Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: nhà nước và chính sách công nghiệp (Bài 15)

08/03/202010:13:00(Xem: 997)


Trung Quốc và Nam Hàn là hai quốc gia thành công với chính sách công nghiệp quốc gia (National Industrial Policy). Việt Nam thất bại khi những “quả đấm thép” chỉ mang đến thất thoát, nợ nầng và cơ hội tham nhũng. Hoa Kỳ dù không có chiến lược công nghệ do nhà nước đề ra nhưng vẫn dẫn đầu trong nhiều ngành kỷ thuật tiên tiến nhờ vào khu vực tư nhân đầy sáng tạo và năng động. Tuy nhiên ngày càng thêm nhiều lời kêu gọi chính quyền Mỹ nên khẩn cấp hổ trợ doanh nghiệp tư nhân trước đà cạnh tranh của đối thủ chiến lược là Trung Quốc.


Tiêu biểu cho chính sách công nghệ quốc gia của Trung Quốc là kế hoạch “Made In China 2025” đầu tư ồ ạt nhằm dẫn đầu hay ngang bằng với Âu-Mỹ-Nhật trong 10 ngành công nghiệp chiến lược bao gồm Điện Toán, Trí Tuệ Nhân Tạo, Điện Tái Tạo, 5G, Hàng Không, Y Khoa, v.v… Sách lược nói trên là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến chiến tranh thương mại Mỹ-Trung và việc Hoa Kỳ lập rào cảng đối với công ty Huawei nhằm kềm hãm đà tiến của Trung Quốc. Ngược lại chính mối lo sợ này cũng cho thấy nhịp độ tăng trưởng đáng sợ của Bắc Kinh là hiện thực.


Bên cạnh sách lược công khai “Made In China 2025” nhà nước còn hổ trợ doanh nghiệp nội địa qua nhiều cách khác nhau: ưu tiên cho các công ty Trung Quốc dành thị phần trọng điểm thay vì mua hàng hóa Tây Phương; kềm giá đồng Nhân Dân Tệ nhằm hổ trợ xuất khẩu; ép buộc hãng xưởng Âu-Mỹ chuyển giao công nghệ; cung cấp vốn và đất đai giá rẻ cho doanh nghiệp nội địa; áp dụng chính sách hộ khẩu để nhà nước và doanh nghiệp chú trọng vào đầu tư thay vì chi phí an sinh xã hội cho công nhân viên; xây dựng cơ sở hạ tầng; gởi sinh viên ra nước ngoài du học và đào tạo kỷ sư trong nước; thúc đẩy cạnh tranh giữa các đại công ty Huawei và ZTE, giữa Alibaba – Tencent - Baidu nhưng vẫn mở cơ hội cho các công ty nhỏ như OnePlus, Xaomi tiến lên bất ngờ chiếm lỉnh thị phần nhằm khuyến khích thị trường không mất tính năng động. Cho nên chiến lược phát triển quốc gia của Trung Quốc rất toàn diện bao gồm mọi lãnh vực từ mậu dịch, tiền tệ, ngân hàng, công nghiệp mũi nhọn, quản lý đất đai và lương bổng, đầu tư vào hạ tầng & giáo dục; nay được hổ trợ bởi kế hoạch vòng đai con đường, Ngân Hàng Phát Triễn Hạ Tầng Châu Á (Asian Infrastructure Investment Bank) và khối mậu dịch RCEP. Nếu nền kinh tế Trung Quốc vượt qua Hoa Kỳ năm 2030 để hổ trợ các kế hoạch nói trên thành công thì tác động sẽ ngang bằng hay hơn cả nổ lực xây dựng IMF, World Bank và kế hoạch Marshall của Mỹ từ sau Thế Chiến Thứ Hai. 


Nhà nước Nam Hàn đặc trọng tâm vào 3 khu vực trọng điểm gồm điện thoại di động, mỹ phẩm và giải trí (K-Pop, K-drama). Bộ Kế Hoạch và Bộ Ngoại Giao tham gia vận động cho K-Pop và K-drama lan tràn khắp thế giới để quảng bá cho thương hiệu Hàn Quốc, qua đó giới thiệu ngành phục vụ sắc đẹp cùng những sản phẩm điện tử của Samsung, LG và xe hơi Hundai. Mô hình của Nam Hàn là phát triễn qua các đại tập đoàn Chaebol. 


