Hôm nay,  
Việt Báo Online

HS Trịnh Cung và hội hoạ Hiện Thực Trắng Đen

17/05/201806:59:00(Xem: 1595)
HS Trịnh Cung và hội hoạ Hiện Thực Trắng Đen

HS Trịnh Cung và hội hoạ Hiện Thực Trắng Đen

 

Trịnh Thanh Thủy

 

Trong một buổi tổ chức sinh nhật 80 của mình tại tư gia ở Quận Cam, hoạ sĩ Trịnh Cung đã khai mạc một buổi triển lãm nhỏ cho bạn bè thân hữu đến thăm được thưởng ngoạn những bức tranh mới sáng tác của ông. Loạt tranh mới đã và đang được vẽ gần đây gây cho tôi và khách tới xem nhiều ấn tượng. Đó là những bức sơn dầu đen trắng vẽ theo lối hiện thực, tỏ rõ ông đang rẽ sang một bước ngoặc khác, trong hành trình làm mới của mình.

Những tấm ảnh đen trắng đã khởi đầu nghệ thuật nhiếp ảnh vào thế kỷ thứ 19. Cùng sự tiến bộ vượt bực của kỹ thuật, nhiếp ảnh màu ra đời và ngày nay nó đã thống trị toàn thế giới. Ngược lại nền nghệ thuật thị giác lại bắt đầu bằng những tranh vẽ có màu sắc. Thưở xa xưa, cách đây 40 ngàn năm, các bức vẽ có màu, khắc trên đá, trong các hang động cổ xưa từ thời đồ đá còn lưu lại vết tích đến ngày nay. Trong đời sống cũng như hội hoạ, sắc màu là yếu tố chính để diễn tả tư duy, cuộc đời hay nội dung của một bức tranh. Tuy nhiên, cũng không hiếm các nhiếp ảnh gia hay hoạ sĩ ngày nay, từ bỏ màu sắc để đi ngược về thế giới trắng đen của một thời đã qua, mà hoạ sĩ Trịnh Cung là một thí dụ điển hình.

 
blank

Pic 1 Chân dung HS Trịnh Cung chụp bởi Dung Gypsy's Coffee

 
blank

Pic 2 Hoạ Phẩm Một gia đình- Sơn dầu trên bố

 

TTT: T được biết anh vẽ tranh trừu tượng trong một thời gian dài, lý do nào đã khiến anh đổi qua vẽ tranh hiện thực, lối vẽ này có thích hợp và thể hiện được những tư duy hay cảm xúc của anh về cuộc sống không?

TC: Đúng hơn là tôi vừa chuyển sang vẽ Hiện thực sau hơn 50 năm vẽ theo hội hoạ Hiện Đại, mà trong đó 25 năm sau cùng tôi vẽ hẳn Trừu Tượng. Thật ra, tôi cũng không biết chắc mình có bỏ hẳn việc vẽ tranh Trừu tượng không. Tuy nhiên, sáng tạo nghệ thuật luôn đòi hỏi nhà nghệ sĩ phải tìm kiếm cái mới, một sự thay đổi, một sự canh tân phù hợp với bản thân và cả với thời đại. Điều này vốn không dễ, vì từ bỏ một điều gì đã làm nên thẻ căn cước nghệ thuật của mình là cả một sự khó khăn, thậm chí là bất khả. Cho nên, tôi đã phải kéo dài việc theo đuổi hội hoạ Hiện Đại đến sát tuổi 80 mới tìm được một hướng đi khác hẳn cho hội hoạ của mình. Đó là đến với hội hoạ Hiện Thực. Tôi đến chứ không phải trở về với Hiện Thực vì tôi chưa từng vẽ tranh theo trường phái này bao giờ, trừ mấy năm còn học ở Trường CĐMT Huế. Thuở ấy chỉ là những bài tập, không phải là những sáng tác. Do đó nó rất mới với tôi, và có ý nghĩa như một sự thử thách. Và lại càng thử thách hơn khi tôi vẽ thứ hiện thực không màu bằng chất liệu sơn dầu trên canvas khổ lớn!

Hiện thực không màu là làm mất đi một phần quan trọng của hiện thực và như thế là đi ngược về với nhiếp ảnh của thời chưa tìm ra phim màu.

