Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nhân Bộ Phim Đặng Thùy Trâm Dự Giải Oscar

01/03/201000:00:00(Xem: 5396)

Nhân Bộ Phim Đặng Thùy Trâm Dự Giải OSCAR

Đỗ xuân Tê
Trong đợt phim ra mắt ‘nhân kỷ niệm những ngày lễ lớn’ tại Việt nam hồi tháng tư năm ngoái, tôi có để ý một bộ phim mang tính quảng bá tuyên truyền nhằm lấy lại niềm tin của giới trẻ về những ngày chiến đấu năm xưa qua kịch bản được lấy từ cuốn Nhật Ký Đặng thùy Trâm. Tôi biết là tôi không được xem vì tôi ở Mỹ, nhưng vẫn ‘nặng tình’ với cuốn phim này, một phần vì truyện phim có liên hệ đến  một nhân vật trong quân đội miền nam, mà thông qua nhân vật này hiện đang sống tại Mỹ tôi đã viết một truyện  trên mục VVNM của Việt Báo (*).Thế nhưng trái với dự đoán, cuốn phim được chuyển thể qua kịch bản với cái tên “Đừng Đốt” thực hiện bởi bàn tay đạo diễn Đặng Nhật Minh, một đạo diễn tài ba đã từng làm bộ phim được chọn ‘top ten’ cho phim Á châu trong mọi thời đại lại không thể vượt trội về khán giả thưởng ngoạn và lợi nhuận doanh thu.
Cứ theo nhận xét của người điểm phim trên ‘Vietnam.net’(96/09) thì “tại nhiều rạp, ‘Đừng Đốt’ không trụ nổi đến hai tuần do lượng khán giả quá ít,...ngay rạp Megastar Hà-nội nếu nhìn vào lượng vé bán ra cửa trong ngày 30/4 và những ngày sau đó thì thấy tình hình của bộ phim ‘thê thảm’ đến mức nào”. Bài báo cũng cho biết nếu tính doanh thu của hệ thống Megastar hồi đầu tháng 5, Đừng Đốt bị đứng cuối bảng, có xuất chiếu chỉ vỏn vẹn vài người.
Để qua quan điểm chính trị một bên, trong thâm tâm tôi không vui về điều này. Lý do cũng vì cảm tính vốn là người ái mộ đạo diễn ĐNM, lại đồng cảm với ông khi có lần ông tâm sự không thích làm phim dính líu đến chiến tranh. Nhưng lần này ông nhận phần đạo diễn, theo tôi hiểu có lẽ ông ‘cảm phục’ nhân vật Đặng thùy Trâm và ông muốn gởi gấm điều gì đó cho giới trẻ hôm nay về những mất mát hi sinh của một thời ly loạn đã qua. Làm phim ‘Đừng Đốt’ ông có trong tay một số thuận lợi hiếm thấy: được xét duyệt kinh phí 11 tỷ đồng, được thực hiện theo kịch bản chuyển thể do chính ông viết, có toàn quyền trong các quyết định liên quan đến kỹ thuât, tuyển chọn diễn viên cả Việt lẫn Mỹ, thậm chí còn được nhà nước cho cả một ê-kíp sang Mỹ để quay phần ngọai cảnh trước cả lúc bấm máy và định hình thành phần nhân sự bộ phim. Chả là phim sẽ thực hiện vào mùa xuân năm sau, nhưng các cảnh mùa thu  khi cỏ cây thay lá ở Mỹ thì lại tuyệt đẹp, trùng lúc chưa tìm ra diễn viên chính thủ vai Đặng thùy Trâm. Thật ra người đẹp có bề dày nghiệp vụ không phải là thiếu, nhưng bà mẹ của Thùy Trâm đưa ra yêu cầu là không được chọn ‘các cô gái chân dài’ mà phải ‘thùy mị, trí thức, có bản lãnh’ như con gái bà. Cuối cùng đạo diễn cũng tìm được Minh Hương, một diễn viện trẻ đẹp rất tiệp với phong cách Thùy Trâm. Dài dòng như vậy, ý tôi muốn nói sự chuẩn bị dàn dựng rất công phu cho quá trình làm phim và thông qua tên tuổi, nghiệp vụ của những người thực hiện chắc chắn bảo đảm một mùa bội thu về nghệ thuật lẫn doanh thu cho bộ phim.
