Hôm nay,  
Việt Báo Online

Những Cột Mốc Thời Gian / Từ Biệt Thi sĩ Du Tử Lê

14/10/201900:27:00(Xem: 1678)
Những Cột Mốc Thời Gian / Từ Biệt Thi sĩ Du Tử Lê

Những Cột Mốc Thời Gian

  

Tin anh Du Tử Lê ra đi tôi nhận được sáng hôm nay qua text của Tô Đăng Khoa trên điện thoại. Tuy không đợi một tin buồn như thế, tôi đã chuẩn bị tinh thần trước vì những tháng gần đây sức khỏe của anh Du Tử Lê không ổn định, thêm nữa anh hút thuốc lá thoải mái chứ không hạn chế như những tháng trước và làm những bài thơ kiểu linh cảm. Bài mới nhất (30/9/2019) Chiều rớt/xanh/lưỡi dao phản ảnh bóng một người chờ ra đi, và anh đã ra đi thật vào lúc 8 giờ 6 phút đêm thứ hai ngày 7 tháng 10 năm 2019 (theo tin của con gái cho biết trên báo Người Việt). Được tin tôi lặng lẽ ra ngồi phòng khách, bên ngoài nắng sáng đang lên trên tàng trắc bá và một chiếc lá vừa rơi trên mặt bàn ngoài sân trước mắt tôi. Một ngày bắt đầu như thế, và trong tôi hôm nay có một khoảng trống. Tôi hình dung chiếc bàn tại quán café Hạt Ngò có một chiếc ghế trống: Chỗ ngồi thường ngày của anh Du Tử Lê. Từ hôm nay, ghế sẽ trống mãi miết, nhạt nhòa rồi cuối cùng biến mất vì ký ức cũng chỉ là một chỗ ngổi và không ai ngồi mãi bao giờ! Bài thơ cuối cùng của anh có bốn câu:
 

đợi nắng về bầu bạn

cuối đời / tôi ngồi đây /

bằng hữu như sẹo cây:

bị xóa dần dấu vết.

 

Nắng cũng có hợp tan, bằng hữu nào khác trong cuộc đời mỗi người! Bài thơ mô tả tâm trạng hết sức cô đơn của anh và anh đang đợi ra đi. Nhớ đến anh Du Tử Lê, có lẽ bốn câu thơ của Trần Kiêu Bạc trong bài thơ Những Chiếc Ghế Còn Bỏ Trống diễn tả trung thực tâm trạng:

                               

Chỉ thương chiếc ghế còn bỏ trống

Bạn không về nữa biết ai ngồi

Biết đến khi nao mà hò hẹn

Hay là tay trắng sẽ buông xuôi?

 

Sống trong đời, bằng hữu là những cột mốc thời gian. Tôi quan niệm như vậy vì một khi nhớ đến ai đó trong đám bạn bè, trước tiên gợi trong tôi bóng thời gian liên hệ với bản thân mình sau đó mới đến trạng huống của sự hồi tưởng. Như anh Du tử Lê luôn cho tôi hình ảnh một trung úy chiến tranh chính trị năm 1968, và tôi một học sinh trung học đang hành trang chuẩn bị thi vào cao đẳng mỹ thuật Gia Định. Gia đình tôi năm ấy sống ở Pleiku. Chị tôi, Lê Phương Châu là bạn làm thơ của anh Du Tử Lê đã nhờ anh giúp tôi những ngày chân ướt chân ráo vào Sài gòn trọ học. Lúc bấy giờ tôi chưa có xe và anh đã chở tôi bằng chiếc vespa cũ đến trường Mỹ Thuật xin đơn và thủ tục để thi. Thường sau mỗi lần đi như thế anh và tôi đi ăn phở, uống café. Có những hôm anh rảnh rỗi đến nhà trọ chở tôi đi La Pagode uống café máy lạnh. Tại đấy, qua anh tôi bắt đầu quen biết một số các khuôn mặt văn nghệ sĩ cầm bút tại Sài gòn.
 

