Hôm nay,  
Việt Báo Online

Câu Chuyện Thầy Lang: Huyết Áp Thấp

19/06/200900:00:00(Xem: 5371)
Câu Chuyện Thầy Lang: Huyết Áp Thấp
Câu Chuyện Thầy Lang: Huyết Áp Thấp
Bác sĩ Nguyễn Ý-Đức
Thường  thì chúng ta e ngại bị cao huyết áp, nhiều  hơn là thấp huyết áp. Vì sợ bị rơi vào cảnh liệt hạ chi đi xe lăn vì tai biến mạch máu não hoặc  bị suy thận suy tim,  những biến chứng trầm trọng của “tên sát nhân thầm lặng” này .
Tuy nhiên, nếu huyết áp quá thấp thì lại có nhiều rủi ro cho sức khỏe, đôi khi đe dọa tới tính mệnh.
Huyết áp là sức ép của máu lên lòng động mạch khi trái tim thu bóp để đấy máu vào động mạch  và khi tim trương giãn ra để tiếp nhận máu.
Huyết áp được đo theo đơn vị mili mét thủy ngân (mmHg), với hai con số: số  trên là huyết áp tâm thu (systolic) và số dưới là huyết áp tâm trương (diastolic).
Huyết áp thay đổi tùy theo thời gian trong ngày: thấp nhất vào ban đêm khi ngủ, cao hơn khi thức dậy; buổi chiều cao hơn buổi sáng, nhất là khi đi lại, lao động chân tay, tinh thần căng thẳng.
Huyết áp cũng thay đổi tùy theo tư thế cơ thể. 
Khi ngồi huyết áp tâm trương cao hơn nằm khoảng 5mmHg. Ngồi không dựa lưng, tâm trương cao hơn 6mmHg. Ngồi chéo cẳng chân,  tâm thu tăng từ 2-8mmHg. Ngồi mà tay buông thõng, HA cao hơn là khi tay dơ cao.
Cơ thể rất nhạy cảm với sự thay đổi huyết áp, đặc biệt là một số tế bào ở thành động mạch. Khi huyết áp đột nhiên tăng hoặc giảm, các tế bào này sẽ can thiệp khiến cho  huyết áp trở lại mức trung bình để có đủ máu chuyển tới các cơ quan sinh tử như tim, não, thận.
 HA ở tay trái hoặc tay phải không khác biệt mấy, tuy nhiên nếu đo lần đầu, nên đo cả hai bên để so sánh.
Hiện nay các nhà chuyên môn coi huyết áp bình thường là bằng hoặc dưới 120/80, lý tưởng là 115/75.
Thế nào là huyết áp thấp
Các nhà y học cũng đồng ý với nhau là huyết áp thấp khi một trong hai kết quả bằng hoặc dưới 90  cho tâm thu, 60 tâm trương. Như vậy nếu có kết quả 115/50 thì là huyết áp thấp.
Đây là con số chung chung, với người này là thấp nhưng lại bình thường với người khác vì họ không có các khó khăn dấu hiệu bệnh như chóng mặt, sỉu hoặc bất tỉnh.
Người tập luyên cơ thể, các lực sĩ thường hay có huyết áp và nhịp tim hơi thấp hơn bình thường mà họ vẫn khỏe mạnh.
Có nhiều loại thấp huyết áp khác nhau:
a-Thấp với tư thế đứng  (Orthostatic hypotension).
Chẳng hạn khi đang nằm hoặc ngồi mà đứng lên, nhất là với động tác quá nhanh, đứng xếp hàng lãnh “tem phiếu” cả nửa ngày, đứng lâu khi tắm hoa sen, đôi khi do ngồi làm việc liên tục nhiều giờ.
Bình thường, khi đổi tư thế như vậy, sẽ có khoảng từ 300-800 cc máu dồn xuống phần dưới cơ thể theo sức hút của trái đất, khiến cho não thiếu dinh dưỡng. Con người cảm thấy xây xẩm, lảo đảo, chóng mặt.