Tuy nhiên mưu sự tại nhân thành sự tại thiên, dự kiến như vậy cũng là lô-gích, nhưng trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh quyết liệt thì yếu tố chính lại là người đi xem, đồng tiền và cảm quan của họ mách bảo họ nên chọn phim nào và điều này thì ngoài tầm tay của những nhà phát hành, sản xuất. Ký giả Hạnh Phương tuy không đề cập đến khía cạnh nghệ thuật của bộ phim, càng không đá động xếp lọại đánh giá nó, nhưng lại khẳng định, “Đừng Đốt là một bộ phim nặng, không dễ xem, lại là bộ phim ‘đặt hàng’ nên tính thương mại không được đặt cao. Do vậy không ăn khách ở nhiều rạp cũng là điều dễ hiểu”. Bản tin kế thêm bộ phim gần như ‘chìm nghỉm’ giữa vô số các bộ phim ngoại được quảng bá rầm rộ rồi kết luận nếu ‘Đừng Đốt’ được quảng bá rộng rãi thì chắc chắn tình hình doanh thu sẽ khả quan hơn.
Tôi không đồng thuận với lời kết luận của Hạnh Phương. Đã là bộ phim Nhà nước ‘đặt hàng’, đã được xét kinh phí rất cao, đã được giao cho đạo diễn có tầm cỡ, được chuyển thể từ kịch bản với tên nhân vật có thực, từ một cuốn sách được các phương tiện truyền thông cả nước không ngừng đề cao và được đón nhận khá rộng rãi của giới thanh niên trong nước mới bốn năm trước đó, lại được dịch sang tiếng Anh, hiệu đính và bổ sung thêm với tựa đề  nghe rất kêu, “Last Night I Dreamed of Peace;The Diary of Dang Thuy Tram”, được in và phát hành tại nhà xuất bản hàng đầu của Mỹ, rồi cuối cùng trở thành một bộ phim vừa vĩ đại hoành tráng do dàn dựng khéo léo đan quyện giữa quá khứ và hiện tại kèm theo những pha chiến tranh lấy ngoại cảnh Trường Sơn rất độc đáo công phu thì chuyện thiếu quảng bá rộng rãi trong khâu phát hành nghe chừng chưa hợp lý.


Lại nữa, trước khi ra phim thì đã ra sách, số bán ra thị trường sách đã nhiều mà còn một số lượng lớn chào hàng qua các trường học, cơ quan nhà nước, cơ sở đoàn thanh niên, phụ nữ, quân đội, công an dưới hình thức ‘quota’ rót xuống vừa bán vừa cho. Tựu chung cũng vì phục vụ cho mục tiêu chính trị khi ngàn năm một thuở có được một loại hình văn hóa được viết dưới dạng tự nguyện, trong sáng của một nữ thanh niên, một bác sĩ trẻ Hà-nội đã hi sinh vì lý tưởng trong thời chiến tranh chống Mỹ, thì không có lý do gì các cơ quan văn hóa tư tưởng của đoàn của đảng bỏ lỡ cơ hội ‘quảng bá  rộng rãi’ cho bộ phim này, nhất là đối với thế hệ thanh niên sinh sau chiến tranh gần như hờ hững với quá khứ dù cho cái quá  khứ ‘xẻ dọc Trường Sơn’ có  hào hùng cách mấy.