Năm 1973 tập Thơ Tình Du Tử Lê được giải văn chương toàn quốc, lúc bấy giờ tôi bị tổng động viên và đang tập huấn quân sự khóa 5/72 Thủ Đức. Về phép ghé chúc mừng anh vào buổi trưa, anh chở tôi đến một kho hàng bên bờ sông Sài gòn. Kho hàng cửa mở nhưng bên trong tối đen, tôi và chiếc xe vespa của anh dựng bên ngoài chờ trong khi anh vào kho tìm sách để tặng tôi. Anh đi khá lâu mới trở ra cùng vài tập thơ trên tay. Tôi cảm động xiết bao khi anh đặt tập thơ lên yên xe vespa và cúi xuống cặm cụi viết: Với tất cả tình riêng tặng Lê Lạc Giao. Đưa sách cho tôi, anh giải thích “thùng sách nhà xuất bản bỏ trong kho lẫn lộn với bao nhiêu hàng hóa, anh tìm muốn chết mới ra!” Sau đó anh chở tôi ra Thanh Thế ăn bít tết rồi chúng tôi đi uống café. Đặc biệt anh bao giờ cũng trả tiền, khi tôi ngỏ ý muốn trả anh bảo, “Khi nào em đi làm hãy hay. Giữ tiền mà xài.”


blank

Lê Lạc Giao, Du Tử Lê, Lê Phương Châu 25/5/2013
  

Trong những năm 1970, tôi thường uống café la Pagode, Hân và Duyên Anh với anh. Thỉnh thoảng lại đi ăn phở và đặc biệt có một lần anh chở tôi trên chiếc Vespa cũ mèm đi ăn phở Hoàn Kiếm trên đường Hai bà Trưng, anh khen: Phở Hoàn Kiếm mang hương vị Hà Nội! Khi tôi được biệt phái trở về học tiếp đại học Văn Khoa, năm 1973 có làm tờ bán nguyệt san Tự Thức khổ lớn như báo Khởi Hành, anh giới thiệu họa sĩ Lê Vĩnh Ngọc vẽ bìa tờ báo và anh gửi truyện ngắn “Bước Qua Tháng Mười Một” cho số báo khổ lớn đầu tiên. Tôi nhớ tờ báo Tự Thức số cuối cùng đầu tháng 4 năm 1975, anh Du tử Lê nhờ anh Kim Tuấn mang về Pleiku phát hành 100 tờ. Những năm tháng ấy anh Du tử Lê lúc nào cũng xem tôi như người em văn nghệ cần được giúp đỡ.
 

Tháng Tư năm 1975, anh di tản sang Mỹ. Tôi kẹt ở lại đi tù vì là viên chức chế độ cũ. Thời gian này thông tin rất khó khăn nhưng sau khi ra khỏi trại cải tạo, tôi vui khi biết tin anh Du Tử Lê sống tại Mỹ và vẫn tiếp tục làm thơ trái với tin đồn anh chết trên xa lộ trong những ngày hỗn loạn cuối tháng Tư năm 1975. Đến tháng ba năm 1993, tôi sang Mỹ trong chương trình HO. Hai tháng sau qua Phan Tấn Hải, anh hẹn tôi tại một quán café cạnh ngả tư Brookhurst và Hazard, tôi nhớ quán café có cả lò làm bánh mì. Gặp nhau vui mừng thăm hỏi rồi anh bảo vừa thoát chết vì bệnh bướu cổ.  Sau mười tám năm gặp lại, anh Du Tử Lê vẫn gầy ốm và luôn nói chuyện với nụ cười như ngày xưa. Hôm gặp lại anh có cả Lê Giang Trần. Anh giới thiệu tôi như một người đang hoạt động văn nghệ trong khi chính tôi đã gần hai mươi năm không cầm bút. Lúc chia tay anh lại trả tiền café sau khi nhắn nhủ tôi ổn định cuộc sống và viết lại truyện ngắn.  Lúc này tôi đã lập gia đình, và sang xứ người phải ráng hết sức vừa học vừa làm việc nên tôi cũng không có cảm hứng sáng tác, tuy nhiên thỉnh thoảng vẫn nói chuyện với anh trên điện thoại. Bao giờ anh cũng an ủi tôi và nói chuyện văn chương khiến có lúc tôi cảm giác mình không còn khả năng viết lách. Bẵng đi chừng sáu năm, tôi không liên lạc với anh vì dọn nhà nhiều lần và lo toan công việc gia đình trừ một lần đi bác sĩ gặp anh đưa chị đi khám bệnh. Qua lần gặp ấy tôi mới biết anh Du Tử Lê lập gia đình lần nữa. Tuy vậy tôi không liên lạc với anh thường vì quá bận công việc. Sau khi nhà tôi mất, tôi bắt đầu viết trở lại và tập truyện “Một Thời Điêu Linh” chính anh Du Tử Lê giới thiệu trong buổi ra mắt sách ngày 28 tháng 9 năm 2013. Từ đó tôi thường đi uống café với anh và chúng tôi hay nhắc chuyện cũ rồi cười với nhau. Có lần tôi bảo, “Mỗi lần uống café nói chuyện cũ, ngày hôm sau em cứ nghĩ hôm trước chúng ta đã khóc chứ không phải cười!” Nghe tôi nói anh gật đầu bảo, “Em nói không sai vì hình như chúng ta tưởng niệm một thời chứ không phải kể chuyện một thời!”
 

