Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Chuyện xưa chuyện nay(10): Trường Bách Khoa Bình Dân Saigon (giai đọan 1954 -1975)

07/09/201100:00:00(Xem: 2944)
Chuyện xưa chuyện nay(10): Trường Bách Khoa Bình Dân Saigon (giai đọan 1954 -1975)

Đòan Thanh Liêm
Mùa hè năm 1954, lúc đòan sinh viên di cư chúng tôi mới từ Hanoi di tản vào Saigon, thì được chính phủ bố trí cho tạm trú ngụ tại trường nữ Trung học Gia Long trong vài tháng. Sau đó thì phải trả lại cơ sở này cho các học sinh đến học. Vì thế, chúng tôi lại được chở tới cư ngụ tại khu lều vải dựng trên bãi đất trống của Khám Lớn cũ, sát bên Tòa Án Saigon, cũng gần kề với chợ Bến Thành ở khu trung tâm thành phố. Hồi đó, chúng tôi vào khỏang 200 sinh viên cư ngụ trong khu lều vải này. Qua đầu năm 1955, thì chúng tôi được chuyển đến Đại Học Xá Minh Mạng gần khu Ngã Sáu Chợ Lớn, cư xá dành riêng cho sinh viên này vừa mới được xây cất xong và được trang bị khá tươm tất.
Vào cuối năm 1954, mấy anh bạn sinh viên di cư chúng tôi được mời đến tham dự một phiên họp tại trường tiểu học Tôn Thọ Tường trên đường Galliéni (sau này là đường Trần Hưng Đạo), đối diện với rạp ciné Đại nam. Buổi họp do mấy đàn anh sinh viên mới du học ở Mỹ về, như các anh Hùynh Văn Lang, Đỗ Trọng Chu, Bùi Kiến Thành Nguyễn Thái, Lê Thành Cường v.v… tổ chức để bàn về việc mở các lớp học bình dân vào các buổi tối hay cuối tuần, nhằm giúp việc bổ túc văn hóa, dậy sinh ngữ Anh, Pháp và Hoa văn, dậy môn kế tóan thương mại, đào tạo thư ký văn phòng, cùng các khóa học về kỹ thuật thực hành như sửa chữa radio, máy nổ v.v…
Các anh trong Ban Tổ chức dò hỏi các bạn sinh viên chúng tôi có thể cộng tác với chương trình xã hội này như thế nào"Anh Trần Thanh Hiệp, với tư cách là Chủ tịch của Đòan sinh viên di cư, mới lên tiếng trả lời vì lý do việc bố trí sinh họat của Đòan chưa đi vào nền nếp ổn định, nên Đòan chưa thể cam kết sẽ cộng tác với dự án này như thế nào. Tuy nhiên, nếu bất kỳ đòan viên nào muốn tham gia công tác, thì các bạn đó vẫn có thể hợp tác với tư cách cá nhân, chứ không cần thiết phải nhân danh tập thể của Đòan.
* Riêng cá nhân mình, thì dù rất thích lọai công tác xã hội này, nhưng vì quá bận rộn với mấy chuyện vừa đi học vừa phải đi làm việc để giúp gia đình, nên tôi đã không thể tham gia vào chương trình giáo dục bình dân này được khởi sự từ đầu năm 1955.
Tuy vậy, tôi vẫn theo dõi công việc họat động của tổ chức này, mà về sau có danh xưng chính thức là "Trường Bách Khoa Bình Dân" với nhiều trung tâm trong khu vực Saigon - Chợ Lớn - Gia Định. Trường này do "Hội Văn Hóa Bình Dân" chủ xướng và điều hành, vì chỉ có Hội này mới có giấy phép thành lập do chính phủ cấp để có tư cách pháp nhân, mà đứng ra giao dịch với những cơ quan nhà nước, các Tòa Đại sứ, cũng như với các tổ chức văn hóa xã hội, hoặc các cơ sở kinh doanh thương mại… để xin được sự yểm trợ giúp đỡ mặt này mặt khác.
Như đã ghi ở trên, vì bận rộn với chuyện vừa đi học, vừa phải đi dậy kèm ở mấy lớp học tư, nên tôi đã không còn thời giờ nào rảnh rỗi để cùng tham gia sinh họat với các anh chị em trong Hội Văn Hóa Bình Dân này. Nhưng tôi thật cảm phục và ngưỡng mộ cái đức tính năng nổ tháo vát của các anh chị mới đi du học từ bên Mỹ về, và nhất là sự hy sinh tự nguyện bền bỉ của các giảng viên tại các trung tâm dậy văn hóa và dậy nghề trong khuôn khổ của Trường Bách Khoa Bình Dân. Các anh chị không những họat động ở vùng thủ đô Saigon, mà sau này lại còn tìm cách phát triển rộng rãi hơn nữa, bằng cách mở thêm những lớp học ở các tỉnh địa phương xa xôi hẻo lánh. Có thể nói là trong suốt trên 20 năm dưới chính thể cộng hòa ở miền Nam, đây là một cơ sở giáo dục thiện chí tư nhân mà đã góp phần rất lớn trong việc nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật cho hàng chục vạn những học viên thuộc giới bình dân ở nhiều địa phương, đặc biệt là ở vùng Saigon Gia Định.

