Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kinh Tế Trung Quốc: Nguy Cơ Tiềm Ẩn

20/01/200400:00:00(Xem: 11881)
Quan hệ ngoại giao VN-Trung Quốc vừa được đôi bên ăn mừng bước vào năm thứ 55 và Hà Nội vẫn coi Trung Quốc là mẫu mực nên học, theo Bắc Kinh gọi là “xã hội chủ nghĩa với màu sắc Trung Hoa” hoặc Hà Nội gọi là “kinh tế thị trường theo định hướng XHCN.”
Nhân dịp đầu năm mới, Đài RFA phỏng vấn kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa về những nguy cơ tiềm ẩn trong nền kinh tế Trung Quốc như sau.
Hỏi: Thưa ông, trong năm vừa Trung Quốc đã đạt tốc độ tăng trưởng trên 8%, coi như cao nhất địa cầu, và Việt Nam đứng hạng hai, với đà tăng trưởng là hơn 7,2%. Như vậy, mô thức kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa phải có giá trị hiển nhiên"
-- Lãnh đạo hai xứ ấy, nhất là Hà Nội, có thể nghĩ như vậy, nhưng thực tế không hẳn là vậy. Nói về tốc độ tăng trưởng, ta phải xét từ gốc là tăng trưởng từ đâu đến đâu. Từ một xứ hoang vu chỉ có một nhà máy mà mình xây thêm nhà máy thứ hai thì mình đã đạt tốc độ tăng trưởng 100%, nhưng so với các lân bang đã có cả trăm nhà máy, thì có xây thêm 20 cũng chỉ là tăng trưởng 20% mà thực tế là hơn ta gấp hai chục lần. Nếu có so sánh, một vài xứ châu Phi nghèo nhất như Chad cũng đạt tốc độ tăng trưởng là gần 60% hay Liberia là hơn 20%. Một xứ bị chiến tranh như Iraq cũng có thể đạt tốc độ tăng trưởng gần 20% và bị nội loạn như Georgia cũng có tốc độ gần 10%. Tăng trưởng vì vậy chưa là phát triển và nền kinh tế Trung Quốc thực ra cũng có những nhược điểm có thể dẫn tới nhiều biến động nguy hiểm trong năm Thân này mà Việt Nam nên để ý. Năm nay sẽ là một thử nghiệm gay gắt cho mô thức kinh tế thị trường trong vòng đai xã hội chủ nghĩa.
Hỏi: Chúng ta sẽ khởi sự từ đầu, và xin ông trình bày lý do của sự hoài nghi này.
-- Người ta ưa so sánh Trung Hoa với một con rồng và cho là con rồng Trung Quốc nay đã thức giấc với thành quả kinh tế cho phép xứ này có khả năng quân sự và ngoại giao chưa từng thấy. Nếu nhìn từ thời cách mạng điên rồ của Mao Trạch Đông thì điều đó không sai, nhưng nhìn rộng hơn thì Trung Quốc đang có vấn đề, con rồng đó có cái đầu như bã đậu và lãnh đạo xứ này ý thức được điều đó hơn lãnh đạo Việt Nam. Họ đang ráo riết cải cách và còn tu chỉnh hiến pháp để sớm bước ra khỏi những ràng buộc chính trị của xã hội chủ nghĩa, nhưng các động lực kinh tế đã được bung ra và có thể sẽ đưa xứ này vào những sóng gió mới. Động lực kinh tế khiến lãnh đạo hết là trung tâm độc quyền như xưa nhưng nạn tham nhũng đi cùng chế độ độc đảng cũng khiến lãnh đạo bị coi thường, khác hẳn cái thời mà cả nước như lên đồng dưới khẩu hiệu cách mạng của đảng. Năm nay còn có thể thấy sự phá sản của mô thức kinh tế thị trường nửa vời này và Trung Quốc mà có loạn thì kinh tế Việt Nam tất bị ảnh hưởng nặng, lãnh đạo Việt Nam mất luôn chỗ tựa.
