Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Phạm Quỳnh

16/05/201700:01:00(Xem: 5859)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online vào thứ Ba và thứ Sáu hàng tuần).
________________ 
 
PHẠM QUỲNH
(1892 - 1945)
 
     Phạm Quỳnh sinh tại Hà Nội, nguyên quán phủ Bình Giang, Hải Dương. Hiệu Thường Chi, bút danh Hoa Đường, Hồng Nhân. Ông là người tranh đấu với thực dân Pháp bằng phương thức bất bạo động, luôn theo đuổi chủ quyền độc lập, tự trị cho nước Việt Nam, chống lại sự bảo hộ của Pháp, chủ trương chủ nghĩa quốc gia Quân chủ lập hiến.
 
     Sau khi đỗ bằng Thành chung ở trường Bưởi, ông làm việc ở trường Viễn Đông bác cổ tại Hà Nội (1908). Ông làm chủ bút tờ Nam Phong tạp chí (1917-1932) và làm giảng viên trường Cao Đẳng Hà Nội (1924-1932). Ngày 2-5-1919, ông sáng lập và làm Tổng thư ký Hội Dân trí Tiến Đức và hội trưởng Hội trí tri Bắc Kỳ. 
 
     Năm 1922, ông tham dự hội chợ triển lãm ở Marseille, ông thuyết trình ở Hàn lâm viện Pháp về: Ban chính trị và Ban luận lý. Năm 1930, Phạm Quỳnh đề xướng thuyết lập hiến, đòi hỏi người Pháp phải thành lập hiến pháp để quy định rõ ràng về quyền hạn căn bản của nhân dân Việt Nam, vua quan Việt Nam và của chính quyền bảo hộ. Ngày 11-11-1932, Bảo Đại lên ngôi, sau đấy triều đình triệu ông vào Huế, làm Ngự tiền Văn phòng rồi Thượng thư Bộ học. Từ năm 1944-1945, làm Thượng thư Bộ Lại.
 
    Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chánh Pháp, chính phủ Trần Trọng Kim thành lập, ông về sống ẩn dật ở biệt thự Hoa Đường bên bờ sông đào Phủ Cam, Huế. Ông bị Việt Minh bắt ngày 23-8-1945, giam ở nhà lao Thừa Phủ (Huế). Rồi bị giết cùng với cựu Tổng đốc Quảng Nam là Ngô Đình Khôi là anh ruột cố Tổng thống miền Nam Ngô Đình Diệm và con trai ông Ngô Đình Khôi là Ngô Đình Huân. Di hài Phạm Quỳnh mãi đến năm 1956, mới tìm thấy ở rừng Hắc Thủ và được đưa về cải táng trong khuôn viên chùa Vạn Phước. 
     Việt Minh giết ông, có nhiều giả thuyết: Trong lúc Du kích đang dẫn Phạm Quỳnh và Ngô Đình Khôi đi thì phát hiện có máy bay, vì sợ bị lộ sẽ bị Biệt kích truy sát nên Du kích ra tay sát hại. Có người lại nghĩ rằng: “Trong buổi đầu Việt Minh cướp chính quyền, hễ ai có quan hệ với Pháp thì cho là thân Pháp. Mà hai cụ họ Phạm và Ngô đã có liên hệ với Pháp nên Việt Minh đã gây ra cái chết oan khuất ấy?!.
 
     Một số tác phẩm chính của ông: Văn minh luận; Ba tháng ở Paris. Văn học nước Pháp, Chính trị nước Pháp. Khảo về tiểu thuyết. Lịch sử thế giới. Lịch sử và học thuyết Voltaire. Phật giáo đại quan. Cái quan niệm của người quân tử trong Đạo Khổng. Thượng Chi văn tập (gồm 5 quyển)...
 
