Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Phạm Phú Thứ

14/06/201600:01:00(Xem: 3795)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
PHẠM PHÚ THỨ 
(1821 - 1882) 
.
     Phạm Phú Thứ tên cũ là Phạm Hào (vua Thiệu Trị đổi tên là Phú Thứ), quê huyện Diên Phước, Quảng Nam, hiệu Trúc Đường, biệt hiệu Giá Viên. Xuất thân trong một gia đình Nho giáo. Năm 1842, đỗ Giải nguyên. Năm 1843, thi Hội đỗ Hội nguyên, Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ, được bổ làm Tri phủ Lạng Sơn, sau đấy làm Tổng đốc Hải An (gồm 4 tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Yên). Khi về kinh, được phong chức Thương chính đại thần, Tham tri bộ Binh. 
.
     Năm 1850, ông đã thẳng thắn dâng sớ can vua Tự Đức không nên ham chơi dật lạc nên bị cách chức, đi làm lính ở Thừa Lưu (Thừa Thiên), một thời gian sau được phục chức cũ. Năm 1854, vua cử ông làm Tri phủ Tư Nghĩa thuộc Quảng Ngãi. Tại đây, ông tổ chức và vận động dân chúng lập được hơn 50 kho nghĩa thương để phòng khi chẩn tế cho dân. Năm 1858, ông được về làm việc ở Nội các tại triều đình Huế. 
.
     Năm 1859, ông dâng sớ xin đắp đê Cu Nhí, đào sông Ái Nghĩa ở Quảng Nam. Năm 1863, ông làm phó sứ trong phái bộ Phan Thanh Giản, sang Pháp chuộc 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ. Nhân đó, ông đi thăm các nước Châu Âu: Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Đầu năm 1864, sứ bộ về đến Huế, ông dâng sớ lên vua Tự Đức, xin đề nghị: “cải cách việc học hành và phát triển công nghiệp”, Ông còn dâng lên vua một số sách giáo khoa khi công cán mà ông đã ghi nhận: Tây hành nhật ký (nhật ký đi Pháp); Tây phù thi thảo (bản thảo thơ, trong thời gian đi Tây); Bác vật tân biên (sách nói về khoa học); Khai môi yếu pháp (phương pháp khai mỏ); Hàng hải kim châm (cách đi biển); Vạn quốc công pháp (cách thức giao thiệp quốc tế). Tiếc thay, những đề nghị thiết thực của ông, vua Tự Đức và các quan bảo thủ tại triều không cho thực thi sốt sắng. 
.
     Năm 1876, triều đình bổ Phạm Phú Thứ giữ chức Tổng đốc Hải An. Năm 1878, thăng ông làm Thự Hiệp biện Đại học sĩ, song vẫn lĩnh chức vụ cũ. Năm 1880, nhân có bệnh, ông về trí sĩ tại quê nhà và soạn bộ “Giá Viên thi tập”.
.
     Năm 1882, ông qua đời tại quê nhà, hưởng thọ 61 tuổi. Vua Tự Đức thương tiếc, dụ rằng: “Phú Thứ kinh lịch nhiều, đi đông sang Tây, dẫu khó khăn cũng vâng mệnh không dám từ chối. Về việc trông coi Thương chính ở Hải Dương, khi tới nơi công việc đều ổn định, sau này nên lấy đó noi theo. Những lưu dân, gian phỉ ở Quảng Yên, Thứ tới kinh lý cũng được yên. Rồi Thứ mở đồn điền ở Nam Sách, thực là lo xa chu đáo, đó là công cán ngày thường rực rỡ đáng nêu. Gia ơn cho truy phục nguyên hàm Thự Hiệp biện Đại học sĩ và chuẩn cho thực thụ, cũng sắc cho địa phương tới tế một tuần”. 
      Tương truyền, kiểu xe nước ngày nay còn ở Quảng Nam, Quảng Ngãi... là kiểu xe mà ông đã vẽ kiểu ở Ai Cập vào các thế kỷ trước rồi đem về áp dụng vào thời ấy.
.
     Phạm Phú Thứ để lại nhiều tác phẩm có giá trị: Lịch triều thống hệ niên phả toát yếu. Tây phù thi thảo. Trúc Đường thi văn tập. Giá Viên toàn tập (gồm có 26 quyển: 13 quyển thơ, 13 quyển văn; gồm đủ thể loại thơ, phú, văn tế, ký)...
 .
 *- Thiết nghĩ: Phạm Phú Thứ là vị quan không thủ cựu không cố chấp, ông biết sàng lọc lấy cái hay, cái mới của Tây phương, rồi mạnh dạn đề xuất những phương sách canh tân đất nước trong lúc khó khăn và lạc hậu, mong đủ sức chống lại giặc Pháp đang xâm lăng. Ngoài ra, ông là người cương trực dám nói thẳng thắn quan điểm của mình, dám phê bình cả nhà vua khi thấy sai mà không sợ sệt, đến khi bị vua giáng chức mấy lần, vẫn không nản chí lại còn kiên trì bày tỏ ý kiến vì dân vì nước của mình, dù bị vua quở phạt trước đấy. Đức tính cao đẹp đó của ông mấy ai sánh bằng?!