 May mắn là cơ thể đã có sẵn một số đáp ứng tim mạch, thần kinh, sinh hóa để đối phó với rủi ro này. Chẳng hạn các cơ bắp ở hạ chi co hẹp, thành bụng ép vào tĩnh mạch đẩy máu từ dưới ngược lên phía trên. Do đó hậu quả của huyết áp thấp chỉ thoảng qua khoảng dăm ba giây-phút. Nếu các cơ chế này hoạt động kém hữu hiệu, hậu quả sẽ lâu dài.
Hiện tượng này thường thấy ở người cao tuổi hoặc người suy nhược, nhưng đôi khi cũng có ở người trung niên khỏe mạnh khi họ ngồi lâu với cẳng chân bắt chéo rồi bất chợt đứng dậy.
Nguyên nhân có thể do tác dụng của một số dược phẩm, khiếm khuyết hồi huyết tĩnh mạch, giảm khối lượng máu, suy tim, rối loạn thần kinh.
Trong trường hợp này, các nhà chuyên môn coi thấp huyết áp là khi  tâm thu giảm ít nhất 20mmHg, tâm trương giảm ít nhất 10mmHg sau khi đứng dậy khoảng 3 phút.
b-Thấp do rối loạn liên lạc giữa thần kinh tim-não
Khi đứng quá lâu, huyết áp thường thấp, nhưng cơ thể có thể điều chỉnh để bình thường  hóa.
Tuy nhiên, ở một số người, nhất là giới trẻ thì cơ chế điều chỉnh này không làm việc đúng đắn. Thay vì báo động huyết áp thấp, thần kinh tại tim lại phát ra tín hiệu ngược lại (huyết áp cao), não bộ bèn giảm nhịp tim và hạ huyết áp. Máu đưa xuống phần bụng và hạ chi nhiều, lên não ít. Tình trạng trở nên xấu và bệnh nhân cảm thấy xây xẩm, quay cuồng.
c-Thấp sau bữa ăn (Postprandial hypotension)
Trong vòng 2 giờ sau khi ăn, huyết áp có thể giảm tới 20mmHg, đặc biệt là ở người tuổi cao, người đang bị cao huyết áp, có bệnh tim mạch, người già có tiền sử té ngã, người đang dùng thuốc trị cao huyết áp. Sự kiện này có thể gây ra ngất sỉu, cơn đau thắt ngực, chóng mặt, mệt, buồn nôn, mờ mắt thậm chí cả stroke nữa.
Có nhiều cách giải thích:
Như là sau khi ăn, máu tụ nhiều ở cơ quan nội tạng (ruột, bao tử) để giúp sự tiêu hóa thực phẩm, giảm khối lượng máu cho các bộ phận khác (não).
Hoặc là sau bữa ăn có sự giảm lượng máu từ tim đưa ra;
Hoặc thấp huyết áp là do tác dụng của insulin làm giảm đường huyết kéo theo giảm huyết áp;
Hoặc sự quá giãn tĩnh mạch ngoại vi.
 Bình thường thì cơ thể điều chỉnh được bằng cách tăng lượng máu bơm ra từ tim và co mạch máu ngoại vi. Nhưng ở nhiều người, cơ chế này “trục trặc”, thiểu tuần hoàn não, khiến con người lảo đảo, quay cuồng.
Nguyên nhân gây ra thấp huyết áp
a-Giảm khối máu do mất nước tại các mô cơ thể vì ói mửa, tiêu chảy, nóng sốt, dùng nhiều thuốc lợi tiểu, phỏng nặng, vận động quá mức với đổ mồ hôi. Máu lưu thông giảm, huyết áp thấp, không đủ dưỡng khí nuôi tế bào, cơ thể mệt mỏi, yếu, chóng mặt.
Nếu mất nước quá nhiều và không được điều trị bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng shock, nguy hiểm tới tính mạng.
b-Nội ngoại xuất huyết  đều giảm khối lượng máu và đưa tới thấp huyết áp.
c-Trong thời gian có thai, mạch máu giãn mở, giàm sức ép của máu lên động mạch do đó áp huyết áp xuống thấp khiến cho bà bầu hay chóng mặt. May mắn là huyết áp sẽ trở lại bình thường sau khi sanh.
d-Một số bệnh tim như suy tim, rối loạn van tim, nhịp tim chậm, cơn suy tim đều làm huyết áp xuống thấp vì máu lưu hành ít đi.
