Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Đất Việt: Tỉnh Gia Lai

23/01/201400:00:00(Xem: 3426)
TỈNH GIA LAI

Tỉnh Gia Lai, diện tích 15.500 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.322.000 người, mật độ 85 người/ km vuông. Sắc dân: Kinh, Gia Rai, Ba Na, Tày... Gồm có: Thành phố Pleiku, 2 thị xã: An Khê, Ayun Pa, và 13 huyện: Chư Păh, Chư Prông, Chư Sê, Đức Cơ, La Grai, K’Băng, Krông Pa, Kông Chro, Mang Yang, Đắk Đoa, Đắk Pơ, La Pa, Phú Thiện. Tỉnh lỵ ở thành phố Pleiku. Tỉnh Gia Lai bắc giáp tỉnh Kon Tum, tây giáp Cao Miên (90 km), nam giáp Đắk Lắk, đông giáp Quảng Ngãi, Bình Định, đông nam giáp Phú Yên. Nhiệt độ trung bình 23 độ C. Thành phố Pleiku về giao thông có quốc lộ 19 đi Qui Nhơn, quốc lộ 25 đi Phú Yên, quốc lộ 14 đi Quảng Nam. Tỉnh có sân bay Pleiku khá lớn.

Lịch sử tỉnh Gia Lai: Năm1932, Toàn quyền Pháp thành lập tỉnh Pleiku (gồm đại lý Pleiku và Cheo Reo). Thời chính quyền VNCH, từ năm 1954-1975, tên tỉnh vẫn là Pleiku. Sau năm 1975, tỉnh Pleiku gọi là tỉnh Gia Lai, rồi hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum hợp thành một tỉnh. Năm 1991, tỉnh Gia Lai-Kon Tum tách ra lại thành hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum (xem lịch sử tỉnh Kon tum).

Di tích núi Thượng Đạo ở đình An Khê là nơi dấy binh của Tây Sơn, nơi đây có hòn đá nhẵn bóng, gọi là “hòn đá ông Bình” là tên khác Nguyễn Huệ, vì mỗi lần luyện quân xong Ông ngồi trên đá này nghỉ. Kho tiền ông Nhạc ở h. Kông Chro, khi xưa là kho chứa lương thực của Nguyễn Nhạc, để nuôi quân.

Biển hồ Tơ Nưng, rộng khoảng 230 ha, sâu độ 20m đến 40m, do miệng núi lửa đã tắt trước đây khoảng 100 triệu năm, nước hồ trong trẻo, trong hồ cá rất dồi dào, cây cỏ xung quanh hồ tươi tốt, hồ Tơ Nưng là vựa cá cung cấp cho Pleiku hàng trăm tấn cá mỗi năm.


Lễ đâm trâu (lễ ăn trâu) ở Gia Lai, là lễ tiêu biểu chung cho dân tộc Tây Nguyên. Lễ được tổ chức tại nhà Rông, trâu đem cột giữa sân để hiến tế thần Giàng, chủ buôn làng van vái cầu nguyện: Mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt, dân ở buôn làng được an lành. Rồi tiếng nhạc cồng chiêng nổi lên dồn dập, trẻ già trai gái nhảy múa, kế đến một đám thanh niên lực lưỡng cầm giáo mác đâm trâu, sau đấy dân làng cùng hoan hỷ mổ trâu, nấu nướng và ăn uống.

Hồ Ayun Hạ là hồ nhân tạo, ngăn nước dòng sông Ayun, thuộc huyện Chư Sê, thành một hồ lớn ở giữa núi non hùng vĩ, mặt hồ rộng 3.700 ha, hồ có hàng trăm con kênh cung cấp nước cho các cánh đồng gần đấy, nhờ vậy đồng lúa tươi tốt.

Gia Lai đất rộng bao la
Núi sông xinh xắn, lá hoa mượt mà

Cảm tác: Non nước Gia Lai

Gia Lai rộng rãi ở cao nguyên
Giáp giới đông nam tỉnh Phú Yên
Nam thấy rậm rì rừng Đắk Lắk
Tây nhìn thăm thẳm nước Cao Miên
.
Gia Lai nhộn nhịp phố Pleiku
Ruộng rẫy, đất đai, trông mịt mù
Ngô sắn dồi dào, cây cỏ tốt
Núi rừng bát ngát, suối khe nhiều
.
An Khê Thượng Đạo, dấu Tây Sơn
Nguyễn Huệ, luyện quân giữa núi non
Hòn đá ông Bình, tha thiết giữ
Nền kho Thái Đức, trống trơn còn
.
Hồ Tơ Nưng, mặt nước long lanh
Giữa chốn núi non, hoa điểm cành
Cá lội lờ đờ, nơi nước biếc
Chim kêu lảnh lót, chỗ cành xanh!
.
Xung Khoeng, thác nước ạt ào rơi
Chen chúc cỏ hoa, giữa núi đồi
Đầu thác ầm ì, tung toé nước
Cuối dòng lặng lẽ, lững lờ trôi
.
Hồ Ayun Hạ ở giữa dòng sông
Nước chảy liên miên đến cánh đồng
Hồ thác rầm rì, lưu luyến dạ
Gia Lai xinh xắn, vấn vương lòng.


