Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Juneteenth: Bài Học Lịch Sử Của Sự Tranh Đấu Kiên Trì Và Niềm Hi Vọng Cho Tương Lai

18/06/202108:48:00(Xem: 1390)

Hôm nay tôi và quý vị là người được đón nhận ngày lễ quốc gia đầu tiên để ghi nhớ ngày Juneteenth. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào lịch sử để ôn và tìm hiểu thêm về ngày này và hi vọng từ đó chúng ta sẽ có những bài học sẽ làm cho cuộc sống ta thêm phần ý nghĩa về tình người cũng như đạo đức.blank

Ngày Junetennth là gì? Có ý nghĩa gì?


Ngày Juneteenth đuoc lấy tên từ việc kết hợp "tháng sáu" và ngày"mười chín", Vào ngày 19 tháng 6 năm 1865,  Thiếu tướng Granger đến Galveston, Texas, mang thông điệp về tự do cho những người nô lệ ở đó. Khi đến Texas, ông ta đọc Tổng lệnh số 3, thông báo cho cư dân rằng chế độ nô lệ sẽ không còn được dung thứ; tất cả nô lệ giờ đã được tự do và sau đó sẽ được đối xử như những người làm thuê nếu họ chọn ở lại đồn điền của chủ cũ của họ.

Cuộc tranh đấu giải phóng nô lệ đã khởi nguồn từ nhiều năm trước; Nội chiến ở Hoa Kỳ bắt đầu vào năm 1861, sau nhiều năm căng thẳng âm ỉ giữa các tiểu bang miền bắc và miền nam về chế độ nô lệ, quyền lợ kinh tế của các tiểu bang qua chế độ nô lệ và sự đòi hỏi mở rộng chế độ nô lệ qua những vùng đất mới về phía tây.

A picture containing water, outdoor, green, lake

Description automatically generated


Cuộc bầu cử của Abraham Lincoln vào năm 1860 đã khiến bảy tiểu bang miền nam ly khai và thành lập Liên bang Nam Hoa Kỳ; bốn tiểu bang khác sau đó tham gia với họ thành 13 tiểu bang ly khai. Chiến tranh giữa các tiểu bang Nam và Bắc, gọi khác là Nội chiến. Nội chiến Nam Bắc đã kết thúc với sự đầu hàng của quân Confederate vào năm 1865. Cuộc xung đột là cuộc chiến đẫm máu nhất đã từng xảy ra trên đất Mỹ, với khoảng 620.000 binh sĩ thiệt mạng, hàng triệu người khác bị thương và Miền Nam Hoa Kỳ bị tàn phá khủng khiếp. Nội chiến kết thúc dẫn đến sự cải tổ mạnh mẽ xã hội trong toàn Liên minh miền Nam cũ, bao gồm cả quyền tự do mới cho nô lệ. Tổng thống Lincoln đã ký Tuyên bố Giải phóng và công bố nó vào ngày 1 tháng 1 năm 1863, nhưng nó đã không được truyền đạt và báo cho những người nô lệ Texas trong hai năm. Mãi cho đến khi Tướng Granger tuyên bố giải phóng nô lệ tại Galveston vào ngày 19 tháng 6 năm 1865, Texas mới nhận được tin tức này.

Text

Description automatically generated


Đó là tóm tắt lịch sử của gần 156 năm trước. Dưới đây là những điều cơ bản về ngày Juneteenth mà mọi người nên biết. Nhưng quan trọng hơn là ý nghĩa của ngày này:  "Người dân Texas được thông báo rằng theo Tuyên bố của Cơ quan Hành pháp Hoa Kỳ, tất cả nô lệ đều được tự do. Điều này tạo nên sự bình đẳng tuyệt đối về quyền và quyền tài sản giữa chủ cũ và nô lệ, và mối liên hệ từ trước đến nay vẫn tồn tại giữa họ nay trở thành mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người làm thuê. Nhưng trong khi những người nô lệ trước đây có quyền lựa chọn ở lại đồn điền của họ với tư cách là công nhân, có lẽ ta sẽ thấy không có gì ngạc nhiên khi nhiều người đã chọn lựa dọn đi nơi khác để tìm kiếm một đời sống mới hoặc đi tìm các thành viên gia đình đã bị chủ cũ bán đi. Ngày Juneteenth nay đã thay đổi cuộc sống cho hàng trăm ngàn nô lệ lúc đó; nhưng thực tế luôn tệ hại hơn với những sự mong ước hay luật lệ cho phép họ. Các tiểu bang thuộc Liên minh miền Nam như Texas vẫn mong muốn giữ vững hệ thống nô lệ đó càng lâu càng tốt



