Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kỷ Niệm 20 Năm Ngày 11/9/2001 – Diễn Biến Các Cuộc Chiến Chống Khủng Bố Hồi Giáo Cho Đến Ngày 11/9/2021

10/09/202113:36:00(Xem: 1220)


Das zweite Flugzeug von United Airlines, Flug 175 von Boston, steuert auf den noch unversehrten Turm des World Trade Centers in New York zu (Archivfoto vom 11.09.2001).
Chiếc máy bay thứ hai của United Airlines, Chuyến bay 175 từ Boston, đang hướng đến tòa tháp vẫn còn nguyên vẹn của Trung tâm Thương mại Thế giới  New York ngày 11/9/2001  (© picture-Alliance/dpa, epa afp Seth Mcallister)



Bối cảnh

Vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, những kẻ khủng bố Hồi giáo thuộc tổ chức mạng lưới Al-Qaida đã dùng bốn phi cơ dân sự làm thành một loại vũ khí quân sự để tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York và Lầu Năm Góc ở Washington D.C.  Các sự kiện không tặc loi này là ln đu tiên trong lch s chiến tranh ca nhân loi và đã có hậu quả nghiêm trọng nhất trong lịch sử cận đại.

Nhóm khủng bố đã cướp bốn máy bay, dùng vũ lực kiểm soát buồng lái và điều khiển cơ phận vào các mục tiêu được hoạch định. 

Lúc 8:46 sáng theo giờ địa phương, chuyến bay 11 của American Airlines đã bay thẳng vào Tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới và rơi từ tầng 93 đến tầng 99.

Chỉ 17 phút sau, chuyến bay 175 của United Airlines đã lao đến Tháp Nam của Trung tâm giữa tầng 77 và tầng 85. 

Dầu hỏa bắt đầu cháy ở hai tòa tháp, sức nóng đã gây cho độ bền trong các bộ phận thép không chịu đựng được nửa. Cuối cùng, tháp phía nam đổ sập lúc 9:59 sáng và tháp bắc lúc 10:28 sáng.

Vào lúc 9 giờ 37 phút sáng, những kẻ khủng bố đã điều hướng chuyến bay 77 của Hãng American-Airlines đến khu vực phía tây của Lầu Năm Góc ở Washington D.C., nơi đặt trụ sở của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Một chiếc máy bay khác, chuyến bay 93 của United Airlines, cất cánh từ phi trường Newark của New Jersey, trên đường đến San Francisco, được những kẻ khủng bố đã lái hướng đến Washington D.C., nhưng thực ra là không ai rõ họ muốn đến điểm nào. 

Sau khi nghe tin về các vụ tấn công ở New York, một sồ ít hành khách đã cố gắng ngăn chận những kẻ khủng bố tiếp tục thực hiện ý định. Qua sự kháng cự đt phát này, nhóm khng b đã nhn ra rng không th đt được mc tiêu và cho máy bay đi xung. Lúc 10:03 sáng, máy bay rơi xung trong mt cánh đng Shanksville, Pennsylvania.

Thiệt hạ

Tt c hành khách trên máy bay đu chết ngay, nhiu người đang trong các tòa nhà cũng vy. Ch riêng Lu Năm Góc đã có 125 người thit mng. 

Tng cng trong các cuc tn công, có khong 3.000 người thuc 92 quc gia chết và hơn 6.000 người b thương; trong s này có 2052 người đang trong hai tòa tháp ca Trung tâm. Vào sáng ngày 11 tháng 9 năm 2001, có t 16.400 đến 18.800 người đang có mt trong Trung tâm. Hơn 90% s người t vong là ngay đ cao ca đim công kích ti thi đim xy ra. Vì thang máy và thang b b phá hy, nên h không th trn thoát; t nhng tòa tháp cao hơn 400 mét, mt s đã rơi xung và t vong.