Với tôi và cho tôi, sự thay đổi này là một “biến cố” thích hợp nhất để giúp tôi ra khỏi cuộc khủng hoảng sáng tạo đã kéo dài trong tôi cả nhiều năm gần đây, đồng thời nó cũng rất phù hợp với hoàn cảnh phải bắt đầu một cuộc sống xa lạ trên một đất nước khổng lồ về mọi thứ như Hoa Kỳ. Chỉ có thứ hội hoạ này tôi mới viết một tự truyện về những gì đang làm thay đổi, đang gây ra những ám ảnh, những cảm xúc mà tôi chưa từng trải qua khi còn ở trong nước.

 

TTT: Trong lịch sử hội hoạ, tranh sơn dầu đen trắng không phải mới, những hoạ sĩ nổi danh như Duchamp, Picasso, Dali từng có những tác phẩm nổi danh trong lãnh vực này. Anh bước vào trắng đen như một tìm tòi, thử nghiệm mới. Theo anh, để gọi là mới, loạt tranh mới này có gì khác biệt với những tác phẩm của các danh hoạ?

TC: Tranh họ rất khác với tranh tôi hiện nay. Thứ nhất, ví dụ như tranh của Marcel Duchamp, nhà danh hoạ này không vẽ theo Hiện thực mà chỉ vẽ hữu hình hiện đại với rất ít sắc độ và bỏ qua nhiều chi tiết cơ thể con người. Tranh Dali thì không theo Hiện thực và không phải là một giai đoạn. Còn những hoạ sĩ khác cũng không ngoài việc vẽ về người khác, không ai kể câu chuyện về mình bằng hội hoạ Hiện Thực với chất liệu sơn dầu. Đó là chỗ khác biệt với tôi.

 

TTT: Với nhiếp ảnh, trong một tấm ảnh màu, màu sắc chi phối bố cục và nội dung. Ở một bức hình trắng đen, người xem nhìn thẳng vào chủ đề và người ta thấy sự khác biệt về sự tương phản trong sắc độ. Do đó người chụp ảnh trắng đen chụp theo đường nét, phối cảnh và tập trung vào nội dung của tấm ảnh. Khi chụp ảnh trắng đen, sắc độ đậm lợt của màu sắc ánh sáng từ đen tới trắng rất quan trọng. Grayscale trong nhiếp ảnh tương tự như các phím đàn dương cầm miêu tả được âm thanh từ thấp đến cao. Trong hội hoạ trắng đen, chỉ đơn thuần hai màu, khi dùng sơn dầu làm chất liệu, anh có kỹ thuật pha màu đặc biệt nào mô tả được những sắc độ hay điều phức tạp anh muốn nói trong nội dung bức tranh?

TC: Trong nhiếp ảnh đen trắng, nghệ thuật của nó là làm sao những tình cảm của nhà nhiếp ảnh phải được đọc một cách tinh tế bằng mắt của người xem chỉ qua ngôn ngữ của ánh sáng được tác giả phân bổ làm sao để mọi sự vật, câu chuyện trong bức ảnh được nhận ra từng vai trò của nó, nhân vật chính và các yếu tố phụ đã phối hợp như thế nào mà tác phẩm trở nên sinh động, cuốn hút, mà không cần đến vai trò của xanh- đỏ -tím -vàng. Đó là thứ thẩm mỹ không màu và ngày nay, khuynh hướng này đang được các nghệ sĩ nhiếp ảnh trên thế giới quay lại.

 

Trong bộ tranh sơn đầu đen trắng có chung tên “Câu chuyện của một di dân mới ở Cali”, tôi cũng áp dụng kỷ năng phân bổ các sắc độ để diễn tả các sự vật và nhân vật làm sao để không làm lẫn lộn các vai trò, tình tiết, mà kịch bản chú trọng. Chỉ khác với nhiếp ảnh là một bên cần công cụ là máy hình và buồng tối và bên kia là vẽ bằng tay hoàn toàn.

 blank

Pic 4 Hoạ Phẩm Nàng shoping- Sơn dầu trên bố

 blank

Pic 5 Hoạ Phẩm trong giai đoạn vẽ phác thảo- Sơn dầu trên bố

 

TTT: Loạt tranh mới anh lấy tựa đề là “Câu Chuyện của Một Di Dân Mới ở Cali” giống như anh vẽ tự truyện hay hồi ký về cuộc đời mình bằng tranh. Tuy câu chuyện di dân của anh tương tự như bao nhiêu câu chuyện của người Việt tị nạn khác, anh có nghĩ đến vấn đề thương mại là tranh có bán được không, khi mình vẽ cho mình và chính mình?

