Hôm nay,  
Việt Báo Online

Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?

17/05/201900:00:00(Xem: 1230)
Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?
BS_NGUYEN_Y_DUC nguyen y du
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

*1- Nang Thượng Thận dùng vào việc gì?

Bất cứ ai quen thuộc với một bức hình của Napoleon mang một cái mũ có vành vểnh lên ở ba phía thì chắc là không lạ gì với hình dạng của nang thượng thận. Khi chiếc nón ba cạnh của Đại Đế đã đội lên đầu thì cũng giống như nang thượng thận chụp lên phia trên của mỗi trái thận. Mỗi tuyến nội tiết này chỉ dài khoảng 2.5 tới 5.1 cm và nặng khoảng một phần của 28gr mỗi bên nhưng chúng sản xuất ra hơn ba chục tá kích thích tố.

Nang thượng thận có hai phần khác nhau đến nỗi này thực ra là một cặp tuyến, chiếc này nằm trong chiếc kia. Phần bên ngoài gọi là vỏ mầu vàng nhận kích thích tố của não thùy  adrenocorticotropic. Phần ở trong có mầu đỏ nâu và nhận lệnh trực tiếp từ hệ thần kinh.

Kích thích tố do phần vỏ gọi là các steroids. Có ba loại: *mineralocorticoid mà nhiệm vụ là giữ thăng bằng các chất natri và ka li trong cơ thể;

** glucocorticoids có nhiệm vụ nâng lượng đường trong máu và

*** kích thích tố sinh dục.  

Phần tủy tràng tiết ra hai loại kích thích tố: adrenaline và noradrenaline.Vì các hóa chất này có trách nhiệm đối với một số phản ứng như sợ hãi và nóng giận cho nên chúng được gọi là kích thích tố khẩn cấp.

**2. Tuyến nội tiết làm gì khi ta bị Căng Thẳng?

Sẽ qua một cuộc giải phẫu hoặc nhận được một số dấu hiệu báo trước là ta cần giải phẫu. Về nhà mà thấy kẻ trộm có khí giới ở trên trần nhà hoặc lo ngaị về những hóa đơn chưa trả. Tham dự một cuộc thi hoặc chờ đợi để được phỏng vấn.Can dự vào một cuộc đôi co hoặc ngồi trên xe hơi ở chỗ nhiều giao thông mà không làm gì được. Có cả ngàn lý do vật chất cũng như tinh thần hành hạ cơ thể của chúng ta. Đó là một số những căng thẳng tinh thần.

Hệ thống nội tiết giải quyết những căng thẳng này rất nhanh.

*Phần tủy tràng tiết ra adrenaline và noradrenaline làm cho tim đập nhanh và hơi thở rồn rập để lấy thêm không khí.

**Cấu tạo dưới đồi tiết ra kích thích tố corticotropin-releasing CRH. Chất này lại làm tuyến yên tiết ra kích thích tố adrenocorticotropic ACTH. ACTH  lại kích thích nang thượng thận để đưa kích thích tố glucocorticoid vào dòng máu.

Kích thích tố quan trọng nhất là cortisol được biết dưới tên hydrocortisone. Căng thẳng có thể khiến nang thượng thận tiết ra cortisol gấp 20 lần số bình thường để cơ thể đối phó với các khó khăn. Nó lấy amino acids từ các kho dự trữ ở thịt và các mô bào khác,giúp đưa chúng vào gan và từ đây chuyển chúng thành chất glucose.Nó cũng thả ra chất béo acit từ mô mỡ. Chúng ta vẫn chưa biết bằng cách nào những thay đổi đó giúp ta đối phó với căng thẳng.

Kích thích tố rất cần thiết để ta đối phó với căng thẳng hoặc thương tích, chạy trốn trước thú dữ trong rừng hoặc đánh nhau bằng tay với kẻ thù.Nhưng có nhiều căng thẳng trong đời sống hàng ngày không cần đến sức mạnh và sự tiết ra các kích thích tố vô tội vạ có thể mang hại cho cơ thể.

***3-Có cách y khoa nào dùng cho adrenaline?

Những con rắn có vẻ  đáng sợ hơn là con ong, kiến lửa, ong bò vẽ hoặc ong bắp cầy, nhưng tại một vài vùng ở trên thế giới, sâu bọ cắn lại giết nhiều gấp đôi số người bị rắn cắn mỗi năm. Nguyên nhân là do dị ứng. Và các bác sĩ đều khuyên mỗi người nên mang một ống adrenaline để chích ngay.Thuốc sẽ mở đường dẫn không khí, kích thích trái tim và duy trì huyết áp ở mức bình thường.

