Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất Cân Bằng Trong Kinh Tế Toàn Cầu: Tại Sao Mác Vẫn Chưa Chết? (Bài 24)

12/07/202015:54:00(Xem: 1107)

Tư tưởng Mác phá sản. Chủ nghĩa Mác bị chôn vùi trong đám tro tàn lịch sử. Vậy mà Mác đang đội mồ sống dậy và trở nên thời thượng (fashionable) trong giới trí thức Tây Phương, khi báo chí mỗi ngày nêu nổi bật khoảng cách giàu nghèo (wealth gap) và bất công (inequality) xã hội. Giới cấp tiến mà tiêu biểu là Thomas Piketty (Pháp) hay Bernie Sanders (Mỹ) dù có hay không tự nhận là Mác-xít, tuy sự nghiệp chính trị chưa thành nhưng tư tưởng và trào lưu xã hội do họ vực dậy không hề suy giảm mà có khả năng làm thay đổi cấu trúc tư bản Âu-Mỹ trong vài thập niên sắp tới. 


Căn bản của Mác là phản kháng chống lại những quá độ của chủ nghĩa tư bản. Cho nên vào đầu thế kỷ thứ 20 và 21 khi tư bản phát triển nhanh chóng dẫn đến hai cuộc Đại Khủng Hoảng 1929, 2008 cộng thêm nỗi bất mãn do chênh lệch giàu nghèo quá đáng thì tư tưởng của Mác lại trở nên thịnh hành. Nói cách khác, Mác và Tư Bản như Âm và Dương, Thiện và Ác, bóng đêm giữa ban ngày: khi tư bản lên đến tột đỉnh thì Mác lồm cồm trổi dậy!

Chủ trương của Mác là dùng nhà nước để xây dựng bình đẳng kinh tế. Ở Âu-Mỹ ngày nay mọi người dân đều được bảo đảm mực sống tối thiểu và có quyền đi bầu nên không ai (hay chưa ai) hô hào cách mạng vô sản lật đổ dành chính quyền. Thay vào đó trào lưu Dân Chủ Xã Hội [1] dùng lá phiếu quần chúng để đưa nhà nước (thay vì tư nhân) nắm vai trò trọng tâm trong kinh tế. Nhưng nhà nước nắm giữ kinh tế tức là có thêm quyền lực; quyền lực tăng thì cơ nguy lạm dụng quyền hành cũng tăng. Cho nên dù trí thức cánh tả có tự xem là cấp tiến (liberal) đi chăng nửa thì chính họ lại cấm đoán tư tưởng tự do (liberty) nếu mang quan điểm đối nghịch với mục tiêu bình đẳng tuyệt đối. Dùng thí dụ cho dễ hiểu, nếu tôn giáo và văn hóa ngăn cản hôn nhân đồng tính thì cánh cấp tiến đả phá tôn giáo và bôi nhọ truyền thống. Dù chưa nắm được chính quyền nhưng cánh tả đã áp dặt bình đẳng tuyệt đối - nay không chỉ giới hạn trong kinh tế - bằng cách đe dọa và kiểm duyệt quyền tự do ngôn luận trên báo chí và học đường.


Nhà nước hứa hẹn sẽ mang lại bình đẳng bằng cách bảo đảm y tế, giáo dục, nhà ở và thu nhập cho mọi người: health care for all, education for all, basic housing for all, universal basic income for all. Vì vậy đối với người viết FOR ALL không gì khác là tiếng lóng (codeword) của xã hội chủ nghĩa. Chủ nghĩa xã hội đặt trọng tâm vào phân phối của cải (wealth distribution) thay vì tạo ra của cải (wealth creation) khiến xã hội trở nên nghèo khó.