Tới đây xin tạm để chuyện doanh thu qua một bên, chủ ý người viết muốn
biểu lộ sự tâm đắc với người đạo diễn. Nếu dễ tính ông cứ dùng tựa phim mang tên như nguyên bản, đằng này ông đi xa hơn khi chọn cái tựa đề cho bộ phim bằng hai từ ‘đừng đốt’ xuất phát từ câu nói ‘để đời’ của người hạ sĩ quan thông dịch quân đội miền Nam. Anh hiện còn sống, là một nhân vật chiến đấu cùng thời cùng địa bàn với Đặng thùy Trâm, là nhân chứng sống đã đưa cuốn Nhật ký cho người sĩ quan Mỹ với lời khuyên anh ta, “Đừng đốt vì trong đấy tự nó đã có lửa” ngụ ý anh muốn nói lửa nhiệt tình tuổi trẻ trong con người của cô gái tác giả những dòng nhật ký được đơn vị Mỹ tịch thu trên đường hành quân. Cho nên khi thực hiện phim này trước khi ‘rửa tay gác kiếm’ Đặng nhật Minh muốn con đẻ tinh thần của mình trở thành tác phẩm điện ảnh sử thi, gởi gấm được một thông điệp chính trị hay cách nhìn nhân bản nào đó qua nhân vật Thùy Trâm và những con người xoay quanh cuộc chiến trong đó không phải chỉ có người bên này mà còn cả những người của phía bên kia. Bộ phim nếu trở thành ‘nặng’, ‘không dễ xem’, ‘thiếu ăn khách’ có thể đổ lỗi cho cảm quan của quần chúng xem phim hôm nay nặng tính giải trí, ít chú ý đến các mảng phim nặng về chính trị, thiên về chiến tranh dù họ có thương cảm cho số phận của những con người đi vào huyền thoại đại loại như Thùy Trâm. 
Cũng từ một cách nhìn như vậy, sự ra mắt của bộ phim có thể vì lac thời điểm, không còn hợp với thị hiếu giới trẻ được kể là lực lượng xem phim đông đảo nhất trong thị trường điện ảnh trong nước hiện nay. Bất giác tôi nhớ lại biết đâu một phần cũng do hê lụy của kịch bản truyề n hình có tên ‘Nhật ký Vàng Anh” đã một thời ồn ào xôn xao trước đó. Sự cố Thùy Linh (màn ảnh nhỏ) đã làm nhạt nhòa huyền thoại Thùy Trâm (màn ảnh lớn). Hai nhật ký, một mang tính hư cấu những câu chuyện hàng ngày ở huyện, một có thật xảy ra trong thời kỳ chiến tranh. Hai thời điểm kinh tế, một của hồi bao cấp, một trong thời hội nhập. Hai trào lưu một của thời xã hội tiêu dùng, một của thời đất nước điêu linh. Hai thế hệ thanh niên cách nhau cả gần nửa thế kỷ. Hai số phận đều là những cô gái trẻ của thủ đô, vừa đẹp vừa trí thức, nhưng về lý tưởng cuộc sống tôi ngờ rằng họ đeo đuổi hai con đường hoàn toàn khác nhau. Chính yếu tố này là thông số lý giải cho sức thuyết phục của bộ phim dù tài năng như ĐNM cũng chưa tìm được sự giải đáp trọn vẹn.
Điều an ủi cho người đạo diễn là bộ phim cũng đã đoạt vài giải phim hay trong các Liên hoan phim Á châu và gần đây  nhất  được nhà nước chọn đại diện cho phim Việt nam lần đầu tiên chính thức đi dự giải phim OSCAR tại Mỹ.  Để chuẩn bị dư luận, khâu tuyên truyền hải ngoại đã cho trình chiếu bộ phim tại một số tổ chức văn hóa và các trường đại học ở Mỹ, nhưng không gây được sự tò mò của người Mỹ bằng hồi phát hành cuốn sách qua dịch bản tiếng Anh. Riêng dư luận và bà con hải ngoại, trong đó có những người sống ở quận Cam thì không mặn mà với bộ phim này, mà chỉ một dạo có xôn xao theo dõi  khi cuốn Nhật ký được phát hành tại Mỹ.
