Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nhà thơ “Em ơi, Hà nội phố” đã ra đi…

19/07/201909:53:00(Xem: 3167)

                        

Dao Nhu_Phan Vu 01
Chân dung Phan Vũ-1925-2019-tự họa

                                                                      

 
Kính gửi Thụy Khuê (Vũ Thị Tuệ)

 

Trong khoảnh khắc lich sử, ngày 17 tháng 7 năm 2019 tại Saigòn, chúng ta mất đi một gương mặt lớn, nhà thơ Phan Vũ, tác giả “Em ơi, Hà Nội phố”. Chúng ta phải nói gì đây, phải viết gì đây làm sao cho thật đầy đủ trọn vẹn về con người yêu nước nồng nàn, mãnh liệt ấy, hội tụ tất cả phẩm chất hi hữu cao quí, sống cùng thời đại với chúng ta đã ra đi…

     Về nhà thơ Phan Vũ, nhà khảo cứu văn hóa Nguyễn thị Hậu viết: “…Người ta gọi ông là nhà thơ, đạo diễn, họa sĩ…những nghề nghiệp mà ông đã trải qua và thành danh trong một cuộc đời  gần một thế kỷ (và hôm nay vẫn tiếp tục) của ông. Nhưng tôi muốn gọi ông là người đàn ông lãng du với những ý nghĩ đẹp nhất của từ này. Người đàn ông lãng du với một trái tim sôi nổi và trong trẻo trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không đánh mất sự trong trẻo ấy. Phan Vũ thuôc về thế hệ những nghệ sĩ trong hoàn cảnh thuộc địa đã tiếp nhận văn hóa Pháp qua văn chương và nghệ thuật và cả tinh thần tự do-bình đẳng-bác ái của Cách mạng Pháp. Đó là thế hệ “cầu nối” giữa văn hóa phương Tây và văn hóa dân tộc, giữa “truyền thống” với “đổi mới” sau những biến động lịch sử của thế kỷ 20. Có lẽ phải đến độ tuổi nào đó người ta mới thấm những gì mà thế hệ nghệ sĩ như Phan Vũ và nhiều người đã phải trải qua và để lại bằng những tác phẩm của họ là văn, thơ, họa, nhạc… Công chúng biết đến thơ Phan Vũ từ ca khúc“Em ơi, Hà Nội phố”. Nhạc sĩ Phú Quang đã bắt được tinh túy của bản trường ca để phổ nhạc mà mang lại sự thăng hoa cho những câu thơ da diết và giản dị…Ngoài trường ca “Em ơi Hà Nội phố”, Phan Vũ còn có 30 bài thơ khác. Thơ Phan Vũ viết về gì, viết cho ai, cũng đều là thơ tình, đẫm tình như tính cách của ông, sôi nổi, trong trẻo và rất trẻ…Những người tình của Phan Vũ qua những câu thơ không thể nhận diện nhưng có thể nhận thấy ông dành cho sự xúc động không kìm nén và trân trọng tình yêu như thể họ chỉ mới đi qua ông đây thôi…Và hơn hết cả là Em ơi, Hà Nội phố, tình yêu hơn cả mọi tình yêu, nỗi đau hơn cả mọi nỗi đau, niềm day dứt hơn cả mọi day dứt của Phan Vũ. Có lẽ không cần nói nhiều về 23 khổ thơ của trường ca mà mỗi câu thơ chạm vào tim là ứa ra những giọt hồng nóng hối thương yêu lối xưa phố cũ. Những mảnh Hà Nội của Phan Vũ  như kim cương nhiều màu sắc long lanh mà sắc bén, cứa vào ký ức người từng sống ở Hà Nội như tôi, vỡ òa…” https://chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/nguoi-dan-ong-lang-du-qua-hai-the-ky.html


Đó là sơ lược về nhà thơ Phan Vũ qua ngòi bút của Nguyễn Thị Hậu. Trong thực tiễn, Phan Vũ viết bài thơ “Em ơi, Hà Nội phố” trong những ngày bi tráng của lịch sử đất nước, trong 12 ngày và đêm vào mùa lễ Giang Sinh năm 1972 trên một gác xếp tai Hà Nội. Phan Vũ từng xác nhận ông viết “Em ơi, Hà Nội phố” vào tháng Chạp năm 1972  khi B-52  của Mỹ bắn phá thủ đô Hà Nội với lời hăm he của Nixon “đưa Hà Nội trở lại thời kỳ đồ đá”. Hai mươi ba khổ thơ “Em ơi, Hà Nội phố” khởi đầu bằng những câu thơ:

Dao Nhu_Phan Vu 02

     Em ơi, Hà Nội phố,

     Ta còn em, mùi hoàng lan

     Ta còn em, mùi hoa sữa…

     Ta còn em, màu xanh thật đêm…

     Em ơi, Hà nội phố

     Ta còn em, một gốc cây

     Một côt đèn

     Ai đó chờ ai

     Tóc cắt ngang xỏa xỏa bờ vai…

     Ta còn em, một ngã ba vội vã…

     Ta còn em, con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ…

     Em ơi, Hà Nội phố

     Ta còn em choàng khăn màu tím đỏ

     Chuổi cười vừa dứt

     Chút nắng còn le lói vườn hoa..

 

Với sự lập lại cố ý điêp từ Ta còn em…Ta còn em…như những lời cầu kinh cho Hà Nội đứng vững dưới những trận trút bom của pháo đài bay B-52. Ta còn em còn là Ta không mất em, ta không mất những hoài niệm yêu thương về Hà Nội mà đôi khi trong trạng thái cần nương tựa, cần an ủi ta lại tìm về.

