Hôm nay,  
Việt Báo Online

Bài Học Từ Người Thi Sĩ Cô Đơn Nguyễn Chí Thiện

05/10/201920:46:00(Xem: 1162)
Bài Học Từ Người Thi Sĩ Cô Đơn Nguyễn Chí Thiện
Bài Học Từ Người Thi Sĩ Cô Đơn Nguyễn Chí Thiện
 
Nguyễn Văn Sâm

 

(Bài đọc trong buổi lễ truy điệu nhà thơ Nguyễn Chí Thiện ngày Thứ Bảy 10 tháng 11 năm 2012 tại chùa Bát Nhã, Orange County, CA. )

 

blank
Sau khi một người nào đó từ giã cõi trần thì thân nhân đến chùa tổ chức lễ cầu siêu cho hương linh người quá vãng được lên cõi Tịnh Độ. Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện ở vào trường hợp đặc biệt: Ông không có thân nhân ở cạnh và nhứt là ông là một thi sĩ có tâm hồn cương dũng, đã đóng góp tích cực cho tiếng nói chống lại bạo quyền nên chùa Bát Nhã có buổi lễ cầu siêu nầy.

 

Đây là việc làm hơi mới một chút nhưng là điều mới rất đáng quí, thể hiện lòng từ bi của người theo Phật đạo và thể hiện sự kính trọng một thi sĩ có công với thơ văn và với tư tưởng tranh đấu kiên cường chống lại cường quyền áp bức người dân trong nước.

 

Tôi không được hân hạnh quen thân với nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và tôi vẫn lấy làm tiếc về điều đó. Chỉ là biết gặp nhau trong vài ba lần ở những buổi sinh hoạt có tính cách văn hóa mà thôi, chẳng hạn như lễ mừng sinh nhật 100 năm của Giáo Sư Nguyễn Khắc Kham ở San Jose năm 2007 hay lễ Ra Mắt Sách tác phẩm Nhân Văn Giai Phẩm của Thuỵ Khuê ở Quận Cam gần đây, hay qua một buổi mời ăn của một người bạn quen biết cả hai đàng.

Tôi thích sự nhỏ nhẹ của thi sĩ, sự nhỏ nhẹ gần như là rụt rè. Cặp mắt và cử chỉ như muốn nói với ta điều gì đó, rồi lại thôi, như là ông cân đo sự thân tình của hai đàng đạt chưa đến mức độ có thể thố lộ điều sâu ẩn trong đáy lòng. Tuy nhiên trong những lần nói chuyện ngoài những câu sơ giao mưa nắng trời trăng tôi được biết thêm đôi điều về ông.

 

Trước đây tôi chỉ biết qua tác phẩm rằng ông là một người có dũng khí, dám công khai bày tỏ lòng yêu nước bất chấp tù đày và cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Tôi muốn nhắc đến nội dung tập thơ Tiếng Vọng Từ Đáy Vực nổi tiếng của ông.Tuy rằng chuyện ông là tác giả của tập thơ nầy còn nhiều khúc mắc khi có nhiều người phủ nhận nhưng phải công tâm mà nói chưa ai đưa ra được lý chứng đủ thuyết phục. Chỉ là những giả thuyết và rất nhiều suy luận gián tiếp không dựa trên khoa học. Trong văn học Việt Nam những giả thuyết không công nhận tác giả đã có quá nhiều: Bài thơ Khóc Thị Bằng đầy nước mắt đập cỗ kính ra tìm thấy bóng, xếp tàn y lại để dành hơi của vua Tự Đức hay của Thượng Tân Thị? Bản dịch Chinh Phụ Ngâm thiên cổ kỳ bút Trống Trường Thành long lay ánh nguyệt, khói Cam Tuyền mờ mịt thức mây là của Đoàn Thị Điểm hay của một người nào khác như sự cho biết của Giáo Sư Hoàng Xuân Hãn? Bài Văn Tế Trận Vong Tướng Sĩ buổi chinh chiến hoặc là oan hay chẳng, cũng chớ nề kẻ trước người sau làm rơi lệ biết bao thế hệ con người sau cuộc chiến tương tàn Nguyễn Ánh - Tây Sơn có phải là của Tổng Trấn Nguyễn Văn Thành hay của một nho sĩ dưới trướng chấp bút giùm chủ tướng như ta thấy từ kim cổ, qua Đông Tây. Gần đây hơn những bài thơ tục của Hồ Xuân Hương phải chăng chỉ có một phần nhỏ là của người con gái đầy tình cảm tác giả tập thơ ướt át tình yêu là Lưu Hương Ký?