Nhắc đến một thời là cách diễn tả cột mốc thời gian và cũng chỉ cách đó thời gian mới dừng lại để rồi người trong cuộc cười khóc với nhau. Trong suốt hơn nửa thế kỷ, tình bạn chân thành giữa anh Du Tử Lê và tôi không hề thay đổi và chúng tôi đã cười khóc với nhau bao lần? Tập thơ “em cho tôi mãi nhé: ấu thơ mình” (tháng 4/2019) của anh là những lời tâm sự cuối cùng của một cột mốc thời gian vì một con người muốn xin lại tuổi thơ có nghĩa thâm tâm mong thực tại dừng lại để trở về. Lúc này ý nghĩa chân thật đời người rõ nét “ở đâu đến thì hãy trở về!”
 

Anh Du Tử Lê là một thi sĩ bình dị, hòa đồng, giỏi kham nhẫn. Tuy anh mất nhưng anh đã để lại một di sản thi ca to lớn cho nền văn học Việt Nam mai sau. Là bạn của anh, tôi rất vinh hạnh và luôn yêu quí anh. Mong anh miên viễn bình an nơi thế giới bên kia, anh Du Tử Lê!
 

Lê Lạc Giao

… o …

 

Từ Biệt Thi sĩ Du Tử Lê

 

Sáng sớm thứ ba 9.10.19 đọc trang báo Người Việt online tôi thật xúc động khi nghe tin anh Du Tử Lê giã từ cuộc chơi nơi cõi tạm... anh đã nhẹ nhàng quay gót phiêu du cùng trời trăng mây gió, cùng sông nước xôn xao chờ khách du ngoạn cảnh, ở đó tôi biết chắc rằng anh đang tay bắt mặt mừng cùng những tri âm tri kỷ đang chờ người hội ngộ ...
 

Tôi nhớ anh phì phà điếu lucky, đôi mắt đa tình giọng nói sơn ca thỏ thẻ bên luống dã quỳ vàng rực miền Tây nguyên gió lạnh mưa mùa cách đây nửa thế kỷ ... và hôm nay: năm mươi năm sau gặp lại nhau, anh vẫn còn nhắc đến loài hoa vàng dã quỳ trên những tác phẩm anh tặng tôi ... Tôi gọi tên anh: Du Tử Lê và nén nhang lòng thương nhớ vô cùng.
 

chiều rớt/xanh/ lưỡi dao,

tôi khứng! chờ ... mưa tới.

 

Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!