 

Em ơi, Hà Nội phố- theo chính tác giả Phan Vũ, không phải là lời thủ thỉ tự tình, đó là tiếng kêu thương tha thiết, tháng Chạp bi tráng năm ấy. Những sự việc hàng ngày đã khắc ghi những đường rãnh trong kí ức, giữ lại cho con người nỗi nhớ xót xa, sâu đậm, Chỉ một đêm xuống phố Khâm Thiên sau trận bom, nghe tiếng than khóc của dân phố, nhìn những vành khăn trắng xóa trong đêm và ngửi mùi hương, cũng đủ hình thành ngay hoài niệm để một đời không thể nào quên…Bài thơ Em ơi, Hà Nội phố được viết vào những khoảng cách của những hồi còi đặt trên nóc của Nhà Hát Lớn báo động pháo đài bay B-52 vào thành phố. Tác giả Phan Vũ ghi lại một cách vội vàng do sự tình cờ, bất chợt không xếp đặt.

   Ngày ấy có một nhà thơ lớn, khi đoc bài thơ này đã thật lòng khuyên Phan Vũ  không nên phổ biến vì có thể chuốc vạ vào thân. Thật sự nhà thơ Phan Vũ cũng mệt mỏi vì những sự phiền hà về văn chương của giai đoạn ấy nên cũng nghe theo, bỏ xó bài thơ trong ngăn kéo. 
 

   Tất nhiên trong một quá trinh dài dằn dặc nửa thế kỷ, bài thơ không thể nằm yên trong ngăn kéo mà luôn cựa quậy bắt ông phải chinh sửa nhiều lần. Nhiều khi có vài ly rượu ngà ngà lại chợt nhớ, chợt thương một nỗi niềm, chợt tìm thấy một dáng một hình một con chữ cần thêm cần bớt…Cho đến năm 2009 nguyên tác bài thơ mới được in  trong tâp thơ Phan Vũ ở Huế. Tác giả Phan Vũ đã đọc bài thơ Em ơi,Hà Nội phố, dưới ánh sáng của một ngọn nến trong một căn nhà cổ cho một số bạn yêu thơ. Những năm năm mươi, sáu mươi của thé kỷ trước nước ta có nhà thơ Phùng Quán làm thơ chui, đến năm 2009 có nhà thơ Phan Vũ đọc thơ chui! Rõ là một đinh mệnh quá khắc khe cho nền thơ Viêt Nam, cho dân tộc ta.

Ông cũng cho hay: ở Saigòn trước đó ông đã đọc bài thơ Em ơi,Hà Nội phố tại quán Café Guitare Gỗ có nhac sĩ Châu Văn Khoa đệm đàn và viết thành ca khúc. Như vậy gần nửa thế kỷ bài thơ về Hà Nội vẫn chua được trở về Hà Nội. Và ông mong đợi một dịp đọc lần đầu Em ơi, Hà Nọi phố giữa Thủ đô. 

 

Và ngày 25 tháng 9 năm 2010 giấc mơ của nhà thơ Phan Vũ trở thành hiện thực. Tại Hà Nội Em ơi, Hà Nội phố đã được chinh tác giả Phan Vũ đọc lần đầu tiên trong đêm tổ chức riêng cho Thư Viện Hà Nội. Báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần giới thiêu bài viết của nhà thơ Phan Vũ và cuộc hành trình gần năm mươi năm của   EM ƠI! HÀ NỘI PHỐ

     http://tuoitre.vn/tuoi-tre-cuoi-tuan/403657/Toi-viet-bai-tho-Em-oi-Ha-Noi-pho.html

Dao Nhu_Phan Vu 03
Nhà thơ Phan Vũ đọc thơ Em Ơí! Hà-Nội Phố tại Thư Viện Hà Nội Hôm 25-9-2010

 

Phan Vũ, cuộc đời của một người đàn ông lãng du qua hai thế kỷ, trôi giạt qua ba miền đất nước Hà Nội, Huế, Saigon. Để rồi hôm nay Saigòn, vùng đất Nam Bộ, ấp ủ thân xác anh, gìn giữ Em ơi, Hà Nội phố, tình yêu của anh với Hà Nội đời đời cho mai sau./.

 

Đào Như

Chicago-18-7-2019

Thetrongdao2000@yahoo.com 

 

                           

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Có lẽ, chả ai mong đợi hay hy vọng là “chính quyền” này “được lâu dài” cả – kể luôn những ông lãnh đạo: Trọng, Chính, Huệ, Phúc … Được lúc nào hay lúc đó thôi. Tuy thế, bao giờ mà cái nhà nước (thổ tả) hiện hành vẫn còn tồn tại ở Việt Nam thì nó vẫn còn là lực cản đáng kể cho mọi diễn biến tâm lý hướng thượng ở đất nước này.
Sự trổi dậy của Trung Quốc đang buộc Mỹ phải tập trung vào Đông Nam Á, khiến Mỹ không còn dồi dào nguồn lực để đầu tư vào nền an ninh Âu châu. Với Mỹ, kịch bản tồi tệ nhất là một cuộc chiến tranh với hai mặt trận cùng lúc với Trung Quốc và Nga, trong khi đó, nền an ninh của Âu châu thì cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi hai cường quốc này xích lại với nhau.
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.