Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tản mạn về "Con Heo" Trong Ca Dao Việt Nam nhân năm "Hợi"

13/12/201809:31:00(Xem: 2470)
Tản mạn về "Con Heo" Trong Ca Dao Việt Nam nhân năm "Hợi"

Tản mạn về "Con Heo" Trong Ca Dao Việt Nam nhân năm "Hợi"

 

 

* Lê-Ngọc Châu

 

Lời phi lộ: Bài này đã được phổ biến năm 2007, nhân Tết Đinh Hợi. Thắm thoát 12 năm trôi qua, đúng một giáp. Năm 2019 là Tết Kỷ Hợi, để phù hợp với thời gian người viết hiệu đính đề bài và năm tháng, giới thiệu lại cùng độc giả. Mong hoan hỷ cho mọi sự. Đa tạ (LNC).

                                                                                                                

* * *

 

     Trong khuôn khổ bài này người viết chỉ muốn giới thiệu đến quí độc giả một vài nét đặc thù của dân tộc Việt Nam chúng ta, đó là Ca Dao, đặc biệt những câu ca dao liên quan đến con giáp "Hợi" hay "Heo" nhân dịp Tết Kỷ Hợi 2019.

 
blank

                                

     Nhưng Ca Dao là gì? Theo định nghĩa trong Tập "Tục Ngữ, Thành Ngữ Ca Dao và Dân Ca Việt Nam" của cụ Trần Ngọc Ngải, Chicago, Illinois, USA 1997 thì Ca Dao là những câu hát ngắn ghép thành khúc điệu được phổ thông trong dân gian. Có thể nói Ca dao là văn chương dân gian, rất bình dân và trải qua nhiều thế hệ lịch sử, đã được sinh ra trong những giai đoạn xã hội từ ngàn xưa và lưu truyền cho đến ngày nay.  Rất ít người biết rõ được ai là tác giả của ca dao, tuy nhiên ca dao ít nhiều cũng đã là vũ khí chống lại những xâm nhập văn hóa trải qua sự đô hộ của nhiều thời đại. Vì vậy cũng có thể nói rằng Ca Dao Việt Nam đã góp phần không ít trên phương diện bảo tồn nền văn hóa dân tộc Việt. Những câu ca dao tục ngữ, các lời hò, hát dặm hay những bài vè thường đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau như xã hội, gia đình, tín ngưỡng, tình yêu, thiên nhiên v.v...  Do đó, ca dao Việt Nam là một kho tàng vô giá, là nền văn hóa căn bản của dân tộc, làm giàu thêm tiếng Việt, vì thế chúng ta nên cố gắng và trang trọng gìn giữ nó. Cho nên khi nói đến ca dao là chúng ta muốn nói đến niềm tự hào của dân tộc Việt Nam mình.

 

     Như đã nói ở trên, ca dao tục ngữ thường đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau trong cuộc sống, đặc biệt là xã hội, gia đình và tình yêu. Và xã hội nào cũng vậy, có kẻ giàu người nghèo. Đáng buồn là dân nghèo thì chiếm đa số. Để diễn tả sự chênh lệch của hai giai cấp này, trong đó người ta lấy con "Heo" hay "Lợn" làm biểu tượng cho sự giàu có sung túc qua các lễ hội, đám đình vì thế dân gian Việt đã đặt ra bài ca dao sau đây:

 

"Anh là con trai nhà nghèo

Nàng mà thách thế anh liều anh lo

Cưới em anh nghĩ cũng lo

Con lợn chẳng có, con bò thì không

Tiền gạo chẳng có một đồng

Thiên hạ hàng xứ cũng không đỡ đần

Sớm mai sang hiệu cầm khăn

Cầm được đồng bạc để dành cưới em..."

 

     Cũng có những câu ca dao khen tặng sự khéo léo, chăn nuôi quanh năm hay làm ăn thành công của những gia đình nông dân:

 

"Chăn nuôi vừa khéo vừa khôn

Quanh năm gà lợn xuất chuồng quanh năm."

