Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: kinh tế và văn hóa trong nước Mỹ (Bài 9)

03/02/202009:54:00(Xem: 1387)

Một nghịch lý xã hội ở chỗ đảng Dân Chủ chủ trương bảo vệ dân nghèo, nhưng ngược lại giới công nhân thợ thuyền da trắng lại bỏ phiếu cho nhà tỷ phú địa ốc Donald Trump cho dù họ bị thiệt thòi nhiều nhất nếu các chương trình trợ cấp xã hội bị cắt giảm. Điều này khiến các kinh tế gia cánh tả - trong đó có ông Paul Krugman nổi tiếng của tờ New York Times – vò đầu nát óc vì không tìm ra lời giải thích. 


Lý do khi cuộc sống trở nên bất an (do toàn cầu hóa) thì bản năng của con người tụ họp gần lại với cộng đồng cùng màu da và chung nền văn hóa để tìm sự an toàn và đồng cảm. Người Mỹ gọi đây là tribalism hay là chủ nghĩa bộ tộc. Giới thợ thuyền da trắng sống rãi rác ở vòng đai han rĩ (rust belt) gồm nhiều tiểu bang nằm sâu trong nội địa Hoa Kỳ trước đây không có phương tiện kết họp để có tiếng nói mạnh trong chính trường, nay dùng Facebook liên kết với nhau trở thành một lực lượng chính trị quan trọng làm khuynh đảo cuộc bầu cử 2016. Họ chọn bỏ phiếu không vì chính sách kinh tế của đảng Dân Chủ hay Cộng Hòa mà để tìm sự đồng cảm - trớ trêu thay nơi chính là nhà tỷ phú địa ốc Donald J. Trump. Cho nên cựu Thống Đốc Quỹ Dự Trữ Liên Bang Alan Greenspan đã nhận xét rằng trào lưu dân túy không phải là một chủ nghĩa nhưng là tiếng kêu cầu cứu tìm kiếm sự đồng cảm giữa kẻ người thua thiệt bị bỏ rơi.


Trước khi phân tích thêm về hiện tượng Donald Trump tưởng nên bắt đầu với lý do tại sao giới thợ thuyền da trắng lại từ bỏ đảng Dân Chủ vốn từng được xem như đảng của dân nghèo và của người lao động. Đảng Dân Chủ trong những thập niên 1930-60 là đại diện cho giai cấp công nhân với các chính sách về an sinh xã hội và quyền lợi người lao động (New Deal) bắt đầu từ thời Tổng Thống Roosevelt sau cuộc Đại Khủng Hoảng 1929.


Đến thập niên 1960 thì Tổng Thống Dân Chủ Lyndon Johson tuy một mặt mở rộng thêm mạng lưới an sinh xã hội nhưng đồng thời lại kèm thêm với dân quyền (Civil Rights) bênh vực nữ phái và người da đen. Khởi đi từ lúc đó và do những định kiến xã hội còn tồn tại nên giới thợ thuyền da trắng bắt đầu tách ly ra khỏi đảng Dân Chủ.


Sang thập niên 1990 cho đến năm 2016 thì đảng Dân Chủ đổi sang chính sách Tân Tự Do (neo-liberalism) với Tổng Thống Bill Clinton, rồi sau đó đến Obama (tuy khoảng giữa có cánh Tân Bảo Thủ (neo-conservative) của Tổng Thống Bush nắm quyền). Trào lưu dân quyền (Civil Rights) được khai triển để bao gồm quyền lợi của người thiểu số, di dân và đồng tính trong khi lại hạn chế các sinh hoạt Ki-Tô Giáo (Christian Judaism) ngoài công cọng – trong khi tinh thần Ki-Tô Giáo vốn được xem là nền tảng của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Cả hai cánh Tân Tự Do và Tân Bảo Thủ đều cùng một quan điểm khuyếch trương WTO, toàn cầu hóa và tự do mậu dịch (free trade). Phe Tân Bảo Thủ lại chủ trương dùng sức mạnh quân sự để can thiệp quốc tế (interventionism) nhằm phát huy Tự Do và Dân Chủ toàn cầu, nhưng với kết quả thảm hại là sự sa lầy ở Afghanistan và Iraq.