Những người da đen bị nô lệ, giờ đã được tự do, họ có rất nhiều lý do để ăn mừng. Họ cảm thấy hãnh diện vì đã đạt được mục đích qua sự tranh đấu và hi sinh lâu dài. Người da màu đã ăn mừng ngày 19 tháng 6 theo bất kỳ cách nào họ có thể. Sau khi họ được trả tự do, một số cựu nô lệ và con cháu của họ đã đến Galveston hàng năm để vinh danh ngày 19 tháng 6. Truyền thống đó nhanh chóng lan sang các bang khác, nhưng không có gì lạ khi người da trắng ra luật cấm người đã đen ăn mừng nơi công cộng, buộc người da đen phải có địa điểm tư nhân để tụ họp. Bị ép buộc vậy , các nhà lãnh đạo cộng đồng da màu ở Houston - tất cả đều từng là nô lệ - đã tiết kiếm và đóng góp 1.000 đô la để mua đất vào năm 1867 nơi này được dành riêng cho lễ kỷ niệm ngày 19 tháng 6, vùng đất đó đã trở thành Công viên Giải Phóng Nô Lệ. Đây là một công viên vẫn còn hoạt động ở Houston. Hàng năm ở Galveston TX lễ kỷ niệm ngày 19 tháng 6 thường bao gồm rodeos và cưỡi ngựa, nấu ăn, diễn hành, lễ nhà thờ, biểu diễn âm nhạc và các sinh hoạt cộng đồng  khác. Emancipation Park Houston today:

A high angle view of a city

Description automatically generated with low confidence


Mặc dù chế độ nô lệ ở Mỹ đã không thực sự chấm dứt trên pháp luật cho đến khi Tu chính án thứ 13 được phê chuẩn vào ngày 6 tháng 12, 1865.  Nhưng Ngày Lễ Quốc gia Juneteenth vẫn đóng một vài trò quan trọng trong quá trình lịch sử đó.  Một ngày lễ quốc gia công nhận việc giải phóng nô lệ quan trọng như thế nào đối với bạn? Riêng tôi nghĩ có một ngày để nhớ lại cảm giác của những người từng bị coi là tài sản, những người bị lo sợ về sự mất mát của người thân và các thành viên trong gia đình vì họ được coi là tài sản thông qua sự mua bán nô lệ, thông qua sự thừa kế con người qua hệ thống tài sản của chủ nhân ông. Và đó là một niềm vui lớn, một cảm giác được giải thoát và một niềm hy vọng lớn đã tồn tại trong những người đó. Và tôi nghĩ tích cực nhất, đó là có một ngày để ta suy nghĩ và ngẫm nghĩ về hoàn cảnh của nạn nhân như thế nào và những gì họ hy vọng sẽ xảy ra trong tương lai cho con cháu của họ và chính chúng ta nữa.

Hãy cùng nhau tiếp tục đóng góp để tạo dựng một xã hội Hoạ Kỳ tốt đẹp hơn nhé quý bạn, mong lắm thay. 