Cho đến nay qua công bố mới nhất của Viện Hàn Lâm Điện ảnh Mỹ thì trong số 5 phim nước ngoài được chọn vào vòng chung kết không có phim nào của Á châu, kể cả mấy phim nặng ký của Trung quốc, Hàn quốc, và Nhật bản. Tất nhiên bộ phim của Việt nam cũng cùng chung số phận. Tôi nghĩ đây là chặng đường cuối cùng của bộ phim được trình chiếu cho công chúng trong và ngoài nước trước khi trở thành nguồn phim tài liệu lưu trữ mang dấu tích của một cuộc chiến tranh. Nhân vật Thùy Trâm sẽ lại được yên nghỉ và nằm sâu trong lòng đất, điều tôi trăn trở và thương cảm dành cho người còn sống mà hệ lụy đã phải gánh chịu khi trải qua tám ‘mùa thu cao nguyên’ tại trại tù khét tiếng Gia Trung dù anh là nhân vật truyền hơi cho sự sống dậy của cuốn Nhật ký lẽ ra đã bị thiêu hủy.
Đỗ Xuân Tê
(*) Xin vào website http://www.vietbao.com/"ppid=74&pid=141&auid=3764&nid=116647

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Có lần, đang nằm võng giữa rừng thì Liêm móc trong ba lô ra tờ báo Quân Đội Nhân Dân, rồi chỉ cho tôi xem một đoạn thư tình của một anh lính bộ đội gửi (từ chiến trường phía Tây) về cho người yêu bé bỏng ở hậu phương Hà Nội: “Anh muốn cài lên tóc em một cành hoa thốt nốt...” Hai thằng cười lăn, cười lộn thiếu điều muốn đứt võng luôn. Hơn một phần tư thế kỷ đã qua, tôi không còn nhớ được tên tác giả bức thư tình (“bất hủ”) nói trên nhưng vẫn còn giữ nguyên ấn tượng về sự liều lĩnh (quá cỡ) của tác giả.
Đối với Phật Giáo, đạo Phật là đạo từ bi cứu khổ, bình đẳng và không phân biệt chủng tộc, tôn giáo, mầu da và giới tính. Với nguyên tắc thương yêu tất cả mọi loài chúng sinh, Phật giáo không chủ trương xét xử, không chống đối hay chỉ trích người khác, đơn thuần chỉ dựa trên tính chất của người đó, vì điều này được xem như là một sự phê phán thiên vị và không công bằng. Vì thế, xuyên qua những lời giảng dạy của Đức Phật, chúng ta không thấy Ngài phê phán những người đồng tính về phương diện đạo đức…
Ngày 31-12-2019, ngày thế giới ghi nhận dich bịnh Covid-19 đã hiện hữu tại thành phố Vũ Hán-với 11 triệu dân, thủ phủ của tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc. Kể từ ngày đó, dịch bịnh Covid-19 đã tác động toàn diện thế giới, làm thay đổi trật tự sẵn có từ địa Chính trị đến Kinh tế.
Dó đó, nếu nhìn bài học Dân chủ Mỹ qua lăng kính cuộc bầu cử Tổng thống năm 2020, và đọc lại những lời kêu gọi nhân dân Mỹ đoàn kết và hàn gắn những khác biệt của Tổng thống-đắc cử Joe Biden thì lãnh đạo Việt Nam có biết xấu hổ không khi nhìn lại những gì họ đã làm đối với nhân dân Việt Nam Cộng hòa sau ngày 30 tháng 4 năm 1975?
Làm thế nào để thoát qua dịch cúm này, hãy làm theo lời bác sĩ chỉ dẫn: rửa tay thường xuyên, không đến chỗ đông người, đeo mặt nạ, ăn uống điều độ, cẩn thận, tập thể dục thể thao. Lạc quan là yếu tố quan trọng để sống. Sống vui vẻ, lòng mình ngay thẳng, không thù oán ai, ngủ ngon và yêu đời.
Đại dịch COVID-19 sẽ để lại cho nền kinh tế Hoa Kỳ với một thị trường lao động đầy thương tổn. Hơn 20 triệu việc làm đã mất trong cuộc khủng hoảng và chỉ một nửa đã tìm lại được việc. Không có gì đáng ngạc nhiên khi tình trạng mất việc đã gây ảnh hưởng đặc biệt đến những công nhân có hoàn cảnh khó khăn và ít học.