* Cụ thể, tôi xin nêu trường hợp của một cựu học viên tại cơ sở văn hóa này. Đó là anh Đặng Đức Hiền, người bạn cùng làm việc chung với tôi từ năm 1958 tại văn phòng Quốc hội. Anh Hiền theo học về môn Bảo Hiểm do giảng viên người Pháp dậy trực tiếp bắng tiếng Pháp vào năm 1958 - 59 tại cơ sở Tôn Thọ Tường ở đường Trần Hưng Đạo Saigon. Sau này anh Hiền chuyển sang ngành Ngọai giao và đã từng giữ chức vụ Đại diện Việt nam tại Đài Loan và Đại Hàn hồi đầu thập niên 1970. Anh Hiền hiện định cư ở Houston Texas.
* Về phía các anh chị trong ban Điều hành và ban Giảng huấn, thì tôi cũng xin nêu tên một số nhân vật mà tôi quen biết, cụ thể như anh Đào Trinh Bính hiện ở Pennsylvania, chị Phan Nguyệt Minh hiện ở Texas, anh Nguyễn Văn Mừng hiện ở Illinois, anh Nguyễn Xuân Diễm hiện ở Texas, anh Nguyễn Hữu Tùng hiện ở Canada. Có hai người bạn đã khuất ở Saigon sau 1975, đó là anh Lê Thành Cường và anh Nguyễn Xuân Quỳnh. Anh Cung Đình Thanh, vị chủ tịch cuối cùng của Hội Văn Hóa Bình Dân trước 1975, thì cũng mới qua đời mấy năm nay tại Australia. Tôi xin được bày tỏ lòng thương tiếc đối với các anh là những người đã đóng góp nhiều cho công trình văn hóa xã hội quý báu này.
* Đặc biệt, tôi muốn được viết ít dòng về người đã góp phần rất lớn lao trong những năm đầu của Trường Bách Khoa Bình Dân này. Đó là anh Hùynh Văn Lang nay đã gần 90 tuổi và hiện định cư tại miền Nam California. Hồi năm 1954 -55, lúc Trường mới khởi sự thành lập, anh Lang làm việc tại Bộ Tài chánh rồi sau giữ chức vụ Giám đốc Viện Hối Đóai, nên đã có sự quen biết rộng rãi với nhiều nhân vật trong chính quyền, trong giới ngọai giao, cũng như trong giới kinh doanh thương mại. Anh đã khôn khéo vận động nơi những nhân vật đó, để xin họ yểm trợ tích cực và cụ thể cho chương trình họat động văn hóa xã hội này.
Và rõ ràng là việc vận động của anh Lang đã có kết quả rất là khả quan, để giúp cho cơ sở giáo dục bách khoa bình dân này có những điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh mẽ như nhiều người đương thời đã chứng kiến và mến phục. Các chi tiết về họat động liên tục trong suốt trên 20 năm của Hội Văn Hóa Bình Dân cần phải được ghi lại một cách đày đủ, chân thực và chính xác.
* Dĩ nhiên đây là một công trình của cả một tập thể có đến cả hàng trăm, hàng ngàn thành viên giàu thiện chí hăng say với việc phục vụ nhân quần xã hội, chứ không phải chỉ do một vài cá nhân dù tài ba xuất sắc đến mấy đi nữa, mà lại có thể làm nên chuyện lớn lao như thế được. Nhưng ta cũng phải công bình mà đánh giá cho đúng mức công lao hy sinh đóng góp của một trong những sáng lập viên kiệt xuất này, không những đối với Trường Bách Khoa Bình Dân, mà còn cả đối với Tạp chí Bách Khoa nữa.
* Để tóm tắt lại, ta có thể ghi rằng :
Cơ sở văn hóa xã hội này hòan tòan do sáng kiến và cố gắng của các thiện nguyện viên tư nhân cùng hợp tác chung với nhau mà thành lập ra được, và đã họat động tương đối êm thắm suôn sẻ trong suốt hai chục năm liên tục, bất kể tình hình chiến sự leo thang và chế độ chính trị bất ổn định. Công trình văn hóa xã hội với quy mô lớn lao như thế phải được liệt kê như là một thành quả tuyệt vời trong quá trình xây dựng Xã hội Dân sự tại miền Nam Việt nam thời kỳ trước năm 1975 nữa vậy./
California, tháng Chín 2011
Đòan Thanh Liêm

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Âm nhạc dễ đi vào lòng người, với hình bóng mẹ, qua lời ca và dòng nhạc, mỗi khi nghe, thấm vào tận đáy lòng. Trước năm 1975, có nhiều ca khúc viết về mẹ. Ở đây, tôi chỉ đề cập đến những ca khúc tiêu biểu, quen thuộc đã đi vào lòng người từ ngày sống trên quê hương và hơn bốn thập niên qua ở hải ngoại.
