Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Không Nên Lo Cho Mỹ Về Nguy Cơ Lạm Phát*

21/06/202114:29:00(Xem: 1163)

Project-Syndicate 

Tỷ lệ lạm phát ở Hoa Kỳ và Châu Âu gia tăng nhẹ đã gây ra những lo lắng trong thị trường tài chính. Có phải chính quyền của Tổng thống Joe Biden đang có nguy cơ làm quá nóng nền kinh tế với gói cứu trợ trị giá 1.9 nghìn tỷ đô la và các kế hoạch chi tiêu bổ sung để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, tạo việc làm và hỗ trợ cho các gia đình ở Mỹ?

Những lo ngại như vậy là còn sớm, khi xét đến tình trạng bất trắc mà chúng ta vẫn còn đối phó. Chúng ta chưa bao giờ trải nghiệm về một cuộc suy sụp do đại dịch gây ra trước đây với suy thoái kinh tế trong khu vực dịch vụ một cách không cân xứng, sự gia tăng bất bình đẳng chưa từng có và tỷ lệ tiết kiệm tăng vọt. Thậm chí không ai biết liệu có thể và khi nào COVID-19 sẽ được ngăn chặn ở các nền kinh tế tiên tiến hay không, chứ đừng nói chi đến cho toàn cầu. Trong khi cân nhắc đến các rủi ro, chúng ta cũng phải soạn thảo kế hoạch cho tất cả các biện pháp dự phòng. Theo quan điểm của tôi, chính quyền Biden đã xác định một cách đúng đắn về so sánh các rủi ro nào gây ra quá ít và quá nhiều.


Hơn nữa, phần lớn áp lực lạm phát hiện tại bắt nguồn từ những trở ngại ngắn hạn về phía nguồn cung, đó là điều không thể tránh khỏi khi chúng ta tái khởi động nền kinh tế đã tạm thời bị phong toả. Chúng ta không thiếu năng lực tổng quát để chế tạo ô tô hoặc chất bán dẫn; nhưng khi tất cả các ô tô mới sử dụng chất bán dẫn và nhu cầu về ô tô bị sa sút trong tình trạng bất trắc (như đã xảy ra trong trận đại dịch), việc sản xuất chất bán dẫn sẽ bị hạn chế. Nói rộng hơn, điều phối tất cả các chuẩn bị cho sản xuất trên một nền kinh tế toàn cầu được tích hợp một cách phức tạp là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn mà chúng ta thường coi là chuyện đương nhiên, vì mọi thứ hoạt động rất tốt và bởi vì hầu hết các biện pháp điều chỉnh đều xem là chuyện "bên lề".


Hiện nay, tiến trình bình thường đã bị gián đoạn, sẽ có trục trặc, và những điều này sẽ biến thành việc tăng giá cho sản phẩm này hay sản phẩm khác. Nhưng không có lý do gì để tin rằng những chuyển động này sẽ thúc đẩy các kỳ vọng về lạm phát và do đó tạo ra động lực lạm phát, đặc biệt đứng trước tình trạng công suất dư thừa chung trên toàn thế giới. Điều đáng ghi nhớ là mới gần đây một số người cảnh báo về tình trạng lạm phát từ nhu cầu quá mức, họ đã nói về tình trạng trì trệ thường tình, nó sinh ra từ nhu cầu tổng hợp không đủ (ngay cả khi mức lãi suất bằng 0).


Ở một đất nước mà tình trạng bất bình đẳng sâu xa, lâu đời đã bị phơi bày và trầm trọng hơn bởi trận đại dịch, một thị trường lao động chặt chẽ sẽ đúng là những liệu thuốc định bịnh. Khi nhu cầu lao động tăng mạnh, tiền lương ở mức thấp nhất tăng và các nhóm bị thiệt thòi được nhận vào trong thị trường lao động. Tất nhiên, sự xiết chặt chính xác của thị trường lao động Mỹ hiện tại là một vấn đề của một số cuộc tranh luận, với các báo cáo về tình trạng thiếu hụt lao động, mặc dù mức nhân dụng vẫn thấp hơn rõ rệt so với mức trước lúc khủng hoảng.


