Hôm nay,  
Việt Báo Online

Đạo Lý Chính Trị và Donald Trump

04/05/201700:00:00(Xem: 7769)
Đạo Lý Chính Trị và Donald Trump

Đối thoại với hung đồ là vô đạo đức chăng?

Cùng các chính khách đối lập, nhiều nhà báo Mỹ tìm ra nghiệp vụ toàn thời là bươi móc và đả kích Tổng thống Donald Trump kể từ khi ông nhậm chức. Tuần qua, họ đặc biệt bận rộn khi ông Trump đưa ra nhiều phát biểu về an ninh đối ngoại mà họ cho là vô đạo…. Nhưng bình luận về lời bình của báo chí là điều vô ích.

Chúng ta nên nhìn sự thể từ một giác độ khác, sau khi nhắc lại vài lý luận có nội dung hài tội Donald Trump.

Hôm Thứ Hai, trả lời hệ thống chuyên đề tài chánh Bloomberg, ông Trump nói là có thể gặp lãnh tụ Kim Chính Ân của Bắc Hàn “trong những hoàn cảnh thích hợp”. Tiếp xúc với một tên đồ tể như vậy là việc đáng bị phê phán, chẳng khác gì lời phát biểu năm ngoái của ứng cử viên Donald Trump về việc gặp gỡ lãnh tụ Bắc Hàn trong một phòng hội quanh địa thịt bầm. Vào cuối tuần, ông Trump còn phạm một tội nữa là mời Tổng thống Rodrigo Duterte của Phi Luật Tân vào tòa Bạch Cung. Báo chí nhắc đến phản ứng của các tổ chức đấu tranh cho nhân quyền về việc ông Duterte đàn áp các nhóm Hồi giáo ly khai hay sát hại những kẻ buôn lậu ma túy. Tờ New York Times còn nêu nhận xét đầy vẻ chuyên gia, rằng Tổng thống Mỹ ngỏ lời mời Tổng thống Phi mà lại không cho Bộ Ngoại giao hay Hội đồng An ninh Quốc gia biết trước. Làm như tờ nhật báo chuyên trị về đả kích Donald Trump biết được mọi việc trong Nội các!

Tháng trước, sau khi gặp Chủ tịch Tập Cận Bình tại Mar-a-Lago, Tổng thống Mỹ cũng nói trước là có thể nhượng bộ Bắc Kinh về hồ sơ ngoại thương hay ngoại tệ để tìm một giải pháp cho vụ Bắc Hàn. Báo chí ráo tiết công kích lập trường ngả nghiêng của Tổng thống, hoặc về việc ông muốn hy sinh quyền lợi của các nước Đông Nam Á trước đà bành trướng ngang ngược của Bắc Kinh. Nhiều người bèn đồng ý với kết luận tiên thiên, có sẵn, rằng Donald Trump chỉ là con buôn thiếu đạo lý. Nhưng khi chế độ Bắc Hàn liên tục thử nghiệm hỏa tiễn như một khiêu khích trắng trợn, báo chí lại kết luận ngay trên tựa đề của bản tin: “Tổng thống Trump bị thách đố!” Mấy ai nêu câu hỏi về những thách đố mà Trung Quốc, Nam Hàn hay Nhật Bản đang gặp ở tại chỗ?

Đã mang tội tầy trời như vậy, ông Trump còn dự tính hội kiến với một kẻ có vấn đề khác: hai tuần nữa, ông sẽ gặp Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan của xứ Turkey, người vừa tu chỉnh hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ để có thêm quyền hạn. Dưới con mắt báo chí, hình như Donald Trump có biệt tài tiếp xúc kẻ bất xứng. Quả nhiên, hôm Thứ Tư mùng ba, ông chào đón lãnh tụ Mahmoud Abbas của Chính quyền Palestine mà nhiều người đả kích là tham ô và thù Do Thái.

“Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”, ông Trump có máu phát xít nên cứ giao du với lũ độc tài. Ấn tượng chung là Donald Trump chỉ là kẻ bất tài vô đạo!

Bây giờ, ta hãy gạt mấy tờ báo qua một bên mà nhìn vào khả năng ứng xử của lãnh đạo một siêu cường như Hoa Kỳ trước quá nhiều vấn đề của quốc tế.

