Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thánh chiến là một hình thức hiện đại để phản ứng tình trạng mất gốc

20/01/201616:35:00(Xem: 3689)

Thánh chiến là một hình thức hiện đại để phản ứng trước tình trạng mất gốc  

 

Le Monde phỏng vấn Jürgen Habermas

 

Đỗ Kim Thêm dịch

 

(LND) Jürgen Habermas sinh năm 1929, là giáo sư Triết tại Đại học Frankfurt (Đức) mà tên tuổi cuả ông gn liền vi trường phái triết học Frankfurt. Ông nổi danh với các luận thuyết về các Thay đổi Cấu trúc của Công luận (Strukturwandel der Öffentlichkeit, 1962) và Lý thuyết về Hành vi Thông đạt (Theorie des kommunikativen Handeln, 1981). Với nhiệt tình tham gia tranh luận trong các vấn đề chính trị sôi bỏng, ông được nể trọng là một trí thức can đảm dấn thân và nhận nhiều giải thưởng cao qúy. Hiện nay, ông là một trong những triết gia hàng đầu tại châu Âu.

 

Ký giả Nicolas Weill của nhật báo Pháp Le Monde thực hiện cuộc phỏng vấn này.

 

                                                   ***

 

Tổng thống Francois Hollande muốn định nghĩa về một "tình trạng chiến tranh" cho phù hợp với tình hình. Ông nghĩ gì về cuộc thảo luận này? Nói chung, ông có tin là tu chỉnh Hiến pháp là một phản ứng thích hợp hơn đối với các cuộc tấn công vào ngày 13 tháng 11 không?

 

Đối với tôi, dường như là để thích ứng với hiện tình về hai quy định của Hiến pháp Pháp liên quan đến các tình trạng khẩn cấp. Nếu vấn đề này kể từ nay nằm trong chương trình nghị sự, đó là bởi vì Tổng thống đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ngay sau các biến cố chấn động trong đêm 13 sang ngày 14 tháng 11, và dự định sẽ kéo dài tình trạng này trong ba tháng. Tôi khó có thể đánh giá sự cần thiết của chính sách này và các lý do của nó. Tôi không phải là một chuyên gia về các vấn đề an ninh.

 

Nhưng, nhìn vấn đề từ phương xa, quyết định này giống như một hành động tượng trưng cho phép chính phủ phản ứng - có lẽ là một cách phù hợp - với một hoàn cảnh đang đè nặng trong nước. Những lời lẽ về chiến tranh của Tổng thống Pháp, dường như là do những cân nhắc chính trị trong nước, nên tại Đức đúng ra là tạo nên sự dè dặt hơn.

 

Tổng thống Hollande cũng đã quyết định tăng cường mức độ can thiệp tại Syria, nhất là ném bom vùng Rakka, "thủ đô" của Nhà nước Hồi giáo (IS), và về tìm câch thân cận với Nga. Nói chung, ông nghĩ gì về lập trường can thip này?

 

Đó không phải là quyết định chính trị chưa từng có trước đây, nhưng chỉ là tăng cường mức độ tham gia của không quân Pháp, lực lượng này đã tiến hành trong một thời gian nhất định. Thực vậy, các chuyên gia đều đồng ý rằng đó là một hiện tượng cũng gây khó khăn cho Nhà nước Hồi giáo (IS)- chuyện pha trộn cuả một Đế chế Hồi giáo (Califat), nhưng họ vẫn chưa tìm ra được lãnh thổ nhất định và biệt đoàn sát nhân tràn ngập khắp toàn cầu - họ không thể chỉ bị đánh bại bởi không lực.

 

Nhưng sự can thiệp bằng bộ binh cuả Mỹ và châu Âu không chỉ là thiếu thực tế, trước tiên đó sẽ là chuyện thiếu thận trọng cực kỳ. Nó không giúp được trong việc chống trả lẩn quẩn các lực lượng địa phương. Obama đã học các biện pháp can thiệp cuả các bậc tiền nhiệm và các thất bại của họ, và ông nhấn mạnh một điểm quan trọng tại hội nghị thượng đỉnh G20 đã diễn ra vừa qua ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ông nhấn mạnh rằng quân đội nước ngoài không thể đảm bảo lâu dài được về những thành quả quân sự của họ sau khi triệt thoái.

