Hôm nay,  
Việt Báo Online

Một Gói Kích Cầu Nữa?

13/07/200900:00:00(Xem: 6671)
Một Gói Kích Cầu Nữa?

Một Gói Kích Cầu Nữa"

Nguyễn Xuân Nghĩa

Kinh tế không cần, Chính trị vẫn ham...

Sau kế hoạch kích thích kinh tế trị giá 787 tỷ đô la được Tổng thống Barack Obama ban hành vào Tháng Hai, kinh tế Hoa Kỳ có cần thêm một kế hoạch kích cầu nữa hay không"
Rất nhiều người đã bỏ phiếu cho ứng cử viên Barack Obama lên làm tổng thống mà có thể không rõ lập trường quan điểm của ông về đề tài đa số cho là quan trọng nhất vào năm ngoái, là chuyện kinh tế. Đấy là hiện tượng bình thường và phản ảnh sự khôn ngoan sáng suốt của ban tranh cử Obama khi thủ rất kín triết lý kinh tế chính trị của ông. Tới khi thấy ông đắc cử và đưa ban tham mưu kinh tế của Tổng thống Bill Clinton ngày xưa vào nội các, người nào có am hiểu đôi chút về kinh tế thì thấy hơi yên tâm. Họ tin rằng Obama sẽ áp dụng chủ trương trung tả, quan tâm nhiều hơn đến xã hội, mà không đến nỗi cực tả như tư tưởng Obama phản ảnh qua những gì ông đã tiếp nhận khi còn trẻ và sau này đã viết ra. Nếu đừng bị mê hoặc về tài văn chương Obama - dù ít ai chịu khó đọc - thì người ta đã thấy ra việc đó. Nhưng nếu có nêu thành vấn đề thì lại bị đẩy qua chuyện "kỳ thị da đen"! Hài kịch bầu cử 2008 nằm ở đó!
Tám tháng sau khi đắc cử và sáu tháng sau khi cầm quyền, Barack Obama bắt đầu gây thất vọng. Và thất vọng nhất chính là vì cách giải quyết vấn đề kinh tế của ông. Thành phần cử tri độc lập đã bắt đầu hiểu ra... và ê-kíp Obama bắt đầu chột dạ.
***
Ngày Thứ Ba, mùng bảy Tháng Bảy, khi Tổng thống Obama đang dự Thượng đỉnh Nga Mỹ tại Moscow, Giáo sư Laura D'Andrea Tyson đã phát biểu từ một hội nghị ở Singapore và gây chấn động về Mỹ. Laura Tyson là Giáo sư Kinh tế học tại Đại học U.C. Berkeley, xưa kia là Đại diện Thương mại rồi Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Clinton, nay đang là cố vấn cho Obama về phục hồi kinh tế, nghĩa là nhân vật có thẩm quyền về kinh tế. Bà cũng có quan điểm kinh tế ôn hoà, không thuộc loại cực tả, cứ đòi dùng kinh tế cải tạo xã hội.
Lời tuyên bố gây chấn động của bà là sau kế hoạch 787 tỷ, Hoa Kỳ cần một kế hoạch kinh tế nữa. Tóm lược lại thì vì 1) kế hoạch 787 tỷ hơi ít, 2) mà chính quyền không ngờ tình hình kinh tế sa sút nặng như vậy, 3) lại dự đoán sai tình hình nhân dụng nên số người mất việc làm cao hơn dự báo chừng hai triệu rưởi, 4) và sau các đợt tăng chi đã ban hành thì việc kích cầu (nữa) sẽ không gây nguy cơ lạm phát vì đã có Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ ứng phó. Bà Laura Tyson phát biểu như vậy trước một diễn đàn về đầu tư quốc tế tại Á Châu (Nomura Euquity Forum).
