Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trung Đông: Nguồn Gốc Xung Đột Và Triển Vọng Đình Chiến (Phần Bổ Sung)

19/05/202111:26:00(Xem: 830)
Trung Dong
Bản đồ địa hình của Israel và Palestine. (nguồn: www.bbc.com)



Nguồn gốc xung đột

Trọng tâm của cuộc xung đột Trung Đông là yêu sách về chủ quyền lãnh thổ nằm giữa Jordan và Địa Trung Hải của cả hai phía Israel và Palestine. 

Israel chiếm đến 78% lãnh thổ và còn lấn chiếm thêm 22% sau cuộc chiến năm 1967. Sau đó, chính quyền cho tái định cư dân chúng trong một chương trình chỉnh trang lãnh thổ quy mô. Palestine mong muốn thành lập một nhà nước riêng trên cùng lãnh thổ.

Ba điểm chính gây tranh cãi giữa hai bên  là: 

1) phân định biên giới tương lai giữa Israel và Palestine. Liên quan đến vấn đề này là quyền kiểm soát thuỷ lộ dùng làm tài nguyên và các khu định cư cho người Do Thái trong lãnh thổ bị chiếm đóng; 

(2) tình trạng sử dụng độc quyền thủ đô Jerusalem và 

3) quyền hồi cư của những người Palestine đang sống tị nạn ở các quốc gia láng giềng sau Chiến tranh năm 1967. 

Việc giải quyết vấn đề trở nên khó khăn hơn vì còn có khía cạnh tôn giáo và lịch sử.

Về phía Israel, những người định cư tuyên bố, toàn bộ lãnh thổ được Chúa chu cấp cho riêng họ  và Liên Hiệp Quốc đồng ý, một quyền sở hữu bất khả chuyễn nhượng mang tính thiêng liêng và tinh thần dân tộc. Họ cảm thấy thực thi yêu sách này là đương nhiên hợp pháp và có quyền sách nhiểu và hủy hoại tài sản của cư dân Palestine. Chính phủ Israel mặc nhiên cho phép họ trọn quyền sử dụng mà không quan tâm đến các nguyên tắc pháp quyền hay nhân quyền của dân Palestine.

Về phía Palestine, những người Hồi giáo cực đoan thường trích dẫn Kinh Koran để biện minh cho việc từ chối đàm phán với Israel và luôn kêu gọi thánh chiến để chống lại sự áp bức và chiếm đoạt đất đai Palestine cũ. 

Ở trong Dải Gaza do Hamas kiểm soát, việc phản đối công khai thái độ này là không được chấp nhận, nhưng có bị giới hạn ở phía Tây ngạn nơi do nhóm Fatah cai trị. Dựa vào sự chiếm đóng này, ai lên tiếng chỉ trích phải lo đối mặt với những cáo buộc là không trung thành. 

Nói chung, sự chia rẽ trong nội bộ của Palestine thúc đẩy các xu hướng chống lại ý kiến dân chủ mà chỉ có hành sử độc đoán trong vùng. 

Dải Gaza


Chính quyền Israel khi chiếm đóng Dải Gaza cũng phải trả cái giá của nó. Các tổ chức đấu tranh cho nhân quyền tại Israel tung ra nhiều chiến dịch làm suy yếu uy tín của họ. Ngược lại, các nhóm ủng hộ chính phủ cũng tìm cách chống lại khi đề cao chính quyền áp dụng luật pháp hạn chế phạm vi hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự. 


Hiện nay, chính quyền Netanyahu theo chủ trương cực hữu, tham nhũng, thiếu hiệu năng, do đó đang có nhiều người cảnh báo về nền dân chủ tại Israel bị khủng hoảng. 


Cuộc xung đột cũng mang một khía cạnh xã hội. Dải Gaza có đông dân Palestine cư ngụ, nhưng tiềm năng kinh tế đã không được khai thác kể từ năm 2007. 