TC: Với loạt tranh này, tôi hoàn toàn không nghĩ đến chuyện buôn bán vì nó không phải là thứ tranh treo cho đẹp nhà cửa, thậm chí là nó còn mang màu u ám theo cách nhìn và suy nghĩ thông thường. Và nếu có ai muốn mua một bức trong số này thì tôi cũng xin lấy làm tiếc là không thể tách bức đó ra khỏi “gia đình” của nó vì mỗi bức là một chapter. Tôi hy vọng là nó sẽ góp mặt trong cuộc triển lãm nào đó với chủ đề về “Di Dân” chẳng hạn. Cầu cho tôi có đủ sức khoẻ để hoàn tất vào mùa thu năm 2018 bộ tranh “Câu Chuyện của Một Di Dân Mới ở Cali”.

 

TTT: Nhắc đến câu chuyện của những người di dân, đó là cả một thiên trường ca của người tị nạn Việt Nam, viết biết bao nhiêu chương cũng không hết. Người di dân trôi dạt ra hải ngoại từ 1975 đến giờ có lẽ đã an cư lập nghiệp và bỏ những kinh nghiệm đau thương, thống khổ (nếu có) vào ngăn kéo quá khứ và tạm quên đi. Anh là người di dân mới, muốn kể chuyện mình bằng tranh, hội hoạ trắng đen lại quá cô đọng và hạn chế màu sắc, làm sao anh có thể kể cho đầy đủ và đi vào chi tiết những gì anh muốn nói?

 

TC: Câu hỏi này của chị rất quan trọng. Sở dĩ tôi chọn vẽ hiện thực không màu là vì tôi muốn khác đi, không muốn lập lại cách vẽ truyền thống của hiện thực. Tôi muốn tự làm khó mình khi không sử dụng màu và tôi nghĩ làm như thế nó gần với văn chương, ngôn ngữ chữ viết. Nghệ thuật nhiếp ảnh đen trắng vẫn rất thành công trong diễn đạt kia mà. Lẽ dĩ nhiên như chị đã nêu trong câu hỏi và tôi cũng đã nêu vấn đề này trong phần trả lời ở một trong những câu hỏi đầu tiên là tôi muốn Thử Thách, tôi thử nâng độ khó trong diễn đạt lên một mức. Tôi chọn sự giản dị nhưng không được sơ sài, chân thật nhưng không thô thiển và với cách vẽ này tôi kể được câu chuyện  thật cuộc sống mới hiện nay của tôi và gia đình riêng.

Việc này cũng gần giống với cố thi sĩ Thanh Tâm Tuyền khi từ trại tù “cải tạo” về, ông đã không làm thơ như thời của những “Liên đêm mặt trời tìm thấy”, ông dùng thể thơ lục bát để kể chuyện những ngày nhọc nhằn lao động khổ sai.

Mỗi cuộc đời, hạnh phúc và đau khổ, thành đạt và thất bại, lưu giữ hay quên lãng, nói ra hay cất dấu,... đều không ai giống ai. Bên văn chương có thể các nhà văn VN di dân hay tị nạn đã viết nhiều về đề tài Di Dân, nhưng hội hoạ, có lẽ không ai làm như tôi. Nhưng trên hết, đó là sự chọn lựa một cách vẽ rất khác tôi của những năm tháng trước mà tôi đã ít nhiều được đánh giá, được yêu thích.

Có thể, với loạt tranh này, tôi tìm lại một cách trọn vẹn, đã ngộ ra cái nguyên bản hội hoạ của mình sau hằng chục năm sôi nổi hoài bảo và  mộng mị.

