Hôm nay,  
Việt Báo Online

Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến: Chuyện Nguyễn Tấn Hoành & Lê Trí Tuệ

17/02/201100:00:00(Xem: 4719)
Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến: Chuyện Nguyễn Tấn Hoành & Lê Trí Tuệ
Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến: Chuyện Nguyễn Tấn Hoành & Lê Trí Tuệ

nguyen_tan_hoanh_le_tri_tue_y-large-contentTừ trái: Hình chụp anh Hoành tức Đoàn Huy Chương tại SG ngày 15/05/08 (Nguồn: RFA); Ảnh Lê Trí Tuệ (April 2007) khi vừa sang đến Campuchia (Nguồn: BBC).

Cuối thế kỷ trước, có lần, tôi nghe ông Hà Sĩ Phu cằn nhằn: ”Ý thức xã hội rất thấp, trước một khó khăn chung thì phản xạ ứng xử là tìm lối nhỏ để thích nghi riêng. Lâu ngày nhược điểm ấy phát triển thành thói vị kỷ, vô cảm và trơ trơ trước nỗi đau chung.”
Nói như thế, về “nhược điểm” của đồng bào mình, nghe (e) hơi nặng. Dù thế, dường như, có người vẫn chưa đã miệng nên – qua đầu thế kỷ này – một nhân sĩ khác, Ông Lái Gió lại (“bong”) thêm câu nữa, nặng hơn thấy rõ:” “Chúng ta sống như một bầy gà, người ta vồ con nào con đấy chịu. Số phận đổ lên đầu gia đình nào, gia đình đó chịu. Chưa phải gia đình mình, mà có phải gia đình mình thì chúng ta tự nhủ là nhiều nhà khác còn bị như vậy.”
Nghe xong, tôi (trộm) nghĩ thêm rằng: ”Nhiều nhà khác không những cũng bị như vậy mà còn bị phiền hơn như vậy nữa cơ.” Trường hợp của gia đình ông Đoàn Huy Chương, a.k.a Nguyễn Tấn Hoành, là một nhà (lôi thôi) như thế.
Câu chuyện, có thể, bắt đầu từ ngày 20 tháng 10 năm 2006. Hôm đó, ông Nguyễn Tấn Hoành – với tư cách là một thành viên của Hiệp Hội Đoàn Kết Công Nông, cùng với ba đại diện công nhân khác – đã gửi đến Bộ Chính Trị Trung Ương (TW) Đảng CSVN Đảng Cộng Sản Việt Nam “nỗi niềm khóc hận thương tâm” – cùng với “8 điểm đề nghị” của họ. Xin trích dẫn một đoạn, ngăn ngắn:
“Chúng tôi có quyền hội họp riêng tư, có quyền lập hội, gây quỹ, có quyền đấu tranh, có quyền đình công đòi hỏi các quyền lợi chính đáng, phù hợp mức lương, tương xứng với công sức lao động…”
Những “quyền” kể trên (đều) có vẻ hơi thừa đối với giới công nhân ở những quốc gia bình thường khác. Việt Nam, tiếc thay, không phải là một xứ sở bình thường. Do đó, Nguyễn Tấn Hoành đã bị bắt giam. Sau gần hai năm tù, và sau khi bị hành hạ đến bầm dập, ông được phóng thích cùng với “một bản cam kết là từ nay về sau không đấu tranh nữa nhưng ông không đồng ý”– theo như tường thuật của phóng viên Việt Hùng (RFA) nghe được vào hôm 18 tháng 5 năm 08.
Ông bị bắt lại lần thứ hai vào ngày 23 tháng 2 năm 2010, cùng với hai người bạn cùng chí hướng: Nguyễn Hoàng Quốc Hùng (30 tuổi) và Đỗ Thị Minh Hạnh (26 tuổi). Tám tháng sau, cả ba bị toà án tỉnh Trà Vinh kết án tổng cộng 23 năm tù vì tội “phá rối an ninh nhằm chống lại chính quyền nhân dân.”