 

Hay: "Giàu lợn nái, lãi gà con"

 

     Nuôi lợn để đem bán là một sinh kế của giới nông dân Việt. Lắm khi chẳng được gì nên từ đó cũng nẩy sinh ra những câu ca dao đùa cợt cảnh mấy bà gánh heo đi rồi lại gánh về:

 

"Ba bà đi bán lợn con

Bán đi chẳng được lon ton chạy về

Ba bà đi bán lợn sề

Bán đi chẳng được chạy về lon ton"

 

     Người đàn bà Á Châu bản tánh vốn đảm đương. Đàn bà Việt Nam xưa nay giỏi trên nhiều phương diện, nhất là lo cho gia đình chồng con. Để diễn tả sự khó nhọc, bổn phận làm vợ và khả năng đa diện của người đàn bà Việt, ca dao có câu:

 

"Đang khi lửa tắt cơm sôi

Lợn đói, con khóc, chồng đòi tòm tem

Bây giờ lửa đã cháy rồi

Lợn no, con nín, tòm tem thì tòm"

 

     Hoặc để ám chỉ sự giàu có của ai đó:

 

"Cồng cộc bắt cá dưới bàu

Cha mẹ mày giàu, đám giỗ đầu heo"

 

     Cảnh mẹ chồng khắc nghiệt với nàng dâu thời phong kiến và cho đến bây giờ đã làm cho nhiều cuộc tình tan vỡ hay vợ chồng lục đục. Dân Việt chúng ta đã lồng hình ảnh này vào ca dao, tuy nhẹ nhàng nhưng rất phong phú qua lối diễn đạt:

 

"Bố chồng là lông con lợn

Mẹ chồng như tượng mới tô,

Nàng dâu mới về là bồ chịu chửi"

 

     Dân quê Việt Nam hầu hết nhà nào cũng nuôi gia súc, trâu, bò, gà, vịt, heo... Heo, người ta cố nuôi cho mập, hy vọng chúng đẻ nhiều heo con đem bán lấy tiền nuôi dưỡng gia đình con cái. Con heo thường ăn xong nằm trong chuồng nên ca dao đã tả hình ảnh chú lợn như sau:

 

"Con gà cục tác lá chanh

Con lợn ụt ịt (ủn ỉn) mua hành cho tôi

Con chó khóc đứng khóc ngồi

Bà (Mẹ) ơi đi chợ mua tôi đồng riềng"

 

     Ai có gia đình con cái đều biết rõ sự khó khăn khi nuôi dưỡng con cái. Cách dạy con trai hay gái thường khác nhau. Đề cập đến phương diện này, ca dao Việt cũng đã diễn tả cảnh nuôi đứa con trai mà không dạy thì cũng giống như nuôi một con lừa. Còn nuôi đứa con gái mà không dạy, thì cũng giống như nuôi một con lợn:

 

"Dưỡng nam bất giáo như dưỡng lư

Dưỡng nữ bất giáo như dưỡng trư"

 

     Nói lên sự thiếu thật thà của con buôn, dân gian cũng có câu:

 

"Treo đầu heo, bán thịt chó."

 

     Lắm khi cha mẹ phải vắng nhà, giao cho con trẻ trông coi. Khi về nhà thì hỡi ơi, nhiều chuyện bất ngờ xảy ra và ca dao Việt đã ví von kể lại chuyện này, nhẹ nhàng nhưng phản ảnh rõ nét sự ngây thơ của trẻ con:

 

"Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà.

Bao nhiêu củ rím củ hà

Để cho con lợn con gà nó ăn."

 

     Nhằm trách khéo những người mẹ nghèo muốn con gái mình lấy chồng giàu nên (ngày xưa) đã ép duyên con và đưa đến những chuyện không may như sau:

 

"Mẹ em tham thúng xôi dền

Tham con lợn béo, tham tiền Cảnh Hưng.

Em đã bảo mẹ rằng đừng

Mẹ lườm mẹ nguýt mẹ bưng ngay vào

Bây giờ chồng thấp vợ cao

Như đôi đũa lệch so sao cho bằng."

 

     Cảnh ép duyên đôi khi mang lại một cuộc sống buồn, không mấy hạnh phúc đối với người đàn bà Việt tại thôn quê nói riêng. Nhiều người đã mượn ca dao để than trách số phận hẩm hiu của mình:

 

"Thân em mười sáu tuổi đầu

Cha mẹ ép gả làm dâu nhà người

Nói ra sợ chị em cười

Năm ba chuyện thảm, chín mười chuyện cay

Tối về đã mấy năm nay

Buồn riêng thì có, vui rày thì không.

Ngày thời vất vả ngoài đồng

Tối về thời lại nằm không một mình.