Việt Nam noi theo Hàn Quốc với các “quả đấm thép” theo kiểu Chaebol nhưng thất bại lổ lả. Nền kinh tế Việt Nam phát triễn nhờ vào đầu tư từ nước ngoài, giá nhân công rẻ và khu vực tư nhân năng động trong khi nhà nước là một loại ký sinh trùng hút sức sống từ máu mủ quốc gia. Các “quả đấm thép” cùng những công trình xây dựng hạ tầng (đường xá, xe lửa, đô thị, v.v…) là cơ hội cho tham nhũng, thất thoát và nợ nước ngoài. Hiện vài tập đoàn tư nhân tại Việt Nam bỏ vốn vào sản xuất điện thoại cầm tay và xe hơi, nhưng nếu không chỉ lắp ráp và dán nhãn (và được nhà nước cung cấp đất đai và phân lời giá rẻ dùng vào “việc” khác) mà còn muốn tiến lên vẽ mẫu (design) và dành thị trường thì đây là những ngành công nghiệp phức tạp nhiều cạnh tranh nhất thế giới. Chưa có dấu hiệu nào cho thấy cả nhà nước lẫn tư nhân Việt Nam có tầm nhìn chiến lược lâu dài thay vì những “bốc hốt” ngắn hạn.


Trở lại với Trung Quốc và Hàn Quốc, không thể phủ nhận sự thành công của hai nước  này cho dù còn nhiều hậu quả tiêu cực phát sinh từ những lãng phí và lạm dụng trong chiến lược phát triễn quốc gia. Thế giới hiện chỉ có 3 công ty BAT (Baidu-Alibaba-Tencent) cùng Huawei của Trung Quốc mang đủ tầm vốc cạnh tranh với FAAMG (Facebook-Amazon-Apple-Microsoft-Google – xin lưu ý là người viết đổi chử N của NetFlix thành M của Microsoft) của Hoa Kỳ, tức là Mỹ-Trung bỏ xa Âu Châu và Nhật Bản. Trong một nước trước đây chỉ được thế giới biết đến qua chiến tranh Triều Tiên thì nay giới trẻ toàn cầu lại bị thu hút bởi các siêu sao K-Pop và điện thoại Galaxy của Samsung.


Hoa Kỳ không có chiến lược công nghiệp quốc gia như Trung Quốc và Nam Hàn. Hai trường hợp riêng lẻ nổi tiếng trong quá khứ là chương trình Manhattan (nhằm chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên trong Thế Chiến Thứ Hai) và Apollo (phi hành gia đầu tiên lên mặt trăng), còn gần đây nhất là Kế Hoạch Xanh (Green New Deal) do đảng Dân Chủ tung ra trong mùa bầu cử. Ngược lại Hoa Kỳ đầu tư rất nhiều vào quốc phòng, rồi từ đó dùng làm bể phóng cho tư nhân phát triễn trở thành các công nghệ mũi nhọn – tiêu biểu là Internet vốn bắt nguồn từ ARPANET của DoD (Bộ Quốc Phòng). Mỹ cũng có quỹ nghiên cứu để tài trợ cho các đại học và phòng thí nghiệm trong nhiều lãnh vực như sinh học (biology), vật lý cơ bản (fundamental physics) và nano technology. Tuy nhiên trong những năm gần đây các quỹ nghiên cứu này bị cắt giảm khiến có nhiều lời kêu gọi là chính quyền Hoa Kỳ phải quan tâm đầu tư nhiều hơn cho tương lai trong cuộc chạy đua với Trung Quốc.


Khuyết điểm của khu vực tư nhân nơi nhắm vào lãi tức ngắn hạn nên không đầu tư dài hạn. Khủng hoảng siêu vi Covid-19 hiện thời cũng như vấn nạn về môi trường toàn cầu cho thấy có những vấn đề mà chỉ nhà nước mới có thể huy động được nhân vật lực để giải quyết. Ngược lại nhà nước khi lạc đường tạo ra phí phạm, tham nhũng và lãng phí, tệ là Việt Nam, xấu nữa như Iran, Venezuala còn bần cùng đến mức Bắc Hàn, Cuba.