Phản ứng 

Hành đng khng b đã gây kinh hoàng cho M và toàn thế gii. K t thi đim này, các toán phóng viên truyn hình đã có mt ti ch và phát trc tiếp hình  t Manhattan trên khp thế gii. Các đài truyn hình đã thay đi chương trình theo thường l hoc thm chí có nhiu nơi còn tm thi ngng phát sóng. Phn ng đu tiên nhiu thành ph là có nhng cuc biu tình chia bun t phát.

George W. Bush, Tng thng M đương nhim lúc by gi, đã biết được hung tin trong khi đến thăm mt trường tiu hc. Bush đã hy b cuc hp báo sau đó vi lý do đã có mt "thm kch quc gia" và  bay ngay đến Căn c Không quân Barksdale trên chiếc máy bay "Không lc Mt". Ti đây, Bush tuyên b: "Hoa Kỳ s đành bi nhng k chu trách nhim v nhng hành vi hèn nhát này và trng pht h." Các lc lượng vũ trang Hoa Kỳ đã được đt trong tình trng báo đng sn sàng ng chiến.

"Chiến tranh chống khủng bố"

Ngay sau v tn công, đã có nhiu du hiu cho thy Osama bin Laden và mng lưới khng b Al-Qaeda đng sau các v tn công. Trong bài din văn phát biu trước Quc hi Hoa Kỳ ngày 20 tháng 9 năm 2001, Tng thng Hoa Kỳ Bush tuyên b s tr đũa và quy trách cho Al-Qaeda có liên h vi chế đ Taliban Afghanistan. Bush nói: “Cuc chiến chng khng b s không kết thúc cho đến khi nào tng nhóm khng b có tm hot đng toàn cu b phát hin, ngăn chn và đánh bi.“

Bài din văn phát biu đã đi vào lch s vi tên gi "cuc chiến chng khng b" và đánh du s khi đu ca Hoa Kỳ trong cuc chiến chng khng b trong toàn cu, dn đến các hot đng tham chiến Afghanistan, Iraq và các nơi khác. 

Đ đáp ng vi tình hình mi, b máy an ninh quc gia Hoa Kỳ đã thay đi cu trúc  trit đ. Nhiu bin pháp an ninh ni chính cũng được thc hin, c th là mt cơ quan liên bang đc trách kim tra nghiêm nht hơn ti các phi trường. Đo lut Ái quc ca Hoa Kỳ được áp dng vào tháng 10 năm 2001 đ hn chế mt phn các quyn công dân và B Ni An được thành lp. Công tác phi hp hot đng đ chng khng b tr thành ưu tiên. Theo mt ước lượng gn đây, có khong 1,271 cơ quan chính ph và 1,931 công ty tư nhân tp trung hp tác cho mc tiêu này.

Tình hình biến chuyn nghiêm trng hơn, đó là lý do ti sao M cho ra đi Chiến Lược Quc Gia Chng Khng B năm 2018 và Chiến Lược Quc Gia Chng Khng B Ni Đa, công b vào tháng 6 năm 2021. C hai văn kin gii thích các nguy cơ và đ ra bin pháp đ bo v đt nước.

Can thiệp ở Afghanistan

Da trên Ngh quyết 1368 ca Hi đng Bo an Liên Hip Quc, vào ngày 2 tháng 10 năm 2001, Liên minh Phòng th Bc Đi Tây Dương (NATO) chính thc tuyên b khi đng Chiến dch T do Bn vng (Operation Enduring Freedom), bt đu vào ngày 7 tháng 10. Mc tiêu là đp tan mng lưới Al-Qaeda Afghanistan, bt gi tên trùm khng b Osama bin Laden và lt đ chế đ Taliban. Afghanistan đã hoàn toàn b quân đi NATO và nhóm đng minh Mujahideen "Liên minh phương Bc" chiếm đóng vào tháng 12 năm 2001. Tuy nhiên, không ai có th bt được Osama bin Laden.

