Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Khúc Rẽ Của Đại Giang và Upsidedownism

09/07/201300:00:00(Xem: 5001)
Picasso có nói “Mục đích của nghệ thuật là gột rửa đi bụi bặm của đời sống hàng ngày trong tâm hồn chúng ta.”. Bạn có từng bước vào một phòng tranh để tìm vài phút thanh sạch và thú vị trong cuộc sống tất bật của mình chưa? Có thể bạn chỉ ghé qua một buổi triển lãm vì rảnh rang, hay vì một người bạn rủ đi cùng. Đôi khi bạn tự nhủ “biết cái quái gì mà xem”. Có lúc bạn dự một cuộc triển lãm tranh với một tâm trạng bất an, bực dọc, đầy áp lực hay một toan tính chân trong, chân ngoài, coi vài phút, rồi dzọt cho lẹ. Với tâm thức bận rộn ấy, tôi chắc, bạn sẽ không gặt hái được chút hoa trái tinh thần nào của Mỹ thuật mà các hoạ sĩ đã hiến tặng cho bạn. Thật đáng tiếc, vì nghệ thuật có thể là nguồn vui rất thú vị, làm giàu đời sống tinh thần của bạn. Đào sâu hơn, nó có thể giúp bạn hiểu rõ cuộc sống quanh ta.

Tôi, không khác gì bạn, một hôm, tình cờ vào một phòng tranh trưng bày tranh của 25 hoạ sĩ vì rảnh. Khi xem tranh, tôi thường lướt sơ qua các bức tranh và dừng lại ở bức nào đánh mạnh vào cảm xúc nhất. Cách xem tranh của tôi, chọn bức đập vào mắt mình, ngắm một lúc. Bởi vì có những bức hay ẩn, tinh tế ngầm, mà hồi lâu bạn mới khám phá ra. Cái gây chú ý có thể là màu sắc được dùng, kỹ thuật sắp đặt vật thể, tính trừu tượng hay hình thể, tính hài hước, nét đặc thù của nó. Tôi thấy hai bức của Nguyễn Đại Giang. Tôi giật mình tự hỏi “Tranh Đại Giang đây sao?”. Tôi từng xem tranh ông cách đây 12 năm, ngày ấy cũng giật mình đánh thót. Tại sao giờ lại giật mình?

Đứng một lúc, tôi lý giải được cái khác. Màu sắc, hình thể, phong cách, triết lý sống, dần dà khác, từng chút, từng chút một. Xưa nay, những tác phẩm(những đứa con) thường hay lập lại, na ná giống nhau dù được sáng tác theo từng giai đoạn, từng bối cảnh không gian, chủ đề khác biệt. Tranh Đại Giang nay vẫn ôm chặt trường phái Upsidedownism, nhưng nếu xem kỹ bạn sẽ nhận rõ những nét sáng tạo rất mới trong phong cách thể hiện, màu sắc và nhân sinh quan của các tác phẩm.

Nói đến nghệ thuật, đừng nhìn bề ngoài hay cái màu hoa mỹ của nó. Nghệ thuật thị giác là nghệ thuật nhìn, mà nhìn ra cái người khác không thấy. Hoạ sĩ Giang đã lộn vẻ đẹp ẩn dấu của nghệ thuật ra ngoài cho bạn nhìn. Nhìn kỹ, xa, trầm lắng hơn ,bạn sẽ thấy được thông điệp ngầm và đường nét nhân sinh trong tác phẩm tiềm ẩn. Những cảnh đời, vui, buồn, giận, ghét, ngược ngạo, trái khoáy, bi, hài kịch, đều được phô bày trong ấy. Thông thường, phong cách của các hoạ sĩ hay vẽ theo một chiều hướng nhất định, Nghệ thuật upsidedown diễn tả những khía cạnh khác nhau của đời người kể cả hỉ, nộ, ái, ố, cũng như sinh tử.

Là một người VN, có thể bạn bị chi phối bởi quan niệm mỹ học cổ, chỉ ưa cái đẹp rõ rệt trong tranh. Xem tranh Đại Giang bạn sẽ bị shốc vì nó “quái, kỳ, ngược ngạo và không thuận mắt”. Trực giác, cảm xúc bạn, bị xoáy mạnh và bật ra một trạng thái phản cảm. Vốn ưa những đường nét hài hoà, dịu nhẹ, bạn sẽ “lắc đầu” từ chối những bức tranh bạn cho là kỳ cục này. Thị giác của bạn có thể rối loạn với các gam màu tươi, tương phản, trong các bức hoạ cũ của ông. Bạn sẽ thấy mắt mình thả lỏng, nhẹ nhàng hơn với kỹ thuật dùng màu mới nhưng vẫn tương phản trong thế giới đảo ngược của màu sắc ở các bức vẽ mới. Tôi bắt gặp mình chìm xuống trong không gian tím, hồng pha đen, trắng trong bức “Đánh cờ”.

