Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Pháp Quyền Tại Hoa Kỳ

06/12/202013:18:00(Xem: 1816)
Với vài chục vụ kiện thất bại kể từ sau ngày bầu cử cho đến nay, các luật sư của TT Doanld Trump chắc chắn cũng biết rất rõ ràng là các đơn kiện tại tòa tiểu bang và liên bang sẽ lại bị bác bỏ. Nhưng việc kiện tụng này sẽ còn tiếp diễn bởi chúng giúp Donald Trump thu về một khoản lợi tài chính khổng lồ qua các vận động quyên góp từ những người ủng hộ, theo báo cáo đã ngoài 200 triệu đô la cho đến nay.

Tuy nhiên, với người ủng hộ Trump, đặc biệt trong cộng đồng Việt thì không ít người đã hay vẫn còn tin rằng Tối Cao Pháp Viện (TCPV) sẽ là chiếc bùa hộ mệnh cuối cùng có thể giúp hay bảo vệ Donald Trump đảo ngược kết quả bầu cử. Hay đúng hơn là có thể đảo ngược hiến pháp, hệ thống pháp quyền và nền dân chủ lâu đời của Hoa Kỳ.  Có phải như vậy không?

Khi các sắc lịnh, đơn kiện của mình bị bác bỏ, Donald Trump và người ủng hộ vẫn thường bảo vì "thẩm phán của Obama".

Chánh Án TCPV John Roberts hồi tháng Sáu năm nay đã nhắc lại điều căn bản trong hệ thống pháp quyền Hoa Kỳ rằng, "Chúng ta không có các thẩm phán của Obama, của Trump, của Bush hay Clinton. Chúng ta chỉ có một nhóm thẩm phán danh giá đầy tận tâm đang làm hết sức mình để giữ quyền bình đẳng cho những ai ra trước án đường". 

Hồi tuần trước, tòa thượng thẩm liên bang số ba với nhóm thẩm phán được các tổng thống Cộng Hòa và chính Trump bổ nhiệm bác đơn kiện từ nhóm luật sư của Trump đã tái xác nhận lời của thẩm phán Roberts và cho thấy hệ thống pháp quyền Hoa Kỳ hoạt động ra sao.

Hệ thống toà án tại Hoa Kỳ khá phức tạp, bao gồm các tòa liên bang và tòa tiểu bang. Chúng độc lập và hoạt động song song với vai trò và chức năng khác nhau khi hầu hết các vụ phân xử là được diễn ra tại toà tiểu bang, chỉ các vụ án liên quan luật liên bang, hiến pháp hay vấn đề tranh chấp giữa các tiểu bang, quốc tế mới dẫn đến việc phân xử tại toà liên bang hay TCPV.

Cả hai hệ thống đều có những căn bản chung là dựa trên nền tảng hiến pháp và luật pháp Hoa Kỳ. Về mặt hành chính thì cả hai có cùng cấu trúc kim tự tháp với các tòa sơ thẩm, phúc thẩm và tòa tối cao, mà với tòa liên bang là Tối Cao Pháp Viện. Về mặt thủ tục thì cả hai hệ thống đều phân xử các vụ án qua tranh tụng dựa theo quan niệm rằng, sự thật sẽ có nhiều khả năng được phơi bày khi tạo cơ hội cho cả hai bên được quyền đưa ra những lý lẽ của mình trước một bồi thẩm đoàn hay các thẩm phán công tâm, phán xét dựa trên chứng cứ rõ ràng.

Một yếu tố quan trọng khác trong hệ thống pháp quyền Hoa Kỳ là thông luật hay luật do quan tòa xác lập qua các phán quyết của các tòa cấp cao sẽ tạo ra nền tảng pháp lý cho các vụ kiện tương tự về sau. Điều này khác với hệ thống luật pháp của đa số các quốc gia khác, chỉ xét xử dựa theo những bộ luật đã được soạn sẳn.

Tòa án Liên bang Hoa Kỳ là một hệ thống hợp nhất được phân chia theo địa lý và hành chính tư pháp, bao gồm một số tòa chuyên biệt, 94 Tòa Sơ Thẩm khu vực (US District Court), 13 toà Phúc Thẩm vùng (US Court of Appeals) và cao nhất là Tối Cao Pháp Viện (Supreme Court). Bất cứ tòa nào cũng có thẩm quyền tuyên bố sắc lịnh, luật lệ hay hành động của tổng thống và cơ quan hành pháp, lập pháp là hợp hiến hay vi hiến.


