Bất Ổn Tài Chính Gây Khủng Hoảng Kinh Tế

05/02/201500:00:00(Xem: 5526)

...Nếu Việt Nam phải phá giá và lại bị lạm phát thì chính người dân mới là khách nợ thật...

Giới kinh tế ở trong và ngoài nước vừa nói đến việc kinh tế và tài chính Việt Nam gặp nguy hiểm mà lại có nhiều điều không ổn cần được chú ý. Diễn đàn Kinh tế thảo luận với chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa về các vấn đề nóng bỏng ấy, và ông đưa ra một cách phân tích khác. Xin quý thính giả theo dõi cách Việt Long đặt vấn đề.

Việt Long: Xin kính chào ông Nguyễn-Xuân Nghĩa. Thưa ông, trong mấy ngày qua, ta thấy nhiều chuyên gia kinh tế tại Việt Nam và ở bên ngoài nêu một số vấn đề của kinh tế Việt Nam, như tăng trưởng chưa đủ để trả tiền lãi đi vay, hay tăng trưởng dưới tiềm năng mà còn bị chững. Phải chăng nền kinh tế tài chính Việt Nam đang gặp nguy hiểm và có khả năng vỡ nợ? Theo dõi chuyện này, ông nghĩ sao về những lời cảnh báo ấy?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi xin trước hết cố tình lạc đề mà nói về chuyện khác.

- Cách đây ít lâu, một số thính giả của chúng ta và nhiều kỹ sư ở bên trong đã liên lạc để hỏi tôi là họ muốn học thêm về kinh tế. Khi ấy, tôi có trả lời như thế này. Việt Nam còn nghèo, tư doanh còn yếu nên chưa thể tuyển dụng kinh tế gia. Nếu học thêm về kinh tế thì chỉ là nhà nghiên cứu hoặc làm việc trong khu vực nhà nước thôi. Ngược lại, tôi có khuyên anh em là nên học kế toán và quản trị tài chính để, với căn bản khoa học sẵn có, góp phần cải thiện khả năng kinh doanh cho dân giàu nước mạnh hơn. Về dài thì kinh tế học mới đắc dụng khi xứ sở đã đổi khác.

Việt Long: Chúng tôi thú thật là hơi ngạc nhiên khi ông trả lời cho vấn nạn về kinh tế Việt Nam bằng câu chuyện nên học kế toán tài chính. Thưa ông tại sao như vậy?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Lý do thứ nhất và rất cơ bản là ta cần học cách đếm cho chính xác để còn có thể ước tính được rủi ro trong kinh doanh và kinh tế quốc gia khó tăng trưởng nếu không có tư doanh vững mạnh. Giới quản lý kinh tế gọi là vĩ mô chỉ có thể đo đếm và tính toán từ trên xuống để làm chính sách, mà kết quả sau cùng cho nền kinh tế vẫn là khả năng sinh lời và phát triển của các doanh nghiệp ở dưới.

- Lý do thứ hai là ta có nhiều biến động tài chính và cả rủi ro vỡ nợ tại Hy Lạp, Nga hay Venezuela trước khi quốc tế chú ý đến hoàn cảnh Việt Nam. Nếu có kiến thức về kế toán và quản trị tài chính ta có thể thấy ra một khảo hướng khác để đánh giá mức rủi ro này. Đây là một khía cạnh chuyên môn phức tạp mà cũng có ích cho hiện tại và trường kỳ. Với tinh thần đó, tôi thiển nghĩ Tiến sĩ Vũ Quang Việt rất có lý khi đề nghị tuần trước trên tờ Thời báo Kinh tế Sàigon một cải cách cơ bản là "Viết lại Luật Tín Dụng và Luật Doanh Nghiệp".

Việt Long: Xin đề nghị ông giải thích từng bước chuỗi lý luận của ông để thính giả của chúng ta hiểu ra chuyện rắc rối này.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trước hết, cơ sở của kinh tế là doanh nghiệp, mạch sống cho doanh nghiệp là tài chính và cái bơm tài chính là tín dụng. Nhà nước không có chức năng sản xuất, đấy là phần vụ của người dân, là xã hội dân sự hay thị trường. Nhà nước có nhiệm vụ yểm trợ cho công cuộc sản xuất của toàn dân được tiến hành tốt đẹp, một thí dụ dễ hiểu là làm luật hay cải cách luật lệ để tạo ra sân chơi bình đẳng và an toàn. Với nhiều người thì khái niệm ấy thật ra vẫn quá mới, lại còn bị nhà nước bẻ queo, làm như đảng và nhà nước mới tạo ra sự giàu mạnh.