Có đêm thức suốt năm canh

Rau heo, cháo chó, loanh quanh đủ trò."

 

     Thay vì nói rõ ra mình muốn gì, ca dao Việt thâm thúy hơn mượn hình ảnh con lợn để diễn tả ý nghĩ thầm kín đó, nên có câu:

 

"Trông mặt mà bắt hình dong

Con lợn có béo thì lòng mới ngon"

 

     Cũng có câu ca dao trách khéo sự thiên vị như:

 

"Mèo theo thịt mỡ ồn ào

Cọp tha con lợn thì nào thấy chi!"

 

     Tỏ tình là cả một nghệ thuật, thông thường mấy chàng văn hoa bóng bẩy nhưng cũng có người mượn con lợn làm phương tiện hầu đạt được cứu cánh. Hãy nghe anh chàng ngố tìm cách làm quen, bày tỏ:

 

"Cô kia đi chợ Hà Đông

Để anh kết nghĩa vợ chồng cùng đi

Anh đi chưa biết mua gì

Hay mua con lợn phòng khi cheo làng"

 

     Đặc biệt ca dao cũng là phương tiện để những chàng trai tìm cách tán tỉnh đàn bà, thiếu nữ. Nhiều anh chàng tỏ tình kín đáo, khéo nói:

 

"Tình cờ bắt gặp nàng đây

Mượn cắt cái áo, mượn may cái quần

May xong anh trả tiền công

Bao giờ lấy chồng anh đỡ vốn cho

Anh giúp một thúng xôi vò

Một con lợn béo một vò rượu tăm...

Anh giúp đôi chiếu em nằm

Đôi chăn em đáp đôi tằm em đeo

Anh giúp quan tám tiền cheo..."

 

     Hoặc than thân trách phận vì không cưới được người yêu giống như cảnh con heo bị chủ bỏ đói để rồi mừng rỡ khi ước mơ thành sự thật:

 

"Yêu nhau chả lấy được nhau

Con lợn bỏ đói buồng cau bỏ già

Bao giờ sum họp một nhà

Con lợn lại béo cau già lại non."

 

     Không những chỉ nhẫn nại thôi mà người đàn bà Việt hy sinh cho chồng con. Lắm khi vì thương chồng phải gánh chịu nhiều cay đắng cho nên ca dao đã để lại những câu:

 

"Bởi vì con heo nên phải đèo khúc chuối,

Bởi vì con muỗi nên phải thả màn loan,

Bởi vì chàng nên thiếp phải chịu đòn oan

Phụ mẫu nhà đay nghiến, thế gian chê cười."

 

     Người Việt mình, nhất là nữ giới thường mê tín dị đoan. Tết về hay đi xem bói xin quẻ. Để mỉa mai mấy ông thầy bói dỏm, ca dao Việt không nhân nhượng:

 

"Bói cho một quẻ trong nhà

Chuồng heo ở dưới, chuồng gà ở trên"

 

     Và để kết thúc bài này, người viết xin nhắc lại vài dữ kiện lịch sử liên quan đến năm Hợi, biểu tượng cho con heo ủn ỉn.

 

     Vào Năm Tân Hợi 1611, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng đã lấy phần đất của Chiêm Thành lập ra phủ Phú Yên, rồi chia ra làm hai huyện Đồng Xuân và Tuyên Hòa.

 

     Năm Tân Hợi 1851, nhà Nguyễn mở khoa thi hương ở An Nhơn thuộc tỉnh Bình Định, nên về sau mới có câu:

 

"An Nhơn có tháp Mò O

Có chùa Thập Tháp có đò Trường Thi"

 

     Riêng năm Đinh Hợi (1645) quân nhà Trịnh Tráng đem đại binh sang đánh Quảng Đông thu hồi đất cũ, mấy vùng quân ta từng làm chủ.