Các tòa Sơ Thẩm là những tòa án sơ khởi để xử các vụ án trong khu vực tài phán mình phụ trách, với số thẩm phán tùy thuộc vào diện tích và dân số của mỗi tiểu bang. Tòa Phúc Thẩm là những tòa trung gian, nơi phần lớn các vụ án được giải quyết tại đây nếu các bên không đồng ý với phán quyết của tòa Sơ Thẩm.

Phiên tòa phúc thẩm sẽ do ba thẩm phán được chọn lựa ngẫu nhiên, xét xử và đưa ra chung thẩm, dựa trên các văn bản biện hộ hay tranh luận, bằng chứng nơi công đường. Phán quyết cuối cùng này dựa trên quan điểm đa số của nhóm thẩm phán, tức hai trong ba người đồng ý với nhau. Thẩm phán không đồng ý với phán quyết đa số có thể đưa ra quan điểm của mình về vụ án để giải thích tại sao có sự khác biệt, tuy nhiên không có giá trị pháp lý trong vụ xét xử.

Nếu bên thua không đồng ý với phán quyết này thì có thể khiếu nại lên đến Tối Cao Pháp Viện, bao gồm chín thẩm phán để được phân xử và có phán quyết cuối cùng. Thông thường chỉ có một tỉ lệ rất nhỏ các vụ án là có thể được Tối Cao Pháp Viện chấp thuận sẽ phân xử. Tương tự như tòa phúc thẩm, chung thẩm  dựa theo sự đồng thuận đa số, tức năm thẩm phán có cùng quan điểm trở lên.

Các thẩm phán liên bang do tổng thống đương nhiệm bổ nhiệm và được Thượng Viện chuẩn thuận. Họ thường là những thẩm phán cấp thấp, công tố viên, luật sư thâm niên trong hệ thống tư pháp liên bang, tiểu bang cùng các cấp địa phương hay cũng có thể là những luật sư, giáo sư luật uy tín, am hiểu luật pháp. Nếu không bị bãi nhiệm vì đạo đức chức nghiệp hay hình tội, công việc của một thẩm phán liên bang là trọn đời.

Một khi đã được bổ nhiệm, các tổng thống không còn thẩm quyền nào với các thẩm phán liên bang nhưng ngược lại, các thẩm phán lại có quyền bác bỏ các luật, sắc lịnh, hành động của Tổng thống và Quốc Hội nếu chúng bị xem là vi hiến như nói trên.

Cho dù diễn giải luật pháp và hiến pháp trên quan điểm cấp tiến hay bảo thủ, các thẩm phán đặt sự công tâm, tính chuyên nghiệp và phi đảng phái như là phẩm cách và tuyên hứa trọn đời của họ nhằm bảo đảm tính độc lập và trung lập của tòa án. Tòa án sẽ là nơi để bảo vệ công lý cùng sự thật, không phải nơi hay công cụ bảo vệ lãnh tụ, chính phủ và trấn áp người dân.

Khi hiểu cách tổ chức và vận hành của hệ thống pháp quyền Hoa Kỳ như vừa trình bày thì quay trở lại cùng các vụ kiện của nhóm luật sư tổng thống Donald Trump, người ta có thể thấy rằng, một khi các vụ kiện này bị các tòa án liên bang bác đơn ngay từ đầu thì không thể nào có cơ hội lên được đến Tối Cao Pháp Viện.

Bất kể những gì đang xảy ra, một điều mà người dân Mỹ vẫn luôn đặt niềm tin là, hiến pháp Hoa Kỳ không phải được tạo lập cho những lãnh tụ và thể chế độc tài mà nó được thiết lập và duy trì để phục vụ lợi ích người dân và quốc gia.