***

Tổng thống Hoa Kỳ không có toàn quyền, nhất là về nội chính khi chính trường Mỹ có lại một lúc…. sáu phe đảng.

Bên Dân Chủ có đa số thiên tả bên một thiểu số cực tả của Nghị sĩ Bernie Sanders, người mượn áo Dân Chủ ra tranh cử Tổng thống năm ngoái. Cả hai phe đều hợp đồng với báo chí để đả kích mọi quyết định hay phát biểu của Hành pháp. Bên Cộng Hòa còn đa nguyên hơn thế, với các dân biểu nghị sĩ bảo thủ và ôn hòa cùng tấn công mọi đề nghị của các lãnh tụ hợp pháp trong Quốc hội như Chủ tịch Hạ viện là Dân biểu Paul Ryan và Trưởng khối đa số tại Thượng viện là Nghị sĩ Mitch McConnell. Phe thứ sáu là Chính quyền Donald Trump, với hai ba chủ trương trái ngược về kinh tế hay thuế khóa. Vì vậy, Tổng thống chưa thể ban hành một đạo luật nào do Quốc hội biểu quyết và chỉ đưa ra sắc lệnh hành pháp để tạm khai thông quá nhiều ách tắc bên trong nước Mỹ. Donald Trump phải tìm thành tích đối ngoại là lãnh vực mà Hành pháp tương đối có quyền hạn hơn theo những quy định của Hiến pháp.

Nhưng thế giới bên ngoài lại không dễ bảo mà có lắm tà ma.

Tổng thống Hoa Kỳ được bầu lên để thực hiện chánh sách ngoại giao đáp ứng những yêu cầu chiến lược. Khi đắc cử năm ngoái, ông Trump gây hãi sợ cho nhiều người vì có vẻ hiếu chiến mà thiếu kinh nghiệm chính trường hay chiến trường. Người ta còn e rằng ông mở ra cuộc chiến mậu dịch, thậm chí quân sự, với Trung Quốc khiến thiên hạ khó làm ăn! Quả nhiên là chưa nhậm chức ông khiêu khích Bắc Kinh qua cuộc điện đàm với Tổng thống Thái Anh Văn của Đài Loan. Thế rồi, sau 100 ngày, ông Trump lại chẳng làm gì hơn với Trung Quốc. Quan hệ giữa hai nước tiếp tục ở trong tình trạng nóng lạnh, khi dọa khi dụ… Ông Trump không hiếu chiến nhưng lại hơi bất nhất!

Nhìn sang bên cạnh Bắc Kinh thì có Bắc Hàn. Tổng thống Mỹ cũng lại nổ như tạc đạn qua những phát biểu ghê người.

Yêu cầu chiến lược của Hoa Kỳ là ngăn ngừa Cộng sản Bắc Hàn bắn hỏa tiễn có gắn đầu đạn hạch tâm, đấy là lằn ranh đỏ, là giới hạn mà Bình Nhưỡng không thể vượt qua. Đối diện, Bắc Hàn phát ra cùng lúc ba tín hiệu mâu thuẫn: 1) vì kinh tế kiệt quệ nên chúnh em có thể sụp đổ bất cứ lúc và sẽ gây họa cho các lân bang; 2) để tồn tại, chế độ phải tự trang bị võ khí hạch tâm với khả năng bắn đi ngày càng xa hơn; 3) và sẵn sàng trả mọi giá cho việc đó vì lãnh tụ Kim Chính Ân là người điên. Lãnh tụ kỳ cục này không điên như người ta tưởng nhưng luôn luôn sợ bị Hoa Kỳ hay Trung Quốc tiêu diệt và lật đổ.

Trong hoàn cảnh đó, Hoa Kỳ không dại gì mà khai chiến với Bắc Hàn để thiên địa đều đồng thọ đồng tử, nhưng phải cho lãnh đạo Bắc Hàn biết cái giá phải trả. Việc di chuyển các hạm đội theo lối hư hư thực thực có thể làm báo chí tin rằng Chính quyền Trump bất tài và lúng túng. Chiếc Carl Vinson đang ở đâu làm gì mà chẳng ai biết?

