Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Lý Nhân Tông Lý Càn Đức

05/11/201300:00:00(Xem: 5350)
Nguyễn Lộc Yên

LÝ NHÂN TÔNG: LÝ CÀN ĐỨC
(1066 - 1128)

Ông là con của Lý Thánh Tông và bà Lê Thị Ỷ Lan. Nối ngôi lúc 6 tuổi (1072), nhờ quần thần văn võ đều trung trực và có tài, nên triều chính vững vàng và đất nước phát triển rực rỡ.

Chuyện kể: Nguyên phi Ỷ Lan, sanh được một người con trai, Thượng Dương Hoàng hậu sợ uy quyền sẽ bị lung lay, nên bắt người con trai ấy, rồi nói “Nguyên phi sinh quái thai”, lại bắt Nguyên phi giam vào lãnh cung. Người con ấy là thái tử Càn Đức, khi được 6 tuổi thì Thánh Tông băng hà, thái tử lên ngôi đế hiệu Lý Nhân Tông. Nguyên phi được tôn Linh Nhân Hoàng thái hậu. Hoàng thái hậu trả thù, bắt giam Thượng Dương Hoàng hậu và chôn sống 72 người cung nữ đã hãm hại bà khi xưa.

Đời vua Lý Nhân Tông, việc triều chính sửa sang đáng kể:

a- Năm 1075, bắt đầu tổ chức kỳ thi tam trường (thi 3 bậc khác nhau để tuyển nhân tài giúp nước). Năm 1086, tuyển người vào hàn lâm viện, Mạc Điển Tích được bổ vào hàn lâm viện học sĩ.

b- Năm 1089, quan chế được định thành những cấp bậc:

- Quan văn: Thái sư, Thái phó, Thái úy, Thiếu sư, Thiếu úy.

- Quan võ: Đô thống, Nguyên súy, Tổng quản khu mật sứ, Khu mật tả hữu sứ, Kim ngô thượng tướng...

Việc phạt Tống: Nhà Tống có Vương An Thạch, là một chính trị gia mưu chước, muốn mở rộng về phương Nam, nên tâu vua Tống: “Đại Việt vừa đánh Chiêm Thành, nên sức cùng lực kiệt, ta có thể cử quân Ung châu sang chiếm Đại Việt”. Tiêu Chú ở Ung Châu cũng đang dòm ngó Đại Việt, nhưng còn lo ngại, đến khi Thánh Tông băng hà, Nhân Tông còn trẻ tuổi, là cơ hội Tống xâm lược. Vua Tống cử Binh bộ thị lang Thẩm Khởi điểm binh đánh Đại Việt. Sau đấy Lưu Di thay thế, cấm người Tàu buôn bán với người Việt, để khỏi lộ việc Nam chinh. Còn dụ dỗ các tù trưởng của nhà Lý theo Tống như: Nùng Thiện Mỹ ở Bắc Cạn, Lưu Kỷ ở Quảng Nguyên... Những việc này, tình báo của Đại Việt biết rất rõ, nên Lý triều yêu cầu Tống triều giao lại Nùng Thiện Mỹ và 700 thuộc hạ để trị tội, Tống không đồng ý, còn chiêu dụ Nùng Trí Hội (con Trí Cao) ở châu Quy Hóa.

Lý triều bàn bạc, không thể hòa hoãn với Tống được nữa, ra binh đánh Tống trước có lợi hơn, trong lúc đó Đại Việt chưa tới 10 vạn quân, chia làm hai ngả. Lý Thường Kiệt đem quân đánh Quảng Đông (Khâm Châu và Liêm Châu), Tôn Đản đem quân đánh Ung Châu (Nam Ninh, Quảng Tây). Quân Tống bị tấn công bất ngờ như vũ bão, nên bị đại bại và nhiều thành trì bị mất. Đến tháng giêng năm 1076, quân Đại Việt vây chặt thành Ung Châu, tướng Tống là Tô Đam cố thủ chờ viện binh. Lưu Di ở Quế Châu cử Trương Thủ Tiết đem quân cứu viện, bị Lý Thường Kiệt chận đánh tan tác. Đến ngày 1-3-1076, quân Đại Việt hạ được thành Ung Châu, Tô Đam và 36 thân nhân tự sát. Kết quả quân Đại Việt phạt Tống, đã tiêu diệt khoảng 7 vạn người và khi rút quân về nước, bắt trên 200 người đem về Đại Việt.