Chưa hết, qua RFA, phóng viên Tường An còn cho biết thêm rằng “cả nhà ông đều bị bắt, trong đó có cha ông Chương là ông Đoàn văn Diên bị bắt từ năm 2006, hiện giam tại Hố Nai. Anh cả ông Chương là ông Đoàn Huy Tâm cũng bị bắt, em út ông Chương là Đoàn Huy Kha thì bị công an gọi lên thường xuyên vì bị nghi ngờ có liên quan đến những họat động của ông Đoàn Huy Chương.”
Mục sư Thân Văn Trường mô tả hoàn cảnh của “nhà” ông Nguyễn Tấn Hoành là “một gia đình đang sống trên bờ vực!” Điều an ủi, nghĩ cho cùng, là cả nhà vẫn còn sống sót – dù đa số đều sống trên bờ vực hay sống trong tù! Tôi biết một “nhà” khác hiện không ai biết đang sống dở, hay chết dở ra sao, ở phương Trời hoặc ngục thất nào: nhà dân chủ Lê Trí Tuệ.
Câu chuyện bi đát về nhân vật này xin được (tạm) bắt đầu vào ngày 20 tháng 11 năm 2006. Hôm đóm, ông Lê Trí Tuệ đã gửi đến tất cả những cơ quan, cũng như mọi giới chức có thẩm quyền ở Việt Nam một lá đơn tường trình và tố cáo dài 1438 chữ. Phần đầu - và cũng là phần chính, gồm 444 chữ – nguyên văn như sau :
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam
Độc Lập - Tự do - Hạnh phúc
Đơn Tường Trình và Tố Cáo
V/v Công An TP. Hồ Chí Minh, liên tục đàn áp, thẩm vấn, tạm giữ người tại cơ quan công an quận 4, TP. Hồ Chí Minh chỉ vì tôi thực thi những nhân quyền cơ bản của mình.
Tôi tên là: Lê Trí Tuệ
Sinh ngày 26/07/1979 Tại Hải Phòng.
Đăng ký Hộ khẩu thường trú: 942 Tôn Đức Thắng - Sở Dầu - Hồng Bàng - TP. Hải Phòng.
Điện thoại: 0982.152.619, 0912.530.615
Chức vụ:
Hội Viên Hội cựu chiến binh Việt Nam
Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị Công ty Cổ Phần Trí Tuệ.
Phó Chủ Tịch Công Đoàn Độc Lập Việt Nam.
Kính thưa các quý vị lãnh đạo Nhà nước CHXHCN Việt Nam và các cơ quan truyền thông, báo chí trong và ngoài nước,
Căn cứ vào Tuyên Ngôn quốc tế về Nhân quyền của Liên Hiệp quốc năm 1948
Căn cứ vào Tuyên Ngôn Nguyên tắc Tổng Liên Đoàn Lao Công Thế Giới [Tuyên ngôn này đã được chấp thuận chung, trong Đại hội kỳ thứ 16 của Tổng liên đoàn lao động Thế Giới ILO (International Labor Organizations), họp tại Luxembourg, từ ngày 1 đến 04 tháng 10 năm 1968].
Căn cứ vào Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992. Điều 53 và điều 69.
Hiến Pháp Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (CHXHCNVN) nêu rõ:
"Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận các vấn đề chung của cả nước và địa phương, kiến nghị với cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước trưng cầu dân ý."
"Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, có quyền được thông tin, có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp luật".
Căn cứ vào những viện dẫn trên đây, làm cơ sở pháp lý dẫn tới sự ra đời và cơ sở Thành Lập công Đoàn Độc Lập Việt Nam, tuyên bố thành lập vào ngày 20/10/2006 tại Hà Nội.
Hiện nay chúng tôi đang làm thủ tục đăng ký, để từng bước hợp Hiến và hợp pháp theo quy định. Nhưng đáng tiếc thay tôi thường xuyên phải bị triệu tập lên cơ quan công an Quận 4, TP. Hồ Chí Minh để làm việc,bị cản trở quyền tự do đi lại của công dân, cản trở hoạt động khiếu nại tố cáo, ngăn cấm hoạt động xã hội, bảo vệ quyền con người cho nhân dân Việt Nam.”
Hai ngày sau, sau khi đơn tường trình được gửi đi, Lê Trí Tuệ đã bị công an VN bắt giữ (từ 22/10/2006 đến 26/10/2006) để tra hỏi về việc ông đã tham gia Ban Vận Động Thành Lập Công Đoàn Tự Do ở Việt Nam.