Ông Bernie Sanders và bà Elizabeth Warren tuy không còn tranh chức Tổng Thống nhưng ảnh hưởng của hai người rất lớn có thể làm thay đổi chính sách kinh tế của Hoa Kỳ nếu đảng Dân Chủ thắng lớn. Bà Elizabeth Warren vẫn tự nhận là tư bản đến xương tủy (capitalism to the bone) nhưng chủ trương phải tăng cường vai trò của nhà nước để ngăn chận những quá độ (excessive) của xã hội tư bản; vào đầu thập niên 2010 bà tranh đấu chống giới ngân hàng giăng ra bẫy nợ tín dụng làm khốn đốn nhiều gia đình trung lưu. Ông Bernie Sanders theo xã hội chủ nghĩa tranh đấu bảo vệ giới công nhân ở Mỹ mất việc do toàn cầu hóa quá nhanh chóng (runaway globalization). Nhưng hai người này khi ra tranh cử năm 2020 không những tranh nhau vẽ bùa chú ngân sách để hứa hẹn các chương trình xã hội khổng lồ cho mọi người dân (for all) mà còn ngã theo cánh cấp tiến ủng hộ giáo điều bình đẳng tuyệt đối từ LGBTQ, Me Too, Black Live Matter,… kể cả mở cửa biên giới cho di dân bất hợp pháp. Ông Sanders và bà Warren tiêu biểu cho cánh tả tuy bắt đầu với những đòi hỏi cải thiện đời sống kinh tế nhưng rồi tiến đến xóa bỏ mọi bất công từ màu da, phái tính, v.v… Vai trò của chính quyền dần dần phình to ra kiểm soát mọi sinh hoạt và tư tưởng trong xã hội, dân chúng đừng suy nghĩ đừng có no để nhà nước lo hết. 


Thomas Piketty phân tích vốn tư bản (capital) bao giờ cũng tích tụ theo chiều hướng tự nhiên như nước dồn vào lổ trũng; dần dần lợi nhuận đầu tư sẽ bỏ xa lương bổng; vốn tư bản lại thừa hưởng từ đời này sang đời khác tạo ra một tầng lớp ăn trên ngồi trước (rent seekers) đào sâu khoảng cách giàu nghèo trong xã hội. Cho nên Piketty chủ trương nhà nước đánh thuế lũy tiến để tái phân phối tài sản trong xã hội. MMT (Modern Monetary Theory hay thuyết Tân Tiền Tệ) đi xa hơn nửa với lập luận nhà nước nắm độc quyền (mononopoly) in tiền nên phải in và mượn càng nhiều càng tốt để đầu tư vào y tế, giáo dục, tạo công ăn việc làm, v.v…; giá trị đồng tiền (lạm phát) không còn do thị trường tự do quyết định mà nơi nhà nước ban hành[2]. Nói chung Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Thomas Piketty hay MMT đều chủ trương tăng vọt vai trò của chính quyền: nhà nước xóa bỏ các quá độ của tư bản chủ nghĩa để tạo quân bình trong xã hội; nhà nước phân phối của cải; nhà nước in tiền; nhà nước độc quyền. Chủ trương này hoàn toàn trái ngược với quan điểm của Ronald Reagan và bà Margarett Thatcher 40 năm trước đây rằng chính nhà nước mới là nguyên nhân tạo ra hư hại (Government is not the solution to our problem, government is the problem – Reagan.) Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Thomas Piketty hay MMT đều là những cành cây to mộc từ góc rễ Mác nhằm biến đổi cấu trúc tư bản.


