Trang Sử Việt: Tôn Thất Thuyết

11/11/201600:01:00(Xem: 3636)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
TÔN THẤT THUYẾT
 (1835 - 1913)
 
Tôn Thất Thuyết quê Thuận Hoá (Huế), phụ thân là Đề đốc Tôn Thất Đính. Nhạc phụ là ông Nguyễn Thiện Thuật.   
Năm 1869, Tôn Thất Thuyết giữ chức Án sát Hải Dương. Năm 1870, làm Biện lý Bộ hộ, rồi chuyển sang chức Tán tương giúp Hoàng Kế Viêm "dẹp loạn" ở các tỉnh phía Bắc Việt. Sau đấy, được phong chức "Quang lộc tự khanh". 
 
Năm 1872, ông cùng Trương Văn Để đánh tan quân Tàu Ô ở Hải Dương, giết chết Hoàng Tề. Năm 1873, ông cùng Hoàng Kế Viêm phục binh tại Cầu Giấy, Hà Nội giết chết đại úy Pháp là Francis Garnier. Năm 1875, bức hàng nhóm Dương Đình Tín và bắt sống Hoàng Sùng Anh là tướng Cờ Vàng ở Thái Nguyên... Do lập được nhiều chiến công, nên  ông được vua Tự Đức thăng chức rất nhanh. Tháng 10-1875, bổ làm Hiệp đốc quân vụ Đại thần. Năm 1883, ông giữ chức Thượng thư Bộ binh. Tháng 6-1883, cử vào Cơ Mật Viện.
 
     Ngày 19-7-1883, vua Tự Đức triệu tập một số đại thần, để viết di chúc truyền ngôi cho Hoàng tử Ưng Chân, rồi chỉ định ông làm Đệ tam Phụ chính đại thần, sau Trần Tiễn Thành và Nguyễn Văn Tường, sẽ giúp cho Ưng Chân lên ngôi vua vào tháng 7 năm 1883. Với chức vụ Phụ chính đại thần, ông cùng Nguyễn Văn Tường đã nhiều lần làm việc phế lập, đầu tiên là việc phế bỏ Dục Đức, đưa Hiệp Hòa lên ngôi.
     Ông phản đối Hiệp ước Harmand ký ngày 25-8-1883, nên vua Hiệp Hoà đổi sang làm Thượng thư Bộ Lễ rồi Thượng thư Bộ Lại. Ông không chấp nhận chủ trương đầu hàng Pháp, nên phế bỏ vua Hiệp Hòa đưa Kiến Phúc lên ngôi, giữ lại chức Thượng thư Bộ Binh. Trong triều đình Huế, những vị quan từng có quan hệ mật thiết với Pháp đều bị ông tìm cách trừ khử. 
 
     Thời vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết là cái gai của Pháp. Đầu tháng 1-1884, ông lập đội quân Phấn nghĩa giao cho Trần Xuân Soạn trực tiếp chỉ huy để sẵn sàng ứng phó khi có biến. Vào đêm 4-7-1885, ông đem quân đánh úp trại lính Tòa Khâm sứ Pháp, nhưng bị thất bại. Pháp treo giải 2000 lạng bạc, nếu ai nộp đầu Tôn Thất Thuyết và ai bắt được vua Hàm Nghi là 500 lạng bạc (ít hơn). 
      Bà Thái hậu và nhiều quan lại muốn quay về triều đình, Ông tuyên bố: “Về Huế là tự mình đưa chân vào ngục, vì người cầm chìa khóa là Pháp. Ai thừa nhận hiệp ước 1884 là dâng nước Nam cho kẻ địch. Đành rằng hòa bình là quí, nhưng không lo phục quốc sẽ mang tiếng là đã bỏ giang sơn của tiền triều, đã dày công gây dựng mà còn có lỗi với hậu thế”. 
  