Kết quả là giới thợ thuyền da trắng vừa lo sợ thất nghiệp (do toàn cầu hóa) lại cảm thấy bị ép bức về văn hóa, rồi thêm bị đe dọa sẽ trở thành thiểu số trên chính quê hương của họ (do di dân ngày càng đông). Toàn cầu hóa đánh đổi hàng hóa giá rẻ với công ăn việc làm khi hảng xưởng di dời sang Đông Á. Làm sen đầm quốc tế chỉ tội phung phí tài sản quốc gia (5 ngàn tỷ USD) vào các cuộc chiến triền miên thay vì đầu tư trong nước. Nước Mỹ nợ ngập đầu nên mượn tiền Trung Quốc mà thiếu cảnh giác khiến Hoa Lục thao túng WTO trở thành một cường quốc đối thủ về kinh tế. Giới lao động và thành phần trung lưu-công nhân da trắng chống cả đảng Dân Chủ vì cho rằng trường phái Tân Tự Do (neo-liberalism) đã bỏ rơi giai cấp công nhân da trắng để phục vụ cho giới ưu tú (elites) theo chủ nghĩa quốc tế (internationalism) và cấp tiến (progressive), và chống cả cánh Tân Bảo Thủ của đảng Cộng Hòa ngu dại ăn cơm nhà đi vác ngà voi. Trong khi giới nghèo da đen sống chui rút trong các trung tâm đô thị cũ kỷ (inner cities) tiếp tục ủng hộ đảng Dân Chủ thì thành phần nghèo da trắng rải rác ở vòng đai han rĩ (rust belt) lại dồn phiếu cho Trump. Họ ủng hộ khẩu hiệu American First (Nước Mỹ trước hết) vì cho rằng Trump cảm thông với những uất ức dồn nén trước đây. 



Trump cắt giảm an sinh xã hội và bão hiểm y tế (Obamacare), cho dù ảnh hưởng đến thợ thuyền và giới trung lưu-công nhân nhưng đồng thời ngăn chận những lạm dụng trong giới di dân. Trump lại được sự ủng hộ nồng nhiệt của cộng đồng Cơ Đốc Giáo và Hiệp Hội Sở Hữu Vũ Khí (NRA) là hai tổ chức rất mạnh trong nước Mỹ vì họ cho rằng Trump là cơ hội cuối cùng chận đứng Hồi Giáo và phục hồi giá trị Mỹ. Dân Mỹ tuy bất mãn về kinh tế nhưng bỏ phiếu vì lý do văn hóa.


Trump không có đời sống gương mẫu nhưng ngược lại cánh ủng hộ cho rằng Trump có sao nói vậy giống như những người lao động, không giả dối như các chính trị gia chuyên nghiệp từng hứa hẹn hão huyền toàn cầu hóa để rồi đánh mất công ăn việc làm nước Mỹ. Trump tục tằng thô lổ và có ba đời vợ nhưng cũng chỉ giống số đông đàn ông Mỹ vậy thôi. Trump giàu sang mà không bóng bẩy. Dân Mỹ tuy bất mãn về kinh tế nhưng bỏ phiếu để tìm sự đồng cảm (vote by association.)


Trong số các đối thủ chính trị chỉ có Joe Biden và Bernie Sander là liên hệ được với giới thợ thuyền và thành phần trung lưu-công nhân Mỹ da trắng giống như Trump. Bà Elizabeth Warren, ông Pete Buttigieg và hình như cả ông Bloomberg bị xem là quá chải chuốt kém thành thật. Dù có bị đánh giá là nông cạn hay một tên đại ma đầu thì Trump sẽ còn ám ảnh lên chính trường Mỹ trong một thời gian lâu dài:  đảng Cộng Hòa nay thay đổi diện mạo để trở thành “đảng của Trump” đồng thời cô lập cánh Tân Bảo Thủ, trong khi đảng Dân Chủ trổi dậy cánh tả Bernie Sander và Elizabeth Warren vốn chống trào lưu toàn cầu hóa và lập trường Tân Tự Do của Joe Biden (và Michael Bloomberg).  


