Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Lễ Kỷ Niệm 100 Năm Có Thể Là Sự Kiện Trọng Thể Cuối Cùng Của Đảng Cộng Sản Trung Quốc *

05/07/202111:31:00(Xem: 1104)

Project-Syndicate

Tác giả: Bùi Mẫn Hân
Dịch giả: Đỗ Kim Thêm  


Khi Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) chuẩn bị đánh dấu một trăm năm vào ngày 1 tháng 7, kỷ lục trường thọ còn khiêm nhường hơn trong các đảng độc tài khác trong thời hiện đại sẽ khiến cho giới lãnh đạo của Đảng lo lắng. Nếu Đảng không đi đúng hướng với sự hồi sinh của tân chủ thuyết Mao, sự kiện trọng thể của Đảng có thể là cuối cùng.

Con người sống gần 100 năm thường nghĩ về cái chết. Nhưng các đảng chính trị kỷ niệm một trăm năm, như ĐCSTQ vào ngày 1 tháng 7, họ bị ám ảnh bởi sự bất tử. Tinh thần lạc quan như vậy có vẻ kỳ lạ đối với các đảng cai trị độc tài, bởi vì kỷ lục trường thọ của Đảng không truyền cảm hứng cho sự tự tin. Thực tế là trong thời hiện đại, không có đảng nào như vậy tồn tại trong một thế kỷ, cho nên khiến các nhà lãnh đạo Trung Quốc lo lắng và không phải là mừng lễ kỷ niệm.

Một lý do rõ ràng cho tuổi thọ tương đối ngắn của các đảng cộng sản hoặc độc tài là, không giống như các nền dân chủ, các chế độ độc tài thống trị hiện đại chỉ xuất hiện trong thế kỷ XX. Chế độ độc tài đầu tiên tại Liên Xô được thành lập vào năm 1922. Quốc Dân Đảng (QDĐ) ở Trung Quốc, một đảng gần như Leninist, đã giành được quyền kiểm soát đất nước trên danh nghĩa vào năm 1927. Đức Quốc xã đã không nắm quyền ở Đức trước năm 1933. Gần như tất cả các chế độ cộng sản trên thế giới được thành lập sau Đệ nhị Thế chiến.

Nhưng có một lời giải thích cơ bản hơn là sự trùng hợp lịch sử. Như những người theo của thuyết của Hobbe nghĩ, môi trường chính trị mà các đảng độc tài hoạt động có ngụ ý về một sự tồn tại “khó chịu, tàn bạo và ngắn ngủi” nhiều hơn khi so với các người theo thuyết dân chủ nghĩ.

Một cách chắc chắn để các đảng độc tài chết là gây chiến và thua cuộc, một số phận đã xảy ra đối với Đức Quốc xã và Phát xít Ý. Nhưng hầu hết mọi việc từ bỏ quyền lực là trong một phong cách ít bi thương hoặc chấn thương hơn.

Trong các chế độ không cộng sản, các đảng cầm quyền lâu đời và hướng tới tương lai, chẳng hạn như QDĐ ở Đài Loan và Đảng Cách mạng Thể chế Mexico (Institutional Revolutionary Party, PRI), đã nhìn thấy các lời lẽ viết ra trên tường và các cải cách dân chủ hóa được khởi xướng trước khi các đảng này mất tất cả tính hợp pháp. Rối cuộc, mặc dù các đảng này đã mất phiếu bầu; nhưng về phương diện chính trị, họ còn tồn tại và sau đó trở lại nắm quyền bằng cách giành chiến thắng trong cuộc bầu cử có cạnh tranh (như tại Đài Loan năm 2008 và Mexico năm 2012).

Ngược lại, các chế độ Cộng sản đều đã sụp đổ, dù cố gắng xoa dịu dân chúng thông qua các cải cách dân chủ có hạn chế. Trong khối Xô viết cũ, các biện pháp tự do hóa trong những năm 1980 nhanh chóng tạo ra các cuộc cách mạng đưa những người cộng sản - và chính Liên Xô - vào đống rác của lịch sử.