Như mọi buổi sáng, qua khung cửa sổ trên lầu, tôi âm thầm nhìn những sinh hoạt hằng ngày của nhiều người láng giềng thầm lặng, nơi hai góc đường của một khu vực dân cư rất yên tĩnh. Bất ngờ, điện thoại reng. Tôi nhận ra giọng của chị Phương Nga – cháu gọi giáo sư Lê Văn Đào bằng cậu – từ Canada.
Đêm 10 tháng 12 năm 2020 con gái Hoàng Oanh Carina từ Úc châu gọi điện cho bác Lộc. Bố con mất rồi. Ngày nay đang dịch Covid 19 làm sao có lễ nghi quân cách. Sáng thứ sáu 11 tháng 12 tôi gửi khẩn cấp lá cờ vàng cho nhà quàn để phủ lên di hài người anh hùng mỏi mệt của khóa 5 phụ Vì Dân học tại trường Võ bị Đà Lạt. Xin các bạn cùng khóa Vì Dân 1955 tại Thủ Đức và Đà Lạt hiện chẳng còn bao nhiêu, hãy đốt một nén hương tưởng niệm cho Hoàng Tích Hữu Ái.
Bắt đầu tuần này, hầu hết cư dân California lại phải ở nhà cho đến ngày 5/1/2021. Đây là lần thứ hai lệnh cấm túc – Stay At Home – được ban hành để phòng lây lan Covid-19 trên diện rộng. Sau Lễ Tạ ơn 26/11 chính quyền và giới chức y tế quan ngại số ca nhiễm và người nhập viện sẽ tăng vì dân chúng chủ quan, dù đã được khuyến cáo không nên về thăm gia đình hay tụ họp mừng lễ. Nhiều người dường như không nghe lời khuyến cáo nên một tuần sau kỳ nghỉ số nhiễm Covid-19 tăng vọt trên toàn nước Mỹ. Giới chức y tế quan ngại nhất là người phải vào bệnh viện cũng tăng nhanh, số giuờng cấp cứu ICU (Intensive Care Unit) không có đủ để đáp ứng nhu cầu trong những ngày mùa đông trước mặt. Hôm Lễ Tạ ơn, gia đình tôi cũng dự dịnh xum họp anh em, con cháu như mọi năm, nhưng sẽ làm ngoài vườn sau vào giờ trưa, không quá 20 người và trong vòng hai tiếng đồng hồ, như khuyến cáo của chính quyền tiểu bang và quận hạt. Nhưng rồi các em nói thôi, vì không biết thời tiết ngày đó sẽ ra sao.
Thảm kịch “vượt tuyến” khiến dư luận xôn xao nhất (có lẽ) là trường hợp của Vũ Anh Khanh. Nhà thơ Viên Linh tường thuật: “Sau 20 tháng 7, 1954, ông tập kết ra Bắc, nhưng rồi chỉ ba năm sau ông quyết định bơi qua sông Bến Hải trở lại quê hương bản quán, thì một mũi tên tẩm thuốc độc từ bờ Bắc bắn theo ông. Thi sĩ đã không tới được bến bờ tự do, Bến Hải đã trở thành một dòng sông vĩnh biệt.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Tư (27/01/2021), Bộ An ninh Nội địa Mỹ ban bố tình trạng báo động khủng bố toàn quốc do mối đe dọa tiềm tàng từ phần tử cực đoan phản đối ông Joe Biden làm tổng thống.
Hôm thứ Tư (27/01/2021), Thủ tướng Anh Boris Johnson cho biết lệnh phong tỏa ở Anh có thể kéo dài đến ngày 08/03/2021, cùng thời điểm trường học được phép mở cửa trở lại.
Hôm thứ Hai (25/01/2021), thượng viện Mỹ đã phê chuẩn bà Janet Yellen là người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Bộ Tài chính.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cảnh báo nguy cơ "Chiến tranh Lạnh mới" nếu lãnh đạo thế giới không gác lại đối đầu khi phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới.
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.