 

Lê Phương Châu

Ventura 9-10-2019

 

 

 

 

 

 



17/11/2019(Xem: 1660)
Kể từ khi mới bước vào Tòa Bạch Ốc để nhậm chức tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ, Tổng Thống Trump đã phải đối phó với sự tấn công liên tục từ phe Dân Chủ đi tìm dấu vết liên hệ của ông với người Nga qua cuộc bầu cử tổng thống cuối năm 2016.
16/11/2019(Xem: 2273)
Không biết đã bao lần tôi suýt đầu hàng sức quyến rũ muốn trở thành người “da trắng” để hòa nhập vào xã hội chung quanh tôi. .. Mùa Tết, tôi không chịu mặc chiếc áo dài ưng ý nhất đi học vì sợ bị chê cười.
16/11/2019(Xem: 1738)
Năm đó, khi chỉ còn hai tuần là bắt đầu vào năm học cuối của chương-trình tiểu học của tôi thì cha mẹ tôi chuyển nhà. Nhà cha mẹ tôi ở thuộc vùng Nam thành-phố Paris, nay cha mẹ tôi phải dọn nhà về vùng Bắc Paris.
16/11/2019(Xem: 587)
Căn nhà tịch mịch vô cùng, tiếng thạch sùng tặc lưỡi trên tường nghe như tiếng nhắc nhở vô hình vọng laị.
16/11/2019(Xem: 537)
Thu là mùa riêng của thi nhơn hay còn của Cách mạng? Mùa Thu 1989, nhơn dân Cộng Hòa Dân chủ Đức đứng lên viết lịch sử dân tộc.
15/11/2019(Xem: 1445)
Đọc Trí Quang Tự Truyện, chúng ta thấy tình Mẹ như là một hạnh nguyện Bồ Tát để Ôn thành bậc Cao Tăng. Mẹ là chất liệu yêu thương xây thành đài hoa rực rỡ để Ôn ngự tọa suốt một đời làm Thầy tu.
15/11/2019(Xem: 1280)
Thắm thoát đã trải qua năm mươi năm xa quê hương, xa thầy, xa bạn, xa chùa. Nhưng sáng sớm hôm qua, sau khi thức dậy, mở radio nghe tin buồn về Đại Lảo Hòa Thượng Trí Quang đã thu thần thị tịch một cách tự tại và Ngài đã để lại di chúc, tang lễ thật đơn giản, không nhận tràng hoa và phúng điếu.
15/11/2019(Xem: 244)
Nếu “quyền lực chánh trị” đã vượt khỏi phạm vi hoạt động, nếu “nền dân chủ” đã bị tướt đoạt bởi một nhóm người chánh trị toàn quyền, một hệ thống quan liêu, cửa quyền toàn trị hay những nhóm thế lực độc tài
15/11/2019(Xem: 373)
Đối với một người đã giác ngộ, sẽ không còn thấy nữ tính và nam tính nữa. Với một số vị thường quán bạch cốt, sẽ thấy thân mình và người chỉ là một nhóm xương khô đang đi đứng nằm ngồi.
15/11/2019(Xem: 786)
Hôm 29.10.2019 Lào bắt đầu cho vận hành đập thủy điện Xayaburi và tiếp theo sẽ là con đập Don Sahong. Đây là hai đập thủy điện nằm trên dòng chính sông Mekong, đã và đang gây rất nhiều tranh cãi giữa Lào, Thái Lan, Cambodia cũng như Việt Nam ở hạ nguồn Mekong.
15/11/2019(Xem: 471)
Chính sách Quốc phòng “3 không” nguy hiểm của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) đã lây qua đời sống người dân, cán bộ và đảng viên, báo hiệu thời kỳ liệt não vô cảm trước kẻ thù Trung Cộng.
15/11/2019(Xem: 390)
Dòng thời gian vẫn âm thầm trôi qua, bốn mùa nối tiếp. Họ vẫn âm thầm như những con chim ẩn mình chờ chết. Thời gian không đợi ai bao giờ
14/11/2019(Xem: 497)
