Hôm nay,  

Kinh Tế Mỹ Có Thể ‘Hạ Cánh Mềm’ Vào Năm 2024?

05/01/202400:00:00(Xem: 971)

cpi-lbs-gov
 Sự thay đổi của CPI trong 12 tháng. (Nguồn: U.S Bureau of Labor Statistics)

Lịch sử kinh tế của Mỹ là chu kỳ giữa sự các đợt tăng trưởng và suy thoái kinh tế. Gần đây nhất là sự tăng trưởng kinh tế từ thời Tổng Thống Obama, kéo dài sang thời Tổng Thống Trump trước khi đại dịch Covid-19 xảy ra. Tổng Thống Biden nhậm chức trong thời điểm nền kinh tế Mỹ bắt đầu có những dấu hiệu suy thoái. Theo các nhà hoạch định chính sách, hiếm khi các chính sách giảm lạm phát được áp dụng mà không xảy ra suy thoái. Nhưng có vẻ như lần này điều này có thể xảy ra.

Theo trang mạng kinh tế www.economist.com, lạm phát hàng năm được đo bằng chỉ số giá tiêu dùng CPI. Từ năm 1945 đến nay, ở Mỹ chưa bao giờ CPI giảm từ trên 5% xuống dưới 3% mà không xảy ra suy thoái tại thời điểm sụt giảm, hoặc trong 18 tháng tiếp theo. Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo kinh tế dự đoán rằng vào cuối năm 2024, lạm phát sẽ ở mức 2.5%, trong khi GDP thực tế sẽ tăng khoảng 1.7% trong suốt cả năm. Đây là dấu hiệu của sự ổn định kinh tế. Thị trường tài chính đang vui mừng trước viễn cảnh “hạ cánh mềm” như vậy của nền kinh tế Mỹ.

FED đã chống lạm phát bằng cách tăng lãi suất kể từ tháng 3 năm 2022. Việc thắt chặt tiền tệ thường gây ra suy thoái, vì việc chống lạm phát của một nền kinh tế cũng giống như việc xì hơi một quả bóng bay, khó có thể thực hiện một cách nhẹ nhàng. Đã có những trường hợp việc tăng lãi suất không dẫn đến suy thoái, chẳng hạn như vào giữa những năm 1980 và cuối những năm 1990. Nhưng trong những trường hợp đó, lạm phát đã không cao đến mức như năm 2022. Việc FED tăng lãi suất quá nhanh vào năm 2022 và 2023 khiến cho việc “hạ cánh nhẹ nhàng” trở nên đặc biệt hơn.

Khi nào thì rõ ràng là một nền kinh tế lạm phát đã “hạ cánh an toàn”? Đó là khi dữ liệu lạm phát được điều chỉnh ít hơn so với các dữ liệu kinh tế khác; vì vậy việc FED đạt được mục tiêu có thể xảy ra một cách rõ ràng. Sẽ là công bằng khi FED tuyên bố mục tiêu chống lạm phát đã đạt được nếu chỉ số lạm phát hàng năm, loại trừ giá thực phẩm và năng lượng biến động, giảm xuống dưới 2.5%.

Trong ba tháng qua, lạm phát cơ bản của Mỹ đã tăng với tốc độ hàng năm chỉ là 2.2%. Nếu điều đó tiếp tục, thước đo hàng năm sẽ giảm xuống dưới 2.5% trong Tháng Hai. Ngay cả nếu giá dầu tăng vọt, lạm phát toàn phần có thể cũng sẽ đạt mục tiêu.

Những tiêu chí khác để xem một nền kinh tế “hạ cánh nhẹ nhàng” không suy thoái là khó đánh giá hơn. Suy thoái có xu hướng chỉ được tuyên bố rất lâu sau khi nó đã xảy ra. Trước đây, chỉ báo thời gian đáng tin cậy nhất cho thấy một nền kinh tế suy thoái là “quy tắc Sahm”. Nền kinh tế được cho là suy thoái khi tỷ lệ thất nghiệp trung bình trong ba tháng tăng 0.5 điểm phần trăm so với mức thấp của năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp hiện nay chỉ tăng 0.3 điểm phần trăm so với mức thấp giữa năm 2023, một tín hiệu tốt. Tuy nhiên, Claudia Sahm, người phát minh ra quy tắc này, cảnh báo rằng sự quay trở lại của những người đã từng nghỉ làm trong thời kỳ đại dịch có thể khiến cho chỉ số này không phản ánh đúng tình hình thực tế.

Tuy nhiên, vẫn chưa có gì là chắc chắn là nền kinh tế sẽ không suy thoái. Vào đầu những năm 1950s và đầu những năm 1970s, các cuộc suy thoái xảy ra gần một năm rưỡi sau khi lạm phát giảm. Các nhà hoạch định chính sách cũng chưa hoàn thành việc điều chỉnh các biện pháp kiểm soát. Tại cuộc họp tháng 12, FED cho biết dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất 3/4 điểm phần trăm vào năm 2024 vì muốn nới lỏng chính sách tiền tệ. Nếu FED sai, việc cắt giảm lãi suất sẽ đóng vai trò như một biện pháp kích thích quá mức, và lạm phát sẽ tăng tốc trở lại.