Trên cơ s Ngh quyết 1386 ca Hi đng Bo an Liên Hip Quc được thông qua ngày 20 tháng 12 năm 2001, Chiến dch Chiến dch T do Bn vng tiếp tc. Hoa Kỳ và các Đng minh thành lp Lc lượng H tr An ninh Quc tế (International Security Assistance Force, ISAF), to điu kin an ninh cho chính ph mi ca Afghanistan xây dng mt nhà nước  dân ch

Vi thi gian ngày càng kéo dài, các cuc giao tranh ác lit chng Taliban đang tri dy ngày càng gia tăng. Tiếp theo là Phái b "H tr kiên quyết, Resolute Support“ ra đi, có nhim v hun luyn cho các lc lượng an ninh ca Afghanistan. Phái b kết thúc nhim v khi quân đi Đng minh rút lui vào mùa hè năm 2021.

Trại tù Guantanamo

Ti Guantanamo, mt căn c hi quân ca Hoa Kỳ Cuba, Hoa Kỳ đã to ra mt tri tù cho nhng người không được coi là tù nhân chiến tranh. T tháng 1 năm 2002, nhng người tù được chuyn đến và được xem là "nhng người chiến đu bt hp pháp". 

Th tc điu tra các người khng b là  phc tp và gây nhiu áp lc quc tế. Sau này, các tù nhân này mi được hưởng s quyn t do cơ bn hiến đnh. Hin nay, đã có nhiu báo cáo v vic tra tn được Hoa Kỳ thc hin đó. Bt chp là có nhiu li ha s gii tán tri, nhưng mãi cho đến mùa hè năm 2021, vn còn 39 tù nhân còn b giam gi.

Vn đ tranh lun ch yếu là các cơ quan điu tra CIA, FBI hay b Quc Phòng đã vi phm nhân quyn ca các phm nhân khi khai thác các bng chng. Do đó, nhà cm quyn thu lượm các cơ s buc ti thiếu khà tín theo đúng lut th tc. Có nhiu bng chng cho thy các cơ quan tra tn quá khc nghit nên nhng nghi phm không còn cách nào khác hơn là phi thú nhn nhng cáo buc đ sng còn. 

Cho đến nay, đã có tng cng 40 cuc điu tra đ nghe phúc trình ca các cơ quan liên quan đến h sơ này. Các phiên toà s tiếp tc làm vic, d kiến bt đu t ngày 07/9 và s kết thúc vào sang năm. Nước M đang hy vng mt bn án chung quyết cho các phm nhân ti tri tù Guantanamo và vn đ pháp lý s khép li.

"Học thuyết Bush" 

Năm 2002, Hoa Kỳ mun công khai can thip quân s vào Iraq vì cho rng có mi liên h gia Al-Qaeda và chế đ ca Saddam Hussein, nhà lãnh đo Iraq lúc by gi

Do đó, cái gi là "Hc thuyết Bush" ra đi và gây nhiu tranh lun v khía cnh tham chiến theo lut quc tế.  Bush lp lun các cuc tn công quân s phòng nga là cn thiết. Sau đó, Bush khi đng chiến cuc và bin minh là Iraq có vũ khí hy dit hàng lot. Ngoi trưởng Hoa Kỳ Colin Powell đã trình bày bng chng cho cáo buc này lên Liên Hip Quc vào tháng 2 năm 2003, nhưng mt năm sau đó, hóa ra là sai s tht.

Hi đng Bo an Liên Hip Quc đã t chi thông qua mt ngh quyết hp pháp hóa mt hot đng can thip như vy. Sau đó, Hoa Kỳ đã thành lp "Liên minh nhng người sn sàng". Theo các phiên bn khác nhau được phân phi bi chính ph Hoa Kỳ, có 49 quc gia, bao gm nhiu quc gia EU như Ba Lan, Ý, Anh và Tây Ban Nha, nhưng Đc và Pháp t chi tham gia.



Chiến tranh Iraq

Vào đêm ngày 20 tháng 3 năm 2003, Hoa Kỳ dn đu cuc can thip quân s vào Iraq vi tên gi "Chiến dch T do Iraq", được thc hin mà không có s y quyn ca Liên Hip Quc và ch vi mt s quc gia trong khi NATO. Vào đu tháng 5 năm 2003, Tng thng Hoa Kỳ Bush tuyên b các hành đng tham chiến s kết thúc.