Phần phân tích nói trên chỉ nhắc đến hiện tượng Trump trong người Mỹ bản xứ. Nhưng tại sao trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt lại có tâm lý cuồng Trump và cuồng chống Trump, vì đã có quá nhiều tranh luận trên mạng nên xin được miễn bàn!


Bài viết này có tính thời sự về Trump nhưng dẫn đến một đề tài tổng quát tiếp theo phân tích về nước Mỹ rạn nứt giữa các trung tâm đô thị củ kỹ (inner cities) và những tiểu bang rĩ sét (rust belt) bị bỏ rơi bởi hai vùng đất ven biển thịnh vượng miền Tây (phía Cali) Đông Bắc (khu Washington DC và New York city) trong cuộc chạy đua toàn cầu hóa; rồi sau đó là liệu vai trò của nhà nước trong xã hội tư bản có cần can thiệp để giảm bớt khoảng cách giàu nghèo hay không?

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sau ngày 30-4-1975 Bắc Việt Nam (NVN) chủ trương tiêu diệt triệt để tiềm lực NVN về nhân lực, về kinh tế và về văn hóa nhằm củng cố việc cưỡng chiếm Nam Việt Nam (NVN) và chận đứng Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) có thể hồi sinh ở NVN.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) có trụ sở đặt tại Geneva, được thành lập vào ngày 7 tháng 4 năm 1948 và hiện nay có 194 quốc gia thành viên. Công việc chính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là giúp các nước nghèo chống lại bệnh tật. Và để có khả năng làm được công việc này, WHO cần sự đóng góp của tất cả các quốc gia thành viên.(1)
Đại Dịch Corona Virus (Covid-19)-còn gọi là Virus Vũ Hán được xác định đầu tiên vào ngày 31 tháng 1 năm 2019 ở Vũ Hán (Trung Quốc), nhưng có thể xảy ra vài tuần trước ngày này khiến cho đến ngày hôm nay (16 tháng 4 năm 2020) ở Mỹ đã có 639,664 ca nhiễm bịnh, 30,985 người tử vong và 52,738 đã bình phục (theo Global update). Theo BS Anthony Fauci, Giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm Quốc gia Mỹ trong cuộc họp báo ngày 6 tháng 4 năm 2020 cho biết: “Chánh quyền Trung cộng đã cố tình đánh lừa thế giới từ nhiều tháng trước ngày 31 tháng 1 năm 2019 khi họ nói rằng Virus này chỉ lây truyền từ động vật sang người, nhưng thực sự đây là loại Virus rất nguy hiểm, không những chỉ lây truyền từ người sang người một cách dễ dàng mà còn lây lan trên diện tích rộng.”
Trước hết xin nhắc lại ý chính của bài 19: trong quản lý kinh tế nhà nước Hoa Kỳ nói chung bao gồm Tổng Thống và Quốc Hội (do dân bầu) và Ngân Hàng Trung Ương (NHTƯ tức một cơ quan hành chánh độc lập không do dân bầu). NHTƯ Hoa Kỳ điều chỉnh nền kinh tế phát triển “nóng” hay “nguội” qua lãi xuất và lượng tiền USD lưu hành trên thị trường, trong khi Tổng Thống và Quốc Hội điều hành nền kinh tế bằng thuế má và ngân sách. Bài 19 đã tìm hiểu về NHTƯ, bài 20 này sẽ phân tích chi tiêu của chính quyền (bao gồm Hành Pháp và Lập Pháp) trong khủng hoảng.
Như phần trình bày trên cho thấy nạn dịch Virus Corona đã khiến cho ”gió đã đổi chiều” nên thế giới có cái nhìn hoàn toàn ác cảm đối với Trung Cộng và nhà độc tài Tập Cận Bình, bởi lẽ nay hiểm họa này đã liên quan trực tiếp đến mạng sống quý báu của mỗi cá nhân. Biết đâu vì thế rất có thể sẽ có những biến chuyển bất ngờ quan trọng như sự kiện Bức Tường Berlin sụp đỗ thình lình không hề báo trước vào ngày 9.11/1989 đã mang lại tự do thực sự cho cả toàn vùng Đông Âu.