 

Không thể nào tìm ra manh mối được. Thôi dành bỏ qua vấn đề nghi vấn, công nhận theo truyền thống, áp dụng nguyên lý của luật pháp: Khi còn nghi ngờ chưa có bằng cớ cụ thể thì phải coi như nghi can vô tội. Tôi chấp nhận tập thơ giá trị tư tưởng nhưng mang nghi vấn về tác giả là của ông, của nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và tôi quí cái hào hùng mà tác giả đã phả vào tập thơ.

 

Tôi trọng tấm chân tình của ông dành cho quê hương, cái lập trường kiên định của ông trong cuộc chiến chống cái xấu, chống cái ác của chế độ đàn áp con người, chế độ không chấp nhận tiếng nói ôn hòa của đối lập, của phê phán, góp ý.

 

Ra đến hải ngoại, trước áp lực của cuộc sống thực tế khi tuổi đời quá cao ông không còn bương chải bán buôn làm ăn gì được, sức khỏe sút kém do hậu quả của tù đày trong quá khứ, với những lời ra tiếng vào của những nghi kỵ ông rút mình trong cô đơn và bóng tối. Tôi thường thấy ông thẩn thờ với những đối đáp ngắt khoảng như thả tâm trí mình chìm trong suy tư bất tận. Có lần ông than thở với tôi: “Đời sống chán quá. Chỉ muốn chết đi cho xong.”

 

Tôi nhìn con người trước mặt: cao lêu khêu, mặt xương xẩu, cương nghị, cái nón nỉ luôn luôn trên đầu mà nhớ đến những hào hùng xưa của ông.

 

Có một buổi chiều, sắp tối, gió thổi se se da, chúng tôi đứng sau lan can trên lầu Viện Việt Học, bỗng nhiên thi sĩ nói:

 

“Trời lành lạnh khiến nhớ không khí quê tôi quá đi mất. Nhớ không nguôi. Nhớ quay quắt. Ông biết không, ở vùng Orange nầy mà nhìn mưa lất phất, tuy không ra đường nhưng cũng cảm thấy những hạt mưa như muôn vàn ngọn roi nhỏ quất vào da thịt mình. Nhớ da diết thời trẻ ở quê nhà.”

 

Tôi hỏi:

 

“Anh có buồn vì những bất hạnh ngày xưa?”

 

Lâu lắm, chừng 5, 7 phút thi sĩ mới hỏi lại tôi:

 

“Ông Giáo Sư có đọc thơ của Tô Thùy Yên?”

 

Tôi bối rối. Đọc thì có đọc, nhưng biết người đối diện thích đoạn nào, câu nào trong vô số câu ý hay ho của tác giả Ta Về. Và tôi ngó ông, hỏi bằng ánh mắt.

 

Cũng lại lâu lắm, 5, 7 phút nữa, thi sĩ đọc nho nhỏ:

 

Vĩnh biệt ta mười năm chết dấp,

Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu,

Mười năm mặt sạm soi khe nước,

Ta hóa thân thành vượn cổ sơ

(Ta Về- Tô Thùy Yên)

 

Tôi hiểu ý ông. Vĩnh biệt. Những chuyện đã qua nên quên, nên bỏ dầu thời gian đó ông bị người ta cho sống không ra con người. Quên, chưa chắc là chịu thua, cũng không có nghĩa là tha thứ cho bạo quyền, quên để nhẹ tâm một con người về già thấy mình cần trút bỏ những sân si hờn giận, những tình cảm không còn đáng cho mình phải đeo đẳng, bận bịu. Có lẽ trong tư tưởng nầy, vào những ngày cuối đời, ông đã ngỏ ý với Hòa Thượng rằng mình muốn qui y và xin được ban pháp danh…

 

Người nào làm trọn vai trò đời với tổ quốc mình khi sống thì lúc qui tiên cũng là lúc đi vào một chỗ nào đó trong bản giá trị của người đồng chủng. Nhà văn nhà thơ thiệt sự thì đi vào văn học sử. Ta chẳng có gì mà buồn cho họ, ta chỉ nên từ cuộc đời họ rút ra những bài học cho chính mình. Bài học của tôi từ nhà thơ Nguyễn Chí Thiện là kiên dũng với bạo quyền, coi nhẹ để tha thứ những chỉ trích tấn công của người cùng phía, chấp nhận sự thất bại của cuộc đời và quên đi những bất công mình từng gánh chịu để nhẹ tâm.

 

Có lẽ chính sự lựa chọn triết lý sống phức tạp nầy nên đến cuối đời, ông vẫn thấy mình vừa cô đơn vừa thanh thản. Nay, ở bên kia cõi u minh khói sương mờ mịt, tôi mong rằng ông thanh thản hơn lúc còn ở chốn ta bà dung thân tạm bợ này.

 

Hôm nay chúng ta làm lễ cầu siêu cho ông, để tỏ lòng thành quí mến đối với một thi sĩ đã làm trọn vai trò mình.