Đến ngày 07/12/2006, trong khi Lê Trí Tuệ còn đang bị lưu giữ tại trụ sở công an Quận IV (Sài Gòn) nhân viên an ninh đã lục lọi đồ đạc, và kiểm tra máy vi tính của ông tại nhà trọ.
Sau đó – vào ngày 14/03/2007 – ông Lê Trí Tuệ đã bị một số công an mặc thường phục đánh đập dã man, ngoài đường phố.
Kế tiếp, trong hai ngày ngày 29 và 30 tháng 03 năm 2007, ông Lê Trí Tuệ lại bị bắt giữ và ép buộc tuyên bố công khai giải tán Công Đoàn Độc Lập, và làm một bản cam kết sẽ từ bỏ tất cả những hoạt động bị nhà đương cuộc Việt Nam cáo buộc là phản động …
Cuối cùng, ông Lê Trí Tuệ đã trốn khỏi Việt Nam – theo như tin loan của BBC, nghe được hôm 16 tháng 4 năm 2007: “Một nhà bất đồng chính kiến Việt Nam vừa lánh nạn sang Campuchia … ông cho biết ông bị nhà chức trách tại TP HCM chuẩn bị đưa ra xét sử.”
Câu chuyện của Lê Trí Tuệ, nếu tạm ngưng ở đây, cũng đã đủ não lòng. Sự việc, tiếc thay, đã tiếp tục diễn ra một cách tồi tệ hơn như thế. Chỉ vài tháng sau, ông đột nhiên biến mất. Bản tin của VOA, phát đi ngày ngày 18 tháng 5 năm 2007, cho biết:” Một nhân vật bất đồng chính kiến Việt Nam đang được Liên Hiệp quốc bảo trợ ở Campuchia, ông Lê Trí Tuệ, đã bị mất tích. ... Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn đã đề nghị chính phủ Campuchia tìm kiếm ông Tuệ và họ vô cùng quan tâm đến vấn đề này. Người phát ngôn Bộ Nội vụ Campuchia, Thượng tướng Khieu Sopheak nói rằng ông có biết về vụ việc nhưng ông không thể cung cấp thêm thông tin về vụ mất tích hay liệu bộ nội vụ có tiến hành điều tra hay không. Đại sứ Việt Nam tại Campuchia, ông Trịnh Bá Cầm cũng nói rằng ông không có thông tin gì về ông Lê Trí Tuệ.”
Theo bản tin của HRW, gửi đi vào ngày 4 tháng 5 năm 2009: “Người ta nghĩ rằng công an Việt Nam đã bắt cóc ông Lê Trí Tuệ, một trong những sáng lập viên của Công Đoàn Độc Lập Việt Nam. Ông Lê Trí Tuệ mất tích vào tháng Năm năm 2007 sau khi đào thoát sang Căm-Bốt để xin tị nạn. Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đã long trọng ghi nhận trong bản báo cáo 2008 về tình trạng nhân quyền Việt Nam rằng : ‘ông Lê Trí Tuệ hiện vẫn biệt tích... và theo một số lời đồn mật vụ của chính quyền Việt Nam đã giết ông ta.’”
Sau đó, dường như, không ai – không một ai – nhắc nhở hay quan tâm gì về Lê Trí Tuệ nữa. Đương sự biến mất khỏi cuộc đời này y như cảnh của một con gà bị cáo vồ, trước sự vô cảm và trơ trơ của cả bầy còn lại – nếu nói theo như cách ví von của Ông Lái Gió, và cách xử dụng từ ngữ của ông Hà Sĩ Phu.