 

Hơn nữa, người ta không thể xiết cổ Nhà nước Hồi giáo (IS) bằng cách chỉ dùng đến biện pháp quân sự. Các chuyên gia cũng đồng thuận ở điểm này. Chúng ta có thể xem những kẻ man rợ như kẻ thù và phải chiến đấu chống lại họ vô điều kiện; nhưng nếu chúng ta muốn đánh bại sự man rợ này trong thời gian dài, chúng ta không được tự lừa dối mình với các lý do mà nó là phức tạp.

 

Hiển nhiên, đây không phải là thời điểm cho nước Pháp đang bị tổn thương nặng nề, cho châu Âu xáo trộn và nền văn minh phương Tây lung lay nhớ về nguồn gốc về các tiềm năng xung đột bùng nổ và hiện thời không kiểm soát được tại vùng Cận Đông, từ Afghanistan, Iran cho đến Saudi Arabia, Ai Cập và Sudan. Người ta chỉ nhớ những gì đã xảy ra trong khu vực này kể từ khi có cuộc khủng hoảng Suez vào năm 1956. Các chính sách của Mỹ, châu Âu và Nga quyết định hầu như là độc quyền về các lợi ích địa chính trị và kinh tế, trong khu vực yếu kém này trong thế giới, họ va chạm tới một di sản của thời kỳ thuộc địa và cùng lúc vừa giả tạo và vừa gây rạn nứt; và với chính sách này họ đã trục lợi từ các xung đột địa phương mà không hề tạo ra bất cứ ổn định nào.

 

Như mọi người đều biết, các xung đột giữa người Sunni và Shiite, mà các trào lưu cực đoan của Nhà nước Hồi giáo (IS) ngày nay có nguồn gốc chính là vấn đề nghị lực của họ, mà rõ ràng là có một bằng chứng thoát thai tiếp theo sau sự can thiệp của Mỹ tại Iraq, một quyết định của George W. Bush, người đã coi thường luật quốc tế.

 

Việc ngăn chận tiến trình hiện đại hóa của các xã hội này cũng lý giải một số khía cạnh đặc thù của nền văn hóa Ả Rập mà họ cực kỳ tự hào. Nhưng vì thiếu viễn kiến và hy vọng cho tương lai làm đau khổ các thế hệ trẻ của các nước này, vì họ háo hức cho một cuộc sống tốt hơn, họ cũng quá nôn nóng để được công nhận tài năng, đó là một phần thực tế trong chính sách của phương Tây.

 

Khi mọi dự định về chính trị cuả những thế hệ trẻ thất bại, họ trở thành cực đoan để lấy lại lòng tự ái. Một cơ chế như thế thuộc về bệnh lý xã hội. Một động lực tâm lý gần như tuyệt vọng, mà nguồn gốc thất bại của nó còn nằm trong sự thiếu sự công nhận, dường như cũng tạo cho họ thành các tên tội phạm bị cô lập, họ xuất phát từ những người nhập cư châu Âu, do truyền hình gây ảnh hưởng về những người anh hùng bại hoại từ những đội sát nhân.

 

Các cuộc điều tra báo chí đầu tiên dành riêng cho vấn đề môi trường sống và các con đường tiến thân đặc biệt của những người khủng bố trong ngày 13 tháng 11 mang lại các giả thuyết cho các trường hợp này. Bên cạnh các mối liên hệ nhân quả dẫn đến tình trạng tại Syrie, có một trường hợp khác gây ra sự chú ý về những số phận lạc loài trong việc hội nhập ở các trung tâm tiếp cư của các thành phố của chúng ta.

 

Sau cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, trong giới trí thức, có triết gia Jacques Derrida và chính ông, đã lo ngại về sự thoái hoá của các quyền tự do dân chủ để đánh liều gây khiêu khích áp lực cuả cuộc chiến chống khủng bố và việc sử dụng các khái niệm như "chiến tranh của các nền văn minh" hay "các nhà nước bất hảo".

 

Các suy đoán đã được minh chứng rộng rãi qua việc sử dụng tra tấn, nghe lén của cơ quan NSA, giam giữ tùy tiện tại Guantanamo, vv.... Theo ý kiến ​​của ông, liệu có một cuộc chiến chống khủng bố  sẽ giữ nguyên vẹn các không gian công cộng và dân chủ được không, hay là có thể hình dung ra được không? Và trong điều kiện nào?

 

Như nhiều người bạn Mỹ của chúng ta nói khi nhìn trở lại ngày 11 tháng 9 chi đưa chúng ta đến kết luận rằng "cuộc chiến chống khủng bố" của Bush, Cheney và Rumsfeld đã lún sâu vào trong vấn đề hiến pháp chính trị và tinh thần của xã hội Mỹ. Đạo luật Patriot do Quốc hội thông qua vào thời điểm đó, mà đến nay vẫn còn hiệu lực, đã vi phạm các quyền cơ bản của công dân, và có va chạm đến chính bản chất Hiến pháp Hoa Kỳ.

