Hôm nay,  
Việt Báo Online

Văn Hóa... Chọt !

14/09/201800:02:00(Xem: 1834)
Văn Hóa... Chọt !

VĂN HÓA...CHỌT !

 

Trần Kiêm Đoàn

 

Sáng cuối tuần gọi điện thoại cho một người bạn thân gốc Huế nhưng không có tiếng trả lời. Đến lượt thứ ba mới có tiếng trả lời uể oải bên kia:

-        Không có ai bắt máy hết. Cả nhà ai cũng đương mắc… “chọt” rồi ôn ơi!

 

 

blank

 

Tôi hiểu ngay là cả nhà, mỗi người đều đang dán mắt và bấm bấm, quẹt quẹt vào mặt kính cái smartphone của mình.

 

Tẩn mẩn, tôi đi tìm chữ “chọt”. Lạ thiệt! Tiếng Việt có chữ “chọt” được chính thức ghi vào từ điển quy ước trong các từ ngữ kép như chạy chọt, lọt chọt, cà chọt. Nhưng tìm trong Đại Từ Điển Tiếng Việt năm 1999 do Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành thì lại không có chữ “chọt” đứng một mình. Trong lúc đó thì Việt Nam Tân Tự điển của Thanh Nghị ra đời gần 50 năm trước đó và Từ Điển Tiếng Huế của Bùi Minh Đức ra đời sau đó đều có chữ “chọt” đứng riêng với định nghĩa là “thọc” hay “nói chọc tức” ở mức độ nhẹ nhàng. Phương ngữ Huế dùng tiếng “chọt” cũng tương tự như thế. Trường hợp như “chọt ngón tay vô nước lèo để nếm”. Hoặc “nói chọt tức mình…”.

 

Từ khi có các thiết bị điện tử nhấn nút ra đời thì tiếng “chọt” có thêm một vị trí gợi hình khác nữa. Xuất phát từ độ nhạy của các nút điều khiển máy điện tử càng ngày càng tinh xảo và nhanh nên chỉ cần chạm nhẹ ngón tay vào là điều khiển được. Nhưng từ khi có cái điện thoại thông minh (smartphone) ra đời, tất cả đều điều khiển bằng cái chạm nhẹ ngón tay trên mặt kính thì sẽ có ngay hiệu ứng điều khiển.   

 

Trong khi tiếng Anh giàu có hơn mình nên trong thao tác hướng dẫn dùng smartphone thì “chọt” có tới 3 động tác: Tap (gõ nhẹ), swipe (quẹt) và pinch (bấm). Nhưng trong tiếng Việt thì các từ ngữ dùng để chỉ đối tượng dùng smartphone chưa có một từ nào sáng giá và nổi trội được toàn thể cộng đồng nói tiếng Việt trong cũng như ngoài nước lấy làm tiêu chuẩn ngôn ngữ cả. Nào là: Bấm, quẹt, nhấn, chạm, sờ… chẳng có chữ nào vừa gợi hình, vừa sống động, vừa bình dân, vừa gọn gàng dễ hiểu bằng… “chọt”. Chọt là đưa đầu ngón tay chạm nhẹ vào và rút lui tức khắc để… chọt tiếp cái khác.

 

Smartphone đang biến thành một hiện tượng gây nghiện nhanh chóng nhất trong lịch sử nhân loại trên toàn thế giới xưa nay. Ngày nay đi bất cứ nơi đâu, hình ảnh “một người, một phôn, một thế giới” không còn xa lạ với bất cứ ngõ ngách nào trên hành tinh nầy. Tỷ số người Việt Nam dùng điện thoại thông minh (smartphone) cao nhất Đông Dương, hơn cả Thái Lan và Ấn Độ.

 

 blank

 

 

Thế giới đã đặt định một nền “Văn Hóa” riêng cho giới dùng smartphone đó là Văn Hóa Smartphone hay Văn Hóa Điện Thoại Thông Minh (Smartphone Culture hay Always-On Smartphone Culture) mà kẻ viết những dòng nầy mạo muội dịch ra là “Văn Hóa… Chọt”.

