Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Làm Thế Nào Biden Có Thể Đơn Phương Khôi Phục Chủ Thuyết Đa Phương?

10/01/202110:07:00(Xem: 1426)

Project-Syndicate

Joseph E. Stiglitz

Đỗ Kim Thêm dịch

Có rất nhiều điều để ăn mừng cho năm mới. Sự xuất hiện của vắc-xin COVID-19 an toàn, hiệu quả có nghĩa là ánh sáng ló dạng ở cuối đường hầm đại dịch (mặc dù vài tháng tới sẽ rất kinh hoàng). Một điều quan trọng không kém là vị tổng thống gian manh, bất tài và xấu tính của nước Mỹ sẽ được thay thế bằng một người hoàn toàn đối nghịch: Đàng hoàng, trung thực và chuyên nghiệp.

Nhưng chúng ta không nên có ảo tưởng về những gì mà Tổng thống đắc cử Joe Biden sẽ phải đối mặt khi nhậm chức. Trong nhiệm kỳ tổng thống và một trận đại dịch mà chính quyền sắp mãn nhiệm đã làm rất ít để chống chọi, Trump để lại những vết hằn sâu thẳm. Những tổn thương kinh tế sẽ không thể hàn gắn trong một sớm một chiều, và nếu không có sự hỗ trợ toàn diện vào thời điểm cần thiết quan trọng này – bao gồm hỗ trợ cho các chính quyền địa phương và tiểu bang thiếu ngân khoản – thì nỗi đau sẽ còn kéo dài.

Tất nhiên, các đồng minh lâu đời của Mỹ sẽ hoan nghênh sự trở lại thế giới nơi Hoa Kỳ đứng lên đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền, đồng thời hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề toàn cầu như đại dịch và biến đổi khí hậu. Nhưng, lại một lần nữa, sẽ là ngu ngốc nếu cho rằng thế giới không thay đổi một cách triệt để. Xét cho cùng, Mỹ đã cho thấy mình là một đồng minh không đáng tin cậy.

Đúng như vậy, Hiến pháp Hoa Kỳ và 50 tiểu bang đã tồn tại và bảo vệ nền dân chủ thoát ra khỏi những điều tồi tệ nhất do sự bốc đồng đầy gian ý của Trump. Nhưng thực tế là 74 triệu người Mỹ đã bỏ phiếu cho 4 năm nữa về hành vi sai trái kỳ cục của Trump, khiến người ta ớn lạnh. Cuộc bầu cử sắp tới có thể mang lại gì? Tại sao những người khác tin tưởng một quốc gia mà mọi thứ kể từ hiện nay chỉ có thể tồn tại trong bốn năm và sẽ hủy bỏ?

Thế giới cần cách giải quyết vấn đề nhiều hơn như trong giao dịch hẹp hòi của Trump, ở Mỹ cũng vậy. Lối thoát duy nhất là thông qua chủ thuyết đa phương thật sự, trong đó chủ trương biệt lệ của Mỹ phụ thuộc vào các lợi ích và giá trị chung, các định chế quốc tế và một hình thức tôn trọng pháp quyền mà Mỹ không được miễn trừ. Điều này sẽ thể hiện một sự thay đổi lớn đối với Mỹ, từ vị thế bá chủ lâu đời, sang một vị thế xây dựng dựa trên quan hệ đối tác.

Một phương sách như vậy không phải là chưa từng có bao giờ. Sau Thế chiến thứ hai, Mỹ nhận thấy việc tương nhượng một số ảnh hưởng cho các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế thật ra là vì lợi ích của chính Mỹ. Vấn đề là Mỹ đã không đi đủ xa. Trong khi John Maynard Keynes đã khôn ngoan kêu gọi việc tạo ra một loại tiền tệ toàn cầu – một ý tưởng sau đó được thể hiện trong Quyền rút vốn đặc biệt (Special Drawing Rights, SDRs) của IMF – thì Mỹ yêu cầu có quyền phủ quyết tại IMF và không trao cho IMF nhiều quyền lực như IMF nên có.