đ-Mấy bệnh nội tiết như tiểu đường, nhược hoặc cường tuyến giáp, đường huyết thấp.
e-Nhiễm trùng huyết, cơn dị ứng trầm trọng, dinh dưỡng thiếu sinh tố B12, folic acid.
g-Dược phẩm như thuốc lợi tiểu, thuốc giãn mạch, thuốc viagra, vài loại thuốc chống trầm cảm, thuốc chống đau, rượu.
h-Bệnh Parkinson, chấn thượng sọ não, ngộ độc hóa chất, phản ứng với thuốc, suy gan, nằm bất động quá lâu.
Dấu hiệu, triệu chứng
Các dấu hiệu thường thấy gồm có chóng mặt, ngất sỉu, buồn ngủ, kém tập trung, buồn nôn, mờ mắt, hơi thở nhanh, da lạnh, khát nước.
Khi huyết áp thấp trầm trọng, bệnh nhân có thể bị trụy tuần hoàn (shock).
Điều trị
Thấp huyết áp ở người khỏe mạnh mà chỉ có chóng mặt thoảng qua khi đứng lên ngồi xuống thường thường không cần đến trị liệu.
Với các trường hợp nặng, điều trị nguyên nhân gây ra huyết áp thấp có thể giái quyết được vấn đề.
Trường hợp huyết áp xuống rất thấp gây ra shock thì cần được cấp cứu tại bệnh viện.
Bác sĩ có thể cho dùng dược phẩm tăng khối máu (fludocortione, clonidine, viên ngừa thai); thuốc co mạch (midrodine, ritalin, vài loại chống trầm cảm) hoặc thuốc điều khiển sản xuất epinephrine/norepinephrine (ức chế beta atenolol, propanolol) để nâng huyết áp.
Phòng tránh
Các phương thức sau đây được áp dụng để giảm thiều dấu hiệu triệu chứng của huyết áp thấp:
1-Uống nhiều nước để ngăn ngừa cơ thể khô nước và nâng cao huyết áp.
2-Dùng thêm muối có thể nâng cao huyết áp, nhưng cần được bác sĩ hướng dẫn để tránh rủi ro suy tim.
3-Mang tất đàn hồi để tránh máu tụ ở hạ chi, nhờ đó máu nhiều hơn ở phần trên cơ thể.
4-Tránh uống rượu vì rượu làm mất nước và làm giãn mạch.
5-Đừng đứng quá lâu; từ từ đứng lên khi nằm hoặc ngồi.
6-Có huyết áp thấp sau khi ăn: không nên uống thuốc chống huyết áp trước khi ăn; tránh đứng bất thình lình và nên nằm nghỉ sau khi ăn; giảm tinh bột trong phần ăn, chia phần ăn làm nhiều bữa nhỏ.
7-Với một số người, nước uống có caffeine làm co mạch nhưng nên uống vào buổi sáng để tránh khó ngủ ban đêm.
8-Nằm ngủ với gối hơi cao hơn chân có thể giảm triệu chứng bằng cách giữ lại natri, bớt tiểu đêm.
9-Khi đứng lâu: một chân co hoặc để trên ghế; lâu lâu ngồi xuống hoặc cúi mình về phía trước, để tay lên đầu gối.
Khi nào cần đi khám bệnh
Thấp huyết áp mà lại thêm đau ngực, nhiệt độ cơ thể trên 101" F (38.3 "C), rối loạn hô hấp, tim đập không đều, tiêu chầy và nôn ói kéo dài, ho ra đàm, không ăn uống được, đều cần đi bác sĩ ngay để được khám bệnh và điều trị.
Kết luận
Một trong những triết lý sống khá hay của người Á Đông là không thái quá mà cũng chẳng nên bất cập.