 

Văn Hoá Chọt đã thay đổi bộ mặt thế giới. Những con người cách xa nhau đầu trời cuối đất nhưng bất cứ giờ nào cũng có thể gọi nhau và thấy mặt nhau cùng hình ảnh sinh hoạt đang diễn ra tức khắc. Con người không còn cô đơn nhưng cũng bị mất dần đi sự riêng tư lắng đọng riêng một phương trời.

 

Với nền văn hóa mới nầy, tuy nó riêng tư và vô hình vô ảnh nhưng nó đang ngự trị thế giới và nhân loại trong hết thảy không gian và thời gian. Nó mở ra một thách thức mới cho giới trẻ mà hậu quả nghiêm trọng không biết đi về đâu trong vòng năm ba mươi năm trở lại.

 

Thực trạng thời hiện tại là cả nhân loại đang ghiền smartphone. Nó là người thân thiết đến mức 50 phần trăm người Mỹ không thể sống thiếu nó và 70 phần trăm đều thú nhận công việc đầu tiên trong ngày vừa mở mắt thức dậy là vớ ngay cái phone lúc nào cũng ấp ủ bên mình. Trẻ con đang sống trên đất Mỹ hơn 90% mê game và những trò chơi giải trí trên smartphone. Trừ những giờ bắt buộc trong lớp, ngoài ra khi về nhà hay đi đâu đó thì mắt dán vào phone và cố tình tách rời tất cả để sinh hoạt riêng với cái phone trên tay. Nếu buộc phải làm điều gì cần phải làm như làm bài tập ở nhà, giúp việc lặt vặt trong gia đình, sinh hoạt xã hội không từ chối được thì các cháu sẽ làm rất nhanh cho xong để được trở lại với cái phone. Giới cha mẹ, phụ huynh đang bất lực vì đây là một phong trào tập thể và toàn diện của xã hội ngày nay…

 

Ngay cả trong gia đình, hiện tượng cả nhà đông đảo năm, mười người; thế mà mỗi người tìm một góc để dán mắt vào cái phone của mình mà... chọt là chuyện rất thường, hầu như ở đâu và lúc nào cũng gặp. Hãy làm quen với những hình ảnh bất thường đó. Lấy vô thường làm thường là đang tu hành đắc đạo đó bạn ạ.

 

Hôm nay, ngày 12 tháng 9 năm 2018 là ngày “trọng đại” của nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới. Việc gì quan trọng quá đang xảy ra vậy? Thưa, hôm nay là ngày ra mắt sản phẩm smartphone với các mẩu mã Iphone tân kỳ nhất của hãng Apple. Báo chí đã chuẩn bị bàn ra tán vào về những mẫu Iphone nầy hàng tháng trước ngày hôm nay. Tưởng như vớ vẩn thật; nhưng đấy lại là sự thật đang diễn ra trước mắt. Năm nay, hãng Apple là công ty tư nhân đầu tiên trong lịch sử kinh tế và thương mãi của Hoa Kỳ đạt tới số vốn 1000 tỷ đô la (trillion). Giá một IPhone mới nhất và loại đắt nhất tại Mỹ được thông báo trong ngày hôm nay là: 1.299 USD + thuế 8% .

 

Dù với tinh thần bảo thủ hay cấp tiến, chúng ta khó mà phủ nhận được vai trò “cây đàn muôn điệu” của smartphone. Nó là người thầy, người bạn, người cộng sự, người đầy tớ trung thành, toàn hảo và đáp ứng nhanh chóng nhất tất cả những yêu cầu về nhiều mặt của bạn. Nó là thư viện, là phim trường, là sân khấu đại nhạc hội, là phòng chơi game, là trung tâm đánh cờ, đánh bạc, là tiệm chụp hình, máy quay phim, là người đưa thư, là trạm nhắn tin, là điện thoại truyền hình, là tờ báo, nhà xuất bản riêng, là thư ký đánh máy, là đèn pin, đồng hồ, máy báo thức, bản đồ định vị, là kho mua sắm, là thế giới khắp năm châu… và hàng bao nhiêu dịch vụ khác. Chỉ với một Iphone của hãng Apple, bạn nắm sẵn trong tay 400.000 APPS ứng dụng cho muôn vàn dịch vụ cần thiết… Đó là điều lý giải tại sao smartphone không là nhan sắc, là hương, là vị… thế mà vẫn làm cho hai phần ba dân số thế giới đủ mọi thành phần và hoàn cảnh xuất thân mê tơi như điếu đổ!