     Sau đó, Nguyễn Văn Tường đưa bà Từ Dụ Thái hậu, các hoàng thân già yếu và đàn bà con gái trở lại Huế đầu hàng Pháp. Ông rước vua Hàm Nghi ra Tân Sở là nơi chiến khu đã chuẩn bị sẵn, vua ban chiếu Cần vương; từ đấy sĩ phu các nơi đồng loạt nổi lên chống Pháp. Ông để hai con là Tôn Thất Đạm, Tôn Thất Thiệp, đề đốc Lê Trực, Nguyễn Phạm Tuân bảo vệ vua và chia nhau phòng thủ ngăn ngừa quân Pháp. 
  
  Ông vượt núi rừng qua Tàu cầu viện nhưng nước Tàu đang bị Tây phương xâu xé nên việc cầu viện không thành. Ông liên lạc với một số quan lại Mãn Thanh chống Pháp và các lực lượng chống Pháp ở nước Tàu để mua vũ khí đưa về cho Nghĩa quân, việc tiếp tế vũ khí đến năm 1894 thì ngưng, vì biên giới Việt Trung bị đóng. Tống Duy Tân sau khi thất bại ở Thanh Hóa sang Quảng Đông gặp ông. Năm 1888, ông cử Tống Duy Tân về xây dựng căn cứ Hùng Lĩnh. Hầu hết các tướng lãnh chống Pháp ở Bắc Kỳ đều có liên lạc với ông. 
Ông đã tổ chức lực lượng chống Pháp ở Đông Triều năm 1891-1892. Những năm 1892-1895, ông đã xây dựng nhiều toán quân có vũ trang, chủ yếu là người Hoa và dân tộc thiểu số. Đầu năm 1893, ông cử Vũ Thái Hà tiến quân đến Móng Cái tấn công Pháp, lấy danh nghĩa Cần Vương. Tháng 3-1895, ông cho một đạo quân tiến đánh Cao Bằng, chiếm vùng Lục Khu nhưng bị Pháp đẩy lui. Từ năm 1895, chiến tranh Trung-Nhật bùng nổ, biên giới Việt-Trung bị kiểm soát. Pháp yêu cầu nhà Thanh quản thúc Tôn Thất Thuyết và Lưu Vĩnh Phúc nên các hoạt động của ông gặp phải khó khăn.
 
Sau khi, vua Hàm Nghi bị bắt và lưu đày, người trong gia đình ông lần lượt hy sinh vì nước nên ông phẫn uất, thường vung gươm chém đá trên một ngọn đồi ở Long Châu (Tàu), dân chúng địa phương gọi ông là “Đả Thạch lão” (ông già chém đá), ông mất ở đó ngày 22-9-1913, hưởng thọ 78 tuổi. Gia đình ông đều son sắt chống Pháp và hy sinh vì tổ quốc. 
 