 

     Tết năm 2007 là Tết Đinh Hợi, 12 năm trôi qua thật nhanh. Năm 2019 là Tết Kỷ Hợi, không biết việc gì sẽ xảy ra cho quê hương Việt Nam ?. Mặc dầu đồng hương chúng ta (đôi khi vì hoàn cảnh) tuy vẫn hằng mang tâm trạng:

 

"Dù ai buôn bán nơi đâu

Nhớ đến ngày Tết rủ nhau mà về "

 

nhưng khi biết rằng tại quê nhà hiện nay người dân vẫn còn sống dưới ách độc tài kềm kẹp của chế độ CSVN nên có rất nhiều người Việt tị nạn cộng sản tuy luôn trăn trở về quê hương, đất nước nhưng cũng đã dằn lòng, vượt qua tình cảm riêng tư chấp nhận kiếp sống lưu vong, ăn Tết tha hương:

 

"Dân ta khổ sở trăm bề

Cộng sản còn đó có về được chăng!"

 

     Ca dao hay tục ngữ truyền khẩu về con "Heo" thì còn rất nhiều nhưng người viết chỉ trích  một số ít ca dao trên đây, rất tiếc bài viết có giới hạn nên tôi không thể trích dẫn hết để trình bày cùng quí vị, xin thông cảm. Nhưng qua đó cũng đủ gói ghém ý nghĩa sâu sắc của ca dao, có thể nói là căn bản của nền văn hóa dân tộc Việt Nam.

 

*          © Lê Ngọc Châu – (Nam Đức, tối 12.12.2018)

          (Xuân Đinh Hợi 2007 / XuânKỷ Hợi 2019)