Tình hình công nợ cũng cần được xem xét bối cảnh khủng hoảng. Hiện nay mức thâm hụt ngân sách là rất lớn, lên tới 7.5% GDP trong năm tài chính 2023. Việc cắt đáng kể lãi suất có thể gây ảnh hưởng xấu.

Nói tóm lại, hy vọng về một cuộc hạ cánh nhẹ nhàng của nền kinh tế lạm phát là một điều tốt nên làm khi bắt đầu năm 2024. Nhưng đừng tin hoàn toàn cho đến khi nó trở thành sự thật. Nên nhớ rằng năm 2024 là năm bầu cử tổng thống. Sẽ có rất nhiều tiêu chí đánh giá nền kinh tế bị tác động, hay được diễn giải theo những hướng khác nhau, để các chính trị gia có được những ưu thế chính trị. Vẫn còn quá sớm để đánh giá tình hình kinh tế Mỹ vào năm 2024 thực sự là tốt hay xấu. (VB)
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm nay ở Davos, nơi 60 Tổng Thống và Thủ Tướng, 800 lãnh đạo doanh nghiệp và các tổ chức phi lợi nhuận tập họp để thảo luận về những thách thức lớn của thời đại chúng ta, Trí tuệ nhân tạo, AI, lần này đã trở thành chủ đề làm lu mờ mọi chủ đề khác. Trí tuệ nhân tạo AI ngày càng ảnh hưởng đến chúng ta, ngoài việc có thể xử dụng trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến nền kinh tế, AI cũng ngày càng có vẻ là một phần của bộ máy chiến tranh, hay ngay cả trong thị trường lao động AI cũng cho thấy sự hiệu quả rõ ràng hơn, AI, trí tuệ nhân tạo là siêu năng lực vừa có thể hủy diệt mà cũng vừa có thể cải thiện, là rủi ro cũng như là cơ hội.
Giá xăng trung bình vào ngày 14-12-2023 ở Mỹ là 3.10 USD/gallon, giảm 0.02 USD so với ngày hôm qua, 0.10 USD so với tuần trước và 0.25 USD so với tháng trước. Hawaii có giá cao nhất là $4.70, tiếp đến là California với giá là $4.63. Ngược lại, Texas ghi nhận giá thấp nhất trên toàn nước Mỹ là $2.55. Giá xăng giảm do mức cầu hạ theo mùa và mức cung trong nước Mỹ gia tăng đáng kể là một tin đáng hoan nghênh đối với những người Mỹ đã phải vật lộn với giá xăng cao trong quá khứ. Ngoài ra, tình hình kinh tế Trung Quốc là một điểm đáng lưu tâm. Trung Quốc là một quốc gia nhập cảng xăng dầu nhiều nhất thế giới. Kinh tế Trung Quốc đi xuống sẽ làm giảm mức cầu.
Sẽ không có một bản tổng kết nào đầy đủ về tình hình kinh tế Mỹ trong năm 2023. Sẽ không có dự đoán nào chính xác cho kinh tế tương lai 2024. Nhưng hai chữ “kinh tế” lớn lao và khách quan này lại ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền và đời sống hàng ngày của chúng ta. Kinh nghiệm và hiểu biết về khả năng kinh tế cộng đồng ảnh hưởng đến kinh tế cá nhân/gia đình, sẽ giúp cho lòng tham giàu có chững chạc hơn và nỗi sợ hãi nghèo khó được nhẹ nhàng hơn.
Theo trang mạng tin tức kinh tế thương mại Business Insider, báo cáo mới đây nhất về dự báo thị trường nhà ở năm 2024 có một số tin tốt lành, nhưng vẫn có nhiều thách thức từ năm nay sẽ vẫn tồn tại. Báo cáo này là của trang mạng chuyên về địa ốc Realtor.com. Nhìn chung, Realtor đưa ra một dự báo có nhiều điểm trái chiều. Điều này sẽ làm thất vọng nhiều người Mỹ đang hy vọng sẽ có một thị trường nhà cửa dễ mua bán nhiều hơn so với năm 2023, khi mà tỷ lệ lãi suất cao đã làm đóng băng phần lớn thị trường.
Ở Mỹ, khi người ta kết hôn, tài khoản của họ cũng thường được ‘quy về một mối’: phần lớn các cặp vợ chồng đều sẽ gửi toàn bộ thu nhập của mình vào một tài khoản chung. Trong những năm 1970 và 1980, việc tách biệt tài chánh có thể bị coi là điềm xấu cho một mối quan hệ. Nhưng ngày nay điều đó không còn đúng nữa. Tỷ lệ các cặp đôi, dù đã kết hôn hay chưa, giữ ít nhất một phần tài chánh riêng biệt đã tăng lên trong những thập niên gần đây, một phần vì người dân Hoa Kỳ có khuynh hướng kết hôn trễ hơn so với ngày xưa, và khi đó thì họ đã có thói quen tiêu xài của riêng mình.