 

blank

 

Tâm lý đẳng cấp smartphone (Smartphone Psychology) cũng là một hiện tượng xã hội tương đối mới mẻ trong ngành tâm lý học ứng dụng mới ra đời không lâu. Thế giới có nhiều hãng chế tạo smartphone, nhưng chỉ có khoảng 10 công ty là nổi tiếng nhất. Trong đó, đứng đầu về số lượng sản xuất là Samsung và đứng đầu về kỹ thuật tinh xảo cùng phẩm chất diệu dụng là hãng Apple với sản phẩm Iphone. Bởi vậy, có một thứ tâm lý đẳng cấp trong việc sở hữu Iphone. Tôi có một người anh em bạn thân đã 80 tuổi. Nhưng anh phải mua cho được cái Iphone loại mới và đắt tiền nhất. Tôi hỏi anh sao già rồi mà còn đèo bòng “đồ xịn” làm chi cho thêm phiền não. Anh vuốt râu cười ha hả, trả lời tỉnh bơ: “Vì ta sẽ hết đi chơi mà đi thật… về với một thế giới nào đó nay mai nên hôm nay ta muốn có được cái cảm giác rất xốc nổi và trẻ con của một ông già tám chục là có đôi phút sống ngang hàng với tỷ phú Bill Gates và Nữ Hoàng Elizabeth… xem thử nó ra sao!” Tôi hơi ngớ ra nhìn anh bạn già. Anh lại cười ngặt nghẽo trả lời: “Có chi mô mà ngạc nhiên. Cái smartphone của hai nhân vật đó dùng cũng chỉ là thứ Iphone đời mới ‘tóp’này thôi, không có loại phone nào ‘đẳng cấp’ hơn nữa!”

 

Thì ra là thế. Tôi biết nói gì khi phá vỡ một định kiến còn khó hơn là phá vỡ một nguyên tử, nên nói cà rỡn: “Tui chẳng cần Ai phone, Anh phone, Chị phone… chi cả mà vẫn có cái ngang hàng với hai nhân vật đó…” Đến lượt anh bạn trố mắt ngạc nhiên dò hỏi thì tôi… giải mã, rằng “Tui cũng đang thở cùng một không khí địa cầu và đang sống trên cùng hành tinh nầy như họ nên cũng ngang hàng với họ theo tinh thần anh nói mà có cần phone phiếc gì đâu!”

 

Và, rốt nhưng chưa ráo là: một ứng dụng của smartphone tuy ai cũng biết nhưng ít dùng cái “app. rất hấp dẫn” này. Đó là đọc viết (dictation). Thay vì… chọt để viết bằng ngón tay thì bạn hãy viết bằng cách đọc ngay vào phone. Này nhé, bạn chỉ việc... chọt vào 

Note để mở chương trình ra. Nhưng trước đó nhớ vào “setting” để thêm cho bàn phím Keyboard phần Tiếng Việt sau tiếng Anh. Thế rồi, bạn đọc những gì mà mình muốn viết. Bạn đọc chữ nào, chương trình viết của smartphone sẽ ghi ra chữ ngay trên màn ảnh. Xong một bài viết, nếu muốn cho hoàn chỉnh để gởi đi các trang mạng và báo chí, bạn copy vào email và đưa lên computer hay sửa ngay trên phone các lỗi chính tả và chữ đánh sai. Thế là xong. Những dòng tôi đang viết nơi đây là văn đọc nên có thể chạy với tốc độ rất nhanh. Có lần khi “chat” trên phone, đứa cháu la làng: “Chú ơi!  Con nổi tiếng đánh text trên phone đã nhanh rồi mà sao chú đánh nhanh thế; còn nhanh gấp mấy lần con nữa!” Tôi cười thầm trong bụng: “Con ơi, con có biết là chú đang đọc đây không...” Và giữ bí mật quân sự một mình cho đứa cháu phục lăn chơi!