Trong mọi trường hợp, phần lớn những gì Biden sẽ có thể làm khi nhậm chức, phụ thuộc vào kết quả của cuộc bầu cử cho hai ghế Thượng viện Hoa Kỳ của Georgia vào ngày 5 tháng 1. Nhưng ngay cả khi không có đối tác sẵn sàng giúp trong Thượng viện, tổng thống có ảnh hưởng rất lớn các vấn đề quốc tế. Có rất nhiều điều mà Biden có thể tự bắt đầu làm ngay lập tức.

Người dịch: Theo kết quả kiểm phiếu ngày 6 tháng 1 năm 2021, cử tri tiểu bang Georgia đã bầu cho Jon Ossoff và Mục Sư Raphael Warnock vào Thượng Viện. Tỷ số của hai đảng sẽ là 50-50, nhưng với lá phiếu của Phó Tổng Thống đắc cử Kamala Harris trong tư cách là Chủ tịch Thượng viện sẽ giúp cho Đảng Dân Chủ kiểm soát Quốc Hội và Tổng Thống đắc cử Joe Biden có đủ quyền để ban hành luật và thúc đẩy việc cải tổ mà không cần có sự ủng hộ của Đảng Cộng Hòa).

Một ưu tiên hiển nhiên sẽ là việc phục hồi sau đại dịch, việc phục hồi sẽ không mạnh ở bất cứ đâu cho đến khi nó mạnh ở khắp mọi nơi. Chúng ta không thể tin tưởng rằng Trung Quốc sẽ đóng một vai trò rõ rệt trong việc thúc đẩy nhu cầu toàn cầu trong khoảng thời gian này, giống như Trung Quốc đã làm sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Hơn nữa, các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi thiếu nguồn lực cho các chương trình kích thích quy mô mà Mỹ và châu Âu đã cung cấp cho các nền kinh tế của họ. Như Giám đốc điều hành của IMF là Kristalina Georgieva đã chỉ ra, điều cần thiết là một đợt phát hành ồ ạt các SDR. Khoảng 500 tỷ đô la trong số “tiền” toàn cầu này có thể được phát hành trong một sớm một chiều nếu chỉ có Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ chấp thuận.

Trong khi chính quyền Trump đang ngăn chặn việc phát hành SDR, Biden có thể bật đèn xanh cho việc này, đồng thời tán thành các đề xuất hiện có của quốc hội để mở rộng việc phát hành trong một tầm vóc quy mô. Sau đó, Mỹ có thể tham gia cùng các quốc gia giàu có khác đã đồng ý tài trợ hoặc cho vay các khoản phân bổ của họ cho các quốc gia đang có nhu cầu.

Chính quyền Biden cũng có thể giúp thúc đẩy việc tái cơ cấu các món nợ của chính phủ. Một số quốc gia đang phát triển và các thị trường mới nổi đang phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng nợ và nhiều quốc gia khác có thể sau đó sẽ đi theo. Nếu có thời gian Mỹ quan tâm đến việc tái cơ cấu nợ toàn cầu thì hiện nay là đúng lúc.

Trong bốn năm qua, chính quyền Trump đã phủ nhận khoa học cơ bản và coi thường việc tôn trọng pháp quyền. Vì vậy, khôi phục các chuẩn mực Khai sáng là một ưu tiên hàng đầu khác. Pháp quyền quốc tế, không kém gì khoa học, cũng quan trọng đối với sự thịnh vượng của chính Hoa Kỳ cũng như đối với hoạt động của nền kinh tế toàn cầu.

Về thương mại, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cung cấp một nền tảng để xây dựng lại. Cho đến hiện tại, trật tự WTO được định hình quá nhiều bởi nền chính trị dựa theo quyền lực và ý thức hệ tân tự do; nhưng điều đó có thể thay đổi. Ngày càng có nhiều sự đồng thuận ủng hộ cho việc Ngozi Okonjo-Iweala ra ứng cử làm Tân Tổng Giám đốc của WTO. Là một cựu Bộ trưởng Tài chính nổi tiếng của Nigeria và là Cựu Phó Chủ tịch của Ngân hàng Thế giới, việc bổ nhiệm Okonjo-Iweala bị ngăn trở chỉ bởi chính quyền Trump.