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ma túy đang là tệ nạn gây nhức nhối cho toàn xã hội Việt Nam, nhưng Đảng và Nhà nước Cộng sản chỉ biết tập trung nhân lực và tiền bạc vào công tác bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lenin và làm sao để đảng được độc tài cầm quyền mãi mãi.
Tôi sinh ra ở Sài Gòn, nơi vẫn được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông. Chỉ tiếc có điều là ngay tại chỗ tôi mở mắt chào đời (Xóm Chiếu, Khánh Hội) thì lại không được danh giá hay ngọc ngà gì cho lắm.
Một ngày không có người Mexican có thể sẽ không dẫn đến tình trạng xáo trộn quá mức như cách bộ phim hài "A day without a Mexican" đã thể hiện nhưng quả thật là nước Mỹ sẽ rất khó khăn nếu thiếu vắng họ. Xã hội sẽ bớt phần nhộn nhịp vì sự tươi vui và tràn đầy sức sống của một sắc dân phần lớn là chân thật và chăm chỉ.
Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc. Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.
Dưới thể chế Việt Nam Cộng Hòa người dân không chỉ bình đẳng về chính trị mà còn có cơ hội bình đẳng về kinh tế, nên mặc dù chiến tranh khoảng chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa những người ở thành thị với nhau không mấy khác biệt.
Nếu so sánh với nuôi con thì có 2 việc là cho ăn và dạy dỗ. Ăn uống phải đầy đủ và điều độ (không mặn, ngọt, béo v.v…) để cơ thể khỏe mạnh. Giáo dục không gò bó thì trẻ hoặc hư hay cương cường tự lập, trái lại rầy la đánh đập hay nuông chiều thì trẻ sinh ra nhút nhát, kém tự tin hoặc ỷ lại. NHTƯ ví với bàn tay Midas nuôi dưỡng thức ăn (tiền) cho nền kinh tế, trong khi bàn tay hữu hình (hay thô bạo) của nhà nước (gồm Hành Pháp và Quốc Hội ở Mỹ) có quyền hạn thả lỏng hay siết chặc thị trường.
Bắt đầu từ đây thì xu hướng nịnh nọt nở rộ và tràn lan ra khỏi lãnh vực thơ văn, vào đến tận nhà vệ sinh công cộng – theo ghi nhận của nhà báo Bút Bi : Thấy tóc sếp đen thì nịnh: “Anh lo nghĩ nhiều mà giữ được tóc đen vậy thì tài tình quá!”, tóc sếp bạc thì âu lo: “Anh suy tư công việc nhiều quá nên để lại dấu ấn trên mái tóc anh”. Sếp ốm: “Quanh năm suốt tháng lo cho người khác nên anh chẳng nghĩ đến tấm thân gầy guộc của mình”. Sếp mập: “Anh quả là khổ, làm việc nhiều quá đến không có thời gian tập thể dục...”
Mau quá anh nhỉ! Mới đó đã hai mươi chín năm. Không ngờ đi ăn cưới người cháu vợ ở Cali, gặp lại anh ở phố Bolsa sau gần ba mươi năm. Nhớ ngày nào bốn anh em: Ngọc, Nhất, Tâm, Thể, coi như tứ trụ vây quanh người anh đầu đàn, anh Lê Văn.
Sáng 30 tháng 4, khoảng 6 giờ 30, lệnh gọi tất cả sĩ quan và nhân viên chiến hạm đang sửa chữa tại Hải-Quân Công-Xưởng tập họp tại Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội. Một sĩ quan cao cấp Hải-Quân tuyên bố rã ngũ. Từ Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội trở lại HQ 402, với tư cách sĩ quan thâm niên hiện diện, Trung-Úy Cao Thế Hùng ra lệnh Thiếu-Úy Ninh – sĩ quan an ninh – bắn vỡ ổ khóa phòng Hạm-Trưởng, lấy tiền trong tủ sắt phát cho nhân viên để họ tùy nghi. Nhân viên ngậm ngùi rời chiến hạm, chỉ còn một hạ sĩ, một hạ sĩ nhất, một hạ sĩ quan tiếp liệu, vì nhà xa không về được.
Vấn đề, chả qua, là cả ba nhân vật thượng dẫn đều không thích cái thói xu nịnh và đã thẳng thắn nói lên những lời trung thực khiến ông Nguyễn Phú Trọng (và cả giới cầm quyền nghịch nhĩ) nên họ đành phải chịu họa – họa trung ngôn – giữa thời buổi nhiễu nhương. Trong một xã hội mà không có nhân cách người ta vẫn sống (thậm chí còn sống béo tốt hơn) thì những người chính trực bị giam trong Viện Tâm Thần … là phải!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.