Còn ông giáo Đỗ Việt Khoa (sau khi xem thấy cảnh một đàn trâu chiến đấu với cả bầy đàn sư sử để cứu một con nghé) thì phẫn uất nói rằng: ”Loài trâu ngu si còn biết làm như thế: vừa biết đấu tranh sinh tồn cho bản thân, nhưng cũng biết đấu tranh vì đồng loại. Loài người có được như loài trâu đó không"”
Phải trả lời sao cho câu hỏi vừa nêu"
Phải giải thích ra sao với phần nhân loại còn lại, cũng như với chính mình, và con cháu mai sau, về thái độ dửng dưng (“người ta vồ con nào con đấy chịu”) của chúng ta hiện nay"
Cứ theo lời của một người bàng quan thì “thái độ thụ động về chính trị của phần lớn người Việt Nam có thể được giải thích là do không hiểu biết về thế giới bên ngoài.” (Adam Boutzan.” Vietnam as Tunisia in waiting “Asia Times, Jan 29, 2011. Trans. Đan Thanh”).
Ồ, thì ra thế!
Nhưng thế thì giải thích thế nào về “thái độ thụ động về chính trị” tương tự của mấy triệu người Việt đang tị nạn (chính trị) ở nước ngoài" Tôi không tin rằng có bất cứ một tổ chức, một hội đoàn hay đảng phái nào của người Việt hải ngoại đã lên tiếng đòi Cao Ủy Tị Nạn, chính phủ Cambodia và nhà đương cuộc Hà Nội phải làm sáng tỏ trường hợp (“mất tích”) của Lê Trí Tuệ.
Chủ nghĩa mặc-kệ-nó, thứ mackeno-ism ấy, theo nguyên văn lời của ông Nguyễn Hưng Quốc “là một trong những chứng bệnh hiểm nghèo nhất của dân tộc ta hiện nay.”
Ông Đào Hiếu thì mô tả hiện tượng “im thin thít” này là một cách “đầu hàng tập thể”! Cũng theo ông đây là chuyện “thật đáng sợ, mà cũng đáng trách. Nhưng không biết trách ai"”
Trách thì không nhưng buồn (buồn muốn chết luôn) thì có!
Tưởng Năng Tiến

20/07/2019(Xem: 385)
Nhà thơ Lưu Nguyễn là bạn học với tôi từ thời xa xưa, thời trước 1975, khi cùng học Ban Triết ở ĐH Văn Khoa Sài Gòn và cùng hoạt động trong Nhóm Nghiên Cứu Triết Học, cùng làm báo thời sinh viên.
20/07/2019(Xem: 306)
Các cuộc hội đàm lớn nhỏ, bí mật hay công khai, thượng đỉnh hay bên lề, giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng diễn ra từ năm 2018 qua năm 2019, quan trọng nhất là giữa hai kỳ họp G-20 cuối năm 2018 tại Argentina, và vừa qua G-20 họp lần nữa tại Nhật Bản, đã đi vào bế tắc.
20/07/2019(Xem: 442)
Tuần vừa qua, một sự kiện làm nổi bật tính thời sự là 22 quốc gia cùng ký tên một bức thư gởi Hội đồng Nhơn quyền Liên Hiệp Quốc
19/07/2019(Xem: 460)
Tuần qua, nhận được lá thơ một người em, bạn hữu ruột thịt đấu tranh, lá thơ đặt rõ vấn đề đấu tranh của người Việt (đặc biệt của quốc nội) chúng ta.
19/07/2019(Xem: 1067)
Trong khoảnh khắc lich sử, ngày 17 tháng 7 năm 2019 tại Saigòn, chúng ta mất đi một gương mặt lớn, nhà thơ Phan Vũ, tác giả “Em ơi, Hà Nội phố”.
19/07/2019(Xem: 677)
Đảng và Nhà nước cộng sản Việt Nam đã nhận ra nhóm chữ “diễn biến hòa bình” do họ chế ra không chỉ giới hạn trong “các thế lực thù địch từ bên ngoài” mà còn nằm ngay trong lòng chế độ với số không nhỏ cán bộ, đảng viên muốn tử bỏ Chủ nghĩa Cộng sản và đòi chấm dứt quyền lãnh đạo độc tôn của đảng.
18/07/2019(Xem: 817)
Các cuộc hội đàm lớn nhỏ, bí mật hay công khai, thượng đỉnh hay bên lề, giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng diễn ra từ năm 2018 qua năm 2019, quan trọng nhất là giữa hai kỳ họp G-20 cuối năm 2018 tại Argentina, và vừa qua G-20 họp lần nữa tại Nhật Bản, đã đi vào bế tắc.