Adrenaline cũng được dùng trong trường hợp có khẩn cấp ở tim khi ta chích vào tim để cơ quan này hoạt động trở lại. Chúng được dùng để chữa cơn suyễn bằng cách làm thư dãn cuống phổi cũng như khi bị nghẹt mũi.

****4-Nếu dùng glucorticoid lâu có nguy hiểm gì không?

Công dụng của glucocorticoids, kể cả cortisone, như là một dược phẩm tùy thuộc vào sức mạnh để giảm viêm và chấn áp hệ miễn dịch khi dùng nhiều nhưng lại có thể gây ra một số tác dụng phụ. Tuy nhiên dùng nhiều và lâu lại cũng gây ra tác dụng phụ như chất béo tụ lại và đưa tới mặt tròn như mặt trăng.Các tác dụng phụ nguy hiểm khác như loãng xương, loét bao tử, tiểu đường, cao huyết áp và vết thương lâu lành. Giảm hệ thống miễn dịch đưa tới nhiễm trùng mà không biết vì không viêm đỏ lại ít đau. Một rủi ro khác là rối loạn về tâm lý gồm có vui quá hoặc điên khùng.

Các yếu tố trên đây không làm chúng ta quên cách điều trị với glucocorticoid. Tác dụng phụ quan trọng nhất có thể phòng ngừa bằng cách dùng phân lượng nhỏ nhất trong thời gian ngắn nhất và ngày nay đa số các bác sĩ rất bảo thủ khi biên toa cho thuốc này. Ngoài ra, các nhà chuyên môn lại khám phá ra rằng dùng liều lượng cao và cách nhật lại an toàn hơn.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