Hỏi: Vì sao ông không có vẻ lạc quan gì với thành quả kinh tế của Trung Quốc"
-- Vì lãnh đạo xứ này đã xây nên một kiến trúc nguy nga đồ xộ trên nền móng mong manh, loại thành quả mà cựu Thủ tướng Chu Dung Cơ gọi là “đậu phụ”, tức là mềm và dễ nát. Khi kiến trúc đó sụp đổ, chẳng những người dân và giới đầu tư bị thiệt hại mà các lân bang cũng bị họa lây, trong đó có Việt Nam. Lý do có thể kể được liệt kê rất nhiều. Xứ này trở thành trung tâm tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, một nước nhập khẩu dầu thô nhiều hơn Hoa Kỳ, dù có trữ lượng thứ năm của địa cầu mà không có khả năng giải quyết nhu cầu đó trong khi lại gây ô nhiễm cho môi sinh. Khi Việt Nam bị dịch cúm gà và cần tiêu hủy hàng vạn gia cầm, người ta dùng vỏ lốp xe để đốt, mọi người tất nhiên để ý đến trình độ tổ chức quá tệ của xã hội ta, tại Trung Quốc, loại vấn đề như vậy phải nhân gấp trăm. Sau vấn đề tổ chức, hãy nhìn vào mặt trái của tốc độ tăng trưởng gọi là cao nhất địa cầu: Trung Quốc đang bị khủng hoảng về nhân dụng, với nạn thất nghiệp toàn thời và bán thời đã cao bằng dân số lao động của cả nước Mỹ, là hơn hai trăm triệu người. Mỗi tháng, xứ này phải tạo thêm một triệu việc làm mới cho dân số rất trẻ của mình. Không thì loạn. Vì nạn thất nghiệp mà việc cải cách doanh nghiệp nhà nước ra khỏi chế độ bao cấp đã bị khựng, nhưng cũng đủ gây xáo trộn xã hội và rủi ro chính trị cho lãnh đạo. Sau loại tắc nghẽn về năng lượng và khủng hoảng về nhân dụng, Trung Quốc còn gặp một nguy cơ cận kề là khủng hoảng tài chính và ngân hàng, y như trường hợp Việt Nam.
Hỏi: Vâng, ông có nhiều lần trình bày về hồ sơ ngân hàng này, xin ông giải thích thêm...
-- Vì cái gọi là định hướng xã hội chủ nghĩa, thực ra vì lãnh đạo muốn được lợi nhờ tự do kinh tế nhưng đảng vẫn nắm giữ quyền lực, Trung Quốc dùng hệ thống ngân hàng như một trung tâm thu hút tài nguyên quốc dân dồn cho khu vực quốc doanh với hậu quả là hệ thống ngân hàng nay ngập trong biển nợ, với số nợ không sinh lời và sẽ mất có thể lên tới từ 400 đến 500 tỷ đô la. Tuần trước, lãnh đạo xứ này quyết định bơm cho các ngân hàng thương mại quốc doanh 45 tỷ để chấn chỉnh sổ sách và số tiền trả nợ đậy có thể còn lên gấp đôi, nhưng vẫn chưa thấm vào đâu. Giới đầu tư nước ngoài dĩ nhiên chả dại gì mà bù tiền vào khoản thâm hụt đó như thổi gió vào nhà trống. Bắc Kinh phải chấn chỉnh các ngân hàng trước thời hạn của tổ chức mậu dịch thế giới WTO quy định là cuối năm 2005. Sau đó là hệ thống ngân hàng Trung Quốc sẽ hết được bảo vệ và phải cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài. Việt Nam hiểu chuyện này, vì cũng có vấn đề tương tự. Nhưng, tình hình Hoa Lục còn nguy khốn hơn vì một hiện tượng khác là tẩu tán tư bản.