Quân Tống phục thù: Quách Quỳ làm chủ tướng, Triệu Tiết làm phó, hợp với quân Chiêm Thành và Chân Lạp, chia làm nhiều đường, tiến đánh nước ta. Trận đụng độ ác liệt giữa quân Tống và Đại Việt, bên bờ sông Như Nguyệt (sông Cầu, thuộc tỉnh Bắc Ninh), trận này quân Tống bị tử trận trên 1000 người. Quân Tống dùng máy bắn đá qua như mưa, nên chiến thuyền của ta bị hư hại và quân lính tử thương rất nhiều. Lý Thường Kiệt làm 4 câu thơ khích lệ tinh thần binh sĩ, còn chia quân chận đánh quân Chiêm và Chân Lạp. Đại Việt dù thắng, nhưng xét thấy chiến tranh lâu dài không lợi, nên giảng hòa với Tống.

Việc bình Chiêm: Năm 1103 (Quí mùi), Lý Giác làm phản ở Diễn Châu (Nghệ An), Lý Thường Kiệt đem quân đi đánh dẹp, Lý Giác chạy qua Chiêm Thành, còn đề nghị Chiêm vương là Chế Ma Na, lấy lại 3 châu: Địa Lý, Ma Linh và Bố Chính, do Chế Củ nhường cho Lý Thánh Tông năm 1069 (Kỷ dậu). Lão tướng Lý Thường Kiệt (83 tuổi), xuất chinh lần nữa. Quân Chiêm bị đánh tan tác, Chiêm Thành xin Lý triều được trở lại tình trạng bang giao như cũ. Cũng từ đấy các nước ở phía Nam nước ta xin thần phục Đại Việt và triều cống đúng kỳ hạn.

Cảm niệm: Lý Nhân Tông

Sáu tuổi lên ngôi, luống ngại ngùng
Trong ngoài lo liệu, những tôi trung
Săm soi chính sự, không ngưng nghỉ
Phạt Tống, bình Chiêm, tiếng lẫy lừng