 

Trịnh Thanh Thủy thực hiện

 

20/10/2018(Xem: 232)
đây là tác phẩm quan trọng vào cuối đời của nhà báo Bùi Tín... mỗi một chúng ta nên có trong tay một tuyển tập giá trị nầy để có thể đọc kỹ và thấy rõ những lời tâm huyết và sự đóng góp lớn lao của ông
20/10/2018(Xem: 382)
Đây là chiếc guốc của một cô gái trẻ ném thẳng vào mặt bà Chủ tịch HĐND TP HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm tại Hội nghị tiếp xúc cử tri quận 2 vào sáng ngày 20/10/2018. Đây cũng là ngày lễ kỷ niệm Phụ Nữ VN trên toàn quốc
20/10/2018(Xem: 149)
Xin hãy lắng nghe dịch giả tâm sự, "Quyển sách này của Đức Đạt Lai Lạt Ma kêu gọi tuổi trẻ hãy đứng lên Làm Một Cuộc Cách Mạng hầu kiến tạo một thế giới an bình và tự do hơn
20/10/2018(Xem: 273)
trong nước, hai chữ “đối tượng” được dùng loạn xà ngầu và quái đản. Cái gì cũng “đối tượng”. Một người đang uống cà-phê bị một kẻ côn đồ tới gây sự cũng gọi là “đối tượng”.
20/10/2018(Xem: 339)
Kể từ tháng 8/2018, thị trường địa ốc tại miền Nam California đột nhiên chậm lại, nhiều căn nhà rao bán với giá mới thấp hơn giá cũ từ $10000 đến $20000. .. Nhiều căn khác đã đăng trên 100 ngày mà chưa có người mua
20/10/2018(Xem: 1030)
Ông Hegel, một triết gia người Đức vào thế kỷ 18 đã để lại một câu nói nổi tiếng cho nhân loại về cái giá mà chúng ta phải trả cho sự Tự Do:
20/10/2018(Xem: 476)
Bão mạnh và sóng thần ở châu Á khiến hàng ngàn người thiệt mạng, hàng ngàn người mất tích; tàn phá nhà cửa, tài sản công và tư, thiệt hại vô kể. Bão lớn quét qua miền Đông và Đông nam nước Mỹ cũng lấy đi mạng sống của ba mươi người và hàng ngàn người còn mất tích… Hàng trăm ngàn người vẫn còn phải chịu đựng sự lụt lội, mất điện, lạnh giá, thiếu nước uống. Trong khi đó, gió Santa Ana như mọi năm đã thổi về, mang hơi nóng hầm hập sau cơn mưa rỉ rả một ngày một đêm của miền Tây nam. Lá thu cuốn theo gió, tràn ra đường nhựa, chạy đuổi theo xe cộ ngược xuôi. Những hàng dây điện giăng mắc qua các phố nhỏ lung lay như đưa võng dưới cơn nắng vàng hanh. Có mùi gì khét lẹt như khói xăng hay tro ẩm của nạn cháy rừng tháng trước, còn phảng phất trong không khí của ngày vào thu. Trời vần vũ mây xám. Phố chợ vẫn tấp nập những người là người. Các bích chương quảng cáo bầu cử với tên ứng viên rất lớn và nổi bật, trưng đầy ở các góc đường.
20/10/2018(Xem: 294)
Đỗ Mười, cựu Tổng Bí thư và cựu Thủ tướng, Trần Đại Quang, đương kim Chủ tịch nước, cả hai chết trước sau chỉ mươi ngày. Theo thói lề dân gian, «miệng ăn cá, ăn mấm», thường nói đó là «chết trùng». Cái chết trước nhằm giờ linh, kéo theo cái chết sau của người thân trong họ. Quang và Mười, về liên hệ, còn hơn 2 người trong họ, tuy không cùng huyết thống, nhưng cùng đảng là cùng nhịp thở giống nhau, cùng giấc mơ giống nhau, cùng động tâm giống nhau nên sự ứng nghiệm của giờ linh phải bén nhạy hơn những người cùng máu huyết mà suy nghĩ lại khác nhau, nguyện vọng không giống nhau. Theo kinh nghiệm dân gian đó, không biết có ai đang chờ coi «giờ trùng» sẽ còn ứng nghìệm ở đồng chí nào khác nữa của hai người đó hay không?
20/10/2018(Xem: 520)
(Lời Tòa Soạn: Tác giả bài viết là ông Thắng Đỗ, hành nghề Kiến Trúc Sư tại San Jose và đã từng giữ chức Chủ Tịch Ủy Ban Quy Hoạch Thành Phố)
19/10/2018(Xem: 1229)