Hỏi: Ông đang nói về trường hợp của Trung Quốc"
-- Vâng, truyền thông xứ này và cả thế giới chỉ nói đến các khoản đầu tư nước ngoài được trút vào Hoa Lục mà không để ý đến loại đầu tư từ Hoa Lục chuyển qua xứ khác. Ngoài hoạt động tẩu tán tài sản của đảng viên cán bộ muốn tự chuẩn bị cho mình một tương lai khá giả sau khi mất quyền, ta còn hoạt động tài chính của các ngân hàng và doanh nghiệp Hoa Lục vì họ thấy là đem tiền qua xứ khác đầu tư lại có lợi hơn và nhất là an toàn hơn. Khi bắt đầu cải tổ, đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc một năm chỉ ở khoảng 400 triệu, vào thập niên trước, số này lên đến hơn hai tỷ. Vừa qua, tổ chức UNCTAD về Ngoại thương của Liên hiệp quốc cho biết là năm 2002, riêng 12 doanh nghiệp lớn nhất Hoa Lục, dĩ nhiên là quốc doanh, đã đầu tư ra ngoài hơn 30 tỷ Mỹ kim. Các ngân hàng Hoa Lục thì chú trọng tới khách nợ ở nước ngoài, bốn ngân hàng quốc doanh chẳng hạn đã làm chủ một khoản nợ ngoại quốc là hơn 100 tỷ, và xu hướng này đang tiếp tục, năm 2000 cho vay ra ngoài chừng hơn 32 tỷ, năm sau gần gấp đôi, là gần 62 tỷ. Về nạn chuyển ngân của tư nhân thì chính quyền Bắc Kinh công nhận là từ 1997 đến 1999 đã có 52 tỷ bị tẩu tán ra ngoài. Ở bên ngoài, người ta biết là có hiện tượng này nhưng chưa tính được chính xác là bao nhiêu, ngoài số ước lượng là vài chục tỷ mỗi năm. Nếu họ vững tin vào tương lai kinh tế xứ này theo mô thức xã hội chủ nghĩa với màu sắc Trung Quốc thì đã chẳng có nạn tẩu tán như vậy, và đây là một nghịch lý ít ai nói tới.
Hỏi: Chưa kể một nghịch lý khác là Trung Quốc dồn sức xuất khẩu để thu ngoại tệ và lại chuyển ngoại tệ đó ra ngoài"
-- Trong nền kinh tế tự do đích thực, người ta đầu tư vào nơi có lợi nhất, việc doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư ra ngoài để thu thập kiến thức, công nghệ hay mở rộng thị trường là điều có lợi cho xứ sở. Nhưng, hãy nhớ đến yêu cầu đầu tư rất lớn trong nội địa để tạo ra hàng triệu việc làm mỗi tháng. Dường như lãnh đạo xứ này đã không học được bài học của Nhật Bản, là thắt lưng buộc bụng để xuất khẩu tối đa bất kể lời lỗ, chỉ cần gia tăng thị phần của mình là đủ, sau đó lại nhắm mắt đầu tư ra nước ngoài, thấy gì cũng mua, tưởng rằng đó là bành trướng thế lực và ảnh hưởng. Cũng như vậy, Trung Quốc đang thổi lên một trái bóng đầu tư với những dự án có giá trị kinh tế rất kém, thí dụ điển hình là ở Thượng Hải. Lãnh đạo chậm tiến thường ưa khánh thành các công trình nguy nga để tiếng cho đời mà ít khi nghĩ đến dự án nhỏ bé mà thiết thực cho dân đen. Cho đến khi tất cả sụp đổ, như các nước Đông Á đã gặp năm 1997, thì lại đổ lỗi cho tư bản và đầu cơ.