 

Bạn có thấy Văn Hóa… Chọt vui không? Vui thì xin mỉm cười với đoạn văn đọc “phiếm bàn” nầy bạn nhé.

 

Sacramento, ngày Apple 12-9-2018

Trần Kiêm Đoàn

 

16/02/2019(Xem: 410)
muốn giữ sức khỏe, bạn nên chú ý đến "chế độ ăn uống cân bằng". Điều đó không khó khăn như nhiều người nghĩ, bởi vì mười loại vitamin quan trọng nhất được tìm thấy trong thực phẩm hàng ngày.
15/02/2019(Xem: 1150)
ngày 10 tháng 2/2019 vừa qua, một vụ cháy đã xảy ra tại khu mobile home Green Lantern Village 14352 Beach Blvd. thuộc thành phố Westminster, thiêu rụi căn mobile home số 108
15/02/2019(Xem: 411)
các Dân Biểu Hoa Kỳ nhấn mạnh, “Việt Nam đã ký tên vào Công Ước Quốc Tế về Các Quyền Dân Sự và Chính Trị và đã cam kết tôn trọng các quyền tự do cá nhân như tín ngưỡng, tự do ngôn luận, gia nhập hội, tự do báo chí, và quyền tự do hội họp và bày tỏ chính kiến.”
15/02/2019(Xem: 497)
ngày nay chính Hoa Kỳ lại sợ hãi các chế độ quân nhân cho nên tệ nạn kiêu binh hầu như đã chấm dứt trên toàn thế giới nhưng vẫn còn tồn tại dai dẳng ở Thái Lan. Vậy thì nền dân chủ nào thích hợp cho Thái Lan như kêu gào và thúc ép của các cường quốc Tây Phương?
15/02/2019(Xem: 433)
Sư Cô Thích Nữ Diệu Hiếu - CHỦ NHẬT NGÀY 24/2/2019 9 giờ sáng -- 4 giờ chiều Địa điểm: Sunshine Meditation Center, 13071 Brookhurt Street #197, Garden Grove, CA 92843
15/02/2019(Xem: 570)
Một buổi sáng đi bộ giữa mấy căn lều trong trại tị nạn Kota Bahru nước Mã Lai, bỗng nghe tin tức của chương trình phát thanh BBC Luân Đôn phát ra từ chiếc Radio của ai đó loan báo rằng Trung Cộng đang đổ quân tiến đánh các tỉnh biên giới miền Bắc Việt Nam. Tin này thật đặc biệt và ở mãi trong ký ức của tôi cho đến hôm nay dù 40 năm trôi qua. Đó là ngày Thứ Bảy 17 tháng 2 năm 1979
15/02/2019(Xem: 656)
các thầy cô và Ban Điều Hành VSAC với các anh, chị: Chị Minh Hiếu, anh Lê Chính, Hưng Huỳnh, Nguyễn Thái Bình, Đặng Ân… sắp xếp sân khấu đến các dụng cụ, nhạc cụ, tranh vẽ, giá vẽ… Ban Văn Nghệ được các chị Phương Lê, Mai Lê, Lan Lê đảm nhiệm.
15/02/2019(Xem: 677)
Hãy đặt mua vé để giữ cho mình chỗ ngồi lý tưởng. SBTN rất mong sự ủng hộ đông đảo của những người yêu âm nhạc và những khán giả luôn luôn sát cánh cùng SBTN trong công việc bảo vệ và phát huy nền âm nhạc Việt Nam tại hải ngoại.
15/02/2019(Xem: 724)
Năm nay, 2019, Kỷ Hợi, là năm cuối cùng của một đất nước còn tý gì Việt Nam, trước khi bọn Cộng Sản đương quyền bán nước trao toàn bộ quê cha đất tổ của chúng ta cho Tàu, đúng hẹn với Hiệp Ước Thành Đô. Xin phép đôi lời đầu năm nầy
15/02/2019(Xem: 1873)
Nhiều độc giả thân yêu thông cảm và muốn nghe thêm chuyện ngày xưa. Xin tìm lại và gửi thêm chút tâm tình của anh em chúng tôi vào năm 2012. Ngày đó 2 nhân vật của Kháng chiến đã qua đời. Chúng tôi gặp nhau nói chuyện về ông Minh và ông Liễu