Một khuynh hướng khác nhưng không bắt nguồn từ Tây Phương là mô hình phát triễn của Trung Quốc vốn nêu cao tính chính danh (legitimacy) của nhà nước không nơi do dân bầu mà dựa trên khả năng hiệu quả (efficiency) của chính quyền đưa đất nước giàu mạnh [3]. Quả thật mô hình này có sức thu hút nếu so sánh với tình hình chính trị hổn loạn ở Mỹ hay Anh (Brexit), giữa bàn tay sắt nhưng hữu hiệu của Bắc Kinh trong đối phó đại dịch Vũ Hán, và nhất là bước phát triển nhảy vọt về kinh tế cải thiện đời sống của người dân Hoa Lục trong suốt 30 năm nay (nhiều độc giả sẽ phản đối nêu lên những thất bại của Bắc Kinh nhưng trong phạm vi vài ba câu viết không thể nào phân tích sâu xa thêm nửa.) Hơn nửa, Trung Quốc là đầu tàu tăng trưởng không những cho các nước đang phát triển mà cả Âu Châu, Úc, v.v…Cho nên ở Tây Phương có quan điểm tương tự thịnh hành rằng bàn tay vô hình (invisible hand hay laissez-faire) của thị trường tự do đã thất bại nên cần thay vào đó bàn tay lông lá của nhà nước điều hành đưa ra sách lược công nghiệp quốc gia tạo phát triễn bền vững (sustainable growth) và đồng bộ (equitable growth) nhằm mang lại công ăn việc làm và phúc lợi xã hội (welfare) đến mọi người dân mà không sinh ra bất công (inequalities) hay phá hủy môi trường.


Quốc gia nào cũng có nhà nước nên vai trò của chính quyền không thể tránh. Nhưng quả lắc khi nghiêng về nhà nước quá xa thì bóp nghẹt thị trường tự do còn khi chuyển sang tư nhân quá mức lại tạo ra bất ổn (khủng hoảng kinh tế) và hố sâu giàu nghèo. Một nghịch lý khác là khi xã hội xáo trộn, kinh tế suy trầm thì một bên là Mác Xít trỗi dậy, bên kia là Phát Xít nổi lên như xảy ra vào các thập niên 1930 hay 2010. 


***


[1] Các nước Bắc Âu được xem như mô hình tiêu biểu của Dân Chủ Xã Hội. Người viết không biết về Bắc Âu nên không dám lạm bàn, nhưng có vẽ dân chúng nơi đây sống tự do, bình đẳng và hạnh phúc – đúng là giấc mơ của thế giới còn lại. Câu hỏi là mô hình Bắc Âu có thể áp dụng tại nhiều nước khác hay không, và tại sao? Xin mời độc giả góp ý trả lời.


[2] Lý luận MMT thoạt nghe kỳ quặc nhưng thực tế là chính quyền và Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ in tiền ồ ạt để cứu cấp nền kinh tế những tháng gần đây trong đại dịch Vũ Hán. Ngược lại nhiều nước không thể in tiền vì lệ thuộc vào đô-la, Euro, Yen, v.v… dễ lâm vào khốn đốn. 


 [3] Dù là nước cộng sản nhưng mô hình Trung Quốc lại mang màu sắc Khổng Giáo: dòng dõi vua chúa (đảng Cộng Sản) là tối thượng nhưng ở giữa có tầng lớp quan chức và sĩ phu (đảng viên và chuyên viên) tài giỏi làm gạch nối với quần chúng và lèo lái đất nước. Cho đến khi quan lại và đảng viên tha hóa tột cùng thì triều đại bị lật đổ!

