Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất Cân Bằng Trong Kinh Tế Toàn Cầu: Lạm Dụng Ngân Sách Nhà Nước và Rủi Ro Đạo Đức (Bài 22)

08/05/202015:06:00(Xem: 832)


Khi chính quyền Hoa Kỳ tung gói cứu cấp khổng lồ trị giá 3 ngàn tỷ USD thì không khỏi tránh bị lạm dụng. Theo một ước tính con số thất thoát có thể lên đến 20% (tức là 600 tỷ USD) do thiếu kiểm soát khi tiền tung ra quá nhanh hòng chận đứng đà suy thoái của nền kinh tế do ôn dịch Vũ Hán gây ra. 


Ngoài việc khai man hoặc luồn lách kẽ hở luật pháp để lãnh cứu trợ còn một vấn đề được nêu lên là một khi nhà nước nhúng tay can thiệp vào thị trường tự do tất sẽ tạo ra tiền lệ xấu dẫn đến nhiều rủi ro đạo đức (moral hazard) trong kinh doanh. Lẽ phải trên thương trường tức làm ăn gian dối hay cẩu thả phải chấp nhận sớm muộn bị đào thải; nhưng nếu doanh nghiệp ỷ lại được chính quyền bảo kê thì sẽ không thay đổi thói hư tật xấu mà tiếp tục liều lĩnh đi tìm lợi lộc, hay nói nôm na cũng giống như con hư tại mẹ cháu hư tại bà!


Rủi ro đạo đức ở nhiều nước là hiện tượng tư bản thân hữu. Nhưng năm 2007-08 có thêm tình trạng ỷ lại vào thế mạnh (too big to fail) của các đại ngân hàng Hoa Kỳ. Những đại ngân hàng này đầu tư bừa bải vào địa ốc khiến sau đó thị trường tín dụng sụp đổ làm nước Mỹ rơi vào cuộc Đại Suy Thoái, vậy mà sau đó được nhà nước cứu vớt và chỉ bị phạt vạ sơ sơ cho có lệ. Lý do vì nếu để mặc các đại ngân hàng phá sản thì cũng giống như quả tim ngưng bơm máu vào cơ thể và sẽ dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ nền kinh tế. Kết quả là các chủ ngân hàng chẳng những không bị tù tội mà còn lãnh thêm phần thưởng to lớn khi những đại ngân hàng khuếch trương sanh lợi nhờ vào tiền cứu trợ của nhà nước, tức là tiền thuế của dân chúng. Đây là một trong các nguyên nhân dẫn đến sự phẩn nộ của quần chúng rằng nền chính trị Mỹ bị dàn dựng (the system is rigged) ưu đãi thành phần thượng lưu ưu tú mà thiệt hại cho dân chúng khiến dẫn đến trào lưu dân túy cánh hữu và xã hội cánh tã trong cuộc bầu cử 2016 ở Hoa Kỳ.


Cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2020 phát sinh từ đại dịch Vũ Hán, lỗi nơi Trung Quốc dấu giếm sự thật chớ không phải do các doanh nghiệp làm ăn cẩu thả. Thoạt đầu vấn đề rủi ro đạo đức không được nêu lên vì mọi công ty từ lớn nhỏ cho đến kinh doanh cá thể đều cần được cứu vớt trong lúc ngặt nghèo. Tuy nhiên một khi tiền – đúng hơn là rất nhiều tiền – được tung ra thì lại có chuyện tranh cãi vì phân phối không công bình.


Đối với thành phần công nhân có lời than phiền rằng trợ cấp thất nghiệp cộng thêm phụ trội khẩn cấp còn cao hơn cả tiền lương họ đang lãnh, nếu kéo dài sẽ sinh ra thói lười biếng.


Khoảng 600 tỷ USD được dành để tài trợ cho các cơ xưởng tiệm tùng nhỏ lẻ (Small Business Administration hay SBA) như nhà hàng, v.v… Nhưng thoạt đầu vài công ty lớn và vừa cũng nhảy vào “ăn có” vay mượn hàng trăm triệu USD làm hụt tiền trợ cấp cho kinh doanh cá thể nên tạo ra làn sóng công kích dữ dội. Việc lạm dụng giờ đây được ngăn chận phần nào bằng cách giới hạn số tiền cho vay nhưng cũng đã gây nên nhiều bất mãn trong xã hội.


Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ (NHTƯHK) trước đây chỉ mua nợ công của chính phủ Mỹ; năm 2008 mua thêm nợ địa ốc để hổ trợ các ngân hàng không bị xập tiệm; năm 2020 lại tiến thêm một bước chưa từng có là mua thêm nợ từ đủ mọi loại doanh nghiệp để giúp cho các công ty không bị phá sản hàng loạt, lý do vì nhiều kỷ nghệ có tầm vóc quốc gia như hàng không, sản xuất xe hơi, khai thác dầu hỏa, v.v… đều bị tê liệt trong thời gian khủng hoảng. Tuy nhiên từ năm 2008 do lãi xuất cực thấp nhiều doanh nghiệp đã vay mượn không phải để kinh doanh mà nhằm xử dụng vào các pháp thuật tài chánh (financial engineering) như thu hồi cổ phiếu (stock buyback) để nâng giá chứng khoáng nhằm thu lợi cho cổ đông và thành phần quản trị. Rủi ro đạo đức là liệu NHTƯHK có sẽ thu mua nợ xấu của những công ty này hay không vì tầm quan trọng chiến lược trong nền kinh tế.


Các khoảng cứu trợ khẩn cấp năm 2007-08 đã dẫn đến phong trào dân túy cánh hữu và xã hội cánh tả. Chúng ta chỉ có thể dự trù rằng những gói tài trợ lớn hơn rất nhiều vào năm 2020 sẽ khiến độ rạn nứt về chính trị càng trở nên sâu sắc. Cánh hữu sẽ đòi Hoa Kỳ cắt giảm nhịp độ toàn cầu hóa, nước Mỹ tự túc và cô lập để không còn lệ thuộc sinh tồn vào sản xuất nước ngoài, không phung phí tiền của ra ngoại quốc và tạo công ăn việc làm trong nước. Cánh tả sẽ đòi nhà nước khuếch trương to lớn khổng lồ để đảm nhận nhiều vai trò như y tế vào tạo công ăn việc làm thay vì giao khoáng cho tư nhân, đồng thời tăng thuế nhảy vọt để tái phân phối của cải trong xã hội. Khoảng cách giàu nghèo trong xã hội sẽ càng sâu đậm trong khi chiến tranh lạnh Mỹ-Trung có cơ hội nổ bùng. Thập niên 2020 sẽ đầy sóng gió.


Bài kế tiếp sẽ tìm hiểu liệu đại dịch Vũ Hán có đe dọa làm tan rã khối EU hay không?