Trên thc tế, đó là mt cuc chiến tranh du kích, nó đã phát trin t trong cuc xung đt, sau đó đôi khi được tiến hành mt cách gay gt vi nhng người ni dy trên khp vùng Rp ca Iraq. Nhng người lính M cui cùng ri khi đt nước vào cui năm 2011. Hoa Kỳ li can thip vào cuc chiến chng li t chc khng b Hi giáo "Nhà nước Hi giáo, IS". Đến nay, 2.500 binh sĩ M đang đóng quân ti Iraq và kết thúc nhim v  trong năm nay.

Chiến tranh Iraq và Afghanistan đã làm hao tn hơn 7.000 binh sĩ M. Có bao nhiêu dân thường thit mng do hu qu ca chiến s hai nước là mt vn đ chưa được xác minh. Người ta ước tính rng có ti hai trăm nghìn người đã thit mng do bo lc ca quân ni dy hoc quân liên minh. Ngoài ra, trong lc lượng an ninh Iraq có khong 50.000 người chết và quân ni dy có ti 40.000. Theo s liu ca Đi hc Brown, Afghanistan, hơn 64.000 lc lượng an ninh đa phương, khong 43.000 dân thường và 42.000 quân ni dy đã chết.

Hậu quả ở Hoa Kỳ

Cho đến nay, các cuc tn công trong ngày 11 tháng 9 đ li mt chn thương sâu xa cho đt nước và con người M

Theo thăm dò cho thy là hu hết gii tr trong khong tui 15 vào năm 2001 đu có ký c sâu đm v biến c này, trong khi 85% nói rng thế h ca h b nh hưởng đến trn đi. Nói chung, khong 22% người M cho rng cách sng M đã thay đi trit đ sau ngày 11 tháng 9.

Đi vi nhiu người M  trước đây tin rng đt nước hu như không th  b bt c k thù nào tn công trc din, hay b tn thương do quy mô quân s và v trí đa lý, nim tin này ngày nay hoàn toàn  mt đi. 

Hàng nghìn người ti New York đã vui mng trong v tiêu dit tên trùm khng b Osama bin Laden bi lc lượng đc bit ca M Pakistan vào tháng 5 năm 2011.

Thay cho Trung tâm Thương mi Thế gii trước đây, bây gi là "Trung tâm Thương mi Mt Thế gii", vi 541 mét, mt trong nhng tòa nhà cao nht thế gii được xây dng. Ti nn tng ca nó là "Bo tàng và Đài tưởng nim 11/9", cu trúc cơ bn là hai đài phun nước ln mô t nhng du n ca hai tòa tháp. 

Vic bi thường cho các nn nhân ca các v tn công, nhng người b thương do bi, khói và các mnh v trong quá trình cu h còn tiến hành trong mt th tc khá chm chp.

Tuy nhiên, các cuc thăm dò dư lun gn đây cho thy là người dân M vn còn có nhng thc mc chung là ti sao nước M b tn công? Ai là kẻ thù ca nước M? Cá nhân hay là mt tp th, hay là mt quc gia? Rp Xê Út có can d không? 

Qua cuc điu tra chính thc, dù đã được tiến hành t lâu, nhưng các tài liu công b gii thích ch mt phn nh và nhiu vn đ quan trng vn còn được gi bí mt. 

20 năm trôi qua, thi gian lng đng, đã đến lúc phù hp nht cho người dân M phi được phép biết tt c s tht v v tn công. Joe Biden tuyên b gn đây là s đáp ng nhu cu này.

Kết thúc  chiến cuộc ở Afghanistan và Iraq

Trong nhim kỳ tng thng M, Barack Obama đã kết thúc cuc chiến Iraq và bt đu rút quân khi Afghanistan vào tháng 6/2011. Vào năm 2013, Obama tuyên b rng, ngoài hot đng Afghanistan vn đang din ra vào thi đim đó, M s phi nghĩ xa hơn v "Cuc chiến chng khng b toàn cu" và các nhim v chiến đu các nước khác, ví d như thông qua các n lc có mc tiêu đ đp tan các mng lưới khng b, điu mà Obama đã làm vi các cuc tn công bng cách m rng vic s dng máy bay không người lái, đó là mt trong s phương tin khác  đ đt được mc tiêu. Vì vy, Obama đã ra lnh cho tiến hành chiến dch chng li "Nhà nước Hi giáo, IS" Iraq và Syria.