Trong khi nền chính trị của Mỹ bị phân hóa như hiện thời thì Hoa Kỳ khó lòng đạt được đồng thuận cho một chương trình công nghiệp quốc gia với tầm vóc tương tự như “Made In China 2025”. Ưu điểm của nước Mỹ nơi mượn tiền với lãi xuất cực rẻ mà lại không tận dụng cơ hội này để vay mượn đầu tư vào giáo dục và hạ tầng (infrastructure spending), trong khi các mạng lưới tải điện (electrical grid), giao thông công cộng, phi trường vì xây từ sau cuộc Đại Khủng Hoảng 1929 đến nay nên thua sút rất xa so với Á Châu. Hy vọng sau cuộc bầu cử 2020 Hành Pháp và Quốc Hội sẽ đồng ý với ngân khoảng từ 1500-2000 tỷ USD đầu tư vào hạ tầng bên cạnh những chấn chỉnh cần thiết trong giáo dục và y tế.


Ưu điểm thứ nhì của Hoa Kỳ là lãnh vực tư nhân đầy sáng tạo và năng động. Người Mỹ không sợ thất bại (thất bại là mẹ thành công) nên dám bỏ công ăn việc làm vững chắc để mạo hiểm khai phá những lãnh vực mới đầy rủi ro - điều mà không hệ thống quan lại (bureaucracy) của một nhà nước nào dù là độc tài sáng suốt có thể thay thế được. Vấn đề là chính quyền Hoa Kỳ cần tăng ngân khoảng và thay đổi luật thuế để hổ trợ cho các đại học và doanh nghiệp tư nhân khai phá những lãnh vưc mới. Riêng các công nghiệp đã được định hình như trí tuệ nhân tạo, sinh học, nano-technology, v.v… nhưng cần vốn rất cao thì nhà nước phải tăng cường đầu tư vào nghiên cứu công lẫn tư không để cho Trung Quốc qua mặt chỉ vì bỏ ra nhiều tiền hơn.


Ưu điểm thứ ba của nước Mỹ là thu hút nhân tài từ khắp thế giới. Sau Thế Chiến Thứ Hai các nhân tài đến từ Âu Châu có cùng màu da và nền văn hóa với dân bản xứ; ngày nay nhân tài đến từ Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Iran, v.v… đủ mọi màu da và tôn giáo nên khi được trọng dụng không khỏi tránh hiềm khích và va chạm với nền văn hóa bản xứ.


Bài học của các công ty Facebook, Google cho thấy công nghiệp mới có thể đem đến tự do và tiến bộ hoặc bị lạm dụng dùng vào kiểm soát đời sống tư nhân. Doanh nghiệp tư cần những hướng dẫn của nhà nước để xử dụng vào mục tiêu tốt. Hiện chỉ có ba nền kinh tế của Âu Châu, Hoa Kỳ và Trung Quốc có đủ năng lực đề ra những tiêu chuẩn toàn cầu về đạo đức (social responsibility) trong các ứng dụng về mạng xã hội, 5G, trí tuệ nhân tạo và sinh hóa (biotech thay đổi tế bào cải tạo con người). Âu Châu thua sút về kỷ thuật nên chỉ còn Mỹ-Trung là quyết định cho tương lai của thế kỷ thứ 21, và nếu chậm trể thì nhân loại chỉ có hai chọn lựa giữa mô hình anh cả (big brother) của nền tư bản không kềm chế kiểu Mỹ, hay mô hình độc tài toàn trị theo kiểu Trung Quốc.


Bài này phân tích về vai trò của nhà nước trong chính sách phát triển quốc gia. Bài sau sẽ tìm hiểu vai trò của nhà nước trong khủng hoảng kinh tế.




Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo dõi tình hình Việt Nam sẽ thấy đảng nói sao thì dân nghe vậy, không ai dám cãi nhưng không biết ai là người nói thật. Dân cứ giả câm giả điếc cho cho xong chuyện vì cán bộ đã bảo “mọi việc đã có nhà nước lo”, dù đảng cứ ì ra đấy từ năm này qua năm khác. Miết rồi chuyện không thành có, việc đúng thành sai. Cả xã hội cùng phấn khởi lên đồng với đảng cho trăm họ cùng vui. Tuyên giáo đảng thì luôn khua chiêng đánh trống inh ỏi rằng mọi việc đảng làm đều đúng và trúng, lời nói của lãnh tụ đều là khuôn vàng thước ngọc và văn kiện đảng là “Văn bia, còn để lại đời sau”, như ông Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã khoe hôm 14/02/2020.
Mỗi ngày tôi nhận được khoảng 20 email do bạn bè chuyển tới. Nội dung chủ yếu là xoáy vào đại dịch Coronavirus-Vũ Hán. Một email đặc biệt do chị Tống Mỹ Loan, Nantes, Pháp, với tựa đề Vũ Hán đang ở tình trạng bị đe dọa như ngàn cân treo sợi tóc, do đập Tam Hiệp bị vỡ. Vũ Hán phát tán ra Coronavirus-Vũ Hán, gây kinh hoàng trên 212 quốc gia và dùng lãnh thổ với 4,519, 986 ca nhiễm, số tử vong 316, 026 người (14-5-2020). Đồng thời Vũ Hán đang bị đe dọa bởi một tai họa kinh hoàng, là vỡ đập Tam Hiệp.
Trần Văn Giang mời quý vị đọc qua một ít triết lý vun vặt của đời sống thật do kinh nghiệm bản thân chứ bỉ nhân không hề dám có ý định dạy đời gì cả, trong lúc lịnh “Stay-At-Home” rất chán nản, mà vẫn còn hiệu lực dài dài.
Đảng Cộng Sản Việt Nam luôn luôn vận động toàn dân, nhất là cán bộ, đảng viên, thanh niên, sinh vien, học sinh trong nước, học tập và làm theo gương đạo đức Hồ Chí Minh. Vậy thưa bà con, đạo đức và tư tưởng Hồ Chí Minh là gì mà đảng cộng sản lại vận động toàn dân học tập?
Tôi sinh ra trong miền Nam, sau ngày thày u tôi di cư vào Nam năm 1954. Ngày còn bé chưa biết chiến tranh là gì. Đến năm 10 tuổi thấy đám tang ông chú họ với quan tài phủ cờ, nến lung linh, nghe nhiều tiếng khóc lóc thảm thương sao buồn quá. Chú là sĩ quan dù, chết trận ở Đồng Xoài. Thày tôi và bố chú đi nhận xác ở Tổng Y viện Cộng hoà. Nghe thày kể khi đi phải mang theo tỏi để lúc vào nhà xác đưa lên mũi khử mùi hôi. Nhiều xác chết, không biết chú nằm ở đâu, bố chú khấn nguyện “Con ơi! Nếu con chết thiêng thì ra dấu cho bố biết để nhận con”. Một xác người động đậy và đó là chú.
Đó là chỉ dấu nói lên yếu hèn thắp kém về tư tuỏng của TBT-CTN Nguyễn Phú Trọng. Ông không hề ý thức đươc rằng cách đây 35 năm, Mikhail Gorbachew, TBT cuối cùng của nha nước vô sản Liên Xô, từ năm 1985, đã phải từ bỏ xã hôi chủ nghĩa (cộng sản), tái cấu trúc lại xã hội Liên Xô, mở cửa đất nước, theo đuổi chế độ Kinh Tế Thi trường tự do. Năm 1991, Boris Yeltsin, Tổng thống Nga đầu tiên dưới chế độ Liên Xô, đã mạnh dạn gạt bỏ Xã Hội Chủ Nghĩa và đặt Đảng Công Sản Liên Xô ra ngoài vòng pháp luật và cấm đảng này hoạt động trên đất Nga... Từ đó nước Nga mới, mới có cơ hội đứng lên phát triển kinh tế đã trở thành, chẳng những môt cường quóc về nguyên tử và Quân đội mà còn là một cường quốc về Kinh tế cho mãi đến tân hôm nay.