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
“Tham nhũng chính trị, lệch lạc tư tưởng, băng hoại đạo đức và hủ bại về lối sống. Đây là những kẻ thù rất nguy hiểm của Đảng, cần phải loại bỏ.” Tạp chí Xây Dựng Đảng (XDĐ) đã báo động như thế trong bài viết ngày 26/11/2023...
Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) nhìn nhận tình trạng “trẻ hóa” trong suy thoái “tư tưởng chính trị ” và “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đang gây khó khăn cho công tác “xây dựng, chỉnh đốn đảng”...
Năm 2024 là năm bầu cử, một năm gay go thử thách, và đề tài yêu ghét dù muốn hay không muốn đã trở lại trên các trang báo, trong các buổi tranh luận trong gia đình, ngoài xã hội. Chúc bàn tiệc trong năm của quý vị rôm rả những câu chuyện, những cuộc đối thoại bổ ích hai chiều, những thay đổi tốt đẹp. Và xin cảm ơn quý thân hữu, thân chủ đã hỗ trợ, gắn bó cùng hành trình với Việt Báo trong hơn 31 năm qua. Sau cùng là lời tri ân đến các độc giả Việt Báo: chính quý vị, những người đọc khó tính là thành trì giúp Việt Báo trở thành một tờ báo uy tín, chuyên nghiệp.
Năm 2023 tiến vào những ngày cuối cùng, nó sẽ đi qua và không bao giờ trở lại. Lịch sử sẽ đi qua nhưng những việc làm của con người sẽ tồn tại với sự khôn ngoan và ngu ngốc của đa số. Cụm từ ‘con-người-đa-số’ chỉ định ý muốn chung của đa số người. Và ‘con-người-thiểu-số’ đành phải tuân theo. Trò sinh hoạt dân chủ luôn luôn là con dao hai lưỡi có hiệu quả tùy thuộc sở thích của con người đa số. Sở thích? Một thứ tạo ra tốt lành hoặc khổ nạn. Đúng ra là cả hai, nhưng có một trong hai sẽ lớn hơn, đôi khi, lớn gấp bội phần. Nếu khổ nạn quá lớn thì cuộc sống chung sẽ thay đổi, có khi lâm vào mức tồi tệ. Chẳng hạn như trường hợp nước Đức dưới thời Hitler. Ý muốn của con người đa số đam mê nồng nhiệt ý muốn của Hitler. Cho ông ta cơ hội dẫn đầu một quốc gia quyền lực, tạo ra hiệu quả cuộc chiến thế giới thứ hai. Hậu quả tàn khốc đó do ai? Hitler? Đúng một phần.
“Tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong Lực lượng vũ trang nhân dân là mối lo hàng đầu của đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay. Bằng chứng này đã được Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng đưa ra tại Hội nghị Đảng ủy Công an ngày 20/12/2023 tại Hà Nội, và trong nội dung các bài viết trên báo chí chính thống của nhà nước liên quan đến Quân đội...
Người ta nên áp dụng đạo đức vào tài chính trị của Henry Kissinger như thế nào? Làm thế nào để người ta quân bình những thành tựu với những hành vi sai trái của Kissinger? Tôi đã vật lộn với những vấn đề đó từ khi Kissinger là giáo sư của tôi, và sau này là đồng nghiệp tại Đại học Harvard. Vào tháng Tư năm 2012, tôi đã giúp phỏng vấn ông trước một số lượng lớn cử toạ tại Harvard và hỏi liệu ông có làm điều gì khác đi trong thời gian làm ngoại trưởng cho các Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon và Gerald Ford không. Lúc đầu, ông nói không. Suy nghĩ lại, ông nói rằng ước mình là đã hoạt động tích cực hơn ở Trung Đông. Nhưng ông không đề cập đến Campuchia, Chile, Pakistan hay Việt Nam. Một người phản đối ở phía sau hội trường hét lên: "Tội phạm chiến tranh!"
Việt Nam có còn “độc lập” với Trung Quốc hay không sau chuyến thăm Hà Nội của Tổng Bí thư, Chủ tịch nhà nước Tập Cận Bình là thắc mắc của người dân Việt Nam. Ông Tập có mặt ở Việt Nam từ 12 đến 13 tháng 12 năm 2023 và đạt được cam kết của Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng về “xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam-Trung Quốc”.
Ngày nay, Chiến lược Phòng thủ Quốc gia của Hoa Kỳ – giống như chiến lược Chiến tranh Lạnh tạo chuẩn mực cho tư duy chiến lược trong những năm từ thập kỷ ‘50 đến ’80 – bị chi phối bởi một tác nhân đe dọa chính, đó là Trung Quốc. Điều này vừa cung cấp thông tin vừa tạo điều kiện cho tất cả các mối đe dọa lớn khác có thể xảy ra: Nga, Iran và Bắc Triều Tiên. Giống như thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ hiện đang lâm vào một cuộc cạnh tranh với đối thủ duy nhất của mình, một cuộc cạnh tranh có khả năng bỏ rơi các thành tựu chính trị, kinh tế và công nghệ. Hoa Kỳ cũng đang ở trong một cuộc chạy đua vũ trang hiện đại, và trong một số trường hợp, chơi trò đuổi bắt và tranh đua để giành tình hữu nghị, gây ảnh hưởng lên các quốc gia khác trên thế giới.
Rồi vào ngày 12/12/2023, tức chỉ sau ba tháng, Việt Nam lại long trọng tiếp đón Chủ Tịch Tập Cận Bình và nói rằng hợp tác và hữu nghị với Trung Quốc là lựa chọn chiến lược của Việt Nam...
Chỉ ba tháng sau khi Việt Nam nâng cấp quan hệ với Mỹ lên cấp cao nhất trong hệ thống phân cấp ngoại giao trong chuyến thăm của Tổng thống Biden, người ta thấy Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc đã trở thành nhà lãnh đạo thế giới mới nhất tăng cường quan hệ với Việt Nam với chuyến thăm Hà Nội trong tuần này...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.