 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sau khi ông George Floyd bị chết dưới bạo lực cảnh sát, một phong trào biểu tình chống kỳ thị người da đen đã bùng nổ và lan rộng khắp nước Mỹ và trên thế giới. Phong trào có sự tham gia của mọi tầng lớp, của nhiều sắc tộc khác nhau, trong đó có người Việt Nam. Sự kiện này đã dẫn đến nhiều mâu thuẫn trong tập thể người Việt, do cách nhìn trái chiều về vấn đề kỳ thị chủng tộc đối với người da đen và phong trào Black Lives Matter. Đặc biệt là giữa thế hệ trẻ và thế hệ những người lớn tuổi trong cộng đồng. Là một tổ chức đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền Việt Nam, với chủ trương Đấu tranh bất bạo động, đảng Việt Tân đã từng lên tiếng ủng hộ các phong trào biểu tình của người dân như ở Hong Kong. Chúng tôi có cuộc phỏng vấn với ông Hoàng Tứ Duy, Phát ngôn nhân Đảng Việt Tân, về nhận xét của ông đối với phong trào Black Lives Matter và sự tham gia của giới trẻ Việt Nam trong các cuộc xuống đường đòi công lý cho người Mỹ da đen.
Trong khi tham vọng kiểm soát của chế độ toàn trị vẫn như cũ, có một số khác biệt giữa những nỗ lực của Mao và Tập Cận Bình. “Tư tưởng của Tập Cận Bình là một thay thế nhạt màu cho Sách Đỏ của Mao. Tập Cận Bình đã không thể đưa ra một ý thức hệ mạch lạc để truyền cảm hứng cho sự cuồng tín trong những người theo ông, khác một chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc chung chung. Mặt khác, Tập có các công cụ công nghệ khả dụng mà đơn giản là không áp dụng cho những nhà độc tài trong thế kỷ 20. Hệ thống tín dụng xã hội kết hợp tất cả các phương pháp của thông minh nhân tạo, dữ liệu quy mô, cảm biến lan tỏa và đặt các phương tiện này vào trong tay nhà nước Trung Quốc. Cả Stalin và Mao đều không thể kiểm soát trực tiếp các phong trào hàng ngày, lời nói và giao dịch của từng đối tượng theo cách mà đảng Trung Quốc về mặt lý thuyết có thể làm ngày nay.
Một dự luật đã được đưa ra Quốc Hội Nhân Dân của Đảng Cộng Sản Trung Hoa (CSTH) ngày 22 tháng 5 năm 2020 tại Bắc Kinh, và đúng một tuần lễ sau, dự luật này đã được nhanh chóng thông qua vả trở thành Đạo Luật An Ninh Quốc Gia (ĐLANQG) về Hồng Kông vào ngày 29 tháng 5. Khi đưa ra Quốc Hội Nhân Dân để bàn thảo và thông qua, dự luật này gồm 7 điểm chính, trong đó ba điểm quan trọng nhất để đối phó và triệt hạ quyền tự chủ cùa Hồng Kông là điều số 2, số 4, và số 6. Theo đó, Bắc Kinh sẽ ngăn chặn tất cả các nguồn yểm trợ từ bên ngoài vào Hồng Kông; sẽ sử dụng được các lực lượng đàn áp từ Bắc Kinh để dập tắt các cuộc biểu tình, những người tham dự biểu tình có thể quy tội phản quốc, ly khai; và từ đó Bắc Kinh sẽ khai triển ra những đạo luật khác để thực hiện các mưu đồ trên.
Đảng Cộng Sản Việt Nam có truyền thống bán nước từ Hồ Chí Minh cho đến ngày nay. Người bán nước số một là Nguyễn Phú Trọng, bán nước một cách tinh vi, từ những bí mật nầy đến những bí mật khác để lừa bịp nhân dân. Đã đặt Việt Nam lệ thuộc vào Trung Cộng, xem như thời kỳ Bắc thuộc lần thứ năm. Tuổi tác đã cao, sức khỏe yếu kém mà muốn ôm cái ghế quyền lực suốt đời. Thủ hạ Nguyễn Hồng Diên thăm dò dư luận bằng những lời lẽ nâng bi quá đáng, làm phản tác dụng, gây phẩn nộ trong quần chúng. Tóm lại, Nguyễn Phú Trọng và đảng của ông đã đặt Việt Nam lệ thuộc vào Trung Cộng, đó là tội đồ của dân tộc.