Trong số cư dân có 55% đang sống bằng viện trợ nhân đạo; thất nghiệp ở mức khoảng 40% và cao tới 60% trong số những người 20-24 tuổi, đây là một trong những tỷ lệ cao nhất trên thế giới. Vì chính quyền Palestine không có khả năng chi trả tiền điện đúng hạn và đầy đủ, nên Israel chỉ cấp điện trung bình bốn giờ mỗi ngày. 


Nỗ lực tái thiết trì trệ


Lý do chính cho trở lực này là vật liệu xây dựng và các mặt hàng nhu yếu kinh tế luôn khan hiếm, trong khi các thủ tục cấp phép hàng nhập khẩu của Israel rất giới hạn. 

Sau năm 2017, bang giao giữa Ai Cập và Hamas có nhiều cải thiện, nên bắt đầu có các mặt hàng nhập khẩu từ Ai Cập, nhưng cũng không bù đắp cho sự thiếu hụt do các biện pháp phong tỏa quy mô của Israel gây ra.

Cho đến nay, một nửa số cam kết viện trợ quốc tế sau cuộc chiến Gaza năm 2014 đã được giải ngân. Trong số 11.000 ngôi nhà bị phá hủy, hơn 60% vẫn không thể ở được. Hàng trăm nghìn người tị nạn đang cần Cơ quan Cứu trợ của Liên Hiệp Quốc (UNRWA) trợ giúp. Nhu cầu trợ giúp ngày càng lên cao, khiến cho vượt quá nguồn lực của UNRWA. Cơ quan này hầu như chỉ sống dựa vào các khoản quyên góp quốc tế và lại còn bị cạnh tranh với nhiều cơ quan viện trợ khác đang hoạt động trong cùng khu vực. 

Chính quyền trự trị Palestine (Palestine Autority, PA) sống nhờ cấp viện nhỏ giọt của các nhà tài trợ thuộc các định chế quốc tế kể từ khi có quyền tự chủ từ năm 1994.  Mặc dù được hỗ trợ ngân sách, nhưng cơ quan PA không thể trả lương đầy đủ cho nhân viên. 

Tình hình kinh tế và xã hội tồi tệ của  Palestine là lý do chính dẫn đến việc xung đột nội bộ và với Israel. 

Do đó, phát triển bền vững cho Palestine chỉ có thể thực hiện được nếu Israel giải tỏa các tuyến giao thông ở phía Tây ngạn và mở rộng các cửa khẩu biên giới với Dải Gaza. Trong lúc này, xây dựng một nền kinh tế tự quản ở phía Tây ngạn Gaza không thể đặt ra.

Triển vọng đình chiến

Theo tin mới nhất cho biết, kể từ thứ Hai cho đến nay, có ít nhất 211 người Palestine đã tử vong ở Dải Gaza, trong đó có 59 trẻ em, ngoài ra còn có mười người Israel chết, gồm có hai trẻ em. Gần 42.000 người Palestine phải rời nơi cư trú và tạm thời lánh nạn trong các cơ sở UNRWA của Liên Hiệp Quốc.

Triển vọng đình chiến là khó lường đoán vì phía Israel chưa sẵn sàng để thoả thuận ngừng bắn. Theo Quân đội Israel cho biết, mục tiêu chính của họ là làm suy yếu khả năng tác chiến các nhóm Hamas và Hồi giáo Jihad. Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhấn mạnh, cho đến nay, Israel vẫn chưa đạt được mục tiêu này. Ngoài việc thoả thuận ngưng bằn đã được đính chính, Netanyahu còn cảnh báo là Hamas sẽ còn phải đón nhận các hậu quả thảm khốc khác trong những ngày tới.

Cho dù phía Palestine có đưa ra những tín hiệu có thể tham gia thương thuyêt, nhưng thực tế cho thấy là sau sáu giờ im tiếng, các cuộc pháo kích lại tiếp diễn từ Dải Gaza.