 *- Thiết nghĩ: Tôn Thất Thuyết đã có nhiều người đánh giá khác nhau. “Việt Nam Sử Lược” trang 710 ghi: “...ông Thuyết là quan văn làm tướng võ... Đến khi phải theo lễ bang giao mà đối với người tướng ngoại quốc như ông De Courcy thì trong bụng khiếp sợ không biết thế nào?!”. Ông có khiếp sợ thật không? Tôi nghĩ nếu ông đã khiếp sợ giặc Pháp thì ông không dám chống Pháp cho đến hơi thở cuối cùng?!. 
Muốn phản ánh một nhân vật lịch sử, hay tìm hiểu một biến cố lịch sử, phải tìm tòi tỉ mỉ về nhân vật ấy trong bối cảnh lịch sử lúc đấy, thứ đến quan sát sự quan hệ giữa con người với con người trong cùng thời đại, có như vậy may ra mới mong có sự phê phán công bình và chính xác. Giả thuyết rằng nếu Tôn Thất Thuyết cầu hoà với Pháp, có lẽ công danh phú quí của ông và Nguyễn Văn Tường chỉ sau Hoàng đế. Nhưng cha ông là Tôn Thất Đính bị Pháp bắt lưu đày đến đảo Tahiti.. Em ruột là Tôn Thất Lệ đã hộ giá vua Hàm Nghi và hy sinh tại trận ở Quảng Trị. Người em khác là Tôn Thất Hàm đã tham gia phong trào Cần Vương, khi giặc bắt đã tuyệt thực chết. Con thứ là Tôn Thất Thiệp tận tụy bảo vệ vua Hàm Nghi cho đến hy sinh. Con trưởng là Tôn Thất Đạm đã tuẫn tiết khi biết tin vua bị bắt... Do đấy, lòng yêu nước của ông và gia đình ông đáng được trân trọng vậy?!. 
     Tuy nhiên trước đấy, ông đã cho quân diệt cuộc khởi nghĩa của Trần Tấn và Đặng Như Mai vào năm 1874 là đáng trách. Ông cầu viện nhà Thanh để chống Pháp là sự sai lầm vì nước Tàu cũng đang bị Tây phương xâu xé tan tành và họ (Tàu) luôn rình rập để xâm lược Việt Nam, nếu Kiều Công Tiễn cầu Nam Hán, không có Ngô Quyền đánh tan tác, nếu Lê Chiêu Thống cầu quân Thanh không có Quang Trung đáng đuổi ra khỏi bờ cõi thì Việt Nam sẽ ra sao?!.  
  
Cảm mộ: Tôn Thất Thuyết
  
Tôn thất Thuyết, buồn nước tóc tang!
Chống Tây, phục quốc cớ sao hàng?!
Nấu nung nhiệt huyết, luôn mài miệt
Chém đá Long Châu, hận chứa chan!
 
Nguyễn Lộc Yên
oOo

Xin trả lời hai bạn: Quang Phan và Cực Đoan Nguyen
1- Quang Phan hỏi: “Không rõ tác giả dựa vào nguồn tài liệu nào để viết về chiến công hạ sát đại úy Francis Garnier?!” 
Xin thưa: Tôi viết khoảng 350 Nhân vật lịch sử Việt Nam đã/đang đăng ở Vietbao Online đã 2 năm qua đến nay. Khi viết mỗi Nhân vật lịch sử phải tham khảo ít nhất 3 cuốn sách về lịch sử, vì cần sự trung thật nhất nếu được. 
- Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim, trang 666 có đoạn: “Khi ông Trần Đình Túc ... thương thuyết với đại úy Francis Garnier, thì quân Cờ Đen về đánh Hà Nội. Đại úy đem quân đuổi đánh, lên đến Cầu Giấy thì bị phục binh giết chết”. 
- Việt Sử Toàn Thư của Phạm Văn Sơn, trang 651 có đoạn: “Đôi bên Việt-Pháp đang thảo luận thì Francis Garnier được tin quân Cờ Đen đánh ào ạt vào thành Hà Nội do lối ô Cầu Giấy... Francis Garnier với 18 binh sĩ xông lên bị quân Cờ Đen giết chết tại trận” 
- Từ Điển Nhân Vật Lịch Sử của Nguyễn Quang Thắng, trang 843 viết về “Tôn Thất Thuyết” có đoạn: “Danh tướng, nhà yêu nước, con thứ hai của Đề đốc Tôn Thất Đính... năm 1873, ông giúp Hoàng Kế Viêm và Lưu Vĩnh Phúc đánh thắng trận Cầu Giấy giết tướng Pháp Francis Garnier (Francis Garnier là đại úy chứ không phải tướng, tác giả NQT viết hay người đánh máy lộn)”. 
  