Cao quá cũng có hại mà thấp quá cũng mang lại rủi ro. Cho nên cứ “Trung Dung”, cố gắng giữ huyết áp suýt soát 120/80 là tốt hơn cả.
Đó là điều mong ước của mọi người.
Nguyễn Ý-Đức, M.D.
Texas-Hoa Kỳ
(www:nguyenyduc.com)

12/03/2019(Xem: 3379)
Hầu hết mọi người sẽ nói biết những gì có nghĩa là ăn uống lành mạnh.
08/03/2019(Xem: 2252)
Sau khi đổ xăng, ông Minh lên xe lái về nhà. Đi được một đoạn, ông nghe thấy tiếng kim khí chạm vào xi măng rồi tiếng loong coong tiếp theo. Đang chạy trên đường phố nhiều xe, ông không ngừng lại để coi xem vật gì rơi. Một thoáng nghĩ, ông đoán đó là chiếc nắp bình xăng để trên mui xe đã rơi mất tiêu. Lại quên rồi. Ông tự nhủ, với một chút chán nản.
22/02/2019(Xem: 1619)
Giấc mộng trường sinh, bất tử đã được ghi nhận từ thuở hoang sơ, khi con người còn ăn lông ở lỗ. Trong huyền thoại thần tiên, trong niềm mê tín dân gian, trong nguồn cảm hứng xuất thần của văn nhân thi sĩ hay luận lý của triết gia. Tân, Cựu Ước, kinh Koran cũng có nhắc tới nguồn nước trường sinh.
08/02/2019(Xem: 6295)
1. Đây là lúc mà ta phải tiêu hết số tiền mà ta đã để dành. Hãy tiêu chúng đi và tiêu một cách hoan hỉ. Hãy đừng đưa tiền đó cho những người mà họ không có một ý nghĩ gì về tại sao ta đã khó khăn mới kiếm được.
01/02/2019(Xem: 2007)
“Ăn trầu thì mở trầu ra Một là thuốc độc, hai là mặn vôi” Đó là đức tính thận trọng của các cụ ta với tập tục bỏm bẻm nhai trầu. Theo truyền thuyết, tục ăn trầu đã đến với dân gian ta từ thời vua Hùng dựng nước, kể lại qua một câu chuyện tình với kết cục không vui của đôi anh em huyết mạch và cô thôn nữ hiền lành. Tại một thôn nọ, có hai anh em sinh đôi tên là Tân và Lang. Họ giống nhau như đúc và cùng cực thương yêu nhau.
11/01/2019(Xem: 4748)
Lò Vi Ba (Microwave oven) hay là lò nấu dùng sóng cực ngắn , hiện nay đã rất phổ biến. Nhà giầu có thì mua một lò gắn vào tường với đủ nút bấm hiện đại. Nhà nghèo cũng có thể mua được một lò vi ba cỡ nhỏ, rất giản dị, dễ sử dụng. Nấu thực phẩm bằng lò này đã trở thành một nhu cầu hàng ngày vì tiện lợi, mau chóng lại tốn ít nhiên liệu. Nhưng cũng như mọi sáng chế của khoa học, việc sử dụng lò cũng có một số điểm rủi ro, bất lợi.
28/12/2018(Xem: 2908)
Lên chức ông, bà có nhiều điều thích thú nhưng cũng mang nhiều trách nhiệm, cả vật chất lẫn tinh thần.
21/12/2018(Xem: 2669)
1 - Sổ mũi. Hắt hơi. Rát cổ = Xin đừng vội dùng kháng sinh. Thời tiết bắt đầu chuyển động. Đâu đây rạng rỡ nắng hanh vàng với: “Heo may chớm đã lên mùa gió Ngăn ngắt chiêm bao lạnh chiếu nằm”-Vũ Hoàng Chương.
07/12/2018(Xem: 2840)
Ta thường nghe nói: “Cười bằng mười thang thuốc bổ ”, “Cười là dược phẩm tuyệt hảo”, hoặc “Cười mang vui cho người, cho ta”..
23/11/2018(Xem: 3935)
Mặc dù đường cho vị ngon và được nhiều người ưa thích, nhưng sự lạm dụng chất ngọt, nhất là đường trắng sucrose có thể gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe.