15/02/2019(Xem: 311)
Đảng và nhà nước Cộng sản Việt Nam đã chu toàn nghĩa vụ bề tôi trung thành với Trung Cộng sau 40 năm chiến tranh biên giới 1979-2019.
14/02/2019(Xem: 959)
Ngoài đoàn Du Ca Nam Cali, Hướng Đạo Sinh Liên Đoàn Hướng Việt, và nhạc sĩ Nguyễn Đình Hiếu hiện ở Nam Cali, có những ca, nhạc sĩ đến từ các nơi khác như: Nguyễn Quyết Thắng và Minh Chiến (Hoà Lan)- Phan Ni Tấn (Canada) - Đồng Thảo (SanJose) - Doãn Hương, Thu Phong, Huy Đốc (Nebraska), Kim Oanh & Hoàng Minh Châu - (Seattle) - MC Vũ Bình (Canada)
14/02/2019(Xem: 381)
Tin Sinh-Hoạt Viện Việt-Học - Thứ Bảy, ngày 16 tháng Hai, 2019 từ 10:00 AM đến 1:00 PM - Diễn-giả (đến từ Nhật Bản): Giáo-sư Triệt Học Trần Đức Giang – Sư Thích Tuấn Hùng & Ca nhạc thính-phòng Hoa Trong Thơ Nhạc Việt-Nam
13/02/2019(Xem: 754)
Năm mới: Trường mới! Ngày 07-02-2019, Nhà văn Tưởng Năng Tiến đã đại diện bà Kim Bintliff và Hiệp hội Thiện nguyện ViDan Foundation chính thức trao tặng ngôi trường mới cho bà con đồng bào gia đình nghèo ở làng Anlung Raing, tỉnh Pursat
13/02/2019(Xem: 810)
lạnh lùng, dửng dưng, ích kỷ… những tĩnh từ đó không tìm thấy trong tự điển tình yêu! ... Hãy thử xa nhau rồi nhanh chóng bạn sẽ tìm được định nghĩa cho tình yêu của mình. Tưởng cũng đừng lẫn lộn bổn phận, trách nhiệm và tình yêu. Đó là ba đề tài nằm chung cái rọ gia đình nhưng khác nội dung.
Tin công nghệ
Trong năm 2018, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc bệnh sởi tại Châu Âu tăng kỷ lục. Cụ thể, WHO cho biết số lượng bệnh nhân sởi đã tăng 30% trong năm 2018. Một trong những nguyên nhân khiến bệnh sởi lây lan là phong trào chống tiêm vaccine tại nhiều nước ở Châu Âu và Mỹ.
Khoảng giữa tháng 02/2019, tại một hội nghị dành riêng cho Philippines, Google tuyên bố sẽ mở rộng chương trình Google Station để bắt đầu cung cấp WiFi miễn phí tại các khu vực công cộng, đông dân cư ở Philippines.
Tháng 02/2019, cuộc chiến pháp lý giữa Apple và Qualcomm đang dần trở nên căng thẳng và chưa biết lúc nào sẽ kết thúc. Tuy nhiên, sau một thời gian dài kiện tụng, dường như cán cân lợi thế đang nghiên dần về phía của Qualcomm, buộc Apple phải thay đổi các thiết bị của hãng thị trường Đức
Opportunity đã đến Thung lũng Perseverance vào tháng 06/2018. Góc nhìn của nó được xây dựng lại trong một ảnh khảm được chụp bởi Navcam của Mars Explective Rover
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, Airbus đã chính thức ngừng lắp ráp chiếc máy bay chở khách lớn nhất thế giới có tên A380. Ra đời với nhiệm vụ vận chuyển một lượng lớn hành khách nhưng hiện nhu cầu đã không còn. Các hãng hàng không ưa chuộng những model máy bay nhỏ hơn và hoạt động hiệu quả hơn A380.