Lập tức tại Hoa Kỳ, hai nhân vật cũng có thẩm quyền trong ban tham mưu Obama lên tiếng điều chỉnh. Đó là Phó Tổng thống Joe Biden và Cố vấn Kinh tế Austan Goolsbee. Joe Biden thì ưa phát biểu tùy hứng nhưng dù sao vẫn trực tiếp có trách nhiệm về phục hồi kinh tế, còn Goolsbee là kinh tế gia có uy tín, cầm đầu dàn cố vấn về phục hồi kinh tế cho Obama - tức là trong cùng một tổ với Giáo sư Tyson. Họ điều chỉnh rằng Hoa Kỳ chưa cần một gói kích cầu nữa.
Ban tham mưu có thẩm quyền nhất của Obama mà đã khác biệt quan điểm như vậy thì chúng ta phải thấy là có vấn đề. Và trong mấy ngày liền, cuộc tranh luận đã bùng nổ trong thành phẩn ủng hộ Obama cho tới khi ông phải nói vọng từ Phi Châu về - trong thông điệp hàng tuần vào ngày Thứ Bảy - rằng chưa cần một gói kích cầu khác. Sau đó, ngày Chủ Nhật, ông ký tên dưới một bài quan điểm đăng trên tờ Washington Post, rằng hãy đợi sự công hiệu của kế hoạch kích thích kinh tế. Nghĩa là chưa cần thêm một gói kích cầu. Tổng trưởng Ngân khố Timothy Geithner cũng phát biểu như vậy...
Chấm dứt tranh luận!
Nhưng đúng sai thế nào thì làm sao chúng ta biết được"
***
Người viết thành thật khai báo ngay tại đây là đã dự đoán từ năm ngoái rằng kinh tế Mỹ sẽ đụng đáy kể từ quý ba - từ tháng Sáu đến tháng Chín - và hồi phục rất chậm, trong tình thế yếu ớt. Người viết cũng nêu vấn đề ngay từ đầu - từ tháng 11 khi Obama còn đi tranh cử - rằng kế hoạch tạo ra hai triệu rưởi việc làm trong hai năm mà ông hứa hẹn là lạc quan và ngây ngô vì thất nghiệp sẽ còn tăng cao hơn mức đó. Và rằng kế hoạch kích thích kinh tế ông ban hành không nhắm vào mục tiêu kích cầu mà nhắm vào chuyện cải tạo xã hội. Nhưng dù vậy, kinh tế Mỹ vẫn sẽ đụng đáy kể từ tháng Sáu nhờ các biện pháp tiền tệ của Ngân hàng Trung ương, trong khi kế hoạch kích cầu và tăng chi ào ạt của Chính quyền Obama và Quốc hội Dân chủ sẽ gieo họa cho kinh tế trong lâu dài vì gây thêm gánh nặng công trái (vay mượn của chính quyền).
Kết cuộc thì các thế hệ sau này sẽ phải thanh toán phí tổn kinh tế cho việc cải tạo xã hội của Obama.
Sau khi nhắc lại quan điểm ấy cho sòng phẳng minh bạch, chúng ta trở lại chuyện có nên kích cầu nữa hay không.
***
Tranh luận sở dĩ bùng nổ vì thống kê về nhân dụng (công ăn việc làm): số công việc ngoài khu vực nông trại (non-farm payroll jobs) đã giảm thêm 467 ngàn trong Tháng Sáu và số giờ lao động trung bình một tuần chỉ còn là 33 giờ (hãy tạm nhớ là một tuần lao động tám giờ một ngày trong năm ngày là 40 giờ thì ta thấy ra sự sa sút của thị trường lao động). Khi số người mất việc vẫn tăng và lợi tức lao động vẫn giảm sút thì giới lãnh đạo phải có phản ứng.
Nhưng sẽ phản ứng sai và gây thêm vấn đề cho sau này nếu lại bơm thêm tiền để kích thích kinh tế. Nói theo ngôn ngữ kinh tế - xin lỗi độc giả - nếu vì mục tiêu nhất thời là đảo ngược chu kỳ suy trầm (counter-cyclical) bằng tăng chi thì khi kinh tế ra khỏi suy trầm, khoản tăng chi đó sẽ gây hiệu ứng lạm phát và nâng cao lãi suất đi vay.