Cấp Văn Nguyễn

June, 19, 2021; Houston, TX

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cơn mưa phùn đêm qua còn đọng nước trên đường. Gió thu đã về. Lá vàng theo gió lác đác vài chiếc cuốn vào tận thềm hiên. Cây phong đầu ngõ lại chuẩn bị trổ sắc đỏ ối như mọi năm. Người đi xa từ những mùa thu trước, sẽ không trở về. Những người bạn lâu không gặp, thư gửi đi bị trả lại, nhắn tin điện thoại không thấy trả lời. Có lẽ cũng đã ra đi, không lời từ biệt. Đã có những cuộc ra đi rất lặng lẽ từ gần hai năm qua, không chỉ ở nơi đây, mà ở khắp toàn cầu. Ra đi bất ngờ, ra đi nhanh chóng. Không hoa tang. Không lễ nghi tôn giáo. Không lời ai điếu. Những túi bọc thi thể chất vội vào những thùng xe đông lạnh. Những thi hài quấn vải hoặc cuộn trong manh chiếu được chất trên những giàn củi, hỏa thiêu. Những chiếc quan tài được chôn lấp vội vàng trên đất công, với bia mộ đơn giản, không hình ảnh, ghi tên tuổi của một người già bệnh hay một người trẻ cường tráng, một người quyền quý hay một người bần cùng vô danh… Tất cả những người ra đi ấy, từ những nơi chốn khác nhau, thành thị hay
Hoá ra không phải chùm khế nào cũng ngọt. Quê hương, đôi khi, cũng thế. Cũng chua chát và đắng nghét đối với rất nhiều người mà tôi (chả may) là một. Cùng cả triệu dân Việt khác, tôi cũng đã có lúc hốt hoảng đâm sầm ra biển (dù không biết bơi) khi tóc hãy còn xanh. May mắn, tôi thoát chết. Lên lại được bờ, tôi đi lang thang tứ xứ cho mãi đến khi tóc đã đổi mầu nhưng vẫn chưa bao giờ trở về cố lý. Có kẻ tưởng là tôi chảnh, có mới nới cũ, có trăng quên đèn, quên cả cố hương. Không dám chảnh đâu. Tôi bị chúng “cấm cửa” mà!
Dù vậy, tôi vẫn cũng còn có đôi chút suy nghĩ lăn tăn. Hay nói theo ngôn ngữ của thi ca là vẫn (nghe) “sao có tiếng sóng ở trong lòng.” Chúng ta có nhất thiết phải đốt cả dẫy Trường Sơn, phải hy sinh đến cái lai quần, và hàng chục triệu mạng người – thuộc mấy thế hệ kế tiếp nhau – chỉ để tạo nên một đống bùn bẩn thỉu nhầy nhụa như hiện tại không?
Một sự trùng hợp về thời gian 20 năm trong chiến tranh Việt Nam đã lập lại ở Afghanistan vào ngày 15/08/2021 với hình ảnh chiếc trực thăng di tản người Mỹ chạy thoát từ nóc Tòa Đại sứ Mỹ trong lúc phiến quân Taliban đã chiếm dinh Tổng thống không tốn một viên đạn, ngay sau khi Tổng thống Ashraf Ghani bỏ trốn ra nước ngoài.
Mùa Vu Lan hiếu hạnh – báo ân cha mẹ – là truyền thống lâu đời của người con hiếu thảo nhưng làm sao tạo được một cơ hội chia sẻ, an ủi và liên tưởng đến mặt phản diện của những đứa con bất hiếu chưa gặp duyên lành để biết ăn năn sám hối trở về với cha mẹ.
Nhận định của một số giới chức quân sự và chính trị cho đó là thất bại về tình báo từ phía Hoa Kỳ đã đánh giá sai về bộ đội cộng sản Bắc Việt trong chiến tranh Việt Nam, nay lại sai về quân Taliban ở Afghanistan khiến Mỹ phải vội vàng di tản. Hình ảnh máy bay trực thăng di tản người Mỹ và những người đã hợp tác với Hoa Kỳ ra khỏi Sài Gòn cuối tháng Tư 1975 và ngày 15/8 vừa qua ra khỏi Kabul sẽ còn in dấu trong tâm thức người Mỹ và dư luận thế giới trong nhiều năm.
Trên Bloomberg Opinion ngày 26 tháng 04 năm 2021, một trong hai tác giả là Cựu Đô đốc James G. Stavridis, trình bày kịch bản này trong bài “Four Ways a China-US War at Sea Could Play Out” mà bản dịch sau đây sẽ giới thiệu. Theo Stavridis,“bốn điểm nóng” mà Hải quân Trung Quốc có khả năng tấn công là eo biển Đài Loan, Nhật Bản và Biển Hoa Đông, Biển Hoa Nam và các vùng biển xa hơn xung quanh các nước Indonesia, Singapore, Australia và Ấn Độ. Nhưng nguy cơ cao nhất là Đài Loan.
Đó là lý do cần nhắc sơ lại Hòa Ước Doha 2020, bởi nếu xem chính phủ Afghanistan là một "đồng minh" của Hoa Kỳ thì đồng minh này đã bị phản bội và bức tử ngay tháng Hai năm 2020 theo sau Hòa Ước Doha của nội các Donald Trump ký với Taliban chứ không phải hôm nay. Liệu có cần nhắc lại hòa đàm Paris vào năm 1973 đã dẫn đến sự sụp đổ báo trước của miền Nam Việt Nam vào tháng Tư năm 1975? Và giới sử gia thường nhắc lại vai trò của tổng thống Richard Nixon và Ngoại trưởng Henry Kissinger trong việc bỏ rơi Nam Việt Nam chứ không phải tổng thống Gerald Ford, vị tổng thống Mỹ đương nhiệm năm 1975.
Theo dõi tin tức từ quốc gia này, tấm lòng của chúng tôi hướng về người dân Afghanistan và những người tị nạn đang bị buộc phải bỏ trốn để giữ mạng sống. Hơn nữa, chúng tôi tha thiết quan ngại đến số phận của hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái của xứ sở này, vì họ phải đối diện với một tương lai đen tối khi gặp trở lại sự đối xử tàn tệ của nhà nước Taliban.
Vốn ham vui, và rất chóng quên nên mẹ tôi ở lại luôn trong Nam cả năm trời. Hệ quả (hay hậu quả) là tôi cất tiếng khóc chào đời tại Sài Gòn. Khi hiệp định đình chiến được ký kết tại Geneve, vào ngày 20 tháng 7 năm 1954, tôi mới vừa lẫm chẫm biết đi. Cũng mãi đến lúc này bà má mới “chợt nhớ” ra rằng mình còn mấy đứa con nữa, đang sống với ông bà ngoại, ở tuốt luốt bên kia vỹ tuyến. Thế là tôi được bế ra ngoài Bắc, rồi lại được gồng gánh vào Nam (cùng với hai người chị) không lâu sau đó. Nhờ vậy (nhờ ra đời trước cái đám Bắc Kỳ con sinh trong Nam đôi ba năm) nên từ thuở ấu thơ tôi đã được nghe nhiều bài hát ca ngợi tình bắc duyên nam – qua radio – vào thời điểm đó
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.