 

Trong tương lai tôi chắc rằng sẽ có nhiều cuộc cầu siêu như thế nầy cho những nhân vật đáng kính nễ khác của Việt Nam thuộc về những phương diện khác như chánh trị, văn chương, nghệ thuật, nhân quyền, dấn thân…. Công việc mà các hội đoàn gần đây thường làm. Sự kiện nầy tôi cho là tốt: Con đường đi của giới tu hành hải ngoại không thu hẹp lại trong các chùa chiền, tu viện mà nở bung ra với cộng đồng, thể hiện sự song đôi của Đạo-Đời.

 

Vĩnh biệt Nguyễn Chí Thiện, con người sanh ra lầm nơi, lầm thế kỷ…Vĩnh biệt anh người bạn sơ giao nhưng tôi kính mến, vĩnh biệt nhà thơ viết bằng máu của con tim can trường.

 

Nam Mô A Di Đà Phật.

Nguyễn Văn Sâm




21/10/2019(Xem: 183)
Hôm nay, thứ Bảy 19-10-2019, tại Thư Viện Tully thành phố San Jose, California, nhóm Phật tử trẻ do Huynh trưởng Tâm Thường Định Bạch Xuân Phẻ đến từ Sacramento, phối hợp cùng một số Huynh trưởng, Đoàn sinh Gia Đình Phật Tử Việt Nam trong vùng Bắc Cali tổ chức một “Hội Chợ Sách” (Book Fair).
21/10/2019(Xem: 1051)
Tôi vốn tính hiếu kỳ lại đang vô cùng rảnh rỗi nên nghe qua câu chuyện (“kỳ cục”) như thế thì không khỏi “động lòng bốn phương,” muốn thực hiện ngay một chuyến “Đông Du” cho biết đó biết đây.
20/10/2019(Xem: 644)
Thứ bày 19/10/2019 tại Thư Viện Tully thành phố San Jose bắc California, Nhóm Phật tử do Huynh trưởng Tâm Thường Định Bạch Xuân Phẻ đến từ Sacramento, cùng một số Huynh trưởng, Đoàn sinh GĐPT trong vùng Bắc Cali tổ chức một Hội chợ sách
20/10/2019(Xem: 923)
Người xuất gia từ bỏ đời sống thế tục là để cất bước hướng về một “phương trời siêu tuyệt” (1). Phương trời ấy, lý tưởng ấy, là giải thoát, giác ngộ; là mục tiêu tối hậu cuối con đường đầy khổ nhọc, gian truân.
19/10/2019(Xem: 972)
Tác phẩm viết bằng song ngữ Anh-Việt, ấn hành lần đầu là năm 2017, lần tái bản này năm 2019 với nhiều bổ sung. Bìa là tranh vẽ Thầy Tuệ Sỹ của họa sĩ Đỗ Trung Quân.
19/10/2019(Xem: 452)
Công an xã Đông Thành huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long liền gởi giấy mời đồng đạo Nguyễn Ngọc Tân đến làm việc với công an địa phương vào ngày Thứ Hai 21-10-2019
19/10/2019(Xem: 449)
Nó đi laị lồng lộn trong phòng, đụng đâu đá đó chán bèn nằm ườn trên giường, lăn lộn rồi kéo mền trùm kín đầu..
19/10/2019(Xem: 473)
Trương Ba, tuổi còn trẻ, lại giỏi tài đánh cờ tướng, tiếng tăm bay tới bên Tàu. Lúc bấy giờ, bên Tàu có ông Kỵ Như cũng nổi tiếng là vua cờ, nghe danh Trương Ba, bèn qua Việt nam, tìm tới Trương Ba để thi tài cao thấp.
18/10/2019(Xem: 971)
Cũng như thời gian bà con ta đã từng sống với ngục tù Cộng Sản, các nạn nhơn của chế độ Cộng Sản – một chế độ coi thường nhơn quyền, coi thường tình thương nhơn loại, nên chế độ đối đãi người tù thường đặt vào hạng chót.
18/10/2019(Xem: 655)
Cường độ sợ Tầu và miệt thị Trí thức đã gia tăng trong ngôn ngữ và hành động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và của Ban Chấp hành Trung ương đảng CSVN.
18/10/2019(Xem: 628)
Thế là gã thành thi sĩ, sau bao nhiêu năm đăng rải rác trên báo. Giờ gã in riêng cho mình một tập. Bạn bè, người thân chúc mừng nhiều lắm.
17/10/2019(Xem: 428)
Tuyển tập Thong Dong Khắp Mọi Nẻo Đường của Tiến Sĩ Bạch Xuân Phẻ (Cư sĩ Tâm Thường Định) tập trung nhiều bài viết trong nhiều chủ đề -- Giáo Dục, Quê Hương, Đạo Pháp, Văn Học Nghệ Thuật
17/10/2019(Xem: 752)
Tôi cũng là người may mắn, vì nếu rời Oakland sớm hơn chút nữa thì xe của tôi cũng đã nằm dưới đường xa lộ Cypress hai tầng bị xập khi động đất, làm 42 người thiệt mạng
17/10/2019(Xem: 927)
Phong trào thơ mới ra đời sau năm 1930, thi sĩ không còn bị gò bó trong những nguyên tắc phức tạp của thơ Đường, thi sĩ tự do diễn đạt cảm nghĩ và cảm xúc của mình.