Những người bảo thủ đổ lỗi cho tình hình là do các khoản trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp quá hào phóng. Khi so sánh các nguồn cung lao động trên khắp các tiểu bang của Hoa Kỳ, các nghiên cứu kinh toán học cho thấy rằng những loại tác động không khích lệ cho lao động này bị hạn chế. Và trong mọi trường hợp, việc mở rộng các trợ cấp thất nghiệp sẽ kết thúc vào mùa thu, mặc dù tác động kinh tế toàn cầu của virus sẽ kéo dài.


Thay vì hoảng sợ về lạm phát, chúng ta nên lo lắng về những gì sẽ xảy ra với tổng khối nhu cầu khi các quỹ cung ứng bởi các gói cứu trợ tài chính cạn kiệt. Nhiều người trong số những người ở mức thấp nhất về thu nhập và phân phối tài sản đã gây ra các khoản nợ lớn, trong một số trường hợp, trị giá nhiều hơn so với một năm thiếu nợ tiền thuê nhà, vấn đề là nhờ các biện pháp bảo vệ tạm thời chống lại việc trục xuất.


Tình trạng giảm chi tiêu của các hộ gia đình mắc nợ không hề được bù đắp bởi những người giàu thượng lưu, hầu hết họ là những người đã tích lũy tiền tiết kiệm trong đại dịch. Nếu cho rằng khoản chi của các mặt hàng tiêu dùng lâu dài vẫn còn mạnh trong 16 tháng qua, thì có vẻ như là người khá giả sẽ sử dụng khoản tiết kiệm bổ sung của họ giống như bất kỳ khoản thu nhập bất thường nào khác: như một thứ gì đó được đầu tư hoặc chi tiêu một cách chậm chạp trong suốt nhiều năm. Trừ khi có khoản công chi mới, một lần nữa, nền kinh tế có thể phải gặp khó khăn về số tổng cầu khiếm hụt.


Hơn nữa, ngay cả khi áp lực lạm phát trở nên thực sự đáng lo ngại, chúng ta có các công cụ để giảm cho nhu cầu (và sử dụng các công cụ sẽ thực sự đẩy mạnh triển vọng dài hạn của nền kinh tế). Để bắt đầu, có chính sách về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Hơn một thập kỷ qua, lãi suất gần như bằng không đã không làm lành mạnh cho nền kinh tế. Giá trị khan hiếm của vốn không phải bằng không. Lãi suất thấp làm xáo trộn thị trường vốn bằng cách kích hoạt cho việc tìm kiếm lợi nhuận, nó dẫn đến việc chọn các phụ phí cho các rủi ro thấp. Trở lại tình trạng lãi suất bình thường hơn sẽ là một điều tốt (mặc dù người giàu, những người hưởng lợi chính của thời đại lãi suất cực kỳ thấp này, có thể họ muốn có sự khác biệt).


Để chắc chắn, một số nhà bình luận xem các bảng đánh giá về cán cân rủi ro của Cục Dự trử Liên bang và lo lắng rằng Cục sẽ không hành động khi cần thiết. Nhưng tôi nghĩ rằng các lời tuyên bố của Cục đưa ra, và tôi tin rằng quan điểm của Cục sẽ thay đổi nếu và khi nào có bằng chứng phải làm như vậy. Bản năng chống lạm phát được có trong DNA của các ngân hàng trung ương. Nếu họ không coi lạm phát là vấn đề chính hiện nay đang phải đối mặt với nền kinh tế, bạn cũng không nên lo như vậy.


Công cụ thứ hai là tăng thuế. Đảm bảo tình trạng lành mạnh lâu dài của nền kinh tế đòi hỏi đầu tư công nhiều hơn, điều này sẽ phải được trả bằng một giá. Tỷ lệ thuế tính trên GDP của Mỹ là quá thấp, đặc biệt là trong tình trạng bất bình đẳng trầm trọng của Mỹ. Có một nhu cầu cấp thiết về một hệ thống thuế luỹ tiến hơn, chưa kể đến thuế về môi trường đ đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu. Điều đó nói rằng, khi do dự trong việc ban hành các loại thuế mới trong khi nền kinh tế vẫn ở trong tình trạng bấp bênh, đó là chuyện hoàn toàn là dễ hiểu.