Song Ngọc- người đã viết những ca khúc hay góp phần vào kho tàng âm nhạc Miền Nam tự do. Miền Nam đã mất vào tay Cộng Sản vào cuối tháng 4 năm 1975 để từ đó bao nhiêu di sản văn hóa văn minh của Việt Nam Cộng Hòa
19/10/2018(Xem: 367)
Vào lúc 1:30pm, ngày thứ Bảy 13/10/2018 một cuộc họp mặt các vị dân cử với cử tri cộng đồng người Việt tại San Jose do Câu Lạc Bộ Truyền Thông Báo Chí Bắc California tổ chức đã diễn ra tại Trung Tâm Văn Hóa Việt Mỹ San Jose
19/10/2018(Xem: 402)
Hán Hóa, Đàn Áp, Cấm Đạo, Diệt DânTộc Duy-Ngô: Chánh Sách Trung Cộng Đối Với Tân Cương Một Triệu Người Duy Ngô – Hồi Giáo Đang Ở Tù. - Từ Mùa Xuân 2017, TQ Bắt và Nhốt các công dân Hán Hồi giáo của Tỉnh Tây-Turkestan hay Xinjiang-Tân Cương
19/10/2018(Xem: 781)
Tổng Bí thư đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng nhận thêm chức Chủ tịch nước từ chiều ngày 23/10/2018, sau cuộc bỏ phiếu kín của Quốc hội nhưng liệu tam đầu chế gồm ông, bà Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và 14 Ủy viên Bộ Chính trị có dám công bố bản kê khai tài sản cho dân kiểm tra để làm gương, hay vì, như lời ông nói: “khó, nhạy cảm và phức tạp” nên cứ im đi cho đẹp lòng nhau?
18/10/2018(Xem: 784)
Blogger “Mẹ Nấm” là một trong những nhà tranh dấu nhân quyền tôi quan tâm trong thời gian qua. Vào tháng 3 năm 2017, cô đã xứng đáng được chính quyền Hoa Kỳ trao giải “Phụ Nữ Can Đảm Quốc Tế.” Cô thật sự là một người phụ nữ can đảm
18/10/2018(Xem: 693)
Việc đứng lên tranh đấu cho người dân Việt Nam, chống lại tham nhũng và chỉ trích các chính sách sai trái của chính quyền không phải là “tuyên truyền chống phá nhà nước”, mà là yêu nước, đơn giản là như vậy
Tin công nghệ
Ai cũng biết rằng hút thuốc lá gây nhiều tác hại cho sức khỏe, nhưng rất nhiều người vẫn không bỏ được thuốc lá. Tổ chức y tế thế giới gọi hút thuốc là một đại dịch toàn cầu, và đây là nguyên nhân tử vong duy nhất có thể ngăn ngừa được trên thế giới. Mỗi năm, có từ 5 đến 6 triệu ca tử vong do hút thuốc lá. “Có thể ngăn ngừa” có nghĩa là chúng ta hoàn toàn có thể chủ động không hút thút để bảo vệ sức khoẻ cho chính mình và những người xung quanh. Nên nhiều nhà nghiên cứu vẫn luôn tìm cách giúp người hút thuốc cai nghiện, từ việc chế vaccine nhằm ngăn cảm giác thư giãn của nicotine cho đến dùng xung từ truyền tới não để giảm bớt sự phụ thuộc vào nicotine.
Khoảng giữa tháng 10/2018, Apple đã chính thức xác nhận thời điểm diễn ra sự kiện ra mắt thế hệ iPad và MacBook mới vào ngày 30/10/2018. Địa điểm tổ chức tại Nhà hát Opera Howord Gilman, New York, Mỹ lúc 10h sáng EDT.
Android Pie hay Android 9.0 là một bản cập nhật lớn của hệ điều hành Android. Nó đi kèm với rất nhiều tính năng mới như giao diện Material mới, cải thiện thời lượng pin... Khoảng giữa tháng 10/2018, Sony đã công bố lịch trình cập nhật lên phiên bản Android mới cho các thiết Xperia của hãng.
Được chụp lúc gần nửa đêm ở địa phương, bức tranh toàn cảnh đêm mùa thu này nối tiếp mái vòm của dải Ngân Hà băng qua đường chân trời phía bắc từ High Fens, Công viên Tự nhiên Eifel (Eifel Nature Park) ở biên giới Bỉ và Đức.
Khoảng giữa tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, Trung Quốc có kế hoạch táo bạo xây dựng một Mặt trăng nhân tạo sáng gấp 8 lần Mặt trăng thật.