Hãy nói về mối lo thất nghiệp đó. Trong một chu kỳ suy trầm kinh tế bình thường, nạn mất việc tất nhiên xảy ra và vẫn tiếp tục nhiều tháng sau khi kinh tế đụng đáy, nhưng tiếp tục với cường độ ngày một nhẹ hơn. Con số thất nghiệp 9,5% gây sợ hãi vì là kỷ lục cao nhất từ 33 năm nay, nhưng nó gây ấn tượng sai và làm các chính khách hốt hoảng. Thống kê lao động của Bureau of Labor Statistics tường trình là sai số tiêu chuẩn của số người mất việc trong Tháng Sáu cũng chỉ bằng Tháng Năm. Tình hình vẫn còn tệ, nhưng đã bớt tệ dần, như người ta đã từng thấy vào cuối năm 2001, khi kinh tế Mỹ bị bể bóng đầu tư chứng khoán và khủng bố.
Nói cho dễ hiểu thì khi kinh tế đã đụng đáy và nhích lên, các doanh nghiệp bán hết tồn kho ế ẩm và sẽ tuyển dụng thêm thì tình hình nhân dụng mới khá ra.
Thứ hai, gói kích cầu 787 tỷ của Tổng thống Obama không nhắm vào mục tiêu kinh tế mà có tham vọng cải tạo xã hội nên tiền bơm vào kinh tế cho sản xuất chỉ là một phần rất nhỏ và mới chỉ giải ngân chừng 60 tỷ, đến cuối năm thì sẽ lên tới cỡ 100 tỷ. Cơ quan nghiên cứu kinh tế độc lập của Quốc hội (Congressional Budget Office - CBO) đã nhận định như vậy  - và không sai. Đã từng làm việc trong CBO, Cố vấn Kinh tế Goolsbee của Obama phải biết điều ấy nếu ông không bị chính trị và gói đỉnh chung chi phối tầm nhìn.
Nếu thực sự muốn kích thích kinh tế, thì từ Tháng Hai, Chính quyền Obama đã có thể cắt thuế lương bổng chừng 400 tỷ đô la, tình hình đã khả quan hơn nhiều vì dân chúng có thể vững tâm hơn về tương lai và dám tiêu thụ trở lại vào lúc sản xuấ co cụm nhất. Nhưng, làm như vậy là đi ngược ý thức hệ kinh tế của Tổng thống! Chính trị làm hỏng kinh tế là như vậy.
Thứ ba, kết hợp cả hai chuyện thất nghiệp và sản xuất thì trong đợt suy trầm vừa rồi, các doanh nghiệp đã nặng tay sa thải quá nhiều, là chuyện dễ hiểu: cả năm tranh cử thiên hạ chỉ nói tới khủng hoảng (crisis) hay suy thoái (depression) thì lạc quan như người Mỹ cũng thấy sợ. Mức cắt giảm việc làm và mặt trái của nó là lương bổng nhân công đã giảm mạnh, mạnh nhất nếu ta kể từ Thế chiến II đến nay. Vì vậy mà sự hồi phục và khả năng tái tuyển dụng vẫn còn yếu.
Nhưng dù sao cũng không đến nỗi tệ như trong hai chu kỳ suy trầm trước đây, vào năm 1991 và nhất là thời 2001 (khi kinh tế hồi phục mà vẫn chậm tuyển dụng nhân công, gọi là "no job recovery").