Từ hôm dời vào Landon Ridge Independent Living cho đến nay, thỉnh thoảng đi ngang phòng 212, ông Nhân nghe văng vẳng tiếng Violon với những tình khúc buồn như tâm hồn và xưa như khoảng đời tươi đẹp đã qua của ông. Đôi khi ông Nhân muốn hỏi nhân viên văn phòng về tiếng đàn ở phòng 212
14/11/2019(Xem: 1054)
Một buổi trưa đẹp trời, ông bà Giáo Sư Phạm Cao Dương và Khánh Vân đến thăm, mang tặng vợ chồng tôi một món quà quý giá và thật ý nghĩa! Đó là Tuyển Tập "SIÊU QUỐC GIA VIỆT NAM tại hải ngoại và HIỂM HOẠ BẮC PHƯƠNG" mới vừa in xong!
14/11/2019(Xem: 996)
Vụ 39 người Việt chết trong xe container trên đường vượt biên đến Vương Quốc Anh đã đánh động lương tâm loài người, nhất là người Việt Nam cả trong lẫn ngoài nước.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 11/2019, cao ủy Liên Hợp Quốc nói bạo lực ở Bolivia có thể vượt ngoài tầm kiểm soát sau các vụ đụng độ giữa nông dân và lực lượng an ninh.
Cho dù các công ty Hàn Quốc có thể tự sản xuất được các vật liệu chip, nhưng các khó khăn trong việc thương mại hóa khiến họ khó có thể bắt kịp đối thủ Nhật Bản.
Huawei Mate X, Galaxy Fold hay Moto RAZR mới sở hữu màn hình có thể gập được, chỉ khác về kích cỡ.
Đại sứ quán Trung Quốc từ chối cấp visa cho Andrew Hastie và James Paterson cho đến khi họ ngừng chỉ trích Bắc Kinh.
Trong tiếng Anh, từ “falling asleep” nghĩa là “rơi/chìm vào giấc ngủ” là một phép so sánh ẩn dụ rất chính xác, nó cho thấy việc thay đổi trạng thái từ thức sang ngủ là thứ con người hầu như không thể kiểm soát được.
Khoảng giữa tháng 11/2019, sau 6 năm sử dụng thiếu hiệu quả, tiêu tốn nhiều triệu USD, Boeing đã loại bỏ hệ thống robot lắp ráp tự động phần thân của dòng 777/777X. Hãng sẽ giao phần việc của robot trở lại tay của các kỹ sư và thợ máy.
Khoảng giữa tháng 11/2019, một tài liệu của Microsoft đã tiết lộ kế hoạch của công ty nhằm chấm dứt sự hiện diện của ứng dụng Cortana trên iOS và Android vào tháng 01/2020
Khoảng đầu tháng 11/2019, một báo cáo của Bộ Giáo dục Hàn Quốc cho biết họ đã phát hiện 17 trường hợp giảng viên đại học khai khống tác giả nghiên cứu mà họ đồng đứng tên.
Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Triều Tiên Kim Myong Gil cho biết đã khước từ đề nghị đàm phán mang tính "xoa dịu" của Mỹ vào tháng 12/2019.
Nike quyết định gỡ toàn bộ sản phẩm khỏi trang web của Amazon.
theo tòa án quận phía Nam California, những người Trung Quốc mang iPhone giả vào Mỹ rồi đánh lừa Apple sửa chữa chúng, trả lại để bán kiếm lời đang khiến Apple phải chịu thiệt hại khoảng 6 triệu USD
Khoảng đầu tháng 11/2019, chính quyền đặc khu Hong Kong được cho là sẽ sớm ban bố lệnh giới nghiêm vào cuối tuần.
Amazon đã chính thức đệ đơn phản đối việc Microsoft giành được hợp đồng của Bộ Quốc phòng Mỹ, có giá trị lên tới 10 tỷ USD.
Các vật liệu được phủ chất kị nước đem tới khả năng chống thấm tuyệt vời và cực kỳ hữu ích trong nhiều trường hợp.
Trong khung cảnh vũ trụ có khí phát sáng và những đám mây bụi đen dọc theo các ngôi sao trẻ của NGC 3572.