Nhưng mấy ai tìm hiểu về sự lúng túng của Bắc Hàn và Bắc Kinh trước một Donald Trump cũng có vẻ điên như Kim Chính Ân? Sau đó mới là đòn giải vây, khi ông Trump đề nghị gặp gỡ Kim Chính Ân, quanh địa thịt bầm hay món kim chi!

Lãnh tụ hiếu sát này có thể nói với thần dân rằng Đế quốc Tư bản đã biết sợ nên xin nói chuyện! Chẳng khác Richard Nixon đã gặp Mao Trạch Đông khi Trung Cộng đang bị khủng hoảng vì cuộc Cách mạng Văn hóa Vô sản Vĩ đại giữa vụ đảo chánh hụt của Lâm Bưu và áp lực quân sự của Liên bang Xô viết trên vùng biên giới Nga-Hoa. Khi dịu giọng với họ Kim, Donald Trump lấy một rủi ro thấp mà có lợi ích cao: Hoa Kỳ sẽ không tiêu diệt chế độ và còn sẵn sàng đối thoại nếu họ từ bỏ kế hoạch hạch tâm. Chưa ai biết kết quả của lời đưa đẩy sẽ ra sao – Kim Chính Nhật có tin hay chăng – nhưng mọi người đều thấy ra hai kịch bản. Lý tưởng là Bắc Hàn sẽ thay đổi thái độ và cách xử thế. Tệ nhất là họ giữ nguyên trạng khiến Hoa Kỳ phải áp dụng giải pháp quân sự.

Ở giữa hai cực này là lãnh đạo Bắc Kinh trước hai món chua ngọt. Chi bằng ta dàn xếp hội nghị tay ba để âm binh Bắc Hàn do mình dựng lên năm xưa đừng nổi lửa ngay tại biên giới với Trung Cộng. Trong khi đó các hạm đội Hoa Kỳ vẫn ẩn ẩn hiện hiện và bận rộn ngoài Đông hải.

Biển Đông có một quốc gia quần đảo khi xưa từng là thuộc địa của Hoa Kỳ từ năm 1898, đó là Phi Luật Tân. Lãnh tụ Duterte có vẻ khật khùng chẳng kém gì Kim Chính Ân, nhưng đang được lòng dân sau một cuộc bầu cử dù sao cũng tự do và công minh hơn chế độ Bắc Hàn. Duterte cũng có nhu cầu củng cố quyền lực của mình và tìm thành tích ngoại giao khi ve vuốt Bắc Kinh tới độ xóa tên Trung Quốc trong bản thông cáo chung của Thượng đỉnh ASEAN vào tuần qua và hoan nghênh ba chiến hạm của Bắc Kinh vừa cập bến Davao, lại còn muốn hai bên cùng thao dượt quân sự. Nhưng Tổng thống Phi cũng chẳng quên Hiệp ước Chiến lược mà quốc gia của ông đã ký với Hoa Kỳ từ năm 1951. Khi được Tổng thống Hoa Kỳ mời qua nói chuyện, lãnh tụ Duterte còn ra vẻ thờ ơ vì phải xét lại nghị trình làm việc của mình! Ngon.

Trước thái độ ấy của lãnh đạo Phi Luật Tân, ông Trump có thể làm gì?

Viện dẫn chuyện nhân quyền để gây sức ép khiến Duterte chui ngay vào đôi chân của Bắc Kinh? Mà lãnh đạo Bắc Kinh lại khéo dùng con tốt om xòm đó để ly gián Hiệp hội 10 Quốc gia Đông Nam Á ASEAN và gây khó cho Mỹ. Vả lại, chắc gì là Duterte sẽ nhượng bộ Trung Cộng tới độ thần phục một chế độ đã công khai chiếm đoạt chủ quyền trên vùng quần đảo của Phi? Nếu Rodrigo Duterte dùng sức ép của Mỹ để mặc cả với Bắc Kinh thì vì sao Donald Trump lại giúp ông ta toại nguyện và tạo ra một lỗ hổng lớn cho hệ thống phòng thủ của Hoa Kỳ trên Thái Bình Dương?

