Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trang Sử Việt: Nguyễn Thiếp

22/10/201514:14:00(Xem: 7118)
Trang Sử Việt: Nguyễn Thiếp
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Năm).
________________
.
NGUYỄN THIẾP
(1723 - 1804)
.
Nguyễn Thiếp có nhiều tên hiệu: Cuồng Ẩn, La Sơn Phu Tử, Lam Hồng dị nhân... quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn, Hà Tĩnh. Năm 1743, ông đỗ Hương cống, chúa Trịnh Doanh bổ ông làm Huấn đạo, rồi Tri huyện ở Thanh Chương (Nghệ An), ông thấy dân tình cơ cực lầm than mà vua quan thì ganh tị vì danh lợi, nên năm 1768 (45 tuổi) ông từ quan về Hà Tĩnh, cất am trên núi Thiên Nhẫn ở ẩn, cày bừa trồng trọt, sống thanh bần. Năm 1786, Nguyễn Huệ ra Bắc diệt chúa Trịnh, nghe danh tiếng ông liền viết thư và sắm sửa lễ vật sai người đến núi Thiên Nhẫn mời, ông từ chối. Năm 1788, vua Quang Trung trên đường đem quân ra Bắc trừ xâm lược, xin gặp ông để hỏi kế sách diệt quân Thanh, ông nói: “Quân Thanh ở xa tới mệt mỏi không biết tình hình chủ khách, lại khinh địch, nếu đánh gấp thì không ngoài mười ngày sẽ phá tan. Nếu trì hoãn thì khó lòng mà trừ được giặc”.
.
Sau chiến thắng Xuân Kỷ Dậu (1789), khi Quang Trung về đến Nghệ An, mời ông đến bàn việc quốc sự. Ngày mồng 10 tháng 8, năm Quang Trung thứ 4 (1791), vua đã ân cần mời ông vào Phú Xuân. Vì cảm khái lòng chân thành của vua, nên lần này ông nhận lời giúp vua (đã từ chối 3 lần), ông dâng vua bản tấu bàn về 3 điều hệ trọng của đất nước:
.
1- Về Quân đức: Đức là gốc của vạn sự, ngài là bậc “Thượng đức cao minh, nghị luận lỗi lạc, liệu việc, lượng người hơn hẳn người ta” nhưng vẫn cần: “Trau dồi học vấn để tăng thêm tài thì thật là một đấng ở trước đời Thang, Vũ”.
.
2- Về Dân tâm: “Dân là gốc nước, gốc vững thì nước mới yên, chính sự thì uy vũ có thừa mà ân trạch chưa ban ra khắp, dân nghi ngại. Đạo làm vua là phải lo đến sinh dân.
.
3- Về Học pháp: “Nước ta từ trước đến giờ, chính học mất đã lâu. Người ta chỉ tranh nhau học về từ chương, cầu danh lợi. Vì thế: Chúa tầm thường, tôi nịnh hót. quốc phá, gia vong, những tội kia đều ở đó mà ra. Nên việc học cần ứng dụng thực tế, nội dung sáng sủa, mục đích rõ ràng: Học cho rộng rồi ước lược cho gọn, theo điều học biết mà làm”.
.
Vua Quang Trung cử ông làm “Viện trưởng Viện Sùng Chính” lo dịch chữ Nho ra chữ Nôm, để dạy học và phổ biến trong dân, chưa tới 2 năm, ông đã mài miệt dịch xong các sách: Tiểu học, Tứ thư, Kinh Thi, và 2 bộ sách: Thi kinh giải âm và Ngũ kinh toát yếu diễn nghĩa. Ngày 16-9-1792, vua băng hà, ông vô cùng tiếc thương. Vua Cảnh Thịnh còn trẻ, Thái sư Bùi Đắc Tuyên lộng quyền, các quan lại nghi kỵ nhau. Trước bối cảnh đó ông xin trả lại lộc dưỡng lão mà vua Quang Trung đã ban cho trước đây, lui về ẩn dật.