Mọi nỗ lực tìm kiếm cho một giải pháp đình chiến còn đang xúc tiến, điển hình là Tổng thống Mỹ Joe Biden đã kêu gọi cả hai bên hợp tác. Trước đó, Biden tỏ ý rằng Israel có quyền tự vệ trước cuộc tấn công của phe Hamas và cho ngăn chận việc đưa ra một lời tuyên bố chung của Liên Hiệp Quốc. Một nghịch lý khác cũng gây nhiều quan tâm cho công luận hiện nay là thay vì nỗ lực tài giảm binh bị tác chiến, Biden đã thông qua việc bán vũ khí dẫn đường chính xác trị giá 735 triệu đô la cho Israel.

Nhiều hy vọng khác cũng loé lên là Ai Cập và Liên Hiệp Quốc có thể sẽ đóng vai trò trung gian hòa giải. 

Ngược lại, các chuyên gia hình luật quốc tế của LHQ lên tiếng kêu gọi Tòa án Hình sự Quốc tế ở The Hague nên xúc tiến việc điều tra về tình trạng xung đột leo thang. Họ nhìn thấy là cả hai phe đang vi phạm nghiêm trọng tội ác chiến tranh quanh Dải Gaza trong nhiều ngày qua. 

Theo quan điểm này, nhóm vũ trang Hamas của Palestine đã bắn hoả tiển cố tình hoặc bừa bải vào các khu vực đô thị của Israel trong khi Israel không kích các toà cao ốc trong khu vực đông dân ở Dải Gaza. Do đó, Tòa án Hình sự Quốc tế nên điều tra hành vi của cả hai bên.


Các chuyên gia này theo dõi và báo cáo thường xuyên về các vụ giết người tùy tiện, biểu tình, hoạt động chống khủng bố, quyền giáo dục và tình hình an ninh trong lãnh thổ Palestine. Họ đặt trọng tâm nghiên cứu trong các chủ đề về vi phạm tội ác chiến tranh trong cuộc tấn công tùy tiện và quá mức vào thường dân. 


Ngoài ra, các chuyên gia này nhấn mạnh đây là cuộc chiến này cực kỳ bất cân xứng giữa hai phe. Quân đội Israel là một trong những quân đội có vũ trang hùng mạnh nhất trên thế giới, vượt xa khả năng tác chiến của lực lượng Palestine, họ là những người mà đáng lý ra phải có quyền được giải phóng khỏi sự chiếm đóng của Israel. 


Nhìn chung, vấn đề hoàn toàn bế tắc khi cả hai phe đều vi phạm pháp luật, tận dụng bạo lực để duy trì mọi yêu sách và không có thiện chí hiếu hoà để giải quyết tranh chấp. Các nỗ lực quốc tế, đặc biệt nhất là qua nhiểu tổng thống Mỹ, không mang lại kết quả. Các chương trình viện trợ tái thiết  của các định chế quốc tế không tô điểm cho cuộc sống của dân chúng tốt đẹp hơn. Tình trạng thảm hại chung là thực tế đau thương.  


Do đó, đứng trước hoàn cảnh chiến cuộc leo thang tại Trung Đông hiện nay, triển vọng đình chiến để mang lại hoà bình và thịnh vượng cho toàn khu vực trong tương lai là mờ mịt.