Vì vậy, Tổng thống Mỹ mới tặng Duterte một vòng hoa để lãnh tụ khật khùng này có thể nêu thành tích ngoại giao với dân chúng ở nhà. Đã nhục mạ Donald Trump mà vẫn được ông ta mời vào tòa Bạch Cung vì Hoa Kỳ coi trọng Phi Luật Tân, muốn quốc gia này là đồng minh chiến lược. Duterte vẻ vang vẽ ra một trang sử mới về bang giao Phi-Mỹ, mà ông Trump lại bớt một chuyện nhức đầu và sẽ giàng cái neo cho Phi Luật Tân khỏi chạy qua bên kia.

Vả lại, trong quá khứ Hoa Kỳ đã giao du với nhiều lãnh tụ độc tài chứ dù sao Rodrigo Duterte, hay Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan của xứ Thổ, cũng được dân chúng bầu lên, là tiêu chuẩn không có của Tập cận Bình. Tránh nói về nhân quyền với lãnh đạo Bắc Kinh, ông Trump nhấn mạnh đến quyền lợi kinh tế của Trung Cộng để yêu cầu hợp tác trong vụ Bắc Hàn. Khỏi nhắc tới vụ Turkey tu chỉnh Hiến pháp, ông cần Tổng thống Erdoğan đang bị Liên Âu tẩy chay củng cố quan hệ với Hoa Kỳ để cùng giải quyết mối nguy khủng bố của lực lượng ISIS khi Erdoğan cũng muốn Hoa Kỳ thông cảm với bài toán của sắc tộc Kurd trong trận chiến chống khủng bố Hồi giáo. Chưa kể là Mỹ tránh đẩy chế độ Erdoğan về phía Liên bang Nga.

Khi nhìn toàn cảnh như vậy, ta không nên nghĩ đối sách ngoại giao của Tổng thống Mỹ xuất phát từ tâm lý vô đạo hay tính khí thất thường của Donald Trump. Dù chưa thể tin là Tổng thống Trump đóng kịch giả điên, người ta cũng cần thấy ra nhiều sự hợp lý trong cách ứng xử của ông với Bắc Kinh, Bắc Hàn, Phi Luật Tân và Thổ Nhĩ Kỳ.

***

Mà thực chất về ngoại giao không chỉ có quốc yến hay tiếp tân và bắt tay bắt chân trước ống kính.

Đằng sau các màn trình diễn ấy là nói chuyện phải quấy về quyền lực và quyền lợi. Tánh khí Donald Trump có gây vấn đề cho nội các và ban tham mưu của ông, nhưng không thể tai hại hơn những gì Jimmy Carter đã gây ra cho một đồng minh chiến lược của Hoa Kỳ năm xưa là xứ Iran. Hoặc không thể bất ngờ như khi Lyndon Johnson mắng các tướng lãnh với thậm từ vô giáo dục khi họ nêu đề nghị về cuộc chiến tại Việt Nam nhưng lại thầm thì với ban tham mưu, rằng nếu mà ông gặp riêng Hồ Chí Minh thì đã có giải pháp cho cuộc chiến tai hại này!

Điều khôi hài là báo chí ngày nay không nhắc đến chuyện ngớ ngẩn đó của hai Tổng thống Dân Chủ đã khiến đảng này đại bại và nước Mỹ lụn bại trong nhiều năm.