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, Facebook có thể sẽ phải nộp khoản tiền phạt hàng tỷ USD như một phần của thỏa thuận với Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC).
Sau một ngày dài làm việc mệt mỏi, ai cũng sẽ mong muốn lên giường, đắp chăn và ngủ một mạch đến sáng mà không bị làm phiền. Theo lý thuyết là như vậy, còn với các cặp đôi lại khác. Việc ngủ chung giường đôi khi lại biến thành một vấn đề khó chịu.
Một số nhà lập pháp Ấn Độ đã cho rằng việc sử dụng Tik Tok khiến thanh thiếu niên và cả người trường thành Ấn Độ tham gia vào những hành vi làm suy thoái văn hóa. Do đó, họ yêu cầu chính phủ Ấn Độ cần có những biện pháp ngăn chặn Tik Tok.
Ngoài smart TV chính thống, Samsung cũng có thêm một số TV với phong cách độc đáo như The Frame và Serif TV. Những chiếc TV đặc biệt về cơ bản ưu tiên thiết kế hơn những thứ khác. The Frame biến thành một tác phẩm nghệ thuật khi TV tắt, trong khi Serif TV trông giống như một món đồ nội thất sang trọng
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, chiếc điện thoại đầu bảng LG G8 sắp ra mắt có thể sẽ được tích hợp công nghệ Crystal Sound OLED, biến toàn bộ màn hình OLED thành loa. Đây là công nghệ hiện đang được LG tích hợp trên các dòng TV OLED cao cấp.
Những hacker mũ đen đang thử nghiệm một kĩ thuật mới, cho phép đưa những mã độc có đuôi .exe của Windows lên máy tính chạy MacOS của Apple.
Bộ ba Galaxy S10 dự kiến sẽ ra mắt vào ngày 20/02/2019 hứa hẹn mang đến cho người dùng hiệu suất xử lý cao, trải nghiệm mượt mà và chất lượng camera đỉnh cao. Bên cạnh đó, nhiều khả năng Samsung cũng sẽ đặt giá Galaxy S10 thấp hơn so với các mẫu iPhone cao cấp nhất hiện hành.
Hồi tháng 12/2018, doanh số iPhone XR suy yếu tại nhiều thị trường khiến sản lượng cung ứng màn LCD của Japan Display, đối tác cung cấp màn LCD hàng đầu cho Apple suy giảm tới 30%.
Khoảng giữa tháng 02/2019, Tim Cook, CEO Apple, đã xác nhận rằng hãng đang điều tra một ứng dụng cho phép những người đàn ông ở Ả Rập - Saudi theo dõi phụ nữ và điều khiển họ từ xa. Ứng dụng có tên Absher, được thiết kế để ghi danh hộ chiếu, giấy khai sinh một cách đơn giản. Nhưng khi sử dụng thực tế, người dùng còn thấy có một lựa chọn để định vị, điều khiển một 'đối tượng' khác bằng cách giới hạn hộ chiếu và không cho họ ra khỏi đất nước.
Ngày Valentine năm 1990, bay 4 tỉ dặm từ Mặt trời, tàu vũ trụ Voyager 1 nhìn lại một lần cuối cùng để chụp lại tấm chân dung gia đình Hệ mặt trời đầu tiên. Ảnh chân dung hoàn chỉnh là bức tranh khảm 60 khung hình được tạo ra từ điểm mấu chốt 32 độ so với mặt phẳng hoàng đạo. Trong đó, các khung camera góc rộng của Voyager quét qua bên trong Hệ mặt trời ở bên trái, liên kết với quả bóng khí khổng lồ sao Hải Vương, hành tinh ngoài cùng của Hệ mặt trời, ở phía bên phải.