Đó là nơi lòng tham, óc tính toán, mưu lược, tâm hèn hạ của con người được đảo lộn, bày ra trên cuộc đỏ đen. Các khuôn mặt khác nhau, mỗi cái một vẻ, thể hiện được buồn, vui, hồi hộp, yêu, ghét hay thất vọng ê chề. Phong cách vẽ khi hiện thực, lúc trừu tượng, nhưng triết lý sống vô thường hiển hiện và ảnh hưởng vào mỗi con người. Trên nền vải bố, mắt, mũi, tai, miệng, lộn tùng phèo, lúc thuận, lúc nghịch, khi to khi nhỏ. Vô thức và ý thức gặp nhau ở bờ nhận thức. Đời sống, không ngoài một cuộc cờ.

Trong phong thái người muôn mặt, bức “Giấc mơ”(sleeping), thể hiện một nét quái dị trông không giống người, nhưng thực ra lại đầy nhân tính. Thân hình của một người nam nhưng có cặp vú phụ nữ vẽ trái chiều, nhìn ngồ ngộ, điểm tính hài hước. Giàu tưởng tượng hơn, bạn có thể hình dung, núm ngược cho vai trò làm vợ, cái xuôi dành cho thiên chức làm mẹ, lại tượng trưng cho người nữ với những cá tính mưa nắng thất thường. Cái xấu, đẹp, phải, trái nằm chung với nhau như rác và hoa, như thiên thần bên ác quỷ, hữu hạn và vô hạn. Nếu xem thêm những bức sau của ông, bạn sẽ khám phá, ông không chỉ dừng lại ở việc vẽ ngược đầu mà giờ nét cọ còn phảng phất những trường phái khác như trừu tượng, ấn tượng, siêu thực và tượng trưng.


Người phụ nữ trong tranh Đại Giang phần lớn là những thiếu phụ nhà quê nghèo khổ, dân dã, thô kệch, khuôn mặt, hình thể phảng phất nét nở nang của phụ nữ thời trung cổ. Nếu bạn thích tranh mỹ nữ, bạn sẽ không muốn nhìn tranh ông vì người phụ nữ của ông xấu xí. Riêng tôi, tôi lại thích bức “Khoả Thân”(nude) của ông hơn. Tôi thích màu hồng pha tím nâu và đen trong tranh (sau ông dùng nhiều màu ảm đạm, tối nhạt hơn xưa). Khuôn mặt người phụ nữ nằm ngược từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, nét đầy, phúc hậu, an nhiên, ẩn dấu vẻ hiền thục của một Đức Mẹ Maria hay từ bi của một Đức Quán Thế Âm. Đôi tay ấm nắm lại, vững chãi, đầy tự tin của một bà mẹ. Hai bầu ngực như đôi mắt đại dương, chảy ngầm dòng sữa nuôi con. Người phụ nữ hậu hiện đại này trông tròn, to, vĩ đại như thiên chức trời định.

Đó là những cảm nhận của tôi, sau đây là vài nhận xét khi những con mắt hoạ sĩ nhà nghề quốc tế điểm tranh Nguyễn Đại Giang.
tranh_nguyen_dai_giang_resized
Từ trái, hàng trên, theo chiều kim đồng hồ: Hình 1. Đánh cờ; Hình 2. Giấc mơ; Hình 3. Khoả thân; Hình 4. Nhiếp ảnh Lady Gaga đảo ngược.
Francis Parent, một nhà khảo cứu và phê bình Lịch sử và Mỹ Thuật Pháp đã phân tích (Kỹ thuật điểm tranh phải ngắn, gọn nhưng đầy đủ), bức “Giấc mơ” của Đại Giang như sau:

“Hình ảnh nhân vật tạo sự tưởng tượng sâu xa, có giá trị tinh thần, kích thích tưởng tượng, quái thú của giấc mơ hay những hình thể của đêm đen đã được miêu tả một cách vững chãi và hiện thực hơn Matta, Max Ernst, Gustave Moreau, Paul Delvaux, Dado, Vito Tangiani, Marko Mori…Tương quan sinh lý và tâm lý của bức tranh: hướng về khía cạnh tri thức, tinh thần của nhân vật bên trong chủ ý hướng về: ám ảnh của giấc mơ, có tính thơ mộng, trữ tình, tạo cảm giác lâng lâng, liên quan đến chủ đề của thế giới nội tâm. Tính truyền đạt của bức tranh: được xếp loại từ huyền bí nhất cho tới hiện đại nhất.”