Khi còn trẻ, đôi lúc, tôi cũng (thoáng) có ý định sẽ trở thành một người cầm bút. Ở một xứ sở mà phần lớn người ta đều cầm cuốc, cầm búa, cầm kìm hay cầm súng… mà định cầm viết thì quả là một chuyện khá viển vông – nếu không muốn nói là hơi xa xỉ. Lúc không còn trẻ (nữa) tôi mới ngộ ra rằng: bút viết nó chọn người, chứ không phải là ngược lại – trừ khi mình cứ cầm đại thì không kể. Tôi không được (hay bị) lựa và cũng không có máu liều – như phần lớn quí vị trong Hội Nhà Văn Việt Nam Đương Đại – nên chuyện viết lách kể như … trớt quớt!
Nuôi dưỡng nền dân chủ giống như kẻ trồng cây: khi còn là hạt giống phải chống đỡ quạ tha gà mổ; cây còn non trẻ cần ngăn ngừa sâu bọ; đến lúc trưởng thành già nua phải chặt bớt những cành lớn không thì một cơn bão lớn sẽ làm đổ ngã thân cây. Việt Nam chưa có dân chủ nên tranh đấu đòi dân chủ. Nền dân chủ non trẻ tại Phi Luật Tân bị đe dọa trở lại độc tài. Dân chủ ở Mỹ trưởng thành lâu đời nay lại nảy sinh ra dấu hiệu già nua thoái hóa thành một hình dạng gì chưa nhận biết được.
Xét về cao độ thì Sơn Núi (Nguyễn Đức Sơn) ở thấp hơn nhiều bạn đồng nghiệp của mình – như Bùi Minh Quốc, Hà Sĩ Phu, Mai Thái Lĩnh, Tiêu Dao Bảo Cự… – xa lắc. Những nhân vật này đều có thời là biên tập viên của tạp chí Lang Biang, tờ báo (đã bị đóng cửa) này lấy tên theo vùng cao nguyên lâm Viên mà họ đang sinh sống. Đỉnh Lâm Viên, ở Đà Lạt, cao hơn hai ngàn mét lận. Từ đây, muốn leo lên trời (để đái, hay làm gì tùy thích) còn tiện hơn nhiều. Ngoài lợi thế nhỏ nhặt này ra, những cư dân ở miền sơn cước gặp phải toàn là những điều (vô cùng) bất tiện. Họ xa cách (mịt mù) với thế giới văn minh, ở những đô thị miền xuôi. Tôm cá hì hục chở lên đến được đến cao nguyên (thường) đã bị ươn, và thông tin khi nhận được thì (ôi thôi) hoàn toàn đã cũ.
Giữa mùa đại dịch COVID-19, tại những buổi tường trình mỗi ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó Tổng thống Mike Pence không ngớt tiên đoán sự lớn mạnh vượt bực của kinh tế quốc gia Hoa Kỳ sau khi tình hình dịch tễ lắng đọng. Hai ông nhấn mạnh rằng kinh tế Mỹ hậu-COVID-19 sẽ tìm lại thế quân bằng sau những chao đảo khiếp hãi khiến cả 40 triệu nhân công thất nghiệp trong vòng vỏn vẹn ba tháng trời. Đầu tháng Sáu, hy vọng bắt đầu le lói khi guồng máy kinh tế rục rịch mở cửa lại, ai nấy trông đợi ánh sáng tỏa lớn cuối đường hầm.Tuy nhiên, mặc dù người ta có quyền hy vọng vào sự thịnh vượng chung, nhưng sự thật là đối với các thành phần ít may mắn hơn trong xã hội (vâng, phần đông trong đó là những sắc dân da màu thiểu số), khó khăn kinh tế gần như là một điều chắc chắn. Ai cũng tưởng sau khi COVID-19 giáng một đòn chí tử lên kinh tế Hoa Kỳ, thì khoảng cách chênh lệch giữa hai thành phần giàu-nghèo sẽ phần nào thu hẹp, nhưng oái oăm thay, mọi bằng chứng cho thấy sự khác biệt ấy
Do đó, chỉ khi nào người dân được quyền trực tiếp chọn Lãnh đạo qua bầu cử tự do, công bằng và dân chủ thì khi ấy những kẻ bất tài, có thành tích xấu, hay chỉ biết thu vét cho đầy túi tham, lợi ích nhóm hay làm tay sai cho Ngoại bang mới bị loại khỏi đội ngũ cầm quyền. Ngược lại, nếu vẫn tiếp tục chọn người theo thông lệ “đảng cử dân bầu” hay “đảng chọn, cán bộ bỏ phiếu” thì có trăm năm, nhân dân Việt Nam vẫn chưa tìm thấy ánh sáng ở cuối đường hầm.
Khi bỏ nước ra đi tìm tự do, tất cả bậc cha mẹ Việt Nam đều nghĩ đến tương lai của các đứa con mình.Các con cần phải học, học và học… Sự thành đạt của con em chúng ta trong học vấn được xem như là sự thành công và niềm hảnh diện chung của cha mẹ Viêt Nam trên miền đất tự do.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.