09/11/2018(Xem: 4413)
Ngày nay, rất nhiều người lưu tâm tới việc giảm chất béo trong thực phẩm vì e ngại một số bệnh gây ra do tiêu thụ quá nhiều chất dinh dưỡng này.
26/10/2018(Xem: 2381)
Theo các nhà dinh dưỡng thì ta chỉ nên tiêu thụ trong mỗi bữa ăn một số lượng chất béo đủ để cung cấp không quá 30 phần trăm tổng số năng lượng trong bữa ăn đó.
12/10/2018(Xem: 3649)
Theo huyền thoại thì pho mát được một nhà kinh doanh tình cờ khám phá ra cách nay nhiều ngàn năm. Trong một chuyến đi buôn xa, ông mang theo nhiều lương thực, trong đó có sữa đựng trong một cái bao tử lạc đà khô.
28/09/2018(Xem: 3918)
Vào buổi sáng hôm đó, khi xuống chuồng vắt sữa bò như thường lệ, một trại chủ thấy bình sữa bỏ quên trong góc nhà. Cầm lên coi, ông ta thấy sữa hơi đông lại, ngửi không thấy hư, ông ta bèn nếm. Sữa có vị hơi chua chua, ngọt ngọt và thơm. Tiếc của Trời, ông ta mang về cho bà vợ và cả nhà cùng ăn. Ai cũng khen ngon và không bị phản ứng gì!
14/09/2018(Xem: 3115)
Ngoài giá trị dinh dưỡng, sữa bò còn có một số ích lợi về y học cũng như có thể gây ra một vài trở ngại cho người dùng sữa. Vì thế, khi dùng thì cũng cần phải có những hiểu biết nhất định.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 03/2019, theo Kaspersky, hệ thống cập nhật phần mềm của ASUS bị tấn công và lợi dụng để phát tán mã độc cho khoảng 1 triệu máy tính Windows. Mã độc ngụy trang dưới dạng cập nhật phần mềm quan trọng, phát tán từ máy chủ của ASUS và được ký bằng chứng thực hợp lệ từ chính ASUS. Chi tiết về vụ tấn công được Motherboard công bố đầu tiên và Kaspersky sẽ công bố nhiều hơn tại cuộc họp báo sắp diễn ra.
Khoảng cuối tháng 03/2019, sau nhiều năm, cuối cùng Apple cũng đã chính thức ra mắt dịch vụ truyền hình Apple TV Plus. Như vậy, Apple đã chính thức gia nhập mảng kinh doanh truyền hình trực tuyến và trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Netflix.
Có phải ngôi sao AE Aurigae đang bốc cháy? Không phải, dù AE Aurigae được đặt tên là Sao Cháy, tinh vân xung quanh IC 405 được đặt tên là Tinh vân Sao Cháy và hình dạng khu vực mang lại vẻ ngoài giống ngọn lửa, nhưng không có ngọn lửa nào cả. Lửa, thường được định nghĩa là sự thu nhận oxy phân tử nhanh chóng, chỉ xảy ra khi có đủ oxy và không quan trọng trong môi trường năng lượng cao, oxy thấp như sao.
Khoảng cuối tháng 03/2019, Apple ra mắt thẻ tín dụng Apple Card, có một tính năng bảo mật đặc biệt giúp bảo vệ người dùng khi các vụ lừa đảo thẻ tín dụng trở nên khó thực hiện hơn.
Việc một công ty làm ảnh hưởng đến tổng sản phẩm quốc nội GDP của một cường quốc kinh tế lớn như Mỹ là rất khó, nhưng nếu nó là một tập đoàn lớn như Boeing, điều này hoàn toàn có thể hiểu được.