- Khi sinh hoạt kinh tế là kết quả của hàng triệu quyết định thường nhật về tiêu thụ và sản xuất trong doanh nghiệp hay hộ gia đình, thì chính người dân phải hàng ngày cân nhắc lời lỗ và rủi ro. Nếu có phản ứng đo đếm cho chính xác thì dễ biết được cái "mất" trong cái "được" và giảm thiểu rủi ro để có lời. Trong khi đó, nhà nước, các kinh tế gia hay giới quản lý kinh tế thường chỉ nhìn toàn cục qua hai vế cung cầu, và nếu muốn làm chính sách thì lại chỉ tác động vào phần sản xuất để nâng số cung, hoặc vào phần tiêu thụ để tăng hay giảm mức cầu.

Việt Long: Ông giải thích đến đây thì có lẽ dễ hiểu, nhưng còn vai trò của kế toán mà ông đề cao thì đấy là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Nếu biết thêm về kế toán, từ vi mô đến vĩ mô, từ nhỏ đến lớn, ta có thể thấy hai vế cân đối trong bản Kết toán Tài sản, là "Tích sản" và "Tiêu sản".

- Tích sản là tài sản được sử dụng cho yêu cầu sản xuất. Tiêu sản là nguồn tài trợ các sản vật ấy, từ đâu mà có, là của ta hay đi vay, và khi vay từ ngắn đến dài hạn thì phải thanh toán cả tiền lời và vốn vay. Nói chung, giới kinh tế thường chú ý đến phần Tích sản ở bên trái bảng kết toán và chính sách kinh tế cứ nhắm vào cách cải thiện khả năng vận dụng ấy để đạt hiệu suất cao như nâng lợi tức hay giảm thất nghiệp qua các kế hoạch hay dự án đầu tư.

- Nếu chú ý đến Tiêu sản và các khoản nợ dài ngắn đắt rẻ khác nhau, kể cả vay ngoại tệ hay nội tệ, ta có bức tranh khác về thực tế. Nó bao hàm yếu tố rủi ro và mức tín nhiệm nếu lãi suất tăng hay hạ, tỷ giá đồng bạc cao hay thấp khi đi vay và khi trả nợ. Mọi khủng hoảng kinh tế đều xuất phát từ giá trị của Tiêu sản, từ mức rủi ro về tín dụng, ngoại hối hay chuyển ngân để trang trải nợ nần. Nếu nủi ro này đã có thì chỉ cần một biến động ngoại nhập là sẽ gây ra khủng hoảng kinh tế.


Việt Long: Ta đi vào phần chính của vấn đề, thưa ông, ngày nay tình hình đã khác như thế nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ngày nay khác xưa vì Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới và trao đổi nhiều hơn với các nước. Trong khi đó, thế giới bên ngoài đang có biến động và sẽ dội vào Việt Nam.

- Về các biến động thì đây là năm trường hợp cần để ý: 1) Mối nguy khủng bố Hồi giáo cực đoan lan rộng từ Trung Đông qua ba lục địa Âu, Phi và Á châu. 2) Chiến tranh tại trung tâm Âu Châu là Ukraine với hậu quả là gia tăng cấm vận Liên bang Nga và khủng hoảng kinh tế tại Nga. Ngoài hai yếu tố an ninh đó, còn có các rủi ro sau đây mà Diễn đàn Kinh tế đã nhắc tới:

- 3) Các nền kinh tế lớn ngoài Hoa Kỳ, như Nhật Bản, Âu Châu hay Trung Quốc, đều ráo riết bơm tiền để kích thích kinh tế với hậu quả là khác biệt lớn về chính sách tiền tệ và tỷ giả đồng bạc, như Mỹ kim lên giá và các ngoại tệ kia mất giá làm dòng tư bản chảy ngược. 4) Thế giới đang thừa thanh khoản tìm nơi kiếm lời mà số cầu nói chung đều giảm và gây nguy cơ giảm phát, kể cả tại Trung Quốc. 5) Dầu thô cùng thương phẩm trừ lương thực đều sụt giá, biến cố ấy gây bất ổn cho các nước bán thương phẩm. Cho nên, bất cứ một sự biến nào xảy ra trong năm lĩnh vực kể trên đều ảnh hưởng đến Việt Nam.

Việt Long: Thưa ông, những biến chuyển ấy tác động thế nào vào Việt Nam?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Việt Nam có lợi thế khách quan mà chương trình này đã đề cập từ 18 tháng trước. Đó là do nhiều khó khăn kinh tế sẽ kéo dài của Trung Quốc, giới đầu tư có thể dồn tư bản vào thị trường khác, kể cả Việt Nam nếu xứ này có cơ chế tiếp nhận tốt đẹp. Điều này chưa có vì Việt Nam chậm cải cách nên để lỡ dịp. Đã vậy, Việt Nam lại mắc nợ quá lớn và xấu tốt ra sao cũng khó biết. Đây là lý do khiến ta cần nhìn vào phẩm chất của phần Tiêu sản hay nợ nần trong Kết toán tài sản.