 

Việc này cho phép nói đến vấn đề mở rộng các khái niệm chiến đấu chông  đối phương gây chết ngưòi mà trong đó đã hợp thức hóa nhà tù Guantanamo và các tội phạm khác, và chỉ có chính quyền Obama đã tách biệt ra. Các phản ứng thiếu suy nghĩ này về cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9, mà trước đây không thể tưởng tượng được, giải thích một phần sự lây lan của một tâm lý được thể hiện ngày nay bởi một nhân vật đáng ghê tởm như Donald Trump, ứng cử viên đảng Cộng hòa. Điều này không hề là câu trả lời cho câu hỏi của ông.

 

Cũng như những người Na Uy vào năm 2011 sau vụ đánh bom khủng khiếp trên đảo Utøya, liệu chúng ta không thể chống lại mức phản xạ đầu tiên về của chính mình phải đối mặt với một kẻ xa lạ không hiểu được và với một sự tấn công chống lại "kẻ nội thù" không?

 

Tôi hy vọng là nước Pháp cho thế giới một ví dụ để noi theo, như Pháp đã làm sau vụ tấn công nhắm vào tờ báo Charlie Hebdo. Để làm như vậy, Pháp không cần phải trả thù cho một mối nguy hiểm tưởng tượng như là "nô lệ" của một nền văn hóa nước ngoài mà họ cho là đe dọa. Điều nguy hiểm hiện ra rõ nét hơn. Xã hội dân sự phải tự bảo vệ, tôn trọng vấn đề an ninh hơn tất cả những đặc điểm dân chủ của một xã hội mở rộng, mà đó là tự do cá nhân, lòng khoan dung trước sự đa dạng của các hình thái của đời sống và khuynh hướng tốt sẵn sàng để chấp nhận quan điểm của người khác. Đối diện với Mặt trận Quốc gia (Front National) đang gia tăng sức mạnh, đây là chuyện nói dễ hơn làm.

 

Nhưng có những thiện ý để phản ứng, mà không dùng đến các câu thần chú. Điều quan trọng nhất đã rõ ràng: thành kiến, ngờ vực và phủ nhận Hồi giáo, sợ hãi Hồi giáo và đấu tranh ngăn ngừa chống Hồi giáo, tất cà  cần phải có một dự phóng thuần khiết và đơn giản.

 

Thật vậy, các trào lưu cuồng tín theo thánh chiến đã dựa theo một cách diễn đạt mà toàn bộ theo quy luật tôn giáo; nhưng đó là không hề liên hệ gì đến tôn giáo, thay vì sử dụng ngôn ngữ tôn giáo, họ có thể dựa vào bất kỳ ngôn ngữ tôn giáo nào khác, và thậm chí bất kỳ một ý thức hệ nào hứa hẹn về một công lý cứu rổi.

 

Các tôn giáo chính độc thần có nguồn gốc lui trở lại trong thời kỳ xa xưa. Tuy nhiên, thánh chiến là một hình thức hoàn toàn hiện đại để phản ứng với các điều kiện sinh hoạt mà đặc trưng của nó là tình trạng mất gốc.   Thu hút sự quan tâm trong mục tiêu phòng ngừa, nói về một sự hội nhập xã hội không thành công hoặc trong trào lưu hiện đại hóa xã hội thất bại, nhưng hiển nhiên chúng ta cũng không nên xem đó để miễn trừ trách nhiệm cá nhân cho các tác nhân gây ra những nguy hại.

 

Để đối phó với dòng người tị nạn, thái độ của nước Đức đã gây ngạc nhiên một cách tốt đẹp, dù có những thoái hoá gần đây. Ông có nghĩ rằng làn sóng khủng bố có thể thay đổi suy nghĩ này - như một số người Hồi giáo đã tìm cách xâm nhập vào dòng người tị nạn?

 

Tôi hy vọng là không. Tất cả chúng ta là những người đồng hội đồng thuyền. Trào lưu khủng bố cũng như vấn đề khủng hoảng tị nạn là những thử thách lớn, có lẽ cuối cùng nó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ mà các quốc gia châu Âu, mà cho đến nay họ vẫn chưa giải quyết được, kể cả trong khuôn khổ của một hệ thống tiền tệ thống nhất.

 

***

 

Nguyên tác: Habermas: Le djihadisme, une forme moderne de réaction au déracinement, LE MONDE,  21.11.2015

 

http://www.lemonde.fr/idees/article/2015/11/21/jurgen-habermas-le-djihadisme-une-forme-moderne-de-reaction-au-deracinement_4814921_3232.html#zcdu4jgxgkXv2TQv.99

 

 


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bác sỹ Tom Dooley qua đời năm 1961. Mãi đến vài chục năm sau, tôi mới biết đến tác phẩm đầu tay của ông (Deliver Us from Evil) do Farrar, Straus & Cudahy xuất bản từ 1956. Đây là một tập bút ký, có hình ảnh minh hoạ đính kèm, về cuộc di cư ồ ạt (vào giữa thế kỷ trước) của hằng triệu người dân Việt. Họ ra đi chỉ với hành trang duy nhất là niềm tin vào tình người, và không khí tự do, ở bên kia vỹ tuyến. Rồi họ đã được tiếp đón, hoà nhập và sinh sống ra sao nơi miền đất mới? Câu trả lời có thể tìm được – phần nào – qua một tác phẩm khác (Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố) của Phạm Công Luận, do Hội Nhà Văn xuất bản năm 2013.
Học về Việt Sử trong chương trình của Trung Học Đệ Nhất Cấp, không học sinh nào không biết đến giai thoại Nguyễn Trãi tiễn biệt phụ thân là Nguyễn Phi Khanh tại Ải Nam Quan. Đó là tháng 6, năm Đinh Hợi 1407 Sau khi nhà Minh xua quân sang xâm chiếm nước Nam thì Trương Phụ sai Liễu Thăng lùng bắt thành phần trí thức, để ngăn ngừa sự kêu gọi dân chúng nổi dậy đòi lại quyền tự trị. Trong số những người bị bắt để giải về Tầu, có Nguyễn Phi Khanh.
Trung Tâm quan sát, nghiên cứu Sóng Hấp Lực (gravitational waves) bằng tia Laser “Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory” (viết tắt LIGO) xây dựng cách đây hơn 30 năm, tốn 600 triệu. Hoạt động từ ngày ấy, tốn thêm khoảng năm trăm triệu nữa, không phát giác được cái gì. Nhưng lúc sắp sập tiệm, LIGO thình lình công bố đã bắt được “Sóng Hấp Lực” lan tỏa ra khi hai Hố Đen sát nhập thành một. Chuyện “nhập một” này, cũng theo LIGO, xảy ra cách Trái Đất hơn một tỉ năm ánh sáng. Thế giới khoa học chấn động. LIGO thắng lớn, lãnh nhiều giải cao quý, và cuối cùng đoạt luôn Nobel 2017.
Sách "The Room Where It Happened” của Bolton viết về thời gian ông làm việc tại Tòa Bạch Ốc, điều đó khiến cho TT Trump lo ngại. Sách này ra mắt trước ngày bầu cử Hoa Kỳ, ngày bầu cử là ngày 3 tháng 11 năm 2020. Sách ra mắt vào cận ngày bầu cử, Bolton mới có hy vọng “Nhất tiễn song điêu” hay “Nhất tiễn hạ song điêu” là một mũi tên bắn được 2 con chim. - Thứ nhất sách ra mắt cận vào ngày bầu cử sẽ có nhiều người háo hức mua để xem, từ đấy Bolton sẽ thu về vài triệu Mỹ kim. - Thứ hai, Tổng thống Trump “đã yêu cầu John Bolton từ chức." Do đấy, ra mắt sách trước ngày bầu cử, với những chỉ trích TT Trump rất nặng nề trong sách, sẽ khiến cho TT Trump khó khăn trong việc vận động tranh cử tổng thống hay TT Trump có thể sẽ thất cử.
Với ít nhiều lạc quan, và chủ quan, tôi tin rằng dịch Vũ Hán rồi sẽ qua trong tương lai gần. Quả đất vẫn cứ quay đấy thôi. Kinh tế rồi sẽ hồi phục dần dần. Nhân loại lại tiếp tục sinh hoạt y như cũ, với ý thức vệ sinh (và cộng sinh) lành mạnh hơn xưa. Quan hệ toàn cầu sẽ trở lại bình thường, trừ mỗi cái nước Cộng Hoà Nhân Dân Trung Quốc (People’s Republic of China) thì tôi … không hoàn toàn bảo đảm. Tôi (dám) có chút máu Tầu nên chả hà cớ chi mà lại đi kỳ thị gần một phần năm dân số toàn cầu. Vấn đề là cái tôi của những vỹ lãnh đạo ở xứ sở này quá lớn, nhất là ông Tập Cận Bình – Tổng Bí Thư kiêm Chủ Tịch Nước và Chủ Tịch Quân Ủy Trung Ương – người đã đẩy cả nước đi trật đường rầy quá xa (tới mấp mé hố thẳm luôn) nên hiện tình Trung Hoa – xem ra – không còn thuốc chữa. Phen này (e) sẽ lôi thôi lớn, lôi thôi lâu, và lôi thôi lắm!
Những bằng chứng mua bán chức quyền vừa được báo The Age và Chương trình 60 Minutes của đài ABC phanh phui, khiến Thủ hiến Victoria Daniel Andrews phải sa thải một bộ trưởng, 2 bộ trưởng xin từ chức và nhiều chính trị gia đảng Lao Động tại Victoria đang bị cảnh sát và Ủy Ban chống tham nhũng điều tra. Ban điều hành đảng Lao Động toàn quốc phải đề cử 2 cựu chính trị gia có uy tín lãnh đạo một cuộc điều tra nội bộ, đồng thời trong vòng 3 năm tới các chi bộ tại Victoria mất quyền đưa người ra tranh cử. Chính phủ tiểu bang Victoria (với 6,3 triệu dân) đã ký kết các biên bản nghi nhớ và hợp đồng riêng tham gia dự án "Vành đai và Con đường" với Bắc Kinh, và đang bị chính phủ Liên bang phản đối. Điều này khiến dư luận, gồm nhiều cử tri Úc gốc Việt đặt câu hỏi rằng việc xảy ra tại tiểu bang Victoria có ảnh hưởng gì đến các ký kết với Trung cộng hay là không?
Hiệp hội các Nhà sách Đức thông báo là Giải thưởng Hòa bình của Đức năm 2020 (Friedenspreis des Deutschen Buchhandels) sẽ trao cho Amartya Sen, 86 tuổi, nhà triết học Ấn Độ, Giáo sư Kinh tế Đại học Harvard và là người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1998. Giải thưởng cao quý này được thành lập từ năm 1950 tại Đức. Theo truyền thống, lễ trao giải diễn ra trong ngày cuối Hội chợ sách Frankfurt 18 tháng 10 tại Paulskirche, Frankfurt và sẽ được các đài Đức truyền hình trực tiếp. Trong dịp vinh danh này, Amartya Sen được trao tặng 25.000 euro.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù mà còn chia chung rất nhiều … cố tật!. Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
"Tôi nhìn ông ta (George Floyd) và tôi thật sự nghĩ người đó đã có thể là tôi." Đó là điểu mà vị Surgeon General (Y sĩ trưởng) Jerome Adams nói về Floyd. Tại sao vi bác sĩ đứng đầu ngành Y chính phủ liên bang Hoa Kỳ, một nhân vật cấp cao từng đứng chung sân khấu với TT Trump trong những buổi họp báo về coronavirus, lại tự so sánh mình với Floyd, một người tiền án tiền sự đầy một danh sách?
Mấy hôm nay, cái chết của người da đen George Floyd ở Minneapolis, Huê kỳ, đã bổng chốc làm bùng lên phong trào dân chúng, da đen và cả da không đen, ủng hộ nạn nhơn đen, nổi lên, xuống đường ở nhiều thành phố lớn của Pháp, chống bạo hành và kỳ thị của cảnh sát. Omar Sy, da đen, sanh ở Trappes, ngoại ô Tây-Nam Paris (78), nghệ sĩ hài hước, diển viên điện ảnh, lên tiếng tuyên bố «Bạo hành cảnh sát là vấn đề của mọi người»! Là cơ hội bằng vàng để báo chí nhập cuộc. Báo chí Pháp hết 80% là khuynh tả, được chánh phủ tài trợ, (tùy theo số ấn phẩm bán được, từ 500 000 €/năm cho tới 6 000 000 €/năm), loan tin, bình luận, khai thác thị hiếu độc/thính giả để có đông độc giả, được tăng trợ cấp. Phong trào dân chúng nổi lên chống bạo hành và kỳ thị do cảnh sát gây ra, trên thực tế, đã không còn biên giới. Trước phản ứng của những người biểu tình trên thế giới, cảnh sát không còn là «bạn dân» nữa, mà đã trở thành hung thần! Chỉ có cảnh sát ở Tàu và Việt nam là không bị chỉ mặt vì họ là cảnh sát
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.