Khoảng giữa tháng 10/2018, sàn đấu giá trực tuyến eBay đã đệ đơn kiện chống lại Amazon với cáo buộc cho rằng sàn thương mại điện tử đang lôi kéo bất hợp pháp những người bán hàng có giá trị cao bằng cách xâm nhập vào hệ thống nhắn tin nội bộ của eBay.
Khoảng giữa tháng 10/2018, IBM, hãng công nghệ khổng lồ của Mỹ, đã chính thức ra mắt mạng lưới theo dõi thực phẩm dựa trên blockchain, Food Trust, sau 18 tháng thử nghiệm.
Các tin vịt, tin định hướng sai là vấn đề khiến Facebook bị chỉ trích rất nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016. Khoảng giữa tháng 10/2018, gần đến kì bầu cử giữa kì sắp tới, Facebook quyết định lập hẳn một phòng "war room" để theo dõi, giám sát và xử lý nhanh các loại tin giả, tin sai. Trong căn phòng chứa được khoảng 24 người tại trụ sở chính của hãng tại Menlo Park, Facebook cho gắn 17 màn hình, mỗi cái sẽ theo dõi một luồng thông tin khác nhau.
Mọi người thường sử dụng kính sát tròng như một phương pháp thay thế các gọng kính cồng kềnh hoặc sử dụng chúng trong nhu cầu làm đẹp là chính. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 10/2018, các nhà khoa học tại đại học Đông Nam và đại học Dược Trung Quốc tại Nam Ninh đã phát triển một hệ kính sát tròng không chỉ có khả năng phóng thích thuốc qua đường mắt, mà còn có thể thông báo tình trạng phóng thích đã hết thuốc hay chưa
Những màn hình máy tính với viền siêu mỏng đã trở thành xu hướng của các nhà sản xuất phần cứng máy tính vài năm trở lại đây. Khoảng giữa tháng 10/2018, AOC giới thiệu series màn hình mới mang tên V2, với ba phiên bản với kích thước màn hình 22, 24 và 27 inch
Khoảng giữa tháng 10/2018, chuyên gia phân tích Ming-Chi Kuo cho biết Apple có thể sẽ chuyển từ chip Intel sang bộ vi xử lý dựa trên ARM cho máy tính Mac vào năm 2020 hoặc 2021. Hồi tháng 04/2018, trang Bloomberg cũng dự đoán đến năm 2020, mọi người sẽ bắt đầu thấy những chiếc MacBook sử dụng vi xử lí dựa trên nhân ARM của Apple.
Khoảng giữa tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, Facebook đang bị cáo buộc cố ý làm sai lệch thời lượng xem video quảng cáo có trả phí được đăng tải trên mạng xã hội, từ đó khiến các nhà làm quảng cáo bị lừa rằng video của họ được nhiều người quan tâm, quảng cáo trên Facebook là hiệu quả và tiếp tục chi tiền, nhưng thực tế là không mấy ai coi quảng cáo video trên Facebook.
Trong năm 2018, những công ty công nghệ lớn như Facebook và Google đã phải đối mặt với hàng loạt scandal rò rỉ dữ liệu của người dùng hay sử dụng sử liệu để nhắm mục tiêu vào quảng cáo.
Vào ngày 10 tháng 10, một kính viễn vọng mới phản chiếu ánh sáng khi mặt trời lặn. Trong ảnh chụp nhanh từ Đài quan sát Roque del Los Muchachos, với đường chân trời tối màu ở phía trên và sắc màu hoàng hôn ở bên dưới, mặt gương phân đoạn của kính đảo ngược hình ảnh bầu trời đang vào đêm tuyệt đẹp trên Đảo Canary của La Palma. Các mảnh gương bao phủ đường kính 23 mét và được đặt trong cấu trúc mở của Kính viễn vọng Large Scale Telescope 1, được tạo ra là thành phần đầu tiên của Kính viễn vọng Cherenkov (CTA - Cherenkov Telescope Array).
Khoảng giữa tháng 10/2018, thẩm phán Alison Nathan của tòa án Quận phía Nam New York, đã chính thức phê duyệt đơn thỏa thuận giữa CEO Tesla Elon Musk và Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ SEC về việc dàn xếp giữa 2 bên.