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tìm hiểu cấu trúc của Vũ Trụ đã gặp những hiện tượng dị thường, khó tưởng tượng. Xem cách Vũ Trụ vận hành còn thấy nhiều chuyện bất ngờ, lý thú hơn. Ta bắt đầu bằng cái nhỏ nhất trong trời đất: sự “vận hành” của một vi phân tử. Hệ thống giao thông kỳ diệu, chi chít đường hầm trong lòng Vũ Trụ đã thấy rồi, thử xem vi phân tử – thí dụ vi phân tử radio – ngược xuôi “di hành” trong đó như thế nào? Có người gọi, bạn cầm điện thoại, mở đầu bằng hai tiếng: “A-lô!” thường dịu dàng. Chuyện ấy tầm thường, quen thuộc đến độ không ai thắc mắc: Người gọi ở cách ta hàng trăm, hàng ngàn dặm vẫn nghe rõ mồn một! Sao mình A-lô “to” dữ vậy? Nếu lỡ thắc mắc ngớ ngẩn thế thì trực giác và những kiến thức khoa học sẵn có giải thích liền: Điện thoại biến tiếng nói thành sóng radio lan đến các tháp truyền sóng, lan tới vệ tinh, rồi lan tỏa phủ xuống vị trí của người nghe. Giản dị thế thôi, phần rắc rối, phức tạp nằm trong cấu trúc của điện thoại di động, trong vệ tinh, tháp nhận và chuyển
Hơn ai hết, đức Giáo Hoàng Francis là người thường thực hành điều này khi quỳ hôn hay ôm chân những người khác. Há không phải như lời trích trong "Thư gởi tín hữu Phi-líp-phê" đã dẫn bên trên hay sao? Đó là hành động khiêm cung, tôn vinh người khác bằng cách tự hạ mình xuống, cho dù đang ở một vai trò quan trọng. Hành động của tổng thống Joe Biden cũng mang cùng ý nghĩa như vậy.
Trận đấu kết thúc sau 120 phút! Anh đánh bại Đan Mạch 2-1 và bước vào trận chung kết EURO 2021! "Tam Sư" (Đội tuyển Anh) là đội chiếm ưu thế trong hiệp phụ và dồn ép Đan Mạch để có cơ hội làm bàn thắng, nhưng cuối cùng phải cần đến một quả phạt đền gây tranh cãi, được Kane chuyển thành bàn thắng. Sau đó, người Đan Mạch tận dụng sức lực cuối cùng của mình và cố gắng gỡ hòa, nhưng Southgate-Elf đã kiên trì bảo vệ các cuộc tấn công cho đến cuối cùng.
Trong cuộc tụ tập cuối tuần qua tại Florida, Donald Trump đã vô tình thừa nhận các cáo buộc của văn phòng biện lý Manhattan với giám đốc tài chính (CFO) và tập đoàn của mình khi phát biểu rằng, các quyền lợi bên lề (fringe benefit) là bình thường, hãng nào cũng áp dụng nên cuộc truy tố của New York vào tập đoàn của ông ta mang mục đích chính trị. Đó cũng là điều mà hầu hết người ủng hộ Trump đã tin và lặp lại.
Lời giới thiệu: Nhận dịp kỷ niệm 100 năm ngày đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời (01/07/1921 – 01/07/2021), Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đọc diễn văn dài hơn 1 giờ, phần lớn tập trung vào những vấn đề nội bộ, nhưng ông cũng không giấu tư tưởng sẽ cương quyết chống lại các thế lực thù nghịch với Trung Quốc bất cứ từ đâu đến. Để hiểu rõ hơn về nội dung bài diễn văn quan trọng này, chúng tôi đã có cuộc nói chuyện với Tiến sỹ, Giáo sư huân công (Professor Emeritus), Nguyễn Mạnh Hùng, người từng giảng dạy nhiều năm về Quan hệ Quốc tế tại Đại học George Mason, gần Thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