Tng thng M Donald Trump, người kế nhim Obama, đã tuyên b trong chiến dch tranh c năm 2016 rng s chm dt các hot đng chng IS Afghanistan. Trong nhim kỳ ca mình, Trump đã khi xướng các cuc đàm phán vi Taliban gây ra nhiu cuc tranh cãi. 

Cui cùng,  vào ngày 29 tháng 2 năm 2020, ti Doha, Qatar, Hoa Kỳ và Taliban  đã ký mt tha thun hòa bình nhm chm dt chiến cuc Afghanistan.

V cơ bn, ni dung tha thun là các lc lượng Hoa Kỳ và Liên quân rút quân  và Taliban s không cho phép các nhóm khng b hot đng. 

Tr ngi chính cho Hoa Kỳ là đã đng ý  5000 tù nhân Taliban s được chính ph Afghanistan tr t do vào ngày 10 tháng 3 năm 2020 và đi li Taliban s th 1000 tù nhân.

Chính ph Afghanistan b loi ra khi các cuc tho lun v tương lai ca đt nước  và "xây dng lòng tin" gia Taliban và chính ph Kabul. Tuy nhiên, các tù nhân Taliban b giam gi bi chính ph Afghanistan, không phi bi phía Hoa Kỳ. Vì chính ph Afghanistan không tham gia ký kết Hip đnh, nên không có ràng buc trong nghĩa v phi th các tù nhân Taliban. 

Do đó vic thc thi b đình tr cho đến 6/4. Sau cuc bu c tng thng va qua, chính s tr nên hn lon, nên không còn ai quan tâm đến vic thi hành Hip đnh.

Tình thế sôi bng, phi đến tháng 4/2021, Tng thng M Joe Biden mi tuyên b rút quân hoàn toàn trước ngày 11/9/2021, k nim 20 năm v tn công 11/9/2001. 

Cho đến gn đây, chính ph M đã hy vng rng th đô Kabul có th do quân đi Afghanistan, vn được M trang b do các thiết b quân s, nm gi cho đến ngày M rút quân theo kế hoch. 

Nhưng bước tiến ca Taliban đã tăng tc vào tháng 7 và tháng 8 năm 2021. Mi d liu cho là Taliban s phi mt t ba cho đến sáu tháng, nhưng ch trong vài ngày, Taliban đã chiếm được hu hết các tnh l ca Afghanistan. Quân đi Afghanistan đã đu hàng nhiu nơi mà không cn giao tranh. 

Ngày 15/8, Taliban chiếm được th đô Kabul ca Afghanistan, nhưng thung lũng Pandjir vn nm trong tay Mt trn Kháng chiến Quc gia (NRF), thuc phe Ahmad Massud, mt lãnh chúa đa phương, lãnh đo. 

Cui cùng, cho đến ngày 6/9/2021, Taliban đã tái chiếm Pandjir và kim soát toàn lãnh th Afghanistan. Nhưng gii chc quân s M tiên đoán là tình trng an ninh ni chính không th n đnh trong lâu dài và ni chiến cũng có th s tái bùng n trong các phe nhóm trong ba năm ti.

Trong nhim v trit thoái cho đến cui tháng Tám, Lc lượng Hoa Kỳ lo bo đm  an ninh cho phi trường  Kabul. Nhưng v đánh bom hôm 26/8 khiến cho ít nht 180 người thit mng, trong đó có 13 binh sĩ M cho thy mt s tht khác hn: T chc "Nhà nước Hi giáo" (IS)  ch đng khng b và đã lên tiếng nhn trách nhim.

Sau gn 20 năm  tham chin, ngày 30 tháng 8, người lính M cui cùng đã ri khi đt Afghanistan.