Trình bày thêm về các lãnh vực cận kề là nhà cửa, xe cộ hay đầu tư sản xuất có thể khiến bài viết quá dài, chỉ xin nói rằng tình hình chung là một sự đình đọng nhưng hết sa sút. Nhìn xa hơn, qua năm tới, thì người ta vẫn e ngại một số yếu tố bất lợi là phân lời tín dụng địa ốc (mortgate rate) có thể tăng, trong khi lượng tín dụng cấp phát vẫn còn hẹp có thể đẩy lui sự phục hồi của thị trường gia cư, và tính trung bình giá nhà nói chung có thể còn giảm thêm 10%. Lợi tức sa sút, giá nhà hạ, xăng dầu còn cao giá và tín dụng khó khăn là những rủi ro vẫn chưa thuyên giảm (và riêng tình hình California sẽ còn bi đát hơn và phục hồi chậm hơn toàn quốc).
Dù sao, ngần ấy rủi ro vẫn chưa biện minh cho việc lấy thêm tiền thuế cùa dân, hoặc đi vay thêm tiền, để tung ra một gói kích cầu nữa. Với rủi ro cực lớn là Quốc hội lại gói ghém thêm trong gói kích cầu số hai này nhiều khoản tăng chi để lấy phiếu cho cuộc bầu cử năm tới!
***
Kết luận ở đây là một bài học sơ cơ mà căn bản nhất về kinh tế: "giá trị của mọi quyết định kinh tế cần được thẩm xét một cách toàn diện và lâu dài." Toàn diện là ai sẽ có lợi và ai sẽ bị thiệt, lâu dài là những chuyện lợi hay hại đó bao giờ sẽ xảy ra" Nôm na là ai sẽ trả giá - nhiều hay ít - và bao giờ sẽ trả - lâu hay mau - cho một quyết định kinh tế"
Khi tung ra kế hoạch kích cầu rồi cải tạo xã hội bằng tăng chi ngân sách, lại còn bị Quốc hội Dân chủ nhồi thêm nhiều khoản chi khác không liên quan gì đến kích thích sản xuất, Chính quyền Obama đã nhắm vào mối lợi cho một thành phần dân chúng - cử tri của họ - mà bất kể tới sự thiệt hại cho cả nền kinh tế và gánh nợ công trái cho toàn thể dân chúng. Ngân sách quốc gia mà bị bội chi một ngàn tỷ mỗi năm trong suốt 10 năm tới và gánh quốc trái sẽ nặng gấp đôi - khiến một năm ngân sách phải chi ra 800 tỷ chỉ để trả tiền lời, chưa kể các khoản chi cần thiết và bắt buộc khác  - thì nếu kinh tế có phục hồi từ cuối năm nay, tương lai của Hoa Kỳ vẫn khó khá.
Sau khi bơm tiền làm bậy rồi mấy tháng sau lại còn đòi bơm thêm thì người ta đòi cầm cố tương lai cho mục tiêu chính trị nhất thời.
Tương lai đó chưa tới thì các chính khách vẫn có thể nói láo và làm bậy để đạt mục tiêu của họ. Nhiều dân biểu đã thông qua việc kích cầu 787 tỷ mà không đọc hết cả ngàn trang của văn kiện vì chỉ cần chú ý tới khoản tăng chi họ yêu cầu vì lợi tích riêng mà thôi. Vì vậy, giá trị của nền dân chủ cũng tùy thuộc vào khả năng hiểu biết tối thiểu của người dân về một chuyện hệ trọng của mình là kinh tế. Và không quên quy luật của mọi gia đình, là có vay thì có trả.
Cho chính quyền vay tiền mua phiếu bây giờ để sau này con cháu mình sẽ trả thì không phải là việc sáng suốt.

15/10/2019(Xem: 261)
Khi cầm cuốn hồi ký của cô Nhã trong tay, tôi đã biết là mình sẽ không đọc như đọc truyện, hay đọc một tác phẩm văn học.
15/10/2019(Xem: 140)
Nó buồn tình cứ đi lang thang vô định, nhiều khi xong ca không muốn về nhà cứ để mặc cho tư tưởng và đôi chân muốn đi đâu thì đi.
15/10/2019(Xem: 172)
Andrew Yang là ứng cử viên gốc Á trong cuộc bầu cử TT Mỹ năm nay. Sinh năm 1975, tại New York, cư ngụ tạ Manhattan, New York City.