Ôi, tưởng gì chớ cái “tác phong chưng dép” thì bác vẫn “thao tác” đều đều – vô cùng thành thạo – ở khắp cả mọi nơi: Khi Bác tới thăm 1 ngôi đền lớn và cổ kính của Ấn Độ thì có một chuyện lạ xảy ra. Lúc Bác bước vào trong đền, để lại đôi dép bên ngoài thì bất ngờ có hàng trăm phóng viên báo chí, nhiếp ảnh, quay phim ập đến vây kín đôi dép cao su của Bác… (“Trăm phóng viên nước ngoài vây kín đôi dép của Bác” – Tin Ngắn, 19/05/2013). Ngoài đôi dép, đôi môi của Bác cũng được bạn bè thế giới đặc biệt quan tâm và (vô cùng) quan ngại – theo như bản tường thuật của The Straits Times, số ra ngày 8 tháng 3 năm 1959: “Chủ tịch Hồ Chí Minh của Bắc Việt, 68 tuổi, đã bị bảo một cách thẳng thừng rằng phải ngưng việc hôn hít các em gái Indonesia và tôn trọng những điều dạy của Hồi giáo.”
“Cái nền dân trí luôn là mảnh đất cho hận thù, ngờ vực và chia rẽ” nếu chỉ giới hạn trong lãnh thổ VN thì có thể tìm ngay ra thủ phạm: Chủ Nghĩa Toàn Trị và học thuyết Marx – Lenin! Vấn đề là không ít người Việt đang sống ở nước ngoài, chả có liên quan (hay ảnh hưởng chi nhiều) với cái chế độ thổ tả hiện hành mà vẫn sẵn sàng chửi nhau, hủy bạn bè vì những chuyện nhỏ (như con thỏ) như thường. Vì cái nước mình nó thế nên dân mình không thể khác được chăng?
Bến Ninh Kiều, Cần Thơ đã ghi lại trong tôi biết bao là kỷ niệm vui buồn từ khi tôi mới bắt đầu xuống dạy tại Viện Đại Học Cần Thơ năm 1967 … Chính tại nơi đây, năm 1978, cũng vì khát khao hai chữ tự do, nên tôi đã liều mạng lôi cả gia đình xuống “cá nhỏ” để ra “cá lớn” đậu ngoài khơi vàm, không mấy xa chợ Cần Thơ. Nhưng than ôi, khi leo qua cá lớn thì bị dưa luôn về Chấp Pháp, trên đường vô Cái Răng. Mưu sự tại nhân, thành sự tại Thiên.
Từ điển tiếng Việt định nghĩa “ấm ớ hội tề” là “thái độ không dứt khoát”. Đem nghĩa này gắn vào những tuyên bố của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng liên quan đến công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội đảng XIII, dự kiến diễn ra trong tháng 01 năm 2021, thì sẽ thấy vẫn chỉ là chuyện nói nhiều mà làm chẳng được bao nhiêu, hay chỉ nhằm tung hòa mù để hù họa nhau.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Nhu cầu về các phần mềm vượt tường lửa (VPN) ở Hong Kong đã tăng hơn sáu lần từ thứ Năm (22/05/2020) khi Bắc Kinh đề xuất luật an ninh quốc gia mới cho trung tâm tài chính, phản ánh mối lo ngại về quyền riêng tư trên Internet.
Cho đến nay, cách tiếp cận gây tranh cãi của Thụy Điển trong việc chống lại đại dịch Covid-19 đã không mang lại kết quả như mong đợi, và đã có những lời kêu gọi chính phủ cần thay đổi chiến lược.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo, các quốc gia nơi số ca nhiễm Covid-19 đang giảm vẫn có thể phải đối mặt với đợt bùng phát thứ hai ngay lập tức nếu sớm lơi lỏng cảnh giác.
Hôm thứ Hai (25/05/2020), các nhân viên y tế tham gia chống đại dịch Covid-19 ở Tây Ban Nha tập trung bên ngoài các bệnh viện để biểu tình phản đối thiếu thiết bị bảo hộ
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ dời nơi tổ chức Hội nghị Toàn quốc đảng Cộng hòa (Republican National Convention – RNC) ra khỏi bang Bắc Carolina nếu Thống đốc Roy Cooper không sớm gỡ lệnh phong tỏa trong tháng 08/2020