Ging như hoàn cnh Vit Nam, nhân dân và đt nước Afghanistan hoàn toàn đi bi và s phi tr giá quá đt cho nhng tht bi ca M và ca chính mình. 

Hin nay, Taliban tr tr nên du ging  ôn hoà vì nhu cu khn thiết ca Afghanistan là chính ph mi cn được công nhn v mt ngoi giao và vin tr tài chính đ tái thiết hu chin. Theo mt ước lượng, s tài sn bng tin mt ca Afghanistan khong 8 t đô la đang b phong to ti các ngân hàng M và đnh chế quc tế. Taliban mun được M và quc tế gii to đ gii quyết nhu cu tin mt hin đang khan hiếm.

Ngoài ra, gii chuyên gia đa cht ca M lương đnh là Afghanistan có tim năng vô cùng phong phú v các qung m than, khí đt, đt hiếm, lithium, st, đng và vàng và giá tr khai thác ước tính lên ti ba nghìn t đô la. Chính ph Taliban hy vng rng có th nhượng quyn khai thác tài nguyên này cho Trung Quc vì Trung Quc có tim năng đáp ng, đang có nhu cu to ln v nguyên liu và điu kin đa lý thun li là lân cn. 

Dù tài sn và tài nguyên phong phú, nhưng tương lai ca Afgahanistan là m mt. Lý do tht là đ hiu. Afghanistan còn là mt xã hi theo sc tc sơ khai, thiếu các th chế nhà nước  hin đi, lc lượng an ninh hot đng  hu hiu, tòa án và các quan chc hành chánh có kh năng chuyên môn, và nht là nn tham nhũng đã hết thuc cha. Chính gii điu hành đt nước lc hu cũng ch là các lãnh chúa đa phương trong tinh thn cc đoan tôn giáo, nên h cũng s không mang phép l biến đi Afghanistan thành mt quc gia văn minh, dân ch và phú cường.  


Bài liên quan: 

Công dã tràng ca M ti Afghanistan*

Ti sao vic xây dng quc gia ti Afghanistan tht bi?