14/10/2019(Xem: 328)
Truyện này trích từ tuyển tập Mê Cung của Đào Văn Bình. đồng hương có thể gặp tác giả Đào Văn Bình và nhiều nhà văn khác, và khoảng 300 đầu sách tại Hội Chợ Sách tại San Jose ngày 19/10/2019
14/10/2019(Xem: 417)
chiều rớt /xanh/ lưỡi dao câu thơ im như núi
14/10/2019(Xem: 564)
Cách đây chưa lâu, ông Bùi Minh Quốc đã phán (một câu) rằng “thơ thiêng lắm.” Mọi thứ thiêng liêng trên cõi đời này, tất nhiên, đều rất nên tôn kính. Nhưng riêng chuyện thơ thẩn, tôi cảm thấy có hơi hơi nghi ngại nên xin mạn phép được rà lại (chút xíu) cho nó chắc ăn.
14/10/2019(Xem: 1138)
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
13/10/2019(Xem: 706)
ĐGM Hoàng Đức Oanh mong muốn được gặp và chia sẻ với Cộng đồng NVQG tị nạn cộng sản tại Nam California về những thăn trầm ưu tư qua cuộc đời khổ nạn của ngài cũng như các vấn nạn của quốc gia
12/10/2019(Xem: 3985)
Tu tướng tức là dựa vào hình tướng bên ngoài: -Tụng kinh hấp dẫn… -Thuyết giảng cho hay …vẫn chỉ là hình tướng... Phát hành cả trăm băng đĩa, viết cả chục cuốn sách…...lấy cho được văn bằng Tiến Sĩ Phật Học…... “Thiền trà, thư pháp” cũng vẫn chỉ là hình tướng, nó chẳng biểu lộ sự chứng đắc của Thiền sư. -Làm thơ rồi nhờ nhạc sĩ phổ nhạc, ca sĩ nổi tiếng hát…chính là “bệnh”
12/10/2019(Xem: 763)
Siêu thị nầy có lần mình quen Chiều cuối Đông phố mới lên đèn Hàng cây đỏ lá chờ cơn gió Hứa một đêm dài chắc lặng yên Em đẫy xe qua hàng trái cây Nầy em …xoài bưởi mãng cầu đây Quê hương một góc trời thu hẹp Gió Lái Thiêu về hoa mận bay
12/10/2019(Xem: 2219)
Một sao sáng trên bầu trời thi ca Việt Nam vừa vụt tắt. Nhà thơ Du Tử Lê đã qua đời tối thứ Hai 7/10/2019 tại Quận Cam, California.
12/10/2019(Xem: 720)
Bà Margarete Bause, dân biểu Quốc hội Liên Bang Đức, đã cho loan báo trên Facebook chính thức nhận bảo trợ cho ông Hoàng đức Bình, một nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền và môi sinh Việt Nam
12/10/2019(Xem: 751)
sau vài tuần, niềm vui của ông vơi dần, thay vào đó là nỗi nhớ nhà rất da diết – dù ông chẳng còn nhà; vì “nhà nước” đã chiếm đất để xây đường “cao tốc” hay bán cho Trung cộng ông cũng chả rõ
12/10/2019(Xem: 2201)
Bài báo nói trên là một minh chứng rõ ràng phản lại những lời vu cáo thiếu đứng đắn, vô trách nhiệm nhằm vào tổ chức VOICE cùng một số thiện nguyện viên có lòng, nhưng cũng là nỗi buồn phiền cho các nhà bảo trợ
12/10/2019(Xem: 481)
Mấy hôm nay truyền thông đưa tin một chủ tiệm nails ở Las Vegas bị khách quỵt tiền và tông chết. Các đài CNN, Fox 5… chỉ đơn giản là một tin tức mà không có bình luận kết tội hay khen chê gì cả!
