Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Vụ James Comey và TT Donald Trump trong nền Dân chủ Hoa Kỳ

09/06/201716:36:00(Xem: 6166)

Vụ James Comey và TT Donald Trump trong nền Dân chủ Hoa Kỳ
 
GSV Andrew Đỗ
 

Hôm thứ Năm mùng 8, cả Hoa Kỳ lẫn thế giới đều theo dõi cuộc điều trần của cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) là ông James B. Comey trước Ủy ban Tình báo Thượng Viện. Là người đã từng hành nghề luật pháp, chúng tôi là Andrew Đỗ xin có một số nhận xét về cuộc điều trần này, đặt trong khuôn khổ dân chủ của Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ có một cuộc tranh cử Tổng thống lạ thường với kết quả bất ngờ cho nhiều người, là khi ông Donald Trump lại đắc cử Tổng thống vào ngày 8 tháng 11 năm ngoái. Vì các yếu tố lạ thường đó, mà một thí vụ là sự can thiệp của Liên bang Nga vào cuộc bầu cử, các cơ quan hữu trách của Thượng viện. Hạ viện, bên an ninh hay tình báo đã mở cuộc điều tra xem nước Nga có quan hệ phi pháp gì với ban tranh cử của ông Trump hay không? Cho tới nay thì chưa ai tìm ra chứng cớ nhưng việc đó cũng gây thiệt hại cho giá trị dân chủ của nước Mỹ.

Trong khung cảnh chung có đầy nghi kỵ, Tổng thống Donald Trump nhiều lần gặp Giám đốc FBI, và sau mỗi lần hội kiến, từ tháng Giêng ông Comey lặng lẽ ghi riêng nội dung của bốn lần nói chuyện này. Ngày 9 tháng Năm, ông Comey bất ngờ bị Tổng thống giải nhiệm nên đã trao cho người bạn thân là một Giáo sư tại Đại học Columbia tiết lộ nội dung ra ngoài. Chính tiết lộ ấy mới khiến ông được Ủy ban Tình báo Thượng viện gọi ra điều trần công khai vào trưa mùng 8, rồi điều trần riêng sau đó.

Khi được các Nghị sĩ của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ thẩm vấn, ông Comey cho biết ông muốn công khai hóa mọi chuyện để dẫn tới cuộc điều tra của Công tố viên Đặc biệt là ông Robert Mueller về sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ. Là thẩm phán có uy tín, ông Mueller từng giữ chức Giám đốc FBI cho tới năm 2013, rồi được Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đề cử việc điều tra toàn diện kể từ ngày 17 tháng 5, sau khi ông Comey bị ngưng chức.

Nếu theo dõi tìm hiểu thì người ta đã có thể thấy ra vài điều đáng chú ý sau đây.

Hoa Kỳ có cơ chế phân quyền giữa Hành pháp và Lập pháp, bên trong Hành pháp thì Bộ Tư Pháp trực tiếp điều khiển cơ quan FBI và ngần ấy viên chức, từ Tổng thống là vị dân cử cao cấp nhất cho tới người chỉ huy Bộ Tư Pháp hay FBI, đều phải tuân thủ luật lệ. Hai viện của Quốc hội thì có quyền mở cuộc điều trần và các nhân chứng được mời ra phải tuyên thệ là nói thẳng, nói thật, nói hết, nếu không thì phạm luật, nhẹ nhất là “khinh thường Quốc hội”, nặng hơn thế thì có tội “cản trở công lý”. Trên cùng, Tổng thống cũng có thể bị Quốc hội điều tra, đàn hặc để đề nghị bãi nhiệm (impeach) với đa số là hai phần ba.

Trên đại thể như vậy, nền dân chủ pháp định của Hoa Kỳ có những luật lệ rất phức tạp để người cầm quyền phải tuân thủ và bị kỷ luật nếu vi phạm. Khác biệt này rất quan trọng nếu chúng ta so sánh với các quốc gia độc tài là nơi mà một đảng, hay một thiểu số cầm quyền, lại có thể tự tiện lấy những quyết định phi pháp mà không hề bị luật pháp trừng phạt. Chúng ta không nên quên khác biệt ấy, hay giá trị của nền dân chủ, khi theo dõi những mâu thuẫn quá phức tạp tới khó hiểu giữa một viên chức cao cấp là ông James Comey với một vị đại diện dân cử cao nhất, là Tổng thống. Sau khi hiểu ra những luật dân chủ này, chúng ta có thể nhìn thấy rõ hơn đấu pháp chính trị của các phe trong cuộc.