18/07/2019(Xem: 358)
Hôm sau Uy Lĩnh tham dự Hội Đồng, sau đó xem các trò vui, nghe người du tử hát ca khúc kể chuyện cuộc chiến thành Troa, Uy Lĩnh không cầm được nước mắt.
18/07/2019(Xem: 258)
Sau khi công chúa Nam Chi Ca trở về lâu đài. Uy Lĩnh đến thành phố. Thần Nữ Quán Trí Tuệ hoá thành em bé cầm lẵng hoa hướng dẫn và bọc chàng trong lớp sương mù. Chàng chiêm ngưỡng thành phố, cung điện và vườn thượng uyển.
18/07/2019(Xem: 266)
Trong khi Uy Lĩnh mệt nhoài say ngủ. Thần nữ Quán Trí Tuệ đến trong giấc mơ công chúa Nam Chi Ca (Nausicaa), bảo nàng xin mẹ cha đi giặt y trang ngày mai, xin cha xe lừa theo đoàn thị nữ.
18/07/2019(Xem: 1119)
Ông già chừng đã bước qua tuổi tám mươi nhưng dáng dấp còn sõi sàng, ngồi nhâm nhi tách nước trà như muốn thưởng thức từng ngụm nước nhỏ trong buổi sáng nhà hàng thưa thớt khách. Mắt ông xa vắng đưa hồn về chỗ dĩ vãng
18/07/2019(Xem: 977)
Cái điện thoại cầm tay thật tiện lợi là máy tự chụp ảnh vừa đẹp vừa gọn. Selfie xong thì bỏ lên Facebook để đợi phản hồi, đợi "Like". Một sự thật tâm lý, ai cũng thích được khen.
17/07/2019(Xem: 1030)
Sinh lão bệnh tử là lẽ tự nhiên của kiếp người. Tuy thế, khi còn trẻ, tôi vẫn cứ tưởng rằng đó là chuyện của người nào khác (thôi) chớ không mắc mớ gì ráo tới mình. Tưởng vậy, tất nhiên, là Tưởng Tầm Bậy.
17/07/2019(Xem: 898)
Đám cưới tới ngày rước dâu , thuê xe đón dâu rồi nhưng vì cơn lũ chợt về , nhà trai đành phải xin phép đàng gái đón dâu về bằng 6 cổ xe trâu cho kịp giờ hoàng đạo .
17/07/2019(Xem: 937)
Từ rất sớm, khi mặt trời còn đang ngái ngủ sau rặng tre, lão nhà báo đã chèo chiếc thuyền con ra giữa hồ, hái những đóa sen chớm hé, khẽ khàng đặt lên lòng thuyền; được đâu chừng mươi bông, lão lại ngược mạn thuyền, chèo vào bờ.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 07/2019, giám đốc tài chính của Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) cho biết, hãng sẽ bắt đầu sản xuất chip xử lý A14 trên tiến trình 5nm cho iPhone và iPad vào đầu năm 2020.
Năm 2005, Apple đã liên lạc với Qualcomm với tư cách là nhà cung cấp tiềm năng cho chip modem trong mẫu iPhone đầu tiên. Phản ứng của Qualcomm khi đó khá "bất thường". Công ty gửi lại một lá thư yêu cầu Apple ký thỏa thuận cấp phép bằng sáng chế trước khi Qualcomm xem xét việc cung cấp chip.
Tháng 07/2019, một năm sau sự kiện tàu không gian đầu tiên của Trung Quốc Tiangong-1 mất kiểm soát và rớt xuống Thái Bình Dương, họ cũng đã cho Tiangong-2 rời khỏi quỹ đạo bay và đáp xuống Trái Đất. Tiangong-2 đi vào tầng khí quyển và bốc cháy bên trên Nam Thái Bình Dương vào ngày 19/07/2019.
Đi tàu xe, máy bay thì không được nói điều xui rủi! Điều này đã là luật bất thành văn vì mọi người ai cũng cầu mong một chuyến đi bình an và suôn sẻ. Nhưng một hãng hàng không lớn đã phải đăng đàn xin lỗi vì "Chỉ ra ghế ngồi chỗ nào trên máy bay dễ chết nhất!"