Hỏi: Vì những vấn đề đó mà ông tiên đoán là có lúc trái bóng Trung Quốc cũng sẽ vỡ"
-- Vâng, ta có tất cả chất liệu cần thiết cho một vụ bể bóng đầu tư. Kinh tế Trung Quốc bắt đầu bị nóng máy và có thể phải hãm đà tăng trưởng để tránh nguy cơ lạm phát trong khi thị trường thì lại hồ hởi với ảo giác phồn thịnh và triển vọng đầu cơ. Đồng thời, Bắc Kinh vẫn phải tư nhân hóa các cơ sở quốc doanh để kịp thời tôn trọng quy định của WTO, với hậu quả tất yếu vẫn là sa thải nhân viên dư dôi. Đến nay, lãnh đạo xứ này đã hoàn tất các chương trình cải cách dễ làm nhất, nay là lúc phải lần tới những khâu phức tạp và rủi ro hơn. Nền móng kinh tế lại quá mong manh nên nạn suy trầm nhỏ cũng thành suy thoái lớn và lập tức chuyển ra động loạn xã hội. Vì vậy mà vào dịp Tết Nguyên Đán, nhà nước mới tăng cường kiểm soát an ninh tại Bắc Kinh vì sợ dân chúng bất mãn sẽ biểu tình.
Hỏi: Và câu kết luận của ông vẫn trở lại Việt Nam.
-- Vâng, chúng ta không để ý là từ lâu lắm rồi, dễ đến vài thế kỷ, lần đầu tiên Việt Nam mới có một hệ thống lãnh đạo tồn tại vài chục năm để học bài trong một đất nước độc lập và hòa bình. Suốt thời gian đó, lãnh đạo xứ này học được gì và làm được gì cho sự tiến hóa của xã hội và quốc gia" Suốt thời gian đó, lối cải cách nửa vời chỉ cải tiến mức sống cho thiểu số đảng viên chứ đất nước vẫn chậm tiến lạc hậu và hố sâu giàu nghèo vẫn đào sâu. Việt Nam hiện có nhiều vấn đề tương tự như Trung Quốc, với tiềm lực lại thấp hơn. Một vụ khủng hoảng tại Trung Quốc có thể là lời cảnh báo, có khi là quá trễ, vì Việt Nam không có một chính quyền mạnh, tức là có khả năng tác động và yểm trợ cho sinh hoạt xã hội và kinh tế quốc dân như trong các nước dân chủ, mà chỉ có một chính quyền độc tài nhưng bất lực trước các vấn đề sinh tử của đất nước. Lầm lẫn ách độc tài với thực lực của nhà nước là một sự lạc hậu kỳ cục sau khi đã cầm quyền được hơn một phần tư thế kỷ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bỏ cả tháng trời theo dõi, vây bắt tôi, đêm 2-9, công an đã thành công mỹ mãn, đó chính là kết quả phối hợp vô cùng nhịp nhàng ăn cánh giữa công an bộ và công an cấp cơ sở - phường Đức Giang. Theo chính lời ông trưởng đồn Nguyễn Bỉnh Khiêm kể lại: Phải huy động hết lực lượng của đồn, từ trẻ đến già, gần cả tháng trời đeo bám
Điều không thể ngờ là sau hơn 30 năm quê hương ngừng tiếng súng, vẫn còn những thanh niên Việt Nam bỏ lại sau lưng mọi hạnh phúc cá nhân để đứng lên đáp lời sông núi. Càng không thể ngờ hơn nữa là sau hơn 30 năm chấm dứt chiến tranh lại có rất nhiều Cựu Chiến binh của hai bờ chiến tuyến
Đức Giáo hoàng bị khoá vào ngoặc kép khi ngoặc kép trong lời trích dẫn của ngài bị xoá... Người viết thường tránh đề cập tới đề tài tôn giáo vì với một số người, tôn giáo có những lý lẽ vượt ra ngoài lý trí. Người viết cũng không theo đạo Công giáo và nói chung vẫn cho rằng mọi tôn giáo đều bình đẳng. Nhưng lần này thì xin
Với viễn ảnh gia nhập WTO, Việt Nam có thể đi bước trước bằng cách cho phép thành lập công đoàn tự do, của tư nhân...Một khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, Việt Nam sẽ phải chấp nhận nguyên tắc bình đẳng giữa các doanh nghiệp, trong đó có cả sự bình đẳng về chế độ lao động và tiền lương. Việt Nam sẽ xử trí ra sao