Nhã Duy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ma túy đang là tệ nạn gây nhức nhối cho toàn xã hội Việt Nam, nhưng Đảng và Nhà nước Cộng sản chỉ biết tập trung nhân lực và tiền bạc vào công tác bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lenin và làm sao để đảng được độc tài cầm quyền mãi mãi.
Tôi sinh ra ở Sài Gòn, nơi vẫn được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông. Chỉ tiếc có điều là ngay tại chỗ tôi mở mắt chào đời (Xóm Chiếu, Khánh Hội) thì lại không được danh giá hay ngọc ngà gì cho lắm.
Một ngày không có người Mexican có thể sẽ không dẫn đến tình trạng xáo trộn quá mức như cách bộ phim hài "A day without a Mexican" đã thể hiện nhưng quả thật là nước Mỹ sẽ rất khó khăn nếu thiếu vắng họ. Xã hội sẽ bớt phần nhộn nhịp vì sự tươi vui và tràn đầy sức sống của một sắc dân phần lớn là chân thật và chăm chỉ.
Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc. Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.
Dưới thể chế Việt Nam Cộng Hòa người dân không chỉ bình đẳng về chính trị mà còn có cơ hội bình đẳng về kinh tế, nên mặc dù chiến tranh khoảng chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa những người ở thành thị với nhau không mấy khác biệt.
Nếu so sánh với nuôi con thì có 2 việc là cho ăn và dạy dỗ. Ăn uống phải đầy đủ và điều độ (không mặn, ngọt, béo v.v…) để cơ thể khỏe mạnh. Giáo dục không gò bó thì trẻ hoặc hư hay cương cường tự lập, trái lại rầy la đánh đập hay nuông chiều thì trẻ sinh ra nhút nhát, kém tự tin hoặc ỷ lại. NHTƯ ví với bàn tay Midas nuôi dưỡng thức ăn (tiền) cho nền kinh tế, trong khi bàn tay hữu hình (hay thô bạo) của nhà nước (gồm Hành Pháp và Quốc Hội ở Mỹ) có quyền hạn thả lỏng hay siết chặc thị trường.
Bắt đầu từ đây thì xu hướng nịnh nọt nở rộ và tràn lan ra khỏi lãnh vực thơ văn, vào đến tận nhà vệ sinh công cộng – theo ghi nhận của nhà báo Bút Bi : Thấy tóc sếp đen thì nịnh: “Anh lo nghĩ nhiều mà giữ được tóc đen vậy thì tài tình quá!”, tóc sếp bạc thì âu lo: “Anh suy tư công việc nhiều quá nên để lại dấu ấn trên mái tóc anh”. Sếp ốm: “Quanh năm suốt tháng lo cho người khác nên anh chẳng nghĩ đến tấm thân gầy guộc của mình”. Sếp mập: “Anh quả là khổ, làm việc nhiều quá đến không có thời gian tập thể dục...”
Mau quá anh nhỉ! Mới đó đã hai mươi chín năm. Không ngờ đi ăn cưới người cháu vợ ở Cali, gặp lại anh ở phố Bolsa sau gần ba mươi năm. Nhớ ngày nào bốn anh em: Ngọc, Nhất, Tâm, Thể, coi như tứ trụ vây quanh người anh đầu đàn, anh Lê Văn.
Sáng 30 tháng 4, khoảng 6 giờ 30, lệnh gọi tất cả sĩ quan và nhân viên chiến hạm đang sửa chữa tại Hải-Quân Công-Xưởng tập họp tại Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội. Một sĩ quan cao cấp Hải-Quân tuyên bố rã ngũ. Từ Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội trở lại HQ 402, với tư cách sĩ quan thâm niên hiện diện, Trung-Úy Cao Thế Hùng ra lệnh Thiếu-Úy Ninh – sĩ quan an ninh – bắn vỡ ổ khóa phòng Hạm-Trưởng, lấy tiền trong tủ sắt phát cho nhân viên để họ tùy nghi. Nhân viên ngậm ngùi rời chiến hạm, chỉ còn một hạ sĩ, một hạ sĩ nhất, một hạ sĩ quan tiếp liệu, vì nhà xa không về được.
Vấn đề, chả qua, là cả ba nhân vật thượng dẫn đều không thích cái thói xu nịnh và đã thẳng thắn nói lên những lời trung thực khiến ông Nguyễn Phú Trọng (và cả giới cầm quyền nghịch nhĩ) nên họ đành phải chịu họa – họa trung ngôn – giữa thời buổi nhiễu nhương. Trong một xã hội mà không có nhân cách người ta vẫn sống (thậm chí còn sống béo tốt hơn) thì những người chính trực bị giam trong Viện Tâm Thần … là phải!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.