19/09/2019(Xem: 652)
Thành Tôn không những là bạn thiết của nhiều văn nghệ sĩ mà còn là người cung cấp những nguồn tư liệu sách xưa người khác không có. Khi ai cần, đến tìm ông, ông sẵn sàng giúp đỡ, chia sẻ và thậm chí còn phục chế, sao lại, hay làm riêng một bản sao tặng lại
19/09/2019(Xem: 315)
Tôi gọi phó phẩm/sản để chỉ những sáng tác dựa trên tác phẩm chánh và khác bộ môn cũng như khác bề dài. Kim Vân Kiều và Lục Vân Tiên có những phó phẩm đặc biệt như tranh vẽ, thơ vịnh, tuồng hát bội, tuồng cải lương, các bản nhạc, bài đờn, và kể cả điêu khắc.
19/09/2019(Xem: 1333)
Họ lấy nhau vì tình, những năm đầu êm đẹp lắm, con cái lần lượt ra đời đủ cả nếp tẻ.
18/09/2019(Xem: 379)
Truyện Thơ Bạch Viên bản khắc của Bửu Hoa Các, Phật Trấn, bắt đầu với thầy Huyền Trang đi tìm nơi mình có thể tu hành. Thầy tìm được chùa Phi Lai đúng ý nên trụ lại đây.
18/09/2019(Xem: 942)
Công sản ở VN hiện nay (qũi bảo hiểm xã hội, ngân hàng nhà nước, ngân qũi quốc gia) xem ra đều đã trở thành những rổ tép khô – đã đổ – ráo trọi. Đất đai, thuộc quyền sở hữu của toàn dân, cũng thế. Cũng bị vơ vét hay cướp bóc một cách thản nhiên giữa ban ngày, ban mặt.
18/09/2019(Xem: 803)
Những ngày cuối tuần ở Hồng Kông trời vẫn có mưa. Mà dù nắng hay dẫu có mưa đi nữa, thì vẫn có hàng trăm, hàng ngàn, hàng trăm ngàn người vẫn cùng nhau đi trong mưa.
18/09/2019(Xem: 621)
Bắc Kinh không được tận dụng các lợi thế kinh tế của thị trường Hồng Kông cùng lúc lại muốn xoá tan bản sắc chính trị và xã hội của người dân Hồng Kông. Quốc Hội Mỹ nên nhanh chóng thông qua việc chống dự luật của Bắc Kinh vi phạm nhân quyền tại Hồng Kông,
18/09/2019(Xem: 595)
Trong mấy tháng qua, các cuộc biểu tình triền miên và rầm rộ ở Hồng Kông thu hút sự chú ý của không ít người Việt ở trong và ngoài nước.
18/09/2019(Xem: 605)
Ăn uống vốn là lẽ đương nhiên và hết sức thường tình của con người cũng như mọi loài khác trên thế gian này.
17/09/2019(Xem: 738)
Mục đích chính yếu nội dung bài viết này, chúng tôi chỉ muốn trình bầy về tình yêu trai gái của người quốc gia, có lương tâm, có lòng nhân ái, có tình người, không phân biệt tôn giáo hay giai cấp trong một xã hội tự do dân chủ
17/09/2019(Xem: 981)
Sau hơn ba mươi năm nghề ‘thầy thuốc’ ông ta về hưu ở tuổi sáu mươi chín. Ông ở nhà lo cơm nước cho vợ. Chiều, vợ đi làm về, có sẵn một bữa cơm sốt canh nóng cho hai vợ chồng là tình nghĩa biết chừng nào.
17/09/2019(Xem: 535)
có nhân vật Đào Trinh trong truyện, tôi nghĩ đây là truyện thơ Đào Trinh-Xuân Hương, một truyện thơ ở Miền Bắc, không được phổ biến nhiều trong học giới và cũng chẳng thấy bản quốc ngữ nào xuất phát từ đây
17/09/2019(Xem: 881)
Lên lầu ngó chừng xuống bếp Thấp thoáng bóng hồng mỗi bữa cũng vui Tiệc Giáng sinh chị giúp mẹ nấu bún riêu Đãi bạn mới Cho quên nỗi buồn xa xứ Tô bún riêu gạch cua đậm đỏ Dĩa rau thơm kinh giới ngò gai Muỗng mắm tôm trộn lẫn ớt bầm cay
17/09/2019(Xem: 395)
Yên Tử vào xuân, cánh hoa đào bay phới phới giữa ngàn xanh, cánh rụng trên thảm cỏ, cánh vướng cành thông…
17/09/2019(Xem: 416)
“Đây là một trong những bài ca làm ta rúng động cả toàn thân và phải ngước mắt lên nhìn trời để rồi nước mắt trào ra.” ttt
Tin công nghệ
Giá dầu hiện đã qua thời kỳ hoàng kim do sự bùng nổ của ngành khai thác dầu đá phiến, nhu cầu từ Trung Quốc giảm mạnh còn Tổ Chức Các Nước Xuất Khẩu Dầu Mỏ (OPEC - The Organization of the Petroleum Exporting Countries) không đồng ý cắt giảm thêm sản lượng.