.
Sau khi vua Gia Long lên ngôi, gọi ông đến hỏi: “Ngụy Tây Sơn mời Tiên sinh làm thầy, vậy Tiên sinh dạy nó ra sao?”. Ông thản nhiên trả lời: “Có tám điều trong sách Đại Học, có chín điều trong sách Trung Dung, người giỏi thì làm được, người không giỏi thì không làm được”. Ông lấy cớ đã già yếu không giúp Gia Long, trở về vùng núi Thiên Nhẫn làm một ẩn sĩ. Ngày 5-2-1804, ông mất hưởng thọ 81 tuổi.
.
Ông để lại các tác phẩm có giá trị: La Sơn thi tập, Hạnh Am thi cảo, Lạp Phong văn cảo, Hạnh Am di văn, Thích Hiên ký...
.
*- Thiết nghĩThời Tam Quốc, Lưu Bị có “ngũ hổ tướng” dũng mãnh, nhưng nếu không có Khổng Minh thì sự nghiệp khó thành. Vua Quang Trung có “Tây Sơn thất hổ tướng” nhưng cũng cần có một người tài trí phi thường để giúp vua kinh bang tế thế. Nguyễn Thiếp là người phi thường vậy. Nếu so sánh Nguyễn Thiếp với Khương Tử Nha, thì Nguyễn Thiếp thanh cao xem thường danh lợi, ra giúp nước là vì giống nòi vì vua Quang Trung đã mời mọc nhiều lần chân tình. Còn Tử Nha, khi Văn Vương (Cơ Xương) lên núi Bàn Khê thấy Tử Nha ngồi câu cá ở sông Vị, với lưỡi câu thẳng. Văn Vương thấy lạ, thì hỏi: “Ông lão, sao câu cá bằng lưỡi câu thẳng thế thì câu sao được?”. Tử Nha vì danh lợi, thưa: “Lưỡi câu bình thường chỉ câu được cá, lưỡi câu này mới câu được minh chủ.” Văn Vương mới mời Tử Nha phò trợ.
.
Cảm phục: La Sơn Phu Tử
.
La Sơn Phu Tử, sống thanh bần!
Mời mọc nhiều lần, mới xuất thân
Nhiệt huyết lo dân, lo tiết nghĩa
Sắt son giúp nước, giúp minh quân!
.
Nguyễn Lộc Yên 


.
.

17/08/2019(Xem: 476)
Thế mà mùa thu em ơi!
16/08/2019(Xem: 789)
tinh thần phục vụ của các nữ tu Công giáo mà thầy và Huynh Trưởng Nghĩa Sinh đã thường huấn tại Hà Nội (15/08/2019)
16/08/2019(Xem: 622)
Thằng con Cả của gia đình tôi, Cyril « Kongo » Phan, họa sĩ Đường Phố - Graffiti, được giới nghệ sĩ quốc tế gọi là Mister Colorful, Ông Mầu Sắc, vì hắn « chơi » mầu sắc rất độc đáo và đặc biệt
16/08/2019(Xem: 704)
Chẳng biết Tâm Kinh truyền đến cố quận mình tự bao giờ, Phật tử xứ mình hầu như ai cũng biết, ai cũng thuộc Tâm Kinh.
16/08/2019(Xem: 691)
Trong nhiều năm qua, mỗi dịp đến ngày 19 tháng Tám, các dư luận viên Tuyên giáo đảng Cộng sản lại thi đua tự ca điều gọi là thành tích kỳ diệu của “Tổng khởi nghĩa Tháng Tám”
15/08/2019(Xem: 1489)
Dầu mỏ và khí thiên nhiên thường tạo ra bằng cách chuyển hóa các chất hữu cơ trải qua hàng triệu năm mà thành.