Hoa Kỳ mới chỉ tham chiến được năm năm - và còn phải thay đổi. Ngay giữa cuộc chiến, và suốt mười ngày qua, chính quyền của Tổng thống Bush đã tung ra nhiều chiêu pháp ngoạn mục liên hệ đến hồ sơ khủng bố. Để kỷ niệm năm năm ngày Hoa Kỳ bị khủng bố tấn công - vụ 9-11 - ông Bush và các vị cộng sự đã mở chiến dịch tranh cử
Ngân hàng Việt Nam sau WTO" Theo Tầu là khôn hay khốn" Ngày mùng bốn vừa qua, để đánh dấu năm năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc tuyên bố rằng Bắc Kinh sẽ tôn trọng mọi cam kết khi gia nhập, cụ thể là sẽ mở rộng tất cả các thị trường nội địa , kể cả ngân hàng và viễn thông,
Với các chính khách, xăng dầu là chuyện quan trọng… một cách đại khái. Khi chiến sự bùng nổ tháng trước tại Trung Đông và việc Iran vờn Liên hiệp quốc như mèo con vờn chuột cống, dầu thô có lúc bốc giá tới 80 Mỹ kim một thùng. Vào mùa thiên tai bão lụt tại vùng Vịnh Mexico mà bom đạn lại tưng bừng nổ gần Vịnh Ba Tư thì xăng dầu lên giá
Hoa Kỳ lâm chiến gần năm năm mà vẫn chưa biết gọi tên cuộc chiến...Hoa Kỳ có quân lực tinh nhuệ và hùng hậu nhất thế giới, có nền kinh tế đang là đầu máy kinh tế cho thế giới, nhưng lại có thể thất bại trong một cuộc chiến sinh tử của thế kỷ 21 vì chưa minh định được kẻ thù, chưa có một cách gọi ngắn gọn khả dĩ phản ảnh cho đúng nội dung
...gia nhập WTO, Việt Nam bắt đầu giong buồm đi ra biển lớn thì có thể vớt được cá lớn nhưng cũng có thể bị giông bão nặng nề hơn...Hội nghị các Bộ trưởng Tài chính kỳ thứ 13 của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Á châu Thái bình dương sẽ được triệu tập tuần này tại Hà Nội. Trong nghị trình thảo luận của Diễn đàn APEC có hồ sơ chấn chỉnh
Tiếp tục loạt bài về những chuẩn bị của Việt Nam cho viễn ảnh gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, Diễn đàn Kinh tế kỳ này của đài RFA sẽ trao đổi cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa về một đề tài khá chuyên môn mà quan trọng cho lãnh vực nông nghiệp Việt Nam là Thị trường Thương phẩm. Tiết mục chuyên đề này sẽ do Việt Long
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Tư (27/05/2020), Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern cho biết một dự thảo kế hoạch chi tiết về việc bắt đầu mở cửa du lịch an toàn giữa New Zealand và Úc sẽ được trình bày cho cả hai chính phủ vào đầu tháng 06/2020.
Hôm thứ Ba (26/05/2020), bốn sĩ quan cảnh sát ở bang Minnesota đã bị sa thải sau một đoạn clip lan truyền trên mạng cho thấy một người đàn ông da đen không có vũ trang bị cảnh sát đè chân lên cổ.
Các mã QR theo dõi sức khỏe của Trung Quốc, vốn đóng vai trò quan trọng trong công cuộc ngăn chặn thành công Covid-19, giờ đây dường như lan rộng hơn trong cuộc sống hàng ngày khi chính quyền địa phương muốn hướng tới tận dụng công nghệ mới
Thứ Ba (26/052020), nhiều người Mỹ tìm cách rời Brazil chỉ ít giờ trước khi lệnh cấm nhập cảnh của Trump với người đến từ Brazil có hiệu lực.
Thứ Tư (27/05/2020), hàng trăm cảnh sát chống bạo động được triển khai trong và xung quanh khu tài chính Hong Kong khi Hội đồng Lập pháp Hong Kong chuẩn bị thảo luận về dự luật quốc ca Trung Quốc.