Galaxy Fold là chiếc smartphone màn hình gập đầu tiên của Samsung. Bên cạnh đó, nó cũng là thiết bị đầu tiên với thiết kế như vậy từ một thương hiệu lớn. Việc phát hành sản phẩm được lên kế hoạch cho tháng 04/2019 nhưng đã phải hoãn lại do một số lỗi kỹ thuật.
Hồi năm 2016, Ủy Ban Châu Âu EC yêu cầu Apple trả lại 13 tỷ Euro, tương đương 14.3 tỷ USD tiền thuế cho Ireland. EC cho rằng doanh nghiệp Mỹ nhận nhiều lợi ích thuế "bất hợp pháp" trong 20 năm. Cả chính phủ Ireland lẫn Apple đều phản đối yêu cầu được đưa ra.
Trong khi bay từ Munich đến Singapore hồi đầu tháng 09/2019, một hành khách đã chụp được hình ảnh của một cơn bão sét đang diễn ra và bắt gặp một điều bất ngờ: tia sét khổng lồ.
Biến đổi khí hậu không chỉ gây ra những cơn bão, những đợt nắng nóng mà còn đang khiến tất cả mọi người ốm yếu hơn. Từ hen suyễn, dị ứng theo mùa, bệnh tim mạch, bệnh phổi cho đến cả nguy cơ chấn thương và rủi ro y tế đều được thúc đẩy bởi biến đối khí hậu.
Khoảng giữa tháng 09/2019, một số nguồn tin cho biết, Apple sắp đầu tư một khoản tiền lớn vào Corning để đẩy mạnh quá trình phát triển kính cường lực cho iPhone
Khoảng giữa tháng 09/2019, Facebook đã công bố chi tiết về Hội đồng giám sát tối cao chuyên nhiệm về các quyết định nội dung – có quyền phản bác ý kiến của CEO Mark Zuckerberg.
Khoảng giữa tháng 09/2019, các nhà khoa học tại Viện MIT đã phát minh ra một vật liệu đen hơn cả Vantablack – loại vật liệu phủ của chiếc BMW X6 siêu đen. Vật liệu mới được làm bằng sợi nano carbon với cấu trúc xếp dọc (CNT) phủ trên các lá nhôm khắc chlorine (clo). Kết quả là nó có thể hấp thụ đến 99.995% ánh sáng chiếu vào.
Khoảng giữa tháng 09/2019, một số nguồn tin cho biết, một cựu giám đốc nhà mạng Orange, Yves Maitre đã được chọn làm CEO mới của HTC.
Khoảng giữa tháng 09/2019, trong một thí nghiệm lâm sàng nhỏ ở đại học California, các nhà khoa học cho biết có thể họ đã tìm ra được liều thuốc giúp làm giảm được tốc độ của gen biểu sinh trong cơ thể, đây là loại gen được biết đến như chiếc đồng hồ đo độ tuổi của con người. Nói đơn giản là có vẻ họ đã làm ra được liều thuốc “cải lão hoàn đồng”.
Khoảng giữa tháng 09/2019, theo thông tin từ SCMP, cuộc sống của một người phụ nữ trẻ ở miền Đông Trung Quốc đã hoàn toàn bị đảo lộn sau ca phẫu thuật thẩm mỹ nâng mũi.
Khoảng giữa tháng 09/2019, một số nguồn tin cho biết, Facebook vẫn đang nghiên cứu và phát triển một thiết bị kính thông minh trong thời gian qua. Theo các báo cáo, chiếc kính thông minh được tạo ra nhằm thay thế hoàn toàn những chiếc smartphone hiện nay.
Đây là một trong những cơn bão lớn nhất và tồn tại lâu nhất từng được ghi nhận trong Hệ Mặt Trời của chúng ta.
Khoảng giữa tháng 09/2019, Google gửi thư mời cho một sự kiện ra mắt thiết bị phần cứng mới, sẽ diễn ra vào ngày 15/10/2019 tại thành phố New York. Tại sự kiện, Google sẽ ra mắt bộ đôi smartphone Pixel 4 và Pixel 4 XL, bên cạnh đó là chiếc laptop Pixelbook 2 và loa thông minh Google Home mới.
Khoảng giữa tháng 09/2019, một số nguồn tin cho biết, gói bảo hành mở rộng AppleCare+ sẽ được bổ sung thêm hình thức thanh toán mới, cho phép khách hàng có thể lựa chọn trả tiền theo từng tháng khi ghi danh bảo hành thiết bị. Theo trang 9to5mac, gói AppleCare + bảo hành mới hiện chỉ được cung cấp cho iPhone, iPad và Apple Watch.