Tin công nghệ
Ở Châu Á, các ứng dụng như WeChat, Alipay, Grab, Go-Jek, Paytm, Kakao và Line đang trở thành một phần không thể thiếu của nhiều người. Phần lớn đều bắt đầu từ các tính năng cơ bản như nhắn tin, thanh toán, gọi xe… nhưng dần trở nên đa năng hơn.
Khoảng giữa tháng 10/2019, một số nguồn tin cho biết Apple gửi dữ liệu của người dùng iOS về Trung Quốc, ngay sau đó, Apple đã trả lời cụ thể hơn về vụ việc.
Khoảng giữa tháng 10/2019, tạp chí Học viện Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ đăng tải một báo cáo khoa học mới tới từ các nhà nghiên cứu tại Na Uy và Thụy Điển, cũng có thể coi là một tia hy vọng mới cho nhân loạ
Khoảng giữa tháng 10/2019, Samsung đưa ra cảnh báo người dùng Galaxy S10 không nên dán những tấm kính cường lực màn hình hoặc những miếng dán bảo vệ màn hình trên thị trường tự do.
Khoảng giữa tháng 10/2019, một số nguồn tin cho biết, Singapore sẽ trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm quảng cáo các loại đồ uống chứa nhiều đường. Động thái được đưa ra sau khi quốc gia Đông Nam Á tuyên chiến với bệnh tiểu đường.
Sự ra mắt của Libra vào ngày 18/06/2019 đã tạo ra một chiến trường mới trong việc mở rộng một cách “vĩ cuồng” (megalomaniacal) của Facebook.
PalmOS, nền tảng từng chiếm 73.94% thị phần vào năm 1999 dần thất thế rồi biến mất. Sang Quý 2/2009, Android tiến lên vị trí thứ năm với 2.18% thị phần.
Khoảng giữa tháng 10/2019, công ty dịch vụ tài chính Finco Services ở bang Delaware đã khởi kiện Facebook vì ăn cắp bản quyền logo dấu ngã xoáy cho dự án tiền ảo Libra tại một tòa án ở New York. Công ty cũng đang kiện chính người thiết kế cũ của mình đã làm logo cho Facebook, vì sử dụng lại thiết kế.
Lẽ dĩ nhiên, không phải tất cả xu hướng công nghệ phổ biến trong 10 năm qua đều tốt đẹp, có những thứ khiến cho cuộc sống trở nên tồi tệ hơn. Đó là những gì?
99% số nước ngọt tồn tại dưới dạng băng đá hiện đang có mặt ở Greenland (Bắc Cực) và Nam Cực. Mỗi năm, số băng đó dần dần tan ra, chảy xuống các đại dương. Thông thường, cần đến hàng trăm, hàng ngàn năm để chúng tan chảy hết. Nhưng giả sử nếu ngày mai thức dậy, toàn bộ số băng trên Trái đất không còn nữa thì thế giới sẽ ra sao?
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo sau PayPal, hàng loạt đối tác trong liên minh tiền ảo Facebook như Visa, eBay, Mastercard cho biết sẽ rút lui.
Với hầu hết mọi người, người thầy đầu tiên của tất cả chúng ta là cha mẹ. Chúng ta học nói ngôn ngữ của loài người, bắt đầu bằng cách nhại lại những gì cha mẹ chúng ta từng nói. Nhưng thử tưởng tượng một ngày nào đó, người khác có thể "hack" vào quá trình đó
Dịch vụ stream nhạc Apple Music được giới thiệu từ năm 2015 và đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt
Khoảng đầu tháng 10/2019, báo cáo từ TF Securities và nhà phân tích Ming Chi Kuo gợi ý Apple chuẩn bị ra mắt hàng loạt sản phẩm mới vào nửa đầu năm 2020, bao gồm kính thông minh hợp tác với bên thứ ba.
iPhone SE 2 được dự đoán ra mắt đầu năm 2020, mang kiểu dáng của iPhone 8 và vi xử lý của iPhone 11.