Trước đây với thuyết âm mưu, Đặng Tiểu Bình tuyên bố “Không cần biết mèo trắng hay mèo đen, chỉ cần bắt được chuột đều là mèo tốt”. Với “thuyết con mèo” của Đặng Tiểu Bình trong phiên họp của đại hội Đảng CSTQ lần thứ 11 năm 1985, trong hoàn cảnh đương thời, khi nền kinh tế Trung Quốc đang lâm vào kinh tế lụn bại, khó khăn, khủng hoảng trầm trọng. Muốn xoay xở, thoát khỏi vũng lầy chỉ còn cách “cải tổ kinh tế” rập khuôn như tư bản mà ông tổ của họ Karl Marx (1818–1883) và Friedrich Engels (1820–1895) trong cuốn Tư Bản Luận cho rằng tư bản sẽ giãy chết “Chủ nghĩa tư bản trong cơn giãy chết sẽ tự đào mồ chôn chính nó”.
Ngày 15/04/2020 , chỉ hai tuần sau khi cột mốc một triệu ca nhiễm trùng được ghi nhận, số lượng các trường hợp COVID-19 được báo cáo trên toàn thế giới đã vượt quá hai triệu, theo dữ liệu được tổng hợp bởi các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Johns Hopkins tại Baltimore, Maryland/USA.
45 năm, từ làn sóng người Việt tị nạn đến Mỹ đầu tiên vào năm 1975, đến nay cộng đồng gốc Việt tại Mỹ được xem đã khá ổn định với nhiều thành công cá nhân và trong mỗi gia đình. Trải qua nhiều đời tổng thống, bất luận đảng phái nào, người gốc Việt đã từng bước hội nhập rồi thăng tiến trên đất nước thứ hai của mình. Đọc lại câu chuyện lịch sử để thấy không phải một sớm một chiều hay chỉ riêng với một đời tổng thống nào mới giúp họ tạo dựng nên cuộc sống hiện nay mà đó là cả quá trình trong suốt gần nửa thế kỷ qua.
Sau khi tổng thống Donald Trump hăm doạ sẽ cắt bỏ phần đóng góp của Mỹ cho Tổ chức Y tế Thé giới (OMS/WHO) vì cách tổ chức này giải quyết đại dịch Vũ Hán không minh bạch và có ẩn ý, đã gây ra thảm hại khủng khiếp cho cả thế giới như hiện nay, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc của Tổ chức Y tế Thế giới (OMS), liền phản ứng mạnh bằng cách khuyến cáo lãnh đạo các quốc gia là “đừng chính trị hoá đại dịch Covid-19 nếu không muốn có nhiều túi đựng xác chết hơn nữa “.
Tôi sống hơi dai, trải dài từ thế kỷ này qua thế kỷ khác nên đã có dịp đưa tiễn khá nhiều vật dụng tân kỳ (máy đánh chữ, máy fax, máy ảnh chụp phim, radio, akai cassette, DVD …) về nơi an nghỉ cuối cùng. Cứ tưởng như thế là tất cả đều đã mồ yên mả đẹp, và sẽ tiêu diêu nơi miền cực lạc nhưng thực tế lại không hẳn thế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hẻm núi lớn nhất trong Hệ Mặt trời cắt một dải rộng trên bề mặt Sao Hỏa.
Một ngày sau khi Nhật Bản chấm dứt tình trạng khẩn cấp, cư dân Tokyo đã xuống đường với tâm trạng phức tạp, vừa nhẹ nhõm vừa lo lắng.
Từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2020, chính quyền Trung Quốc đã bắt giữ 3,551 người vì các tội liên quan đến đại dịch Covid-19.
Các robot barista mới tại quán cà phê ở Daejeon, Hàn Quốc, lịch sự và nhanh nhẹn tiến về phía khách hàng.
Nhu cầu về các phần mềm vượt tường lửa (VPN) ở Hong Kong đã tăng hơn sáu lần từ thứ Năm (22/05/2020) khi Bắc Kinh đề xuất luật an ninh quốc gia mới cho trung tâm tài chính, phản ánh mối lo ngại về quyền riêng tư trên Internet