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Kính bạch Chư Tôn đức, Ba tháng Hạ an cư đã qua, Tăng tự tứ cũng đã viên mãn, và tháng Hậu Ca-đề cũng bắt đầu. Đây là thời gian mà một số điều Phật chế định được nới lỏng để cho chúng đệ tử có thể bổ túc những nhu cầu thiếu sót trong đời sống hằng ngày. Cùng chung niềm vui của bốn chúng, nương theo uy đức Tăng-già, tôi kính gởi đến Chư Tôn đức lời chúc mừng đã hoàn mãn ba tháng tĩnh tu trong nguồn Pháp lạc tịnh diệu, phước trí tư lương sung mãn.
Sau mùa An Cư Kiết Hạ năm nay, Phật lịch 2564 (2020), Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước được đón nhận lời pháp thoại của Thầy Tuệ Sỹ qua Thư Khánh Tuế đầy tâm huyết trước thực trạng “tình đời và lẽ đạo” hiện nay của Đạo Phật Việt Nam với hai hình thức tổ chức giáo hội song hành: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) và Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam (GHPGVN).
Trong tầm nhìn nào đó, người dân và giới báo chí trong nước có thể đặt câu hỏi phải chăng ông Trọng đã dứt điểm vấn đề nhân sự trước Đai hội-XIII? Nhất là họ dựa trên những sự kiện vừa xảy ra trước ngày Quốc Khánh-75.
Việt Nam chỉ kiện Trung Cộng về Biển Đông “khi đàm phán bế tắc và chiến tranh đã gần kề”. Việt Nam cũng kiên định không đứng về phe nào trong cuộc tranh chấp quyền lực ở Á Châu-Thái Bình Dương giữa Trung Cộng và Hoa Kỳ. Quan điểm xuyên suốt này đã được lan tỏa trong nội bộ những nhà ngoại giao có thẩm quyền nhất của Việt Nam về xung đột ở Biển Đông hiện nay.
Lời người dịch: Hiện nay, chỉ số thị trường chứng khoán của Mỹ đang lên cao. Đối với các nhà đầu tư, tin này là một tín hiệu khích lệ khởi đầu trong một số lĩnh vực nhất định, nhưng nó sẽ không bảo đảm đem lại tình trạng phục hồi nhanh chóng cho toàn diện nền kinh tế.
Trump là một nghịch lý: tỷ phú địa ốc nhưng được giới công nhân thợ thuyền bỏ phiếu; thô lỗ và thiếu đạo đức nhưng được giới tôn giáo và thành phần bảo thủ liêm chính ủng hộ. Ngay nhiều người bỏ phiếu cho Trump cũng không chối cãi ông ta thiếu tư cách lãnh đạo nhưng tại sao vẫn còn tiếp tục ung hộ? Bởi vì họ xem Trump là cơ hội cuối cùng trong cuộc chiến văn hóa sống còn đối với chủ nghĩa tự do (liberalism) để phục hồi nước Mỹ.
Hãy làm công việc của một hiệp sĩ, hãy cùng nhau chận đứng cái ác và không cho phép kẻ ác tiếp tục đem cái hoang dã của những toà án ngoài cánh đồng vào dinh thự. Hiệp sĩ trong phiên toà này cho dù chưa thay đổi được kết quả của vụ án, nhưng đó là Tiếng Lòng của nông dân thôn hoành, là Thực Trạng của xã hội, và chính là Số Mệnh của mỗi chúng ta.
Chúng ta đang sống trong thời đại của những cửa sổ. Có rất nhiều cửa sổ chung quanh chúng ta, và những cửa sổ này hầu như lúc nào cũng mở. Tiếng Mỹ gọi nó là Windows. Rất giản dị nhưng sức hàm chứa rất lớn, rất kinh khủng! Từ một ngày rất xa của năm 1985 nhu liệu Windows ra đời. Có thể nói một cuộc cách mạng về thông tin của loài người. Ba mươi lăm năm trôi qua từ khi Microsoft Windows ra đời, lợi ích của nó không thể kể xiết vì hình như ngày hôm nay chúng ta có một công trình nào đó dù nhỏ hay lớn, tầm ảnh hưởng rộng hay hẹp cũng đều có mặt trong những cửa sổ này.
Thông tín viên Võ Thành Nhân (SBTN) vừa buồn bã loan tin: nhà báo Lê Văn Phúc đã từ trần vào hôm 7 tháng 8 năm 2020, tại Reston – Virginia. Tác phẩm (Tôi Làm Tôi Mất Nước) đầu tay của ông do Văn Hữu xuất bản năm 1985, và Thế Giới Ấn Quán tái bản – lần thứ 5 – vào năm 1989. Với thị trường sách báo hải ngoại thì đây là một hiện tượng hiếm hoi.
Tuy không không thành công hay hiển đạt (gì ráo trọi) tôi vẫn sống được như một người đàng hoàng cho mãi đến hôm nay là nhờ luôn ghi khắc (và biết ơn) những gì đã được học hỏi vào thưở ấu thời. Hình ảnh của những cô giáo (thiên thần) của tôi cũng thế, cũng mãi mãi in đậm trong tâm trí của một kẻ tha hương – dù tóc đã điểm sương.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.