng thiết yếu, trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy tầm quan trọng của các loại vitamin khác trong việc chống gãy xương (fractures) và bệnh loãng xương, hay bệnh xương xốp (osteoporosis).
Không thể nhìn thấy bằng mắt thường, không có mùi và cũng chẳng có vị, những lượng nhỏ chì (lead) hiện diện trong các vật dụng mà chúng ta sử dụng hàng ngày, trong nhà chúng ta ở, và cả trong nước chúng ta uống. Thậm chí, chì còn xuất hiện trong các bình nước tái sử dụng, như việc phát hiện ra chì trong đáy ly Stanley. Vụ việc đã làm dấy lên nhiều tranh cãi và khơi dậy sự chú ý của người tiêu dùng đối với một vấn đề đã tồn tại từ rất lâu.
Hôm cuối tháng Hai vừa qua, Tòa Tối cao của bang Alabama phán quyết rằng: “Phôi đông lạnh là trẻ em.” Tuyên án này tuy chỉ có uy lực theo Hiến pháp và luật pháp ở Alabama, tuy nhiên, sự bắt đầu này tạo ra tiền lệ cho tất cả những vụ án vế sau của tất cả các bang khác và kề cả hiến pháp Hoa Kỳ, ảnh hưởng đến thời kỳ cho phép phá thai. Nhiều người và nhiều cơ quan sẽ phải chịu trách nhiệm, sẽ bị trừng phạt nếu làm hỏng phôi thai, như một tội giết trẻ em. Phán quyết của Alabama, được công bố hôm thứ Sáu, bắt nguồn từ hai vụ kiện của ba nhóm cha mẹ đã trải qua thủ tục thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để sinh con và sau đó chọn đông lạnh số phôi còn lại. Giáo sư Nicole Huberfeld của Trường Luật Đại học Boston cho biết, đó cũng là một quyết định có thể gây ảnh hưởng lan rộng đến việc sử dụng các phương pháp điều trị sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Thử tưởng tượng rằng chỉ cần uống một viên thuốc là quý vị sẽ tràn trề năng lượng, da dẻ mịn màng, và tim mạch khỏe re? Các viễn cảnh hấp dẫn này vẫy gọi mãnh liệt mỗi khi chúng ta dạo quanh qua các quầy hàng bán các loại thực dược phẩm bổ dưỡng trong hiệu thuốc, từ các loại viên uống dầu cá (fish oil), bột collagen (collagen powder), kẹo bổ sung ma-giê và muôn hình vạn trạng các loại vitamin.
Hơn một thập niên từ sau cái chết bất ngờ của mẹ, Sehrish Sayani mắc chứng rối loạn tâm thần hậu chấn (PTSD). Suốt những năm đó, những cơn hoảng loạn dữ dội nhất đã giảm dần, nhưng các triệu chứng như nghi ngại thái quá (hypervigilance), trở nên đặc biệt nhạy cảm với một số yếu tố và những giấc ngủ chập chờn đã trở nên quen thuộc trong cuộc sống của cô.
Trong cuốn tiểu thuyết Chuyện Hai Thành Phố (A Tale of Two Cities) của Charles Dickens, được xuất bản năm 1859 và lấy bối cảnh thời Cách Mạng Pháp, có đoạn viết: “Đó là thời đại tốt đẹp nhất, cũng là thời đại tồi tệ nhất, đó là thời đại của sự khôn ngoan, cũng là thời đại của sự ngu xuẩn.” Đại dịch COVID-19 cũng là một thời đại như thế. Một mặt, khoa học đã cứu sống được nhiều người. Chưa đầy một năm sau khi phát hiện virus, Hoa Kỳ đã tạo ra và thử nghiệm vắc xin, rồi cho sản xuất, phân phối và triển khai tiêm chủng hàng loạt miễn phí cho người dân. Ước tính vắc xin COVID đã cứu được ít nhất 3.2 triệu người chỉ riêng ở Hoa Kỳ. Những thành tựu này tạo ra hy vọng về việc chúng ta có thể nhanh chóng ứng phó với đại dịch trong tương lai.
Hơn một thập niên trước, Shria Kumar, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và là chuyên gia nghiên cứu tại Đại học Miami, bắt đầu chú ý đến một dấu hiệu đáng lo ngại. Có một số bệnh nhân ung thư dạ dày đến gặp bà ở độ tuổi rất trẻ, và rất nhiều người là phụ nữ. Khuynh hướng này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay. Các khoa học gia đang nỗ lực tìm hiểu tại sao điều này lại xảy ra. Vào mùa xuân năm ngoái, họ đã xác nhận rằng hiện tượng này đang diễn ra ở Hoa Kỳ. Sau khi kiểm tra hệ thống các cơ sở dữ liệu chứa các thông tin chi tiết về các trường hợp ung thư ở nhiều tiểu bang trên toàn quốc, các nhà nghiên cứu nhận thấy ung thư dạ dày đang gia tăng nhanh hơn ở phụ nữ trẻ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.