Việt Long: Xin ông giải thích thêm về chuyện rắc rối này.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Như Trung Quốc, Việt Nam lấy tín dụng làm đòn bẩy cho tăng trưởng. Mà hệ thống tài chính ngân hàng và cơ chế kinh tế lẫn chính sách của Hà Nội cũng tựa Bắc Kinh là lệch lạc nên tiền trút vào hệ thống doanh nghiệp nhà nước và các cơ sở có dạng tư doanh mà là thân tộc của đảng viên. Nguồn tiền quá rẻ quá dễ ấy không đóng góp cho sản xuất là điều ta thấy khi đối chiếu mức tín dụng gia tăng rất cao với đà tăng trưởng sút giảm liên tục.

- Khi bơm tín dụng, các ngân hàng đều mặc nhiên phát hành tiền tệ, nôm na là in bạc. Nhưng ai muốn nhận đồng bạc ấy? Tức là có vấn đề tín nhiệm vào giá trị đồng bạc hay sự khả tín của khách nợ. Vì vậy, trong tiến trình vay mượn, ai có tiền cũng muốn đổi ra tài sản khác để có lời và tránh rủi ro. Tài sản ấy có thể là đất đai nhờ thế lực đảng viên, hay Mỹ kim, vàng, cổ phiếu các công ty loại thân tộc, v.v... Yêu cầu an toàn của chủ nợ và khách nợ tất nhiên dẫn tới nạn đầu cơ và gây vấn đề cho sản xuất làm doanh nghiệp tư nhân điêu đứng, bị "chết lâm sàng". Nạn đầu cơ còn được khuyến khích bởi lạm phát vì vật giá gia tăng giúp khách nợ trả ít hơn số tiền đã vay năm xưa. Bây giờ, so với các năm 2007-2010, tình hình có thay đổi, thấy rõ nhất ở biến động tài chính và ngoại hối từ bên ngoài.

Việt Long: Ông có thể nêu ra một số kịch bản về hiệu ứng từ bên ngoài vào Việt Nam.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Vì Việt Nam hy vọng là thị trường thay thế Trung Quốc và khi đô la còn rẻ người ta vay đô la đem về Việt Nam và thổi thêm dòng tín dụng lẫn nghiệp vụ đầu cơ ở đây. Một số người có quan hệ với đảng viên còn nhân cơ hội mua lại vốn của doanh nghiệp nhà nước được "cổ phần hóa" tưởng là để kiếm lời. Nhưng cái gọi là dòng "kiều hối" chảy vào lại giúp cho quan chức tẩu tán tài sản ra ngoài. Bây giờ việc đô la lên giá vùn vụt đang đảo lộn tính toán ấy ngoài thị trường và gây biến động quá khả năng ứng phó của nhà nước. Thí dụ như nếu Mỹ kim lên giá mãi, Hà Nội không đủ dự trữ để giữ giá đồng bạc và tỷ giá hay cái neo vào đô la đang bị đe dọa như Thái Lan đã bị trước khi phá giá đồng Baht của họ và phải bứt neo trong vụ khủng hoảng bùng nổ ngày hai Tháng Bảy năm 1997.

- Ngoài mối nguy của khoản công trái hay nợ công của nhà nước, có lẽ cao bằng Tổng sản lượng GDP của cả nước, với tỷ lệ nợ xấu rất đáng nghi, Việt Nam cũng áp dụng biện pháp vay đô la vào Tháng Chín năm ngoái khi phát hành trái phiếu bằng đô la để đảo nợ, là thu vào khoản nợ có phân lời rẻ để trả lại các khoản nợ đã vay các năm 2001 hay 2009 có phân lời cao hơn. Nhưng, đô la lên giá và tiền Việt Nam mất giá lại tăng rủi ro về ngoại hối. May ra chỉ có các đại gia đã chạy ra ngoài mua ngược khoản trái phiếu ấy của nhà nước thì lời to vì đang là các chủ nợ mới!

- Nếu Việt Nam phải phá giá và lại bị lạm phát thì chính người dân mới là khách nợ thật, họ sẽ phải thanh toán các khoản nợ ly kỳ này. Tôi xin được kết thúc với một chân lý mà chúng ta đã nói tới sáu tháng về trước, là "Đi Vay Để Tiêu Sớm". Vấn đề ở đây là ai tiêu và ai trả?

Việt Long: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc trao đổi này.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.