 *- Thiết nghĩ: Ngày nay, chúng ta cần đánh giá trung thực về ông Phạm Quỳnh. Ông là nhà văn, nhà báo, là người đi tiên phong trong việc dùng chữ Quốc ngữ và dùng tiếng Việt thay thế chữ Hán và chữ Pháp. Ông là người thiết tha tinh thần dân tộc, ôm ấp tinh thần quốc gia theo đường lối ôn hòa, mong canh tân văn hóa để người Việt được tiến bộ, sau đấy sẽ giành lại độc lập đưa đến toàn vẹn lãnh thổ của nước nhà. 
     Hãy xem, ngày 8-1-1945, Thống sứ Trung Kỳ là Healewyn gửi báo cáo về Phạm Quỳnh cho đô đốc Decoux và cho Tổng đại diện Mordant: “Vị Thượng thư này vốn đã chiến đấu suốt cuộc đời mình bằng ngòi bút và bằng lời nói, không bao giờ bằng vũ khí chống sự bảo hộ của Pháp; việc khôi phục quyền hành của Triều đình Huế trên cả ba Kỳ (Bắc, Trung, Nam), để người Việt nắm trong tay vận nước chính mình... Những yêu sách của Phạm Quỳnh đòi trở lại việc chấp thuận một chế độ tự trị hoàn toàn cho hai xứ bảo hộ (Trung kỳ và Bắc kỳ), khước từ chế độ thuộc địa ở Nam kỳ, để thành lập một quốc gia Việt Nam. Tôi xin lưu ý ngài, con người ấy bề ngoài nhã nhặn, thận trọng nhưng là một chiến sĩ không lay chuyển cho nền độc lập của Việt Nam. Đừng hòng có thể làm dịu những tình cảm yêu nước chân thành và kiên định của ông ta bằng cách bổ nhiệm ông ta vào một cương vị danh dự hoặc trả lương một cách hậu hỹ. Cho tới nay, đó là một địch thủ thận trọng nhưng cương quyết, chống lại sự đô hộ của Pháp và ông ta có thể sớm trở thành một kẻ thù không khoan nhượng...”. 
 
Cảm niệm: Phạm Quỳnh
  
Phạm Quỳnh, lo lắng giúp quê nhà
       Quốc ngữ, ước mong luôn thiết tha
       Giết hại nhân tài, quân khốn kiếp?!
       Ngậm ngùi, lưu luyến khắp gần xa! 
 