Những bà mẹ Việt xưa nay rất chơn chất thật thà, rất đơn sơ giản dị cả đời lo cho chồng con quên cả thân mình. Sử Việt nghìn năm đương đầu với giặc Tàu, trăm năm chống giặc Tây. Những bà mẹ Việt bao lần âm thầm gạt lệ tiễn chồng con ra trận, người đi rất ít quay về. Những bà mẹ âm thầm ôm nỗi đau, nỗi nhớ thương da diết.
Trước công luận, Eisenhower lập luận là cuộc chiến không còn nằm trong khuôn khổ chống thực dân mà mang một hình thức chiến tranh ủy nhiệm để chống phong trào Cộng Sản đang đe doạ khắp thế giới. Dân chúng cần nhận chân ra vấn đề bản chất của Việt Minh là Cộng Sản và chỉ nhân danh đấu tranh giành độc lập cho Việt Nam; quan trọng nhất là phải xem ông Hồ chí Minh là một cánh tay nối dài của Liên Xô. Đó là lý do cộng đồng quốc tế cần phải tiếp tục hỗ trợ cho Pháp chiến đấu.
Dù vẫn còn tại thế e Trúc Phương cũng không có cơ hội để dự buổi toạ đàm (“Sự Trở Lại Của Văn Học Đô Thị Miền Nam”) vào ngày 19 tháng 4 vừa qua. Ban Tổ Chức làm sao gửi thiệp mời đến một kẻ vô gia cư, sống ở đầu đường xó chợ được chớ? Mà lỡ có được ai quen biết nhắn tin về các buổi hội thảo (tọa đàm về văn học nghệ thuật miền Nam trước 1975) chăng nữa, chưa chắc ông Nguyễn Thế Kỷ – Chủ Tịch Hội Đồng Lý Luận, Phê Bình Văn Học, Nghệ Thuật – đã đồng ý cho phép Trúc Phương đến tham dự với đôi dép nhựa dưới chân. Tâm địa thì ác độc, lòng dạ thì hẹp hòi (chắc chỉ nhỏ như sợi chỉ hoặc cỡ cây tăm là hết cỡ) mà tính chuyện hoà hợp hay hoà giải thì hoà được với ai, và huề sao được chớ!
Lời người dịch: Trong bài này, Joseph S. Nye không đưa ra một kịch bản tồi tệ nhất khi Hoa Kỳ và Trung Quốc không còn kiềm chế lý trí trong việc giải quyết các tranh chấp hiện nay: chiến tranh nguyên tử có thể xảy ra cho nhân loại. Với 8000 đầu đạn hạt nhân của Nga, khoảng 270 của Trung Quốc, với 7000 của Mỹ, việc xung đột hai nước, nếu không có giải pháp, sẽ là nghiêm trọng hơn thời Chiến tranh Lạnh.
Kính thưa mẹ, Cứ mỗi tháng 5 về, nước Mỹ dành ngày Chủ Nhật của tuần đầu tiên làm Ngày của Mẹ (Mother's Day), ngày để tôn vinh tất cả những người Mẹ, những người đã mang nặng đẻ đau, suốt đời thầm lặng chịu thương, chịu khó và chịu khổ để nuôi những đứa con lớn khôn thành người.
Khoảng 4.500 người đã được phỏng vấn, trong đó có khoảng 700 người gốc Á. 49% những người được hỏi có nguồn gốc châu Á đã từng trải qua sự phân biệt chủng tộc trong đại dịch. Trong 62 phần trăm các trường hợp, đó là các cuộc tấn công bằng lời nói. Tuy nhiên, 11% cũng bị bạo hành thể xác (koerperliche Gewalt) như khạc nhổ, xô đẩy hoặc xịt (phun) thuốc khử trùng.
Nguyệt Quỳnh: Anh còn điều gì khác muốn chia sẻ thêm? Trịnh Bá Phương: Trong cuộc đấu tranh giữ đất, nhóm chúng tôi đã tham gia các phong trào khác như bảo vệ cây xanh, bảo vệ môi trường, tham gia biểu tình đòi tự do cho các nhà yêu nước, tham gia các phiên toà xét xử người yêu nước bị nhà nước cộng sản bắt giam tuỳ tiện. Và hướng về biển đông, chống sự bành trướng của Bắc Kinh khi đã cướp Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam! Và mới đây là phản đối bè lũ bán nước đã đưa ra dự luật đặc khu và dự luật an ninh mạng.
Có một câu thần chú mới mà các nhân viên FBI đã khuyên tất cả chúng ta phải học thuộc và nên áp dụng trong thời đại này. Thời đại của cao trào xả súng đang diễn ra khắp nơi ở Hoa Kỳ. Xin giới thiệu cùng bạn đọc một bài viết hữu ích của nữ ký giả Alaa Elassar của đài CNN đang được đăng tải trên liên mạng. Cô đã nêu ra những lời khuyên rất cần thiết cho chúng ta, căn bản dựa trên những video clips huấn luyện và đào tạo nhân viên của FBI.
Since I arrived in the United States in “Black April” of 1975 (the Fall of Saigon) and had been resettled in Oklahoma City to date, I have had two opportunities to go back to schools. The first one I studied at Oklahoma City University (OCU) for 5 years and received my degree in 1981. Having to work during day time, I could only go to school in the evening.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.