Chúng ta nên công nhận rằng "cuộc tranh luận về lạm phát" hiện nay như là những gì mà nó đang là: một dấu vết sai lầm được đặt ra bởi những người tìm cách cản trở những nỗ lực của chính quyền Biden để giải quyết một số vấn đề cơ bản nhất của Mỹ. Thành công đòi hỏi nhiều công chi. Cuối cùng, Hoa Kỳ cũng may mắn có được giới lãnh đạo kinh tế mà họ sẽ không chịu khuất phục trước nỗi sợ hãi.


***


*Người dịch đặt tựa đề cho bản dịch


Joseph E. Stiglitz đoạt giải Nobel kinh tế, Giáo sư Đại học Columbia, Cựu Trưởng ban Kinh tế của Ngân hàng Thế giới (1997-2000) Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Tổng thống Hoa Kỳ, Tác giả chủ biên của Thẩm định Khí hậu (IPCC,1995) và Đồng Chủ tịch Ủy ban Quốc tế về Định giá Các-bon.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cơn mưa phùn đêm qua còn đọng nước trên đường. Gió thu đã về. Lá vàng theo gió lác đác vài chiếc cuốn vào tận thềm hiên. Cây phong đầu ngõ lại chuẩn bị trổ sắc đỏ ối như mọi năm. Người đi xa từ những mùa thu trước, sẽ không trở về. Những người bạn lâu không gặp, thư gửi đi bị trả lại, nhắn tin điện thoại không thấy trả lời. Có lẽ cũng đã ra đi, không lời từ biệt. Đã có những cuộc ra đi rất lặng lẽ từ gần hai năm qua, không chỉ ở nơi đây, mà ở khắp toàn cầu. Ra đi bất ngờ, ra đi nhanh chóng. Không hoa tang. Không lễ nghi tôn giáo. Không lời ai điếu. Những túi bọc thi thể chất vội vào những thùng xe đông lạnh. Những thi hài quấn vải hoặc cuộn trong manh chiếu được chất trên những giàn củi, hỏa thiêu. Những chiếc quan tài được chôn lấp vội vàng trên đất công, với bia mộ đơn giản, không hình ảnh, ghi tên tuổi của một người già bệnh hay một người trẻ cường tráng, một người quyền quý hay một người bần cùng vô danh… Tất cả những người ra đi ấy, từ những nơi chốn khác nhau, thành thị hay
Hoá ra không phải chùm khế nào cũng ngọt. Quê hương, đôi khi, cũng thế. Cũng chua chát và đắng nghét đối với rất nhiều người mà tôi (chả may) là một. Cùng cả triệu dân Việt khác, tôi cũng đã có lúc hốt hoảng đâm sầm ra biển (dù không biết bơi) khi tóc hãy còn xanh. May mắn, tôi thoát chết. Lên lại được bờ, tôi đi lang thang tứ xứ cho mãi đến khi tóc đã đổi mầu nhưng vẫn chưa bao giờ trở về cố lý. Có kẻ tưởng là tôi chảnh, có mới nới cũ, có trăng quên đèn, quên cả cố hương. Không dám chảnh đâu. Tôi bị chúng “cấm cửa” mà!
Dù vậy, tôi vẫn cũng còn có đôi chút suy nghĩ lăn tăn. Hay nói theo ngôn ngữ của thi ca là vẫn (nghe) “sao có tiếng sóng ở trong lòng.” Chúng ta có nhất thiết phải đốt cả dẫy Trường Sơn, phải hy sinh đến cái lai quần, và hàng chục triệu mạng người – thuộc mấy thế hệ kế tiếp nhau – chỉ để tạo nên một đống bùn bẩn thỉu nhầy nhụa như hiện tại không?
Một sự trùng hợp về thời gian 20 năm trong chiến tranh Việt Nam đã lập lại ở Afghanistan vào ngày 15/08/2021 với hình ảnh chiếc trực thăng di tản người Mỹ chạy thoát từ nóc Tòa Đại sứ Mỹ trong lúc phiến quân Taliban đã chiếm dinh Tổng thống không tốn một viên đạn, ngay sau khi Tổng thống Ashraf Ghani bỏ trốn ra nước ngoài.