ViệcTổng thống phải bận tâm đối phó với một cuộc điều trần công khai sau nhiều lời đồn đại về tính chất hợp pháp hay phi pháp của các quyết định từ Phủ Tổng Thống có thể gây thiệt hại cho chương trình hành động và việc cầm quyền của ông Trump. Các quốc gia đang có tranh chấp về quyền lợi với Hoa Kỳ có thể thấy đây là cơ hội nên khai thác. Nhưng mà từ đó, ta có nên kết luận rằng nền dân chủ có nhiều nhược điểm không? Tôi nghĩ rằng không vì xã hội Hoa Kỳ vẫn tiếp tục vận hành và người dân vẫn có quyền đàn hặc và điều tra các viên chức của nhà nước. Hoa Kỳ sẽ mạnh hơn chứ không yếu đi nhờ sự vận hành đó của chính quyền và của người dân.

Ở cấp thứ hai là Quốc hội, chúng ta có hai viện và hai đảng lớn là Cộng Hòa và Dân Chủ. Cả hai đều phải tuân hành luật lệ và nhiều thủ tục rắc rối hầu bảo vệ cơ chế dân chủ của quốc gia và nhất là bảo đảm rằng họ phải tái đắc cử hầu có thể tiếp tục đường lối chánh sách mà cử tri giao phó cho mình qua lá phiếu. Trong trận đấu hiện nay, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống vào năm tới cũng là dấu mốc mà các dân biểu nghị sĩ không thể quên được.

Khi vào cuộc, qua từng lời hỏi đáp khi điều trần hay gián tiếp tranh luận với nhau trên màn ảnh thì hai phe đều phải tuân thủ luật lệ mà họ nắm vững hơn quần chúng. Mục tiêu lý thuyết là để làm công lý sáng tỏ, nhưng mục tiêu thật lại là thuyết phục công chúng về lẽ phải của mình.

Như trong một phiên tòa công khai có bồi thẩm đoàn, họ cần tranh thủ dư luận của bồi phẩm đoàn. Nhưng họ cũng chẳng quên rằng dư luận ấy còn bị truyền thông báo chí chi phối qua cách bình luận về “trận đấu”.

Trong một trận đấu thể thao, luật chơi đã rõ và các trọng tài đều biết luật và tinh mắt, lời bình luận hay tường thuật của các ký giả thể thao không thể chi phối kết quả. Trong một trận đấu chính trị lồng vào khuôn khổ luật pháp rất phức tạp, giới bình luận có thể tác động vào dư luận mà nhiều khi dư luận lại không biết.

Chúng ta nên biết điều ấy để có thể tìm ra kết luận đúng đắn chứ không để người khác lung lạc. Sống dưới chế độ độc tài, chúng ta phải câm nín cúi đầu. Trong chế độ dân chủ, người ta nên dùng cái đầu để thẩm xét từng sự việc. Bài này được viết trong tinh thần đó để Cộng Đồng hiểu ra luật của một quốc gia dân chủ và để hiểu vai trò rất quan trọng của báo chí.

Andrew Đỗ,

Giám sát viên Địa hạt I của Quận Cam

blank
Giám Sát Viên Andrew Đỗ, Phó Chủ Tịch Hội Đồng Giám Sát Quận Cam, quản trị Địa Hạt 1 Quận Cam bao gồm các thành phố Garden Grove, Fountain Valley, Midway City, Santa Ana và Westminster. Là thế hệ di dân đầu tiên người Mỹ gốc Việt đầy hảnh diện, Luật Sư Andrew Đỗ đã phục vụ với tư cách phó biện lý Quận Cam, cựu nghị viên thành phố Garden Grove và thẩm phán chỉ định Quận Cam.



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.