Tập Cận Bình, bằng cách thắt chặt kiểm soát từ chính sách, truyền thông, đến quân đội, đã nâng quyền lực của mình tới mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Nhưng chính nhu cầu chứng tỏ quyền lực của Tập cũng chính là chiếc ”gậy ông đập lưng ông”. Nền kinh tế Trung Quốc khó có thể phục hồi như mong đợi sau đại dịch covid, ngành bất động sản khủng hoảng, các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn ra khỏi nước và tỷ lệ thanh niên thất nghiệp lên tới trên 20%. Các nhà phê bình năm nay đã sử dụng những thuật ngữ như đây là ”sự kết thúc của phép màu kinh tế Trung Quốc”. Vấn đề nan giải của Tập Cận Bình là ông dường như chỉ có một giải pháp duy nhất cho mọi vấn đề: tăng cường kiểm soát. Tập đã loại bỏ những cố vấn giỏi nhất vì tham nhũng hay có thể nói chính xác hơn là ông không tin tưởng họ.
Từ Adidas AG đến Nike Inc, các nhà sản xuất quần áo và giày dép đã chuyển chuỗi cung ứng của họ ra khỏi Trung Quốc do căng thẳng địa chính trị và chi phí sản xuất thấp hơn. Nhưng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng bất ổn và nhu cầu tiêu dùng suy yếu, nhiều công ty đã nhận ra rằng việc tìm kiếm các trung tâm sản xuất thay thế cũng đi kèm với những thách thức riêng. Một số thậm chí còn đóng cửa cơ sở sản xuất vừa mới thành lập để quay về Trung Quốc đại lục.
Đô la điện tử (digital dollar), còn gọi là đô la kỹ thuật số, là một vấn đề tài chánh có tầm vóc thế giới, có khả năng thay đổi nền kinh tế Hoa Kỳ và toàn cầu. Vấn đề này được bàn thảo trong những năm qua: Liệu đã đến lúc Hoa Kỳ có thể thay đổi tiền giấy, tiền đồng bằng tiền điện tử? Nhưng những cuộc thảo luận không được nổi bật vì tình hình chính trị sôi nổi, chính quyền, báo chí vây quanh câu chuyện cựu tổng thống Trump bị truy tố khoảng trên 90 tội, trong lúc ông đang tranh cử cho chuyến trở về tòa Bạch Ốc năm 2024.Thay đổi hệ thống tiền tệ quốc gia sẽ tạo ra sự xáo trộn thói quen sử dụng và cách đánh giá mặt tiền của dân chúng. Nhiều câu hỏi sẽ phải giải quyết: Tại sao phải đổi tiền giấy thành tiền điện tử? (Có lẽ, ngày xưa, người ta cũng đặt câu hỏi tương tựa như vậy khi đổi từ tiền kim loại, tiền vàng thành tiền giấy. Dĩ nhiên, phải có lợi ích cho người tiêu dùng, có khả năng phát triển kinh tế quốc gia và đồng minh.)
Trần nợ là mức ấn định số tiền tối đa mà chính phủ có thể vay nợ. Quốc hội biểu quyết số nợ tối đa, tạo ra mức “Trần Nợ”, và chính phủ không được vay tiền nhiều hơn mức “Trần Nợ” này. Chính phủ Hoa Kỳ đã đụng đầu vào “trần nợ” từ tháng Giêng năm 2023, khi số nợ lên tới $31.4 ngàn tỷ đô la. Bộ Tài Chánh không được vay nữa, phải “du di” các món chưa dùng trong ngân sách để xài tạm vào các mục đã hết tiền. Nhưng từ đầu tháng Sáu, sẽ bắt buộc phải vay nợ thêm mới có tiền chi tiêu. Nếu không thanh toán được thì chính phủ bị “vỡ nợ”, chính phủ Mỹ sẽ không có tiền trả lãi và vốn từ các món nợ cũ, công khố phiếu Mỹ sẽ mất giá trị kéo theo những tai họa kinh tế khôn lường cho kinh tế nước Mỹ lẫn kinh tế thế giới.
Hoa Kỳ đang mắc nợ 31 ngàn tỷ MK. Hiện nay, mỗi năm Washington chi nhiều hơn thu khoảng 1 ngàn tỷ MK, buộc Bộ Tài Chánh phải đi vay để bù vào khoản chênh lệch. Điều đó có nghĩa là nợ công quốc gia vẫn đang tăng lên. Nếu không có thay đổi gì lớn, khoản nợ này rồi sẽ lớn hơn so với khi nó đạt đỉnh điểm vào cuối Thế Chiến II. Hầu hết số nợ là do tích lũy dần trong suốt 20 năm qua. Năm 2001, Hoa Kỳ thực ra có dư dả tiền mặt – Bộ Tài Chánh thu thuế được nhiều hơn khoản chi cho các dịch vụ của chính phủ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.