Trong suốt cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đang diễn ra, không có nhiều đề cập về 5G, nhưng công nghệ 5G thật sự đóng vai trò quan trọng và tương lai của nó sẽ bị ảnh hưởng nhiều. 5G có ý nghĩa rất lớn với cả hai bên, Huawei nắm nhiều công nghệ tiên phong còn Tổng thống Trump muốn Mỹ dẫn đầu trong cuộc đua mới của nhân loại.
Khoảng giữa tháng 07/2019, ứng dụng FaceApp đang tạo nên một hiện tượng mới trên các trang mạng xã hội. FaceApp là ứng dụng chỉnh sửa và thêm bộ lọc hình ảnh, một tính năng mới của FaceApp được cập nhật cho phép người dùng biến đổi gương mặt của mình trẻ hơn hoặc già đi vài chục tuổi
Khoảng giữa tháng 07/2019, trong phần hỏi đáp Giz Asks, Gizmodo đã phỏng vấn một cách cặn kẽ các nhà thiên văn học về việc hủy diệt “vệ tinh” của Trái Đất. Dù ý tưởng phá hủy Mặt Trăng đã tồn tại trong khoa học viễn tưởng từ lâu, nó đáng được hiểu rằng việc gì sẽ thực sự xảy ra nếu viễn cảnh trở thành sự thật.
Khoảng giữa tháng 07/2019, màn đêm yên tĩnh của miền Nam Texas bị khuấy động bởi tiếng gầm rú: SpaceX đang tiến hành thử nghiệm động cơ tên lửa Raptor. Tuy nhiên, cuộc thử nghiệm không suôn sẻ lắm, công ty đã tạo ra một quả cầu lửa khổng lồ nuốt trọn lấy cả con tàu vũ trụ lẫn động cơ đang gắn trên nó
Khoảng giữa tháng 07/2019, Ủy ban Châu Âu (EC) chính thức đưa ra mức phạt 272 triệu USD đối với Qualcomm về một vụ việc chống độc quyền xảy ra từ gần 10 năm trước. Theo phán quyết từ EC, giai đoạn 2009 - 2011, Qualcomm đã cố tình bán phá giá chip 3G nhằm đẩy đối thủ là Icera, một hãng làm phần mềm di động của Anh hiện đã về tay Nvidia, ra khỏi thị trường.
Khoảng 50,000 năm trước, một nhóm người tiền sử ở Châu Phi đã băng qua eo đất Levantine để đi vào lục địa Á-Âu. Bất cứ ai trong số chúng ta ngồi đây cũng là con cháu của họ.
Khoảng giữa tháng 07/2019, một nhóm nghiên cứu tại Đại học Flinder, miền nam Australia đã phát triển thành công một loại vaccine được thiết kế hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Khoảng giữa tháng 07/2019, theo nguồn tin từ Nikkei Asian Review, Apple đang chuẩn bị sản xuất thử tai nghe không dây AirPods tại Việt Nam trong nỗ lực tăng tốc kế hoạch đa dạng hóa hoạt động sản xuất các dòng sản phẩm của hãng ra bên ngoài Trung Quốc.
Tháng 07/2019, Intel đã giới thiệu một sản phẩm mô phỏng hình thái thần kinh (neuromorphic), với tên mã "Pohoiki Beach," có khả năng xử lý dữ liệu giống như một bộ não sinh học bằng cách mô phỏng toàn bộ mạng tế bào thần kinh.
Việc rò rỉ thiết kế hay các tính năng mới là điều rất bình thường đối với ngành công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là khi những chiếc smartphone mới sắp ra mắt. Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, Apple vẫn nỗ lực không ngừng để ngăn chặn sự rò rỉ và cố gắng khiến người hâm mộ có thể bất ngờ khi một chiếc iPhone mới ra mắt.
Khoảng giữa tháng 07/2019, trong buổi nói chuyên với các thành viên của Thượng viện, phó chủ tịch mảng chính sách công của Google thông báo hãng đã dừng phát triển dự án Dragonfly. Điều này đặt dấu chấm hết cho dự định quay trở lại Trung Quốc với công cụ tìm kiếm có các bước kiểm duyệt mặc định theo ý của chính phủ Trung Quốc.