Không một hệ thống thương mại nào có thể hoạt động mà không có phương pháp phân xử các tranh chấp. Bằng cách từ chối chấp thuận bất kỳ thẩm phán mới nào vào cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO để kế nhiệm những thẩm phán đã mãn nhiệm, chính quyền Trump đã khiến cơ quan này trở nên không thể chung quyết và tê liệt. Tuy nhiên, trong khi Trump làm mọi cách để làm suy yếu các định chế quốc tế và pháp quyền, thì Trump cũng đã vô tình mở ra cánh cửa để cải thiện chính sách thương mại của Mỹ.

Ví dụ như việc chính quyền Trump đàm phán lại Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Mexico và Canada, phần lớn đã loại bỏ các điều khoản đầu tư vốn đã trở thành một trong những khía cạnh tai hại nhất của quan hệ kinh tế quốc tế. Và hiện nay, Đại diện Thương mại của Trump, Robert Lighthizer, đang sử dụng thời gian còn tại chức để kêu gọi các biện pháp trừng phạt “chống bán phá giá” đối với các quốc gia tạo lợi thế cho doanh nghiệp của họ bằng cách không quan tâm đến các tiêu chuẩn về môi trường cho toàn cầu. Khi lưu ý đến việc mà tôi đã đề xuất tương tự trong cuốn sách năm 2006 của tôi: “Làm cho Toàn cầu hóa hoạt động“ (Making Globalization Work), dường như bây giờ có rất nhiều cơ sở cho một sự đồng thuận lưỡng đảng mới về thương mại.

Hầu hết các biện pháp mà tôi đã mô tả không yêu cầu cần có hành động của quốc hội và có thể được thực hiện trong những ngày đầu tiên khi Biden nắm quyền. Theo đuổi chúng sẽ là một chặng đường dài hướng tới việc tái khẳng định cam kết của Mỹ đối với chủ thuyết đa phương và đẩy lùi thảm họa bốn năm qua lại sau lưng của chúng ta.

______

Joseph E. Stiglitz: Giáo sư Đại học Columbia, đoạt giải Nobel kinh tế. Ông là kinh tế trưởng của Viện Roosevelt và Cựu Phó Chủ tịch và Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới. Cuốn sách mới nhất của ông là People, Power, and Profits: Progressive Capitalism for an Age of Discontent.