Nguyễn Lộc Yên  


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Bữa rồi, nhà thơ Inra Sara tâm sự: “Non 30 năm sống đất Sài Gòn, tôi gặp vô số người được cho là thành công, thuộc nhiều ngành nghề, đủ lứa tuổi, thành phần. Lạ, nhìn sâu vào mắt họ, cứ ẩn hiện sự bất an, lo âu.” “Bất an” có lẽ không chỉ là tâm trạng của người Sài Gòn mà dường như là tâm cảm chung của toàn dân Việt – không phân biệt chủng tộc, giới tính hay giai cấp nào ráo trọi – nhất là những kẻ sắp từ giã cõi trần. Di Cảo của Chế Lan Viên và di bút (Đi Tìm Cái Tôi Đã Mất) của Nguyễn Khải, theo nhận xét của nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn, chỉ là những tác phẩm “cốt để xếp hàng cả hai cửa. Cửa cũ, các ông chẳng bao giờ từ. Còn nếu tình hình khác đi, có sự đánh giá khác đi, các ông đã có sẵn cục gạch của mình ở bên cửa mới (bạn đọc có sống ở Hà Nội thời bao cấp hẳn nhớ tâm trạng mỗi lần đi xếp hàng và không sao quên được những cục gạch mà có lần nào đó mình đã sử dụng).”
Tập Cận Bình tin rằng lịch sử đang dịch chuyển theo hướng có lợi cho mình. Trong chuyến thăm Vladimir Putin tại Matxcơva vào tháng 3 năm ngoái, nhà lãnh đạo Trung Quốc nói với Tổng thống Nga rằng “Ngay lúc này, chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi chưa từng thấy trong 100 năm qua, và chúng ta đang cùng nhau thúc đẩy sự thay đổi ấy.”
Sau 20 năm chiêu dụ Kiều bào về giúp nước không thành công, đảng CSVN lại tung ta Dự án “Phát huy nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới” vào dịp Tết Nguyên Đán Giáp Thìn 2024. Đây là lần thứ tư, từ khi có Nghị quyết 36-NQ/TW ngày 26 tháng 3 năm 2004, một Quyết định nhằm mưu tìm đầu tư, hợp tác khoa học, kỹ thuật và tổ chức các Hội, Đoàn người Việt ở nước ngoài, đặt dưới quyền lãnh đạo của đảng CSVN được tung ra...
Khi số lượng di dân vượt biên bất hợp pháp qua biên giới Hoa Kỳ-Mexico tăng cao kỷ lục, câu hỏi quan trọng được đặt ra là: Làm thế nào mà Hoa Kỳ lại rơi vào tình trạng này, và Hoa Kỳ có thể học hỏi những gì từ cách các quốc gia khác ứng phó với các vấn đề an ninh biên giới và nhập cư. Chào đón công dân nước ngoài đến với đất nước của mình là một việc khá quan trọng để giúp cải thiện tăng trưởng kinh tế, tiến bộ khoa học, nguồn cung ứng lao động và đa dạng văn hóa. Nhưng những di dân vào và ở lại Hoa Kỳ mà không có thị thực hoặc giấy tờ hợp lệ có thể gây ra nhiều vấn đề – cho chính bản thân họ và cho cả chính quyền địa phương bởi tình trạng quá tải không thể kịp thời giải quyết các trường hợp xin tị nạn tại tòa án nhập cư, hoặc cung cấp nơi ở tạm thời và các nhu cầu cơ bản khác. Mà tình trạng này hiện đang xảy ra ở rất nhiều nơi ở Hoa Kỳ.
Trên vai những pho tượng trắng trong vườn Lục Xâm Bảo, lá vàng đã bắt đầu rơi lất phất. Mùa Thu Paris thật lãng mạn. Henry Kissinger đi dạo quanh một hồ nhỏ ở ngoại ô gần Rambouillet. Nơi đây từng cặp tình nhân đang nắm tay nhau bên những cành cây la đà bóng hồ. Ông thấy lòng mình nao nao (melancholic) vì sắp tới phiên họp quan trọng nhất với ông Lê Đức Thọ.
Tôi nghe nhiều người tỏ ý bi quan về hiện cảnh cũng như tương lai (đen tối) của Việt Nam. Dân tộc nào, số phận đó. Một đất nước có những người viết sử và làm luật (cỡ) như ông Dương Trung Quốc thì… đen là phải!
Việt Nam bước vào năm Giáp Thìn 2024 với gánh nặng tham nhũng và một đội ngũ “không nhỏ” cán bộ, đảng viên suy thoái đạo đức lối sống. Đó là cảnh báo của người đứng đầu đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng, trong cuộc phỏng vấn đầu năm của Thông Tấn Xã Việt Nam...
Từ thế kỷ thứ ba trước Tây lịch, Triết gia Mạnh Tử (372-289 BC) của Trung Hoa đã nói rằng, “Dân là quý, thứ đến đất nước, rồi tới vua.” Điều đáng nói là Mạnh Tử là người đi theo học thuyết của Nho Gia vốn chủ trương vua là con ông Trời (Thiên tử) được sai xuống nhân gian để trị quốc an dân, vậy mà cũng không thể phủ nhận vai trò quan trọng, nếu không muốn nói là tối quan trọng của người dân. Thời hiện đại, công pháp quốc tế đã nêu ba yếu tố chính hình thành một quốc gia: người dân, lãnh thổ và chính quyền. Trong đó, thật ra người dân chính là yếu tố then chốt quyết định. Lãnh thổ nếu không có dân ở, không có người quản trị thì không phải là đất nước của một dân tộc. Chính quyền từ người dân mà ra, bởi vì trước khi một người ra nắm quyền cai trị đất nước thì người đó phải là một người dân của đất nước ấy. Hơn nữa, sự thịnh suy của một quốc gia nằm trong tay người dân.
“Phản động lực” mà người Đài Loan thể hiện trong cuộc bầu cử tổng thống vừa rồi khiến tôi, sau những suy nghĩ miên man về chuyện nước non, lại quay về với bài học yêu nước của thời tiểu học với câu hỏi khó, khiến nhiều học trò gác bút: “Em hãy tìm từ phản nghĩa với ‘tôn đại’.” Trung Quốc càng hung hăng đe dọa bao nhiêu, Đài Loan càng quật cường ngạo nghễ bấy nhiêu. Mà nếu Bắc Kinh ngu ngơ hay vờ vịt không biết gì đến định luật này thì, thầy nào tớ đó, Hà Nội cũng mù tịt hay giả bộ tương tự. Họặc mù tịt như thể đã hoàn toàn miễn dịch trước luật này; hoặc đóng kịch như thể không hề sống trong không gian ba chiều bình thường mà là một môi trường nào đó thiêu thiếu, cơ hồ chỉ… hai chiều rưỡi.
Tôi sinh trưởng ở Đà Lạt (Thành Phố Ngàn Hoa) nên sự hiểu biết về hoa lá cũng không đến nỗi tồi. Thế mà mãi tới bữa rồi, nhờ xem trang Trăm Hoa, mới được biết thêm về một loài hoa nữa – hoa ban: “Mùa hoa nở là lúc các cặp đôi nô nức đến thăm Tây Bắc. Hoa ban trắng tượng trưng cho tình yêu chung thủy và sự chân thành, dù tình yêu có gặp nhiều trắc trở, khó khăn thì cũng tự tin vượt qua và sẵn sàng đi đến bến bờ hạnh phúc. Các cặp đôi yêu nhau thường thề nguyện dưới gốc cây hoa ban như một minh chứng cho tình yêu thủy chung, bền chặt.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.