Trọng trách thiết kế đuốc Olympic Tokyo 2020 được giao cho nhà thiết kế nổi tiếng Nhật Bản Tokujin Yoshioka. Phải làm thế nào để những nét đặc sắc nhất của Xứ sở hoa Anh đào thật rạng rỡ trên đường rước đuốc vào năm 2020
Trăng tròn đầu tiên của mùa xuân phương bắc mọc lên phía sau bốn tòa tháp trong tầm nhìn kính viễn vọng. Trong hình ảnh được chụp từ khoảng 40 km về phía tây của thành phố Madrid, cảnh Trăng cũng thể hiện gần như là trùng hợp của giai đoạn Trăng tròn với Siêu Trăng và Trăng Equinox Tháng Ba.
Khoảng cuối tháng 03/2019, theo ArsTechnica, để phản ánh đúng bản chất xuyên suốt nền tảng, bộ ứng dụng Windows Defender sẽ được đổi tên thành Microsoft Defender ATP, và sẽ được gán thêm cụm "for Mac" hoặc "for Windows" tuỳ nền tảng nó hoạt động.
Khoảng cuối tháng 03/2019, các nhà khoa học tại Học viện Kỹ thuật bang Massachusetts, Mỹ đã tìm ra cách truyền tín hiệu âm thanh, từ âm nhạc đến giọng nói thẳng vào màng nhĩ một người trong một căn phòng mà không cần bất kỳ thiết bị thu nhận tín hiệu âm thanh truyền thống nào. Công nghệ mới hứa hẹn có thể sẽ thay đổi hoàn toàn tương lai của ngành âm học và viễn thông thế giới.
Khoảng cuối tháng 03/2019, HMD Global đã đăng tải một tài liệu nhằm giải thích rõ về chính sách riêng tư và việc lưu trữ dữ liệu thiết bị sau scandal nhiều chiếc Nokia 7 Plus tại Phần Lan bị phát hiện gửi dữ liệu về máy chủ tại Trung Quốc. Theo lý giải của HMD Global, đây chỉ là một lỗi và đã được khắc phục bằng bản cập nhật phần mềm, không ảnh hưởng tới dữ liệu cá nhân, riêng tư của người dùng.
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo thông tin từ Krebs on Security, Facebook đã lưu trữ mật mã của hàng trăm triệu tài khoản người dùng dưới dạn văn bản thuần túy, đồng thời còn làm lộ nó cho tất cả những người có quyền truy cập nội bộ tới các tập tin chứa mật mã trong nhiều năm qua. Về cơ bản, mật mã người dùng được bảo vệ bằng cách mã hóa (một quy trình gọi là “băm” hashing), tuy nhiên một chuỗi những lỗi tồn tại khiến một số ứng dụng nhất định của Facebook đã để lộ cho hơn 20.000 nhân viên của công ty có thể truy cập vào.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Cơ quản bảo vệ dữ liệu Phần Lan đang tiến hành điều tra HMD, một startup vốn đang sở hữu khai thác thương hiệu Nokia vì phát hiện điện thoại của người dùng tự động gửi dữ liệu một cách âm thầm về máy chủ tại Trung Quốc. Sự việc được biết tới khi người dùng chiếc Nokia 7 theo dõi và phát hiện dữ liệu bao gồm vị trí, số SIM và serial điện thoại bị gửi không mã hóa tới Trung Quốc khi máy được bật lên.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một số nguồn tin cho biết, Amazon sẽ trực tiếp cạnh tranh Google và Facebook, hai công ty đang thống trị mảng quảng cáo trực tuyến trị giá hơn 129 tỷ USD. Đó chính là ra mắt một nền tảng quảng cáo mới trên thiết bị di động, hướng tới những người thường xuyên mua sắm thông qua ứng dụng Amazon.
Bất kể thời tiết giá lạnh ra sao, một cơ hội để nhìn ngắm những ánh sáng lung linh trời bắc bao phủ lên trên bề mặt đóng băng của Hồ Superior trên bờ biển phía tây của Keweenaw Peninusla là phần thưởng của đêm tối.
Khoảng giữa tháng 03/2019, trang Bloomberg đưa tin, một người đàn ông Litva tên là Evaldas Rimasauskas, 50 tuổi, đã nhận tội có liên quan đến một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia. Bằng những phương thức khá cơ bản, Rimasauskas và đồng bọn đã chiếm đoạt của Google và Facebook tổng cộng 121 triệu USD.