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Toàn ban biên tập Việt Báo kính chúc quý vị lãnh đạo tinh thần, quý văn thi hữu, quý thân chủ và quý độc giả một năm mới Tân Sửu 2021 an khang, thịnh vượng và vạn sự như ý.
Hố đen là gì mà đáng sợ vậy? Hố đen là một thiên thể không hình dạng, nó là không gian nơi trọng lực mạnh đến nỗi không vật gì, ngay cả ánh sáng, thoát khỏi lực hút của nó. Hố đen là đề tài “hot” hiện nay trong giới khoa học thiên văn và vật lý. Giải Nobel bộ môn vật lý học năm 2020 vừa qua được trao cho ba khoa học gia chuyên nghiên cứu về hố đen: ông Roger Penrose dùng toán học chứng minh hố đen là hệ quả tất yếu từ thuyết tương đối về trọng lực của nhà bác học kỳ tài Albert Einstein
Mẹ tôi, dì tôi rất khéo tay, cắt đu đủ xanh thành những bông thược dược, những cái nơ đủ kiểu. Sau khi rim và nhuộm màu xanh, đỏ, vàng… trông rất đẹp mắt. Những trái bí đao to và dài như trái bom được cắt nhỏ ra thành những miếng cỡ ba ngón tay, rồi cắt thành những hình chữ nhật, hình thoi, hình oval...xăm cho mềm, luộc chín và rim đường. Món khó nhất, công phu nhất và cũng ăn khách nhất là những củ gừng rim, củ gừng vừa đủ độ già thì nhổ lên, giữ một số thân cây trên củ, củ được gọt vỏ và xăm cho mềm nhưng không được gãy hay rã nát. Củ gừng sau khi rim đường trông đẹp như bàn tay con gái, có củ giống con lạc đà, lại có củ giống như núi đồi chập chùng và nhiều hình dáng khác, tùy theo sự tưởng tượng của mọi người. Mứt gừng nhà ngoại đẹp và ngon nổi tiếng khắp vùng, mùi nước đường rim gừng thơm và ấm, lan tỏa trong không khí, bay xa khắp xóm. Rim gừng thì không thề không nhắc đến dụng cụ xăm gừng, đó là những khúc gỗ gòn nhỏ vừa nắm tay, một đầu được cắm đầy những cây kim may, dù làm th
Đối với tôi, không có con giáp nào hợp lý trong cuộc đời mình, bởi vì sự thật chẳng ai lựa chọn được rủi may trong số phận khi sanh ra, tất cả chỉ là ngẫu nhiên, đứa trẻ ra đời năm nào thì cầm tinh con vật đó như một mặc định từ thời xa xưa của ông bà, nhưng không có nghĩa vận hạn phải bị dính dáng suốt đời tới con giáp mà không ai biết chính xác ra sao Người ta còn xem Tử Vi để đoán trước tương lai giàu nghèo của đứa bé. Sao không “tâm sinh tướng” mà phải phụ thuộc ‘tướng sinh tâm”? nghĩa là dạy đứa nhỏ sống thiện lương để cuộc sống nó tốt hơn là coi bói mơ hồ gieo cho nó tánh ỷ dựa “ con vua thì được làm vua ...”
Nói tóm lại, mỗi quốc gia đều có một nền văn hóa đặc thù của quốc gia đó, bao hàm ý nghĩa tốt đẹp cả về tinh thần lẫn thể xác, qua các phong tục tập quán cổ truyền cho thế hệ con cháu đời sau noi theo, mà mọi quốc gia khác nên tìm hiểu và để biết tôn trọng sự khác biệt nền văn hóa đặc thù của mỗi quốc gia.
Giới thiệu: Trong cuộc nói chuyện lần đầu tiên với nhân viên Bộ Ngoại giao ngày 4/2 (2021) vừa qua, Tổng thống Joe Biden đã dưa ra môt số tuyên bố trực tiếp nhằm vào những hoạt động chống Hoa Kỳ của Trung Quốc và Nga. Tại sao ông Biden đã có quyết định như vậy, và liệu mối quan hệ mới giữa 3 nước có làm thay đổi cục diện thế giới không, và Việt Nam ở đâu trong bối cảnh này ? Chúng tôi xin mời bạn đọc chia sẻ với Tác giả trong cuộc phỏng vấn Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Hùng, người từng giảng dạy nhiều năm về Quan hệ Quốc tế tại Đại học George Mason, gần Thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
“Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo! Nhiều năm sau, ở Hà Nội, những ngã tư đông đúc như Tràng Tiền-Hàng Bài, ngoài một chú cảnh sát đứng bục, thường phải thêm 4 chú cầm gậy chặn bốn phía, lùa, đuổi mà cũng không xuể.”
Trong mấy ngày Đại hội, có lính đủ các loại, canh gác nghiêm ngặt, với cả xe bọc sắt, chó săn vì chúng sợ phe khác cướp Đại hội. Nguyễn Phú Trọng ngồi xỏm trên Điều lệ đảng từ Đại hội XI, không tôn trọng qui định tuổi tác, không tôn trọng số nhiệm kỳ Tổng Bí thư thì dĩ nhiên bất kỳ ai, phe cánh nào cũng có quyền hất cẳng Trọng, giành lấy chiếc ghế Tổng Bí thư nếu có sức mạnh.
Trong thái dương hệ (solar system) nàng Venus là cô hàng xóm với chàng Trái đất. Chàng và nàng có rất nhiều điểm tương đồng về khối lượng, dung lượng và khoảng cách đến mặt trời. Những nhà thiên văn hay ví von Venus với Trái đất là cặp bài trùng lý tưởng!
Tuy nhiên, như mặt trời giữa hư không, sau những lúc bị mây mù, khói bụi che khuất, rồi cũng xuất hiện tỏa sáng thế gian. Cũng vậy, mặt trời trí tuệ, vốn là Giác tính uyên nguyên của mọi loài chúng sinh, trong sinh tử trường kỳ bị che lấp bởi khách trần phiền não, rồi cũng sẽ bừng sáng khi nhân duyên hội đủ. Đạo Phật Việt Nam, kể từ thời dựng nước, độc lập và tự chủ, đã dung hội giác tính trong nhất thể dân tộc, trải qua những thăng trầm, vinh nhục của lịch sử, vẫn tự tin và đứng dậy từ những sụp đổ đau thương.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.