Trào lưu cung tín và khng b

Thánh chiến là mt hình thc hin đi đ phn ng tình trng mt gc

Năm s tht v khng b

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
Sau 2 năm vật lộn với dịch Covid-19, tình hình kinh tế Việt Nam đang đứng trước viễn ảnh u tối nhất kể từ khi Đổi mới 35 năm trước đây (1986). Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì: “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%.“
Ngược lại, những biến cố dồn dập đủ loại trong COVID-19 mở ra cuộc đấu tranh chính trị mới: đòi quyền được sống còn, có thuốc trị cho tất cả, đi lại an toàn, đó là một cái gì thiết thực trong đời sống hằng ngày và không còn chờ đợi được chính quyền ban phát ân huệ; nó khiến cho người dân có ý thức là trong các vấn đề nội chính, cải tổ chế độ là cần ưu tiên giải quyết. Người dân không còn muốn thấy vết nhơ của Đồng Tâm hay tiếp tục qùy lạy van xin, thì không còn cách nào khác hơn là phải có ý thức phản tỉnh để so sánh về các giá trị tự do cơ bản này và hành động trong gạn lọc. Tình hình chung trong việc chống dịch là bi quan và triển vọng phục hồi còn đấy bất trắc. Nhưng đó là một khởi đầu cho các nỗ lực kế tiếp. Trong lâu dài, dân chủ hoá là xu thế mà Việt Nam không thể tránh khỏi. Cải cách định chế chính trị và đào tạo cho con người để thích nghi không là một ý thức riêng cho những người quan tâm chính sự mà là của toàn dân muốn bảo vệ sức khoẻ, công ăn việc làm
Trong vài thập niên vừa qua, giải Nobel Hòa Bình và Văn Chương được xem là một tuyên ngôn của ủy ban giải Nobel về các vấn đề thời cuộc quan trọng trong (những) năm trước và năm 2021 này cũng không là ngoại lệ. Giải Nobel Văn Chương năm nay được trao cho nhà văn lưu vong gốc Tazania - một quốc gia Châu Phi, là Abdulrazak Gurnah "vì sự thẩm thấu kiên định và bác ái của ông đối với những ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong vực sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa". Cũng vậy, giải Nobel Hoà Bình đã dành cho hai ký giả Maria Ressa của Phi Luật Tân và Dmitry Muratov của Nga "vì những nỗ lực bảo vệ sự tự do ngôn luận, vốn là điều kiện tiên quyết cho nền dân chủ và sự hòa bình lâu dài". Ủy ban Nobel Hòa Bình Na Uy còn nói thêm rằng, "họ đại diện cho tất cả các ký giả đang tranh đấu cho lý tưởng này, trong một thế giới mà nền dân chủ và tự do báo chí đang đối mặt với những điều kiện ngày càng bất lợi" và cho "nền báo chí tự do, độc lập
Sau đó, sau khi “phát khóc” và lau nước mắt/nước mũi xong, bác Hồ liền thỉnh ngay bác Lê về thờ nên mới có Suối Lê Nin (với Núi Các Mác) cùng hình ảnh – cũng như tượng đài – của cả hai ông trưng bầy khắp mọi nơi, để lập ra một tôn giáo mới, thay thế cho Phật/Chúa/Thánh Thần/Ông Bà/Tiên Tổ ... các thứ.
Sự nghiệp chính trị của đại đế Nã-Phá-Luân chẳng liên hệ gì nhiều đến Trung Quốc nên không biết tại sao ông nổi hứng tuyên bố một câu bất hủ mà giờ này có giá trị của một lời tiên tri “Hãy để Trung Hoa ngủ yên bởi vì khi tỉnh giấc nó sẽ làm rung chuyển thế giới.” Vào tháng 03/1978 có một sự kiện ít được biết đến nhưng bắt đầu lay thức gã khổng lồ Trung Quốc khi một hợp tác xã nông nghiệp ở Phúc Kiến xin phép được giữ lại phần sản xuất vượt chỉ tiêu để khuyến khích nông dân hăng hái làm việc. Đây là giai đoạn trước Đổi Mới nên viên thư ký đảng bộ của hợp tác xã bị phê bình kiểm điểm. Chỉ 8 tháng sau đó vào cuối năm 1978 Đặng Tiểu Bình tuyên bố cải tổ và mở cửa nền kinh tế. Đề nghị nói trên của hợp tác xã được mang ra thử nghiệm với kết quả sáng chói nên viên thư ký đảng được ban khen.
Sau 10 năm ra sức Xây dựng, chỉnh đốn hàng ngũ để bảo vệ đảng không tan, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vẫn thừa nhận: ”Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" vẫn chưa được ngăn chặn, đẩy lùi một cách căn bản, thậm chí có mặt còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn, có thể gây ra những hậu quả khôn lường.”
Nếu mối quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ là một ván bài, thì người Mỹ sẽ nhận ra rằng họ đã được một lá bài tốt và tránh khuất phục trước nỗi sợ hãi hay niềm tin vào sự suy tàn của Hoa Kỳ. Nhưng ngay cả một lá bài tốt cũng có thể thua, nếu chơi tệ. Khi chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden thực hiện chiến lược cạnh tranh đại cường với Trung Quốc, các nhà phân tích tìm các phép ẩn dụ trong lịch sử để giải thích tình trạng cạnh tranh ngày càng sâu sắc. Nhưng trong khi nhiều người dựa vào sự khởi đầu của Chiến tranh Lạnh, thì một ẩn dụ lịch sử đáng lo ngại hơn là sự bắt đầu của Thế chiến thứ nhất. Năm 1914, tất cả các cường quốc đều mong rằng cuộc chiến Balkan lần thứ ba là ngắn ngủi. Thay vào đó, như nhà sử học người Anh Christopher Clark đã chỉ ra rằng, các cường quốc bị mộng du bước vào một trận đại chiến kéo dài bốn năm, phá hủy bốn đế chế và giết chết hàng triệu người.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.