Và ông Tập đã nuôi dưỡng quyết liệt tinh thần sùng bái. Trong những ngày này, trên trang nhất của tờ báo Nhân dân Nhật báo có tràn ngập các bài vở về các hoạt động và sắc lệnh cá nhân của ông Tập. Gần đây, để đánh dấu một trăm năm của đảng, tài liệu lịch sử giản lược của ĐCSTQ được phát hành, dành một phần tư nội dung để nói về tám năm cầm quyền của ông Tập, trong khi chỉ dành một nửa chổ cho bài viết về Đặng Tiểu Bình, vị cứu tinh thực sự của Đảng.
“Đó là một mùa đông dài, nhưng những đám mây đã bay đi. Chúng ta chưa tới lằn mức cuối cùng, nhưng mùa hè thì chưa bao giờ được cảm thấy tràn đầy lạc quan như vầy. Và không khí có mùi ngọt ngào hơn nếu không có khẩu trang của chúng ta?” theo Đệ Nhất Phu Nhân Jill Biden phát biểu tại quê nhà của bà ở Philadelphia hôm Chủ Nhật, giới thiệu thông điệp của phu quân của bà sẽ được đọc tại Bạch Ốc đánh dấu Ngày Lễ Độc Lập. Trong nhiều mặt, Biden đang nắm giữ tín nhiệm chính trị vì sự tập trung chủ ý của ông đối với đại dịch ngay từ buổi đầu làm tổng thống của ông. Dù ông đã thu lợi từ thuốc chích ngừa đã phát triển từ thời chính phủ Trump, việc giải quyết của ông về cuộc khủng hoảng trái ngược hoàn toàn với sự thờ ơ của người tiền nhiệm ông – Donald Trump đã mất nhiều tuần lễ cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống phần lớn tập trung vào nỗ lực đảo ngược việc thất cử của ông. Nhưng thời khắc “hoàn thành sứ mệnh” của Biden có đến sớm không?
Từ tin tức không vui này chúng ta thấy lịch sử chỉ là sự tái diễn. Nó là bài học đau đớn cho các quốc gia nhỏ được Mỹ đỡ đầu và che chở: -Khi Mỹ muốn vào vì quyền lợi của họ thì họ sẽ vào- và không một sức lực nào có thể ngăn cản được. -Khi Mỹ rút lui vì tổn thất quá cao, làm nước Mỹ suy yếu thì bằng mọi giá Mỹ sẽ rút lui và không thèm quan tâm tới số phận của đồng minh như Quốc Dân Đảng Trung Hoa năm 1949 và VNCH năm 1975.
Từ đầu tuần diễn ra những trận đấu vòng 3, Viertelfinale theo kiểu Ko-System, tức là đội nào thắng đi tiếp còn thua thì bị loại và cuốn gói về nước. Vì thế những đội tuyển tranh tài phải "chơi" hết mình, không có chuyện huề vì nếu huề sau 120 phút thì phải đá luân lưu 11 mét để biết đội nào thắng. Người viết chỉ tóm lược tổng quát và giới thiệu kết quả các trận đấu Vierfinale trong tuần qua, ngày 02.07 cho đến tối ngày 03.7.2021. Xin hoan hỷ cho mọi sự. Nước Anh trong niềm vui sướng ngất ngây. Bây giờ cuối cùng cũng đang mơ về danh hiệu Vô địch Túc cầu châu Âu đầu tiên của họ. Sau "trận đấu sân khách" duy nhất của họ tại Rome, "Three Lions" (Tam Sư) được phép thi đấu trở lại tại vận đồng trường Wembley trong trận bán kết đấu với Đan Mạch vào thứ Tư (7/7/2021).
Đảng xã hội chủ nghĩa (Le Parti socialiste) của Pháp ngày nay, về tài sản vật chất, không còn gì có thể đem đi bán được. Trụ sở ở số 10, đường Solférino, Paris VII, được mua năm 1980 để sửa soạn bề thế cho đảng trưởng François Mitterrand lên cầm quyền. Ông François Hollande thừa kế làm đảng trưởng và qua 5 năm sau, ông đắc cử Tổng thống một nhiệm kỳ. Năm 2017, ông Benoit Hamon, đảng trưởng tiếp nối ông François Hollande, ứng cử Tổng thống, chỉ được có 6% phiếu bầu. Thất bại thảm hại. Đảng viên tan tác bốn phương trời, không còn người đóng góp.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.