Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Xã Hội Dân Sự Hay Xã Hội Công Dân?

23/05/200700:00:00(Xem: 5216)

* Cuộc Cách Mạng Nhung tại Tiệp Khắc

Như ta đã biết XHDS là một khu vực trong cái không gian xã hội (social space) cùng tồn tại song song với khu vực Nhà nước và khu vực Thị trường. Khái niệm XHDS tuy đã được một số học giả nêu ra đã lâu, nhưng mới chỉ được trình bày rõ ràng, mạch lạc trong vài ba chục năm gần đây, nhất là từ khi phong trào tranh đấu cho Dân quyền và Nhân quyền bộc phát và dành được thắng lợi từ thập niên 1960 trở đi với cao điểm là công cuộc tranh đấu chống nạn kỳ thị chủng tộc của người da đen ở Mỹ do Mục sư Luther King lãnh đạo. Tiếp đến là những thắng lợi của công cuộc tranh đấu Nhân quyền ở Đông Âu, ở Liên Xô khiến đưa đến sự sụp đổ của khối Xã Hội Chủ Nghĩa do Liên Xô lãnh đạo và rồi trong giai đoạn tái kiến thiết xã hội thời kỳ hậu cộng sản, càng ngày người ta càng nhận ra cái nhu cầu cấp thiết là phải phục hồi và củng cố lại cái XHDS mà chế độ độc tài toàn trị đã làm cho thui chột đi để cho đảng Cộng sản một mình một chợ, làm mưa làm gió trên đất nước do họ cai trị.

Từ thời Leniné khởi xướng ra chủ trương "Vô sản chuyên chính"', thì các đảng cộng sản đã dùng mọi thủ đoạn để bóp nghẹt mọi tổ chức chính trị, xã hội, văn hoá, tôn giáo... nào mà không do chính họ điều động, chỉ huy. Hệ quả là họ đã triệt tiêu hết toàn bộ cái nền móng văn hoá đạo đức, tâm linh vốn là rường cột ngàn đời của xã hội.

Trong mấy tháng gần đây, tác giả bài viết này đã có dịp trình bày nhiều khía cạnh của XHDS trong một số bài đã được đăng trên internet và các báo ở hải ngoại. Và trong phần phản hồi của độc giả, có người nêu thắc mắc là nên dùng từ ngữ Xã Hội Công Dân thay vì XHDS. Tác giả xin được giữ nguyên chữ XH Dân sự, vì lý do sẽ được trình bày rõ ràng hơn ở phần cuối bài này, với mục đích là để không làm rối trí người đọc qua những biện luận phức tạp thường thấy nơi chốn hàn lâm trí thức.

Nhân tiện cũng xin được thưa luôn cùng bạn đọc là loạt bài về XHDS này sẽ gồm ít nhất là 20 kỳ nữa, thì mới hy vọng trình bày vấn đề một cách tương đối mạch lạc đầy đủ, rốt ráo được.

Tác giả chú trọng đến phương diện cụ thể, thực hành hơn là lý thuyết vốn đã được nghiên cứu bàn luận nhiều nơi chốn hàn lâm đại học. Vì loạt bài nhằm vào việc khơi động được sự ý thức và dấn thân nhập cuộc của đa số người trẻ tuổi vào công cuộc tái kiến thiết, xây dựng lại đất nước thời kỳ hậu cộng sản trong tương lai mấy năm sắp tới. Từ nhiều năm nay, tác giả đã chuyên tâm nghiên cứu về sự chuyển hoá dân chủ ở Đông Âu, về sự phục hồi XHDS ở những nước vừa thoát được ách độc tài chuyên chế do đảng cộng sản cai trị trong nhiều thập niên kể từ sau thế chiến 2.

Xét vấn đề trong bối cảnh toàn cầu, ta thấy rằng chính khái niệm Dân Chủ, Tự Do và Nhân Quyền vì được thể hiện trong cuộc sống của con người sau bao cuộc tranh đấu khắp nơi trên thế giới đã đưa đến sự phổ biến rộng rãi khái niệm XHDS trong mấy chục năm gần đây. Quan sát quá trình phát triển ngay tại các quốc gia có nền dân chủ vững mạnh như ở Âu châu và Hoa kỳ, thì sau cuộc khủng hoảng kinh tề toàn cầu 1929, chính quyền tại các nước này đều chủ trương mở rộng khu vực Nhà nước ra, khiến cho thu hẹp khu vực của XHDS lại. Nhất là trong thế chiến thứ hai, bởi vì phải dốc toàn lực cho nhu cầu quân sự, nên các chính phủ đã hạn chế, bóp nghẹt XHDS lại. Do đó mà khu vực Nhà nước càng ngày càng phình to ra, mà XHDS thì mỗi ngày càng bị lép vế, thui chột nhỏ bé lại. Đó là chưa xét đến các nước dưới chế độ độc tài toàn trị như Đức quốc xã hay Cộng sản, nơi mà Nhà nước thâu tóm mọi quyền lực trong tay, gộp cả khu vực Thị trường và khu vực XHDS dưới quyền sinh sát của một đảng độc tôn duy nhất với quyền lãnh đạo, chỉ huy duy nhất và tuyệt đối trong tay các lãnh tụ đảng như Bộ Chính Trị, Ban Chấp Hành Trung Ương vv....

Lại nữa, trong thời kỳ chiến tranh lạnh, cả hai khối cộng sản và tư bản đều thi đua võ trang và tập trung mọi tài nguyên vật chất, trí tuệ trong tay guồng máy Nhà nước để chuẩn bị chiến tranh. Do đó mà XHDS luôn luôn bị áp lực phải nhường bước cho Nhà nước tha hồ mà bành trướng to lớn hơn mãi. Quả thật, chiến tranh nóng hay lạnh, thì đều đưa đến hậu quả là bóp nghẹt XHDS lại để cho Nhà nước càng phình thêm ra mãi thôi.

Phải đến thập niên 1970 trở đi, thì cục diện mới thay đổi rõ rệt là XHDS mới khôi phục lại ngay ở các nước Tây Âu, Mỹ, Nhật... vốn đã có một nền móng dân chủ vững chắc. Một phần vì cơn sốt dầu hoả khiến cho Ngân sách tại các nước này không còn dồi dào để bao biện được hết các khoản chi tiêu cho nhu cầu của dân chúng. Do đó mà Nhà nước phải nhả ra cho các tổ chức tư nhân đảm trách giùm.

Điều này ta thấy rõ ngay trong các dịch vụ xã hội thông thường, Nhà nước không thể cáng đáng hết được, mà phải để cho các tổ chức phi chính phủ (non-governmental organisations) đứng ra gánh vác giùm. Cứ như thế, tiến trình "tư nhân hoá"' này đã chuyển vai trò chủ động từ Nhà nước sang cho các tổ chức tư nhân. Và đó là một sự nhường bước của Nhà nước đối với XHDS.

Tiếp đến kể từ ngày bức tường Berlin sụp đổ, khơi mào cho sự giải thể của chế độ độc tài toàn trị Cộng sản ở Đông Âu và Liên xô, thì việc phục hồi XHDS tại các nước này lại càng diễn ra một cách sôi nổi, ngoạn mục để cho Nhân phẩm và Quyền Con người được tôn trọng và bảo