Ruthie Tucker, Giám đốc ban quản trị Amsterdam Whitney Gallery ở New york phát biểu:

“Hoạ sĩ Đại Giang là một nhà sáng tạo, người tự thành lập được một bước tiến nghệ thuật mới. Hiệu quả của bước tiến này thách thức những mong đợi của chúng ta và dâng hiến chúng ta một cách nhìn hoàn toàn có một không hai. Hình thể nhân vật mà Đại Giang dựng nên, nhìn bất cân xứng nhưng thật ra nó giống hệt cảm xúc có được trong tranh trực tuyến của Picasso và những nhà sáng tạo khác thời thế kỷ 20. Trường phái “đảo ngược” của Đại Giang rất khó phân loại: một chút siêu thực, chút tượng trưng, chút Dadaist, tuy nhiên rất nhiều một “chân nghệ sĩ”...”

Anna Fahey, Nhà phê bình nghệ thuật của Seattle Weekly thêm:

“Tranh giễu nhại Upside Downism của Đại Giang, phá vỡ lịch sử của Nghệ thuật Tây Phương.”

Với kỹ thuật điện toán tân tiến ngày nay, con người càng văn minh, càng bước sâu hơn vào thế giới ảo. Sáng tạo không chỉ làm ra cái mới khác hẳn với cái nguyên thủy mà nó còn dựa trên cái cũ để làm ra cái mới. Ngành Nghệ thuật Thị giác giờ phát triển hơn với Nghệ thuật Trình diễn (Art Performance) và Nghệ thuật Video(Video Art). Ta có thể ví những thể loại này như một tiến trình của thời gian mà Video Art hay Art Performance là một chuỗi thời gian, còn Tranh, Ảnh là phút thời gian dừng lại. Đại Giang đã sáng tạo ra những nét vẽ mới và một trường phái cho riêng mình như một dấu mốc dừng lại của thời gian trong nghệ thuật. Tranh Đại Giang cũng như thời gian chảy một dòng và tiếp tục được ông sáng tạo theo một hướng mới mà ông gọi là Super Upsidedownism(Siêu Đảo Ngược) như một nghiệp dĩ. Thế giới cũng không ngừng thay đổi và cải tiến, cái này dựa trên cái kia, ý tưởng này làm khơi gợi cho ý tưởng khác, cái mới ra đời do quá trình nghiên cứu và tu sửa cái cũ như một nghịch lý của sáng tạo. Có thể do đó mà ảnh hưởng của trường phái Upsidedownism lan toả ra các khu vực nghệ thuật khác như kiến trúc, nhiếp ảnh và giải trí ca nhạc. Bạn có thể Google và tìm ra những bức ảnh với nghệ thuật đảo ngược lạ lẫm, hay chứng kiến những căn nhà hiện đại xây dưới hình thức bên ngoài trông như căn nhà được lật úp lại ở Spain, Vancouver, Germany, the Orlando, Austria, California and Poland.

Tôi hy vọng dòng sông sáng tạo trong Đại Giang chảy mãi để ông còn tiếp tục sáng tác cho đời những tác phẩm mới. Để tôi còn giật mình như năm xưa, xem tranh Đại Giang thấy mới, lạ ,nhưng chưa yêu, còn bây giờ thì thấy mới, lạ, nhưng đã yêu.