     Nhìn chung, Phạm Phú Thứ là một nhà nho lại có hoài bão canh tân đất nước, một học giả phong phú, một nhà thơ sâu sắc. Nhưng đáng tiếc, những dự án của ông cũng như của Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch... đã đề ra, bị triều đình Huế vì thủ cựu đã bỏ lỡ cơ hội không đem ra sử dụng nên mất cơ hội cho dân giàu nước mạnh vào thời ấy. 
    .
Cảm mộ: Ông Phạm Phú Thứ
 .
Phạm Phú Thứ, lo toan nước nhà!
Trông mong cải tiến khắp gần xa
Can vua, thẳng thắn lời trung trực
Gìn giữ quê hương, luôn thiết tha!
.
Nguyễn Lộc Yên  

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tại Thượng Viện, được xem là tay chiến lược gia lão luyện của phe Cộng Hòa, McConnell được bầu làm lãnh đạo khối thiểu số khi Thượng Viện rơi vào tay Đảng Dân Chủ năm 2006 rồi trở thành lãnh đạo khối đa số tại Thượng Viện trong sáu năm qua, khi đảng Cộng Hòa giành lại phần thắng vào năm 2014.
Là vị vua thứ ba của nhà Trần, thái tử Trần Khâm con trưởng của vua Thánh Tông và thái hậu Nguyên Thánh sinh ngày 11 tháng 11 năm Mậu Ngọ, niên hiệu Nguyên Phong thứ 8, năm 1258. Khi còn trẻ, nhà vua học thông tam giáo và hiểu sâu Phật điển, ngay cả thiên văn, lịch số, binh pháp, y thuật, âm luật, không thứ gì là không mau chóng nắm được sâu sắc.
Cuối tháng 11 năm 1967, Đại đội 17 – Khóa 25 Sinh viên sĩ quan Thủ Đức chúng tôi được vinh dự làm Đại đội dàn chào, khánh thành Đài Tử Sĩ của Nghĩa trang quân đội Biên Hòa vừa được Công binh xây dựng.
Và nói nào ngay, đối với Đảng thì giới người nào cũng vậy – bất kể là nông dân, công nhân, thương nhân, hay trí thức. Tất cả đều chỉ là phương tiện, được sử dụng tùy theo lúc mà thôi. Sau đó đều bị mang chôn sống ráo. Nhà nước đợi cho đến khi họ tắt thở sẽ mang bằng khen hay giải thưởng đến làm lễ truy tặng.
Đảng Cộng sản Việt Nam đã có hàng chục Nghị quyết, Quyết định và Chỉ thị về công tác xây dựng, chỉnh đốn đảng nhưng vẫn không sao chấm dứt được tình trạng suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên.
Đúng 51 năm sau của ngày bi thảm Tết Mậu Thân 1968, là đã có Một vành khăn tang khoát trên đầu toàn thể quân nhân Thiết giáp binh Quân Lực Việt nam Cộng hòa năm xưa, thì nay lại có một trang sách mới tươi sáng đã được mỡ ra cho một Hậu duệ của binh chủng Thiết giáp. Đó là sự vinh thăng của tân Phó Đề đốc Nguyễn Từ Huấn.Quả đúng với câu; Hổ phụ sinh hổ tử vậy!
Tôi đi lòng vòng mấy nước Á Châu nhưng không đâu mà cảm thấy gần gũi như ở Indonesia. Đất nước này nghèo quá. Dân chúng, phần lớn, cũng lam lũ và khốn khó y như dân Việt vậy. Đã vậy, khí hậu (đôi nơi ) cũng dịu dàng như Cao Nguyên Lâm Viên khiến cho tôi (đôi lúc) cứ ngỡ là đã được trở lại quê nhà.
Tin nữ thẩm phán Ruth Bader Ginsburg của Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ vừa qua đời cuối tuần qua đã gây xúc động cho nhiều người dân Mỹ. Để hiểu hơn về di sản và đóng góp của bà cho đất nước và người dân Mỹ ra sao, có lẽ cần nhìn lại quá trình của phong trào nữ quyền tại Hoa Kỳ cùng những điều bà đã góp phần tranh đấu và bảo vệ trong vài chục năm qua.
Mỗi độ thu sang, lá vàng lá úa xác xao rụng rơi trong gió, như âm vang ai oán của điệu vãn than cuối cùng, đang cuốn trôi vào định luật vô thường của vũ trụ, rồi hóa kiếp về cùng cát bụi, đắm chìm trong sương khói của thời gian…
Như hôm nay, bái biệt anh, em xin gửi theo lời tri ơn anh chị. Anh chị đã biến em thành một người may mắn hiếm hoi trên thế gian. Mấy ai trong nhân loại được có cổ thụ trong vườn và cổ thụ trong đời.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.