17/10/2019(Xem: 519)
Sau ba năm lưu lạc nơi xứ người, bài thơ Đêm, Nhớ Trăng Sài Gòn của nhà thơ Du Tử Lê sáng tác năm 1978, mang nỗi buồn xót xa của kẻ mất quê hương, nhớ lại hình ảnh xa xưa với bao kỷ niệm đã in sâu trông tâm khảm
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 10/2019, theo báo cáo của hãng nghiên cứu Temasek, Châu Á có thể vượt Bắc Mỹ trở thành trung tâm vốn đầu tư mạo hiểm thế giới vào năm 2020.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Boeing tiếp tục hứng chịu khủng hoảng sau khi trang Reuters công bố loạt tin nhắn nội bộ.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Quantum Stealth được phát triển bởi Hyperstealth (một công ty chuyên nghiên cứu chế tạo các giải pháp ngụy trang có trụ sở tại Canada) là công nghệ giúp cho khái niệm viễn tưởng "áo tàng hình" hay "người tàng hình" trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà phát triển trình duyệt tại Mozilla đang làm việc để tạo ra tính năng tự động dịch thuật nội dung trang web tiếng nước ngoài, giống hệt như những gì Google Chrome đang làm.
Một dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được hãng tin Bloomberg trích dẫn nói rằng đến năm 2024, nhóm 20 nền kinh tế đóng góp nhiều nhất trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có thay đổi.
Theo Brightside, rất nhiều công ty thích in hình trên bao bì, hàm ý nói rằng nước quý vị mua đến từ một dòng suối hay thác nước đẹp và trong vắt như tranh vẽ. Nhưng sự thật là không ít lần nước đóng chai quý vị mua thực sự chỉ là nước máy được cho vào chai nhựa, giống hệt với nước lấy từ vòi ở nhà. Điều khác biệt duy nhất là chiến dịch tiếp thị trị giá hàng triệu USD đằng sau nó.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo dữ liệu của hãng tin Reuters, Trung Quốc cho biết tổng sản phẩm trong nước (GDP) của họ trong Quý 3 tăng 6% so với cùng kỳ năm 2018, mức tăng thấp nhất trong vòng ít nhất 27.5 năm.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà nghiên cứu của Thụy Sĩ đã đưa ra kết luận tiếng sáo êm dịu sẽ có khả năng giúp phát triển não bộ cho trẻ sinh non.
Facebook đã thất bại trong một nỗ lực ngăn vụ kiện tập thể trị giá đến 35 tỷ USD liên quan đến cáo buộc vi phạm Đạo luật bảo mật thông tin sinh trắc học Illinois, cụ thể là lạm dụng dữ liệu nhận diện gương mặt người dùng.
Thay vì trả lãi, các ngân hàng Thụy Sĩ sẽ bắt đầu tính phí đối với các khoản tiền gửi của khách hàng. Khoảng giữa tháng 10/2019, ngân hàng Credit Suisse cho biết sẽ áp dụng lãi suất âm (-0.75%) với các khoản tiền gửi từ 2 triệu Francs Thụy Sĩ (khoảng 2 triệu USD).
Nhà quản lý quỹ đầu cơ hàng đầu thế giới Ray Dalio nói rằng chu kỳ kinh doanh toàn cầu hiện nay đang ở giai đoạn "lún sâu" và nền kinh tế thế giới đang có ít nhất hai điểm tương đồng với hồi thập niên 1930 - thời kỳ Đại Suy Thoái.
Các nhà quảng cáo và marketing trên Internet đang có những động thái cứng rắn với Facebook khi gửi văn bản khiếu nại lên tòa án tại Mỹ, tố cáo Facebook cố tình khai khống lượt xem và thời lượng xem video clip trên tran mạng xã hội.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo trang The Elec của Hàn Quốc, Samsung có thể đang thử nghiệm và chuẩn bị sản xuất quy mô lớn màn hình có camera trước giấu phía dưới panel OLED
Công nghệ đang được ứng dụng trong mọi mặt của đời sống, từ đảm bảo an ninh tại sân bay, phòng chống tội phạm cho tới phân loại rác tại Trung Quốc.
Một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên Galaxy S10 được phát hiện sau khi Lisa Neilson, người dùng tại Anh, phát hiện điện thoại của cô có thể mở khóa bằng các dấu vân tay chưa ghi danh.