15/08/2019(Xem: 1012)
Buổi sáng thức dậy, với tôi, một ngày làm việc của tôi không thể bắt đầu nếu không có tách cà phê. Cà phê làm tôi tỉnh người, hương vị của nó khiến đầu óc tôi tỉnh táo và cỗ máy con người mới thực sự khởi động khi ngấm vào dòng nước nâu thơm đó.
14/08/2019(Xem: 1016)
Cứ thỉnh thoảng laị lộp độp, lộp độp… cái điệp khúc suốt cả tháng giữa mùa hạ. Đêm đêm đào rụng trên mái nhà, âm thanh như vọng từ một thời cổ tích xa xưa nào vậy.
14/08/2019(Xem: 1074)
Cùng viết sách đồng thời với Petrus Ký khi ông Petrus Ký có Chuyện Đời Xưa thì ông Huỳnh Tịnh Của có Chuyện Giải Buồn.
14/08/2019(Xem: 1230)
Ngày qua, trên trang FB của Ngô Nhật Đăng có ghi lại đôi dòng chữ ngắn về “một linh mục người Hungary bị bắt đưa đi Siberia năm ông 90 tuổi thì Liên Xô sụp đổ ông mới được thả và quay về Budapest, một nhà báo hỏi về những người Soviet, ông trả lời: Tôi đang ở đây mà họ thì đâu rồi.”
14/08/2019(Xem: 855)
Buổi lễ mùa Vu Lan, Chủ nhật 11 tháng 8 năm 2019, tại chùa Đạo Tràng Nhân Quả, ca khúc Dâng Hoa Cúng Phật đã thánh thót vang lên trong không khí trang nghiêm của thời khắc cầu nguyện
13/08/2019(Xem: 896)
Lời dạy của Đức Phật chỉ có mục đích giúp chúng sinh vơi bớt khổ cũng giống như ông bác sĩ chữa bệnh. Ộng bác sĩ không tạo ra bệnh cũng như không “nắm giữ” bệnh. Lời biện giải về chân lý nếu có của Phật giống như lời ông bác sĩ giải thích cho con bệnh biết nguyên do của bệnh và phương pháp chữa trị mà thôi.
13/08/2019(Xem: 1694)
Theo dõi tin tức gần đây về sự ngang nhiên xâm lấn của Trung Cộng tại Biển Đông và Biển Đông Á, nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao TC bất chấp luật lệ quốc tế, ngang ngược chiếm toàn vùng Biển Đông?
13/08/2019(Xem: 1232)
Chính phủ Trung Quốc có thể ghê tởm ý tưởng của việc tạo ra các nhượng bộ cho những người biểu tình ở Hồng Kông, nhưng cứu xét các hậu quả thảm khốc của một cuộc đàn áp quân sự là điều mà họ phải làm.
13/08/2019(Xem: 974)
Có tiếng đồn tượng phật ở chùa Biện Châu đổ mồ hôi, ai nấy đua nhau đi coi, kẻ cúng món này, người dâng món khác, lễ vật đầy đàng ; nhứt là đờn bà thì có nhiều người đem hàng giẻ chặm mồ hôi để may áo cho con
Tin công nghệ
Giấc mơ chinh phục vũ trụ, trước mắt là sao Hỏa của NASA có thể sẽ tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD của Mỹ. Jeff DeWit, CFO của NASA, khẳng định nước Mỹ muốn thấy cờ của mình ở trên sao Hỏa đầu tiên chứ không phải là 1 nước nào khác.