Mùa Vu Lan hiếu hạnh – báo ân cha mẹ – là truyền thống lâu đời của người con hiếu thảo nhưng làm sao tạo được một cơ hội chia sẻ, an ủi và liên tưởng đến mặt phản diện của những đứa con bất hiếu chưa gặp duyên lành để biết ăn năn sám hối trở về với cha mẹ.
Nhận định của một số giới chức quân sự và chính trị cho đó là thất bại về tình báo từ phía Hoa Kỳ đã đánh giá sai về bộ đội cộng sản Bắc Việt trong chiến tranh Việt Nam, nay lại sai về quân Taliban ở Afghanistan khiến Mỹ phải vội vàng di tản. Hình ảnh máy bay trực thăng di tản người Mỹ và những người đã hợp tác với Hoa Kỳ ra khỏi Sài Gòn cuối tháng Tư 1975 và ngày 15/8 vừa qua ra khỏi Kabul sẽ còn in dấu trong tâm thức người Mỹ và dư luận thế giới trong nhiều năm.
Trên Bloomberg Opinion ngày 26 tháng 04 năm 2021, một trong hai tác giả là Cựu Đô đốc James G. Stavridis, trình bày kịch bản này trong bài “Four Ways a China-US War at Sea Could Play Out” mà bản dịch sau đây sẽ giới thiệu. Theo Stavridis,“bốn điểm nóng” mà Hải quân Trung Quốc có khả năng tấn công là eo biển Đài Loan, Nhật Bản và Biển Hoa Đông, Biển Hoa Nam và các vùng biển xa hơn xung quanh các nước Indonesia, Singapore, Australia và Ấn Độ. Nhưng nguy cơ cao nhất là Đài Loan.
Đó là lý do cần nhắc sơ lại Hòa Ước Doha 2020, bởi nếu xem chính phủ Afghanistan là một "đồng minh" của Hoa Kỳ thì đồng minh này đã bị phản bội và bức tử ngay tháng Hai năm 2020 theo sau Hòa Ước Doha của nội các Donald Trump ký với Taliban chứ không phải hôm nay. Liệu có cần nhắc lại hòa đàm Paris vào năm 1973 đã dẫn đến sự sụp đổ báo trước của miền Nam Việt Nam vào tháng Tư năm 1975? Và giới sử gia thường nhắc lại vai trò của tổng thống Richard Nixon và Ngoại trưởng Henry Kissinger trong việc bỏ rơi Nam Việt Nam chứ không phải tổng thống Gerald Ford, vị tổng thống Mỹ đương nhiệm năm 1975.
Theo dõi tin tức từ quốc gia này, tấm lòng của chúng tôi hướng về người dân Afghanistan và những người tị nạn đang bị buộc phải bỏ trốn để giữ mạng sống. Hơn nữa, chúng tôi tha thiết quan ngại đến số phận của hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái của xứ sở này, vì họ phải đối diện với một tương lai đen tối khi gặp trở lại sự đối xử tàn tệ của nhà nước Taliban.
Vốn ham vui, và rất chóng quên nên mẹ tôi ở lại luôn trong Nam cả năm trời. Hệ quả (hay hậu quả) là tôi cất tiếng khóc chào đời tại Sài Gòn. Khi hiệp định đình chiến được ký kết tại Geneve, vào ngày 20 tháng 7 năm 1954, tôi mới vừa lẫm chẫm biết đi. Cũng mãi đến lúc này bà má mới “chợt nhớ” ra rằng mình còn mấy đứa con nữa, đang sống với ông bà ngoại, ở tuốt luốt bên kia vỹ tuyến. Thế là tôi được bế ra ngoài Bắc, rồi lại được gồng gánh vào Nam (cùng với hai người chị) không lâu sau đó. Nhờ vậy (nhờ ra đời trước cái đám Bắc Kỳ con sinh trong Nam đôi ba năm) nên từ thuở ấu thơ tôi đã được nghe nhiều bài hát ca ngợi tình bắc duyên nam – qua radio – vào thời điểm đó
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.