Trịnh Thanh Thủy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Phe Biden sẽ dựa vào ngoại giao, thương thuyết và liên minh (alliance) thay vì đánh bài thấu cáy như Trump. Ngược lại cánh diều hâu cho rằng Mỹ thương thuyết bị gạt từ 30 năm nay trong lúc liên minh kiểu ASEAN đã bị Bắc Kinh bẻ gãy. Mỹ không dễ dàng trở lại TPP khi bị cả hai cánh tả Bernie Sander lẫn hữu chống đối. Phần Trump chẳng nhờ cậy nước nào mà lại dấu kín lá bài tủ nên không ai biết Mỹ sẽ giải quyết căng thẳng với Trung Quốc như thế nào, thế giới lo sợ trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết.
Ngày xửa ngày xưa, dưới chân Hy Mã Lạp Sơn có một vương quốc trù phú tên gọi Thắng Man. Dù là một vương quốc giàu mạnh nhưng lòng người ở đây không thành thật, sống trên những giá trị giả dối, phù phiếm. Tại ngôi chợ bên ngoài hoàng thành có một người đàn ông sống bằng nghề bán mũ. Mũ của anh chàng này rất đẹp nhưng không hiểu sao hàng ế ẩm nên anh chàng toan tính bỏ nghề, tìm nghề khác sinh sống.
Theo dõi các cuộc tranh luận cộng đồng trên các trang mạng xã hội, có lẽ cũng dễ dàng nhận ra một điều rằng: cộng đồng mạng của người Việt khá bạo lực. Một dạng bạo lực tâm lý, từ trong tâm tưởng và thể hiện qua những mẩu viết, lời bình trên Facebook hay dưới các bài báo. Đặc biệt khi liên quan đến các vấn đề chính trị xã hội, như về chính trường Hoa Kỳ hiện nay chẳng hạn.
Hôm nay, 6 tháng 8 năm 2020, thế giới kỷ niệm lần thứ 75 ngày hai quả bom nguyên tử được ném xuống hai thành phố lớn của Nhật bản: Hiroshima và Nagasaki. Tưởng không cần phải nhắc lại những thiệt hại về người, của và tinh thần người dân Nhật Bản và những hệ quả tai hại khôn lường từ 75 năm qua. Điều cần nói đến là sự quên lãng của nhân lọai về một tai họa nhãn tiền, một tai họa đã xẩy ra cách đây 75 năm, nhưng cũng có thể xẩy ra lần nữa vào bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu.
Sau khi triều đại nhà Thanh sụp đổ và trước năm 1950, khu vực tương ứng với Vùng Tự Trị Tây Tạng (TAR) ngày nay thực tế là một quốc gia độc lập. Đất nước này [Tây Tạng] lúc đó đã tự phát hành tiền tệ và tem, và duy trì các mối quan hệ quốc tế. Tây Tạng tuyên bố có 3 tỉnh (Amdo, Kham và U-Tsang), nhưng chỉ kiểm soát tỉnh Kham phía tây và U-Tsang.
Như nhiều người khác, sự quý mến và ngưỡng mộ ông của tôi có lý do. Xem phim và đọc về ông, thỉnh thoảng lại dịch các bài viết xuất sắc của ông vốn dễ bắt gặp thì chúng thường là các bài nói chuyện sâu sắc, ý nghĩa, lan truyền niềm cảm hứng đến giới trẻ, người dân. Đặc biệt là những diễn từ với giới trẻ, tại các lễ ra trường đại học vào mỗi mùa bãi trường hàng năm.
Tiếng Việt của ta rất phong phú và có ý nghĩa thâm sâu. Khi áp dụng vào chính trị thì nghĩa chữ càng tím ruột, lộn gan lên đầu. Tỷ dụ như khi báo Nhân Dân, tiếng nói chính thức của Đảng và Nhà nước CSVN nghêu gao rằng “dân chủ là bản chất chế độ xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước” (ngày 10/07/2020) thì dân Nam Kỳ Lục Tỉnh biết ngay đó là xạo ke, ba xạo, ba đía, hay là chuyện tào lao thiên địa, bá láp bá xàm.
Trong lịch sử cách mạng tranh đấu giành Độc lập Việt nam gần đây, có 2 Đảng Cách mạng có tuồi thọ cao nhứt là Việt nam Quốc dân Đảng và Đại việt Quốc dân Đảng. Đảng cộng sản tuy xuất hiện năm 1930, sau Việt nam Quốc dân Đảng, nhưng không phải là đảng tranh đấu cách mạng cho Độc lập dân tộc, mà tranh đấu cho quyền lợi của phong trào cộng sản quốc tế. Vì người cộng sản không có dân tộc và không có đất nước riêng của họ.
Đại dịch Vũ hán do virus cộng sản Bắc Kinh gây ra chưa dứt thì nhiều tổ chức, nhiều nước đã lập hồ sơ kiện Xi và đảng cộng sản Trung Quốc về tội dấu xử thật. Trong lúc đó, chánh phủ một số các nước khác cũng bị dân chúng khiếu kiện về tội không bảo vệ hữu hiệu xửc khỏe và đời sống dân chúng.
Sự tăm tối và độ hoang tưởng của các chú – xem ra – cũng ngang ngửa với các bác, chứ chả kém cạnh gì. Cỡ Lê Duẩn, Đỗ Mười, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc… e cũng chỉ “ngoan cố” và “ngu dốt” đến cỡ đó là cùng. Tuổi trẻ và những năm du học, ngó bộ, không giúp cho các chú đỡ “gù” hơn các bác bao nhiêu. Vậy mà các chú vẫn được coi như những ngôi sao đang lên (rising stars) trên chính trường nước Việt, một đất nước là vô phúc. Thiệt là họa vô đơn chí!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.