          Tài liệu tham khảo: Phỏng tác theo tài liệu của Hà Phương Hoài

13/02/2019(Xem: 783)
Năm mới: Trường mới! Ngày 07-02-2019, Nhà văn Tưởng Năng Tiến đã đại diện bà Kim Bintliff và Hiệp hội Thiện nguyện ViDan Foundation chính thức trao tặng ngôi trường mới cho bà con đồng bào gia đình nghèo ở làng Anlung Raing, tỉnh Pursat
13/02/2019(Xem: 837)
lạnh lùng, dửng dưng, ích kỷ… những tĩnh từ đó không tìm thấy trong tự điển tình yêu! ... Hãy thử xa nhau rồi nhanh chóng bạn sẽ tìm được định nghĩa cho tình yêu của mình. Tưởng cũng đừng lẫn lộn bổn phận, trách nhiệm và tình yêu. Đó là ba đề tài nằm chung cái rọ gia đình nhưng khác nội dung.
13/02/2019(Xem: 907)
Năm 2019, Tết Kỷ Hợi, một ngàn năm sau năm Kỷ Hợi 939, Ngô Quyền đánh đuổi quân Nam Hán giành độc lập cho nước nhà; Hội Tết với chủ đề Hướng Về Việt Nam cho Dân Chủ, Tự Do, Nhân Quyền. Hội Tết Kỷ Hợi diễn ra vào 2 ngày tại San Jose
13/02/2019(Xem: 484)
với những người đang yêu nhau thì ngày Valentine’s Day- Lễ Tình Nhân được đón mừng nồng nhiệt trên khắp thế giới. Thời còn ở Việt Nam, trước năm 1975 không phải chỉ mình tôi mà cả đám bạn bè đều không biết tới ngày lễ này mặc dù đang tuổi xuân
13/02/2019(Xem: 984)
Trang sử của người đi cứu nước ngày xưa bàn giao cho các nhân sĩ đấu tranh chính trị Phan chu Trinh, Phan bội Châu. Ngày nay lịch sử chống Cộng cũng khởi đi từ giấc mộng võ trang với Võ Đại Tôn, Trần Văn Bá và Hoàng Cơ Minh. Cách mạng súng đạn cũng bất thành
13/02/2019(Xem: 575)
Santa Clara sẽ khởi công xây cất một trung tâm dịch vụ Người Mỹ Gốc Việt đầu tiên tại Hoa Kỳ với kinh phí trên 60 triệu Mỹ Kim... tổ chức các luật gia và các bạn trẻ luân phiên hoạt động ở các nước Đông nam Á. Lo giúp đỡ việc định cư đồng bào Việt Nam
12/02/2019(Xem: 509)
Với số vụ mất điện đạt đến mức kỷ lục, tiểu bang đã ra cảnh báo về các món quà thông thường, khuyến khích buộc chặt bong bóng xuống vật nặng và không bao giờ thả ra ngoài trời
12/02/2019(Xem: 514)
Nhà văn ghi lại sự kiện mình nhìn thấy như cách nào đó chụp bắt lịch sử. (Đạt Giả)
12/02/2019(Xem: 1330)
(Viết theo lời kể của chiến sĩ Biệt Hải) Trong các đơn vị tác chiến,của QL/VNCH nếu không kể đến một lực lượng tình báo hoạt động âm thầm nhưng không kém phần nguy hiểm như Biệt kích, thám báo,quân báo, lôi hổ …. và nổi bật nhất là lực lượng Biệt Hải thật là một điều thiếu xót. Thật vậy, những lực lượng tình báo Biệt Hải không chỉ đảm trách công tác xâm nhập ngay trong nước cũng như ngòài nước và đã tạo nên những kỳ tích đáng kể với những chiến công oanh liệt khiến cho bọn CS phải khiếp sợ nể vì.
12/02/2019(Xem: 854)
(LGT: Thưa quý bạn. Sáng nay, thứ bảy, cả Oregon và Portland chìm trong biển tuyết trắng xóa, ập xuống từ đêm qua và hứa hẹn kéo dài đến cuối tuần sau. Không đi đâu được. Đành ngồi nhà nhâm nhi cà-phê. Mà nhớ về những kỷ niệm vàng son cũ. Của chiến tranh, hòa bình và tình yêu muôn thuở. Bèn mạo muội gửi đến quý bạn một bài mọn mới viết xong, để quý bạn mua vui cũng được một vài trống canh. Và cho riêng tôi, như một khúc hát thiên nga, le chant du cygne, theo nghĩa chính xác trong Pháp ngữ. Chúc quý bạn những điều tốt đẹp nhất trong Tết Kỷ Hợi. Và hẹn gặp lại trong ba năm. Kim Thanh Nguyễn Kim Quý)
11/02/2019(Xem: 779)
Dennis Trương nói, không thể tưởng tượng hơn 300 sinh viên Mỹ gốc Việt, gốc Thái bình dương và Á Châu họp nhau trong một khung cảnh, cùng gìn giữ và làm rạng rỡ văn hóa Viet Nam.
11/02/2019(Xem: 1700)
hầu hết thành viên Hội đều có gốc gác xa gần với các lò luyện thép của VNCH. Từ Ban Chấp Hành, Ban Giám Sát, Ban Cố vấn ...từ ngày thành lập đến nay đều kinh qua tôi luyện, đều có tầm cở, hội đủ tri thức và trí thức
11/02/2019(Xem: 499)
Mấy ngày Tết, các Chùa đón bao khách thập phương đến lễ bái, khói hương nghi ngút... theo phong tục cổ truyền đến thưởng thức nét đẹp văn hóa ngàn xưa của dân tộc. Hình ảnh Tết không thể thiếu mái chùa, các tà áo dài thướt tha và những cành hoa nở thắm
11/02/2019(Xem: 439)
từ dòng chữ đầu tiên tới cuối cùng, tác giả đều không rời xa tấm lòng chân thành biết ơn và, chia sẻ hết mực của một cư sĩ và, cũng là một nhà thơ... đó cũng là những con-chữ-thân- ái đáng kể trong sinh hoạt VHNT hôm nay, của chúng ta
11/02/2019(Xem: 432)