07/10/2019(Xem: 709)
Một loại thuốc nhắm sửa chữa những gen bị lỗi có thể giúp cho một số đàn ông bị ung thư tuyến tiền liệt sống lâu hơn – một nghiên cứu lâm sàng mới vừa kết luận.
07/10/2019(Xem: 1263)
Theo báo cáo của Parkinson’s News Today, hiện có khoảng 1 triệu người Mỹ đang sống chung với căn bệnh Parkinson.
07/10/2019(Xem: 1669)
Hiện nay, chúng ta đều biết có những loại thực phẩm có khả năng chống ại một số bệnh. Nhưng một nghiên cứu còn chỉ ra một số loại thực phẩm có khả năng phóng, và kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư trong cơ thể.
07/10/2019(Xem: 1639)
Trung Tâm Phòng Chống Dịch Bệnh cho biết 100 triệu người lớn Mỹ đang mắc bệnh và ở giai đoạn tiền tiểu đường.
07/10/2019(Xem: 804)
Thông tin về y học có khi cũng thay đổi… 180 độ! Theo một nghiên cứu mới được công bố, những người nào thích ăn thịt đỏ, và thịt qua chế biến nay có thể … ăn như bình thường!
07/10/2019(Xem: 346)
Một bác sĩ ở tiểu bang Oregon đã kiện Đại Học Oregon Health & Science (OHSU), đòi bồi thường $5.25 triệu.
30/09/2019(Xem: 895)
Hai nghiên cứu mới vừa kết luận một liều lượng aspirin thấp có thể cải thiện khả năng sống sót của những bệnh nhân ung thư phổi, và ung thư da đầu/cổ.
30/09/2019(Xem: 1127)
Một loại thuốc viên mới giúp làm hạ đường trong máu đối với người tiểu đường loại 2 vừa được chuẩn thuận bởi Cơ Quan Quản Trị Thuốc Và Thực Phẩm Hoa Kỳ (FDA) vào ngày Thứ Sáu 20/09.
30/09/2019(Xem: 655)
Các viên chức y tế tuyên bố vào cuối tháng 9: những dự đoán về mùa cúm năm nay vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, mọi người không nên chậm trễ trong việc đi chích ngừa cúm.
30/09/2019(Xem: 934)
Ai cũng đều biết chân thật là chính sách tốt nhất, và điều này cũng đúng trong vấn đề sức khỏe.
30/09/2019(Xem: 787)
Một nghiên cứu mới cho thấy người lớn tuổi bị tiểu đường đang bị điều trị thái quá.
30/09/2019(Xem: 903)
Một nghiên cứu mới đã cảnh báo rằng ngay trong ly trà của bạn cũng có thể chứa những vi thể có thể có hại cho sức khỏe.
27/09/2019(Xem: 672)
Sinh con ngày nay thường là một điều vui và mỗi lần bà mẹ ôm con mới sinh vào lòng thì bà ta cũng ít lo vì sức khỏe của con.
23/09/2019(Xem: 1555)
Một trong những hệ quả tồi tệ nhất của tai họa phóng xạ Chernobyl khủng khiếp vào năm 1986 là ô nhiễm nguồn nước ngầm lan rộng đe dọa hàng triệu người
23/09/2019(Xem: 746)
Đắm mình trong âm thanh dịu ngọt của rừng núi, sự thực tập nổi tiếng được biết như là “tắm núi rừng,” là hiệu quả thấy được đối với sự thư giãn hơn là sử dụng ứng dụng thiền
Tin công nghệ
Ralph Hamers, CEO ING Group, tập đoàn ngân hàng và tài chính lớn của Hà Lan đã trả lời phỏng vấn Financial Times, cho rằng các ngân hàng lớn có thể buộc phải ngừng làm việc với Facebook nếu hãng vẫn cố gắng cho ra mắt đồng tiền ảo Libra.
Khoảng cuối tháng 10/2019, theo New York Times, trong cuộc điều trần trước Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện Mỹ ngày 23/10, Mark Zuckerberg sẽ bày tỏ hi vọng rằng trong tương lai không xa, hàng tỷ người trên thế giới sẽ sử dụng loại tiền ảo do Facebook tạo ra.
Khoảng cuối tháng 10/2019, trang CNBC đưa tin, theo nhà kinh tế trưởng Mark Zandi của Moody's Analytics, khả năng xảy ra suy thoái kinh tế toàn cầu trong 12 - 18 tháng tiếp theo là "vô cùng cao" và các nhà hoạch định chính sách có thể không làm được gì để đảo ngược tình hình.
Các file nhạc trôi nổi trên mạng có đuôi WAV có thể chứa mã độc cho phép hacker sử dụng tài nguyên của máy nạn nhân để đào coin (cryptocurrencies-mining). Các mã độc có thể mang lại cho các hacker đến hàng nghìn USD mỗi tháng mà nạn nhân không hề hay biết.
Khoảng giữa tháng 10/2019, ông Jamie Dimon, CEO ngân hàng lớn nhất Mỹ JPMorgan Chase cảnh báo rằng hạ lãi suất về mức thấp dưới 0, không phải là một "nhân tố thay đổi cuộc chơi" trong việc thúc đẩy cho vay và cả thiện tăng trưởng kinh tế.
Khoảng cuối tháng 10/2019, trang Business Insider trích dẫn một nguồn thân cận cho hay, Adam Neumann có thể sẽ nhận được 200 triệu USD như một phần trong thỏa thuận được SoftBank đề xuất để rời khỏi WeWork, công ty do chính mình sáng lập.
Những cơn bão mạnh có sức tàn phá khủng khiếp, và khi đủ mạnh, bão còn có thể làm rung chuyển cả đáy biển.
Mọi chuyện bắt đầu từ một chấn thương trên ngón tay cái. Sau đó, vòng xoáy cuộc đời đã cuốn một người đàn ông 46 tuổi vào nghi vấn nghiện rượu. Cảnh sát bắt ông ấy lại trong khi đang lái xe. Các bác sĩ xét nghiệm thấy nồng độ cồn trong máu lên tới 400 mg/dL. Y tá và cả người thân trong gia đình, không một ai tin lời thanh minh của ông ấy. Người đàn ông nói mình không hề uống rượu, dù chỉ một giọt
Khoảng cuối tháng 10/2019, trước vấn nạn chia sẻ tài khoản ngày càng gia tăng, sắp tới Netflix sẽ có những thay đổi để quản lý nghiêm ngặt việc "share" và "mua chung" các gói thuê bao giữa người dùng.
Điều gì đang được phản chiếu trong tấm gương lớn nhất thế giới?
Khoảng giữa tháng 10/2019, Samsung Display công bố kế hoạch đầu tư hơn 11 tỷ USD (13,100 tỷ won) vào hoạt động nghiên cứu phát triển và sản xuất tấm nền QD-OLED dành cho TV.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Apple chính thức đưa ra khuyến cáo người dùng iPhone, iPad cũ nên cập nhật hệ điều hành ngay lập tức nếu không muốn gặp lỗi GPS khó chịu sau ngày 03/11/2019.
Khoảng cuối tháng 10/2019, theo báo cáo của hãng nghiên cứu Temasek, Châu Á có thể vượt Bắc Mỹ trở thành trung tâm vốn đầu tư mạo hiểm thế giới vào năm 2020.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Boeing tiếp tục hứng chịu khủng hoảng sau khi trang Reuters công bố loạt tin nhắn nội bộ.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Quantum Stealth được phát triển bởi Hyperstealth (một công ty chuyên nghiên cứu chế tạo các giải pháp ngụy trang có trụ sở tại Canada) là công nghệ giúp cho khái niệm viễn tưởng "áo tàng hình" hay "người tàng hình" trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.