ĐCSTQ không muốn bàn đến chuyện lịch sử đó trong buổi lễ kỷ niệm trăm năm. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các đồng chí của ông rõ ràng muốn phóng chiếu hình ảnh của một tinh thần tự tin và lạc quan. Nhưng việc làm ra vẻ can đảm chính trị không thể thay thế cho một chiến lược sinh tồn, và một khi ĐCSTQ loại trừ các cải cách xem ra là quá nguy hiểm, các lựa chọn có sẵn của Đảng là cực kỳ hạn chế.

Trước khi ông Tập lên nắm quyền vào năm 2012, một số nhà lãnh đạo Trung Quốc đã hướng về mô hình của Singapore. Đảng Hành động Nhân dân (The People` s Action Party, PAP), đã cai trị một quốc gia thành phố liên tục từ năm 1959, dường như Đảng có tất cả: gần như là hoàn toàn độc quyền, quản trị có thực lực, thành quả kinh tế vượt trội và sự hỗ trợ đáng tin cậy của dân chúng. Nhưng khi ĐCSTQ càng hướng về Singapore nhiều hơn - và Đảng đã phái hàng ngàn quan chức đến Singapore để nghiên cứu - Đảng càng ít muốn trở thành một phiên bản quy mô của PAP. Những người Cộng sản Trung Quốc chắc chắn là muốn cho PAP giử quyền lực, nhưng họ không muốn áp dụng các phương pháp và thể chế tương tự đã giúp cho PAP duy trì quyền tối thượng.

Trong số tất cả các thành tố của thể chế đã làm cho sự cai trị của PAP trở nên đặc biệt, mà ĐCSTQ ít thích thú là, các đảng đối lập được hợp pháp hóa của Singapore, các cuộc bầu cử tương đối có minh bạch và tinh thần trọng pháp. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc hiểu rằng, các thể chế này là quan trọng sinh tử đối với sự thành công của PAP, nhưng nó sẽ là định mệnh an bài cho sự suy vi trong tình trạng độc quyền chính trị của ĐCSTQ, nếu được du nhập vào Trung Quốc.

Đó có lẽ là lý do tại sao mô hình Singapore không thu hút trong thời đại của Tập, trong khi mô hình Bắc Triều Tiên - đàn áp toàn trị, sùng bái lãnh đạo tối cao, tự lực kinh tế - đã trở nên hấp dẫn hơn. Đúng như vậy, Trung Quốc vẫn chưa trở thành một Bắc Triều Tiên khổng lồ, nhưng trong tám năm qua, một số xu hướng đã đưa đất nước theo đường lối đó.

Về mặt chính trị, việc cai trị bằng sự sợ hãi đã trở lại, không chỉ đối với người dân bình thường, mà còn cho giới cao cấp của Đảng, vì ông Tập đã khôi phục các cuộc thanh trừng dưới vỏ bọc của một chiến dịch chống tham nhũng dài hạn. Kiểm duyệt cấp thượng tầng trong thời kỳ hậu Mao, và chế độ của ông Tập đã loại bỏ tất cả không gian cho các xã hội dân sự hoạt động, bao gồm cả các tổ chức phi chính phủ. Thậm chí chính quyền còn kiềm chế các doanh giới tư nhân Trung Quốc với các cuộc đàn áp theo luật, truy tố hình sự và tịch thu tài sản.

Và ông Tập đã nuôi dưỡng quyết liệt tinh thần sùng bái. Trong những ngày này, trên trang nhất của tờ báo Nhân dân Nhật báo có tràn ngập các bài vở về các hoạt động và sắc lệnh cá nhân của ông Tập. Gần đây, để đánh dấu một trăm năm của đảng, tài liệu lịch sử giản lược của ĐCSTQ được phát hành, dành một phần tư nội dung để nói về tám năm cầm quyền của ông Tập, trong khi chỉ dành một nửa chổ cho bài viết về Đặng Tiểu Bình, vị cứu tinh thực sự của Đảng.

Về mặt kinh tế, Trung Quốc vẫn chưa đạt được tình trạng tự túc toàn diện. Nhưng Kế hoạch Ngủ niên của Đảng dự kiến một tầm nhìn để tự cung ứng trong công nghệ và an ninh kinh tế để tập trung cho mức tăng trưởng quốc nội. Mặc dù Đảng có một lời biện minh hợp lý là, chiến lược tách rời kinh tế và công nghệ của Mỹ khiến cho họ không có một lựa chọn nào khác; chỉ có một vài nền dân chủ phương Tây muốn duy trì việc kết hợp kinh tế và xem Bắc Triều Tiên là một mô hình chính trị trong tương lai.

Khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc nâng cốc chúc mừng cho buổi lễ trăm năm của ĐCSTQ, họ nên hỏi liệu là Đảng có đi đúng hướng hay không. Nếu không, lễ mừng lần này của Đảng có thể là một sự kiện trọng thể cuối cùng.

***


Bùi Mẫn Hân
(Minxin Pei), Giáo sư Khoa Công quyền học tại Claremont McKenna College và Thành viên cao cấp không thường trú tại Quỹ Marshall của Đức của Hoa Kỳ.

Bài liên quan:

Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ sụp đổ trước năm 2049*

Trung Quốc sẽ không sụp đổ
Hung đồ của Trung Quốc với lân bang
Xuất khẩu mô hình Trung Quốc

 

*Người dịch đặt tựa đề cho bản dịch




Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
TÓM TẮT Thị trường hữu hiệu vì tổng hợp mọi quyết định trong xã hội để đạt đến mức giá chung phù hợp nhất với các dữ kiện đang có (efficient market theory.) Ngược lại nếu giá cả do nhà nước đơn phương quyết định sẽ sai lệch. Giá cả trong thị trường, giống như bãi đấu thầu, không phải lúc nào cũng hợp lý do mỗi người dự đoán giá sẽ còn tăng hay giảm. Tâm lý hùa theo đám đông và tên khờ cuối cùng (Last Fool Theory) rất tai hại trong Kinh Tế Hành Vi (Behavioral Economics) Kinh Tế Phức Tạp (Complexity Economics) tìm hiểu những tác động từ bên ngoài như đại dịch, chiến tranh, phát minh…lên nền kinh tế.
Trước những nghi ngại “Hoa Kỳ có còn là đồng minh đáng tin cậy hay không?” thì chúng ta có thể khẳng định rằng Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào trong khối tự do đều vẫn là những người bạn đồng hành tốt trong hành trình đi tìm tự do và canh tân đất nước, miễn là chúng ta không quên những bài học đã nêu để phát huy tiềm năng của chính mình, bảo vệ quyền lợi quốc gia, và đạt tới mục tiêu tự do, ấm no, hạnh phúc cho dân tộc.
Bằng chứng: ”Sự bùng phát mạnh của làn sóng Covid-19 lần thứ tư cùng với các đợt giãn cách liên tiếp khiến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (DN) bị ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt là các địa phương phía Nam. Theo Hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 8/2021 là 85,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm 2020.
Mặc dù rõ ràng là Hoa Kỳ có thể điều hành công việc ra khỏi Afghanistan tốt đẹp hơn, nhưng thảm kịch xảy ra vào tháng này đã kéo dài trong 20 năm. Ngay từ đầu, Mỹ và các đồng minh đã chấp nhận - và không bao giờ xem lại - một chiến lược xây dựng nhà nước từ trên xuống dưới luôn được xem là thất bại như do định mệnh đã an bài. Hoa Kỳ đã xâm chiếm Afghanistan 20 năm trước với hy vọng tái thiết đất nước, nay đã trở thành một tai họa cho thế giới và chính người dân của họ. Trước đợt tăng quân năm 2009, Tướng Stanley McChrystal giải thích, mục tiêu là “chính phủ Afghanistan kiểm soát toàn vẹn lãnh thổ để hỗ trợ ổn định khu vực và ngăn chặn việc sử dụng này cho chủ nghĩa khủng bố quốc tế.“ Hiện nay, với việc thiệt mạng hơn 100.000 và thất thoát khoảng 2 nghìn tỷ đô la, tất cả nước Mỹ phải thể hiện cho nỗ lực của mình là cảnh của một cuộc tranh giành tuyệt vọng để chạy ra khỏi đất nước trong tháng này - một sự sụp đổ nhục nhã gợi nhớ đến sự sụp đổ của Sài Gòn năm 1975. Điều sai lầ