Cuộc họp thượng đỉnh lần thứ hai giữa Chủ Tịch Kim Jong-un và TT Donald Trump tại Việt Nam cuối tháng 2, hy vọng sẽ đem lại kết quả khả quan như mọi người mong đợi, nhất là hơn 25 triệu người dân khốn khổ tại Bắc Triều Tiên
Tin công nghệ
Trong năm 2018, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc bệnh sởi tại Châu Âu tăng kỷ lục. Cụ thể, WHO cho biết số lượng bệnh nhân sởi đã tăng 30% trong năm 2018. Một trong những nguyên nhân khiến bệnh sởi lây lan là phong trào chống tiêm vaccine tại nhiều nước ở Châu Âu và Mỹ.
Khoảng giữa tháng 02/2019, tại một hội nghị dành riêng cho Philippines, Google tuyên bố sẽ mở rộng chương trình Google Station để bắt đầu cung cấp WiFi miễn phí tại các khu vực công cộng, đông dân cư ở Philippines.
Tháng 02/2019, cuộc chiến pháp lý giữa Apple và Qualcomm đang dần trở nên căng thẳng và chưa biết lúc nào sẽ kết thúc. Tuy nhiên, sau một thời gian dài kiện tụng, dường như cán cân lợi thế đang nghiên dần về phía của Qualcomm, buộc Apple phải thay đổi các thiết bị của hãng thị trường Đức
Opportunity đã đến Thung lũng Perseverance vào tháng 06/2018. Góc nhìn của nó được xây dựng lại trong một ảnh khảm được chụp bởi Navcam của Mars Explective Rover
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, Airbus đã chính thức ngừng lắp ráp chiếc máy bay chở khách lớn nhất thế giới có tên A380. Ra đời với nhiệm vụ vận chuyển một lượng lớn hành khách nhưng hiện nhu cầu đã không còn. Các hãng hàng không ưa chuộng những model máy bay nhỏ hơn và hoạt động hiệu quả hơn A380.
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, Facebook có thể sẽ phải nộp khoản tiền phạt hàng tỷ USD như một phần của thỏa thuận với Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC).
Sau một ngày dài làm việc mệt mỏi, ai cũng sẽ mong muốn lên giường, đắp chăn và ngủ một mạch đến sáng mà không bị làm phiền. Theo lý thuyết là như vậy, còn với các cặp đôi lại khác. Việc ngủ chung giường đôi khi lại biến thành một vấn đề khó chịu.
Một số nhà lập pháp Ấn Độ đã cho rằng việc sử dụng Tik Tok khiến thanh thiếu niên và cả người trường thành Ấn Độ tham gia vào những hành vi làm suy thoái văn hóa. Do đó, họ yêu cầu chính phủ Ấn Độ cần có những biện pháp ngăn chặn Tik Tok.
Ngoài smart TV chính thống, Samsung cũng có thêm một số TV với phong cách độc đáo như The Frame và Serif TV. Những chiếc TV đặc biệt về cơ bản ưu tiên thiết kế hơn những thứ khác. The Frame biến thành một tác phẩm nghệ thuật khi TV tắt, trong khi Serif TV trông giống như một món đồ nội thất sang trọng
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, chiếc điện thoại đầu bảng LG G8 sắp ra mắt có thể sẽ được tích hợp công nghệ Crystal Sound OLED, biến toàn bộ màn hình OLED thành loa. Đây là công nghệ hiện đang được LG tích hợp trên các dòng TV OLED cao cấp.
Những hacker mũ đen đang thử nghiệm một kĩ thuật mới, cho phép đưa những mã độc có đuôi .exe của Windows lên máy tính chạy MacOS của Apple.
Bộ ba Galaxy S10 dự kiến sẽ ra mắt vào ngày 20/02/2019 hứa hẹn mang đến cho người dùng hiệu suất xử lý cao, trải nghiệm mượt mà và chất lượng camera đỉnh cao. Bên cạnh đó, nhiều khả năng Samsung cũng sẽ đặt giá Galaxy S10 thấp hơn so với các mẫu iPhone cao cấp nhất hiện hành.
Hồi tháng 12/2018, doanh số iPhone XR suy yếu tại nhiều thị trường khiến sản lượng cung ứng màn LCD của Japan Display, đối tác cung cấp màn LCD hàng đầu cho Apple suy giảm tới 30%.
Khoảng giữa tháng 02/2019, Tim Cook, CEO Apple, đã xác nhận rằng hãng đang điều tra một ứng dụng cho phép những người đàn ông ở Ả Rập - Saudi theo dõi phụ nữ và điều khiển họ từ xa. Ứng dụng có tên Absher, được thiết kế để ghi danh hộ chiếu, giấy khai sinh một cách đơn giản. Nhưng khi sử dụng thực tế, người dùng còn thấy có một lựa chọn để định vị, điều khiển một 'đối tượng' khác bằng cách giới hạn hộ chiếu và không cho họ ra khỏi đất nước.
Ngày Valentine năm 1990, bay 4 tỉ dặm từ Mặt trời, tàu vũ trụ Voyager 1 nhìn lại một lần cuối cùng để chụp lại tấm chân dung gia đình Hệ mặt trời đầu tiên. Ảnh chân dung hoàn chỉnh là bức tranh khảm 60 khung hình được tạo ra từ điểm mấu chốt 32 độ so với mặt phẳng hoàng đạo. Trong đó, các khung camera góc rộng của Voyager quét qua bên trong Hệ mặt trời ở bên trái, liên kết với quả bóng khí khổng lồ sao Hải Vương, hành tinh ngoài cùng của Hệ mặt trời, ở phía bên phải.