Tôi cũng mong các bạn xem nhiều sách thì so sánh hy vọng chính xác hơn, ví dụ phản hồi của bạn Cực Đoan Nguyen: “Bài viết này không đúng sự thật 100%. Vì Tôn Thất Đính là Trung tướng thời ông Diệm”, mời bạn xem tham chiếu “Từ Điển Nhân Vật Lịch Sử”. 
Ngoài ra, có nhiều nhân vật trùng tên, như: Nguyễn Hữu Tiến thứ I (1602-1665) là danh tướng Chúa Nguyễn. Nguyễn Hữu Tiến thứ II (1875-1941) là nhà nghiên cứu văn học, bút hiệu Đông Châu. Nguyễn Hữu Tiến thứ III (1901-1941) gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương, Pháp xử bắn tại Hóc Môn ngày 28-8-1941. Thế nên không thể Nguyễn Hữu Tiến của Cộng sản lại là Nguyễn Hữu Tiến là danh tướng Chúa Nguyễn. Dù sao cũng rất cảm ơn các bạn đã góp ý. 
Cảm ơn - NLY
 _


.
.

Ý kiến bạn đọc
12/11/201600:26:58
Khách
Ông Cực Đoan Nguyen ơi, ông bao nhiêu tuổi vậy? Bộ từ nhỏ tới lớn ông chưa bao giờ thấy hai người trùng tên nhau hay sao vậy?
11/11/201616:48:15
Khách
Không rõ tác giả dựa vào nguồn tài liệu nào để viết về chiến công hạ sát đại úy Francis Garnier ?! Nhưng trong cuốn Việt Sử Toàn Thư, sử gia trưởng phòng Quân Sử Phạm Văn Sơn viết như sau- và đây cũng là những gì tôi học được từ học đường Việt Nam Cộng Hòa :

"...Hoàng Kế Viêm lãnh chức Tiết Chế Quân Vụ để đối phó về mặt quân sự. Viêm được chủ tướng Cờ Đen là Lưu Vĩnh Phúc giúp đỡ trong việc chống Pháp. Đôi bên Việt Pháp đang thỏa luận thì Francis Garnier được tin quân Cờ Đen đánh ào ạt vào thành Hà Nội do lối ô Cầu Giấy, Francis Garnier đem quân lên ứng chiến. Đại bác của Pháp bắn ra, quân Cờ Đen bị đẩy lui, Francis Garnier với 18 binh sĩ xông lên bị quân phục kích giết chết tại trận...".
11/11/201613:35:14
Khách
Bài viết này không đúng sự thật 100%. Vì Tôn Thất Đính là Trung tướng thời ông Diệm từ 1954 tới 1963. mà ông Đính lại là cha của Tôn Thất Thuyết 1835-1913 ? Lại một người có đầu óc địa phương viết ra để nâng cao ý chí tôn thờ một nhóm người, mà họ cho là giống người vượt trội trên đất nước VN.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Lời báo động muộn màng này cũng đã giúp tôi hiểu ra lý do mà sư Minh Trí – sau khi xuất gia, từ bỏ mọi hoạt động chính trị, đã hết lòng tận tụy chăm lo cho những lớp học Việt Ngữ, ở Kampuchea, cho đến… hơi thở cuối!
Trong bài viết sau đây, Henry Kissinger đã cảnh báo về một cuộc thế chiến mới có thể xảy ra và phương cách tốt nhất là tìm cách tạo cho Nga một cơ hội đàm phán trong danh dự. Ý kiến của Kissinger còn nhiều điểm chưa thuyết phục, cần được thảo luận sâu xa hơn...
Trong hơn ba năm - chính xác là 1,016 ngày - Trung Quốc đã đóng cửa với cả thế giới. Hầu hết sinh viên nước ngoài rời khỏi đất nước khi bắt đầu đại dịch. Khách du lịch đã ngừng đến tham quan. Các nhà khoa học Trung Quốc đã ngừng tham dự các hội nghị nước ngoài. Các giám đốc điều hành người nước ngoài bị cấm quay trở lại công việc kinh doanh của họ ở Trung Quốc. Vì vậy, khi Trung Quốc mở cửa biên giới vào ngày 8 tháng 1, từ bỏ những tàn tích cuối cùng của chính sách “không covid”, việc đổi mới tiếp xúc thương mại, trí tuệ và văn hóa sẽ có những hậu quả to lớn, mà phần nhiều là lành tính.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.