Gặp gỡ và nói chuyện nhiều với những người thông dịch viên Afghanistan, tôi mới hiểu thêm rất nhiều về dân tộc họ và biết rằng chính phủ Afghanistan là một chính phủ tham nhũng lan tràn từ cấp thấp cho đến cấp cao, mức độ nào họ cũng có thể ăn hối lộ được, chỉ có người dân thấp cổ bé miệng là khổ. Người Mỹ biết rất rõ nhưng vẫn không làm gì hết. Bản thân chúng tôi khi ra vào đất nước này, cũng phải đóng cho những nhân viên hải quan đủ thứ tiền, mà phải bằng tiền đô la Mỹ, mệnh giá 100 đồng mới tinh, cũ hoặc dính 1 vết mực, họ không nhận và không chịu ký giấy và đóng mộc. Nói để thấy rằng chúng ta, người Mỹ, hy sinh tiền bạc, xương máu cho họ, thật không đáng chút nào. Rút ra khỏi đất nước này là đúng và là một việc phải làm ngay.
Cứ tới cuối tuần, dân Tây réo nhau xuống đường biểu tình chống chương trình chích ngừa dịch vũ hán và, tiếp theo, chống biện pháp kiểm soát có chích hay không bằng «thông hành y tế» (pass-sanitaire), tờ giấy có dấu hiệu đã chích ngừa của Cơ quan Bảo hiểm sức khỏe cấp qua Cơ quan tổ chức chích hoặc y sĩ gia đình hay dược sĩ.
Đầu năm 70, bạn đồng minh Huê kỳ quyết định bỏ rơi VNCH, không thực hiện cam kết rút quân, Việt-nam hóa chiến tranh, mặc nhiên giao Miền nam cho Hà nội. Ngày 30/04/75, quân Bắt Việt tiến vào Sài gòn, ngỡ ngàng. Dân chúng hoảng loạn bỏ chạy. Nhưng 14 năm sau thất bại nhục nhã ở Việt nam, bức tường Bá-linh bổng sụp đổ, kéo theo cộng sản Liên xô xuống hố, giúp Huê kỳ kết thúc cuộc chiến tranh lạnh làm kẻ chiến thắng.
Người Mỹ nói “Nothing is certain but tax and death” (Không ai tránh khỏi thuế và chết). Thuế mang ý nghĩa đặc biệt vì lịch sử nước Mỹ được thành hình từ ngày dân chúng thuộc địa nổi loạn chống nhà nước bảo hộ Anh Hoàng với khẩu hiệu bất hủ “Taxation without representation is tyranny” (Bị đánh thuế mà không được có đại biểu là bạo quyền.) Cho nên mỗi kỳ bầu cử đều tranh luận gay gắt về thuế má – nhưng không chỉ là cải cọ vô bổ vì khi thành luật sẽ theo đó móc từ túi tiền của mỗi người dân nhiều hay ít.
Đảng cộng sản VN cũng “khởi nghiệp” với những tuyên ngôn và khẩu hiệu nghe (tử tế) tương tự. Họ hô hào chống lại áp bức, bất công, kỳ thị … Nhờ vậy, họ vận động được quần chúng - kể cả những thành phần thiểu số, “ở vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng” - nổi dậy “giành lấy chính quyền về tay nhân dân.” Chả phải vô cớ mà Cách Mạng Tháng Tám vẫn được mệnh danh là “Cuộc Khởi Nghĩa Của Những Người Tay Không.” Chỉ có điều đáng phàn nàn là sau khi “những người tay không” nắm được quyền bính trong tay thì họ (tức khắc) hành xử như một đám côn đồ, đối với tất cả mọi thành phần dân tộc
Người lính Mỹ, trong nhân dáng hiên ngang, với những bước chân chắc nịch, đôi mắt nhìn thẳng và kỹ thuật tác chiến tuyệt vời. Nhưng người lính Mỹ cũng có trái tim biết rung động, biết nhớ thương, biết đau khổ như bạn và tôi. Xin đừng “thần thánh hóa” hoặc đòi hỏi những điều mà người lính Mỹ không thể thực hiện được; vì người lính Mỹ còn phải chu toàn bổ phận đối với người hôn phối, gia đình và người thân. Xin hãy nghĩ đến những trái tim tan vỡ trong mỗi gia đình, khi một người lính Mỹ gục ngã!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.