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo một báo cáo mới từ trang Financial Times, Apple đã chi hơn 6 tỷ USD cho các chương trình truyền hình và phim truyện gốc dành cho dịch vụ stream Apple TV+ sắp ra mắt vào cuối năm 2019.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Câu lạc bộ Manchester City đang muốn áp dụng công nghệ, sử dụng tính năng nhận diện gương mặt để xác định một người có sở hữu tấm vé vào xem một trận bóng hay không, qua đó giải quyết được vấn đề những hàng dài cổ động viên xếp hàng check vé để vào sân vận động. Tuy nhiên, quyết định ngay lập tức vấp phải nhiều sự phản đối và chỉ trích, vì cho rằng câu lạc bộ sẽ can thiệp quá mức vào riêng tư của các fan bóng đá.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Christopher Brady, một người chuyên lợi dụng DMCA, Đạo luật Bản quyền Kỹ thuật số để report những video clip được nhiều người tải lên YouTube đang bị chính nền tảng chia sẻ video khởi kiện. Qua vụ kiện, YouTube có thể đòi tiền bồi thường cho những tổn thất mà họ phải chịu khi những đoạn clip của người dùng bị report một cách sai trái, cũng như tạo tiền đề để cải thiện hệ thống bảo vệ bản quyền trên YouTube.
Tính đến tháng 08/2019, Samsung vẫn là một trong những nhà sản xuất TV hàng đầu thế giới, với công nghệ màn hình QLED. Khác với các nhà sản xuất khác, Samsung không sử dụng tấm nền OLED trên TV, mà sử dụng tấm nền LCD/LED kết hợp với công nghệ chấm lượng tử (Quantum Dot). Do đó, nó được gọi là màn hình QLED, trong khi đó màn hình OLED chỉ được Samsung sử dụng trên những thiết bị di động như smartphone.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Bill Stasior, cựu lãnh đạo bộ phận Siri của Apple, sẽ rời công ty sau gần một thập kỷ làm việc để gia nhập bộ phận trí tuệ nhân tạo của Microsoft
Mục tiêu của Elon Musk là biến việc cấy ghép AI vào não an toàn và phổ biến như phẫu thuật mắt bằng laser. Nhưng liệu điều đó có thực sự là ý tưởng hay?
Chuyện gì đang xảy ra phía trên ngọn núi lửa kia?
Khoảng giữa tháng 08/2019, các khách hàng Mỹ đã nộp đơn kiện Apple vì không thông báo rõ ràng với người dùng việc hãng sử dụng dịch vụ của bên thứ ba để lưu trữ dữ liệu iCloud
Thuốc lá điện tử (e-cig và vape) đang được sử dụng rộng rãi, thay thế cho thuốc lá truyền thống vì chúng được cho rằng có thể giảm thiểu tác hại đối với bản thân người sử dụng cũng như những người xung quanh. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 08/2019, những trường hợp cấp cứu bị nghi ngờ có liên quan đến thuốc lá điện tử ngày càng gia tăng.
Khoảng giữa tháng 08/2019, công ty bảo mật Trend Micro cho biết đã phát hiện ra 85 ứng dụng khả nghi từng được tải về hơn 8 triệu lần từ Google Play - tất cả trong số đó đã bị loại bỏ khỏi cửa hàng ứng dụng của Google.
Từ lâu, ông Trump đã đe dọa sẽ áp thuế quan lên các hàng điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc, lần gần đây là mức thuế 10% với danh mục hàng hóa chịu thuế bao trùm lên hầu hết các dòng sản phẩm của Apple. Điều này được xem như động thái trả đũa lại chính phủ Trung Quốc vì các cuộc đàm phán thương mại thất bại
Theo một nghiên cứu mới, khoảng 100 núi lửa từ thời kỉ Jura đã được phát hiện bên dưới vùng dầu mỏ ở giữa Australia.
Mùa hè năm 2019 là thời điểm phá vỡ nhiều kỷ lục về nhiệt độ trên thế giới. Nhiệt độ tại các nước Châu Âu liên tục vượt kỷ lục, nhiều người chết về nắng nóng, thậm chí là ở những quốc gia nổi tiếng là có khí hậu ôn hòa.
Bước sang thế kỷ 20, những tiến bộ trong lĩnh vực nhiếp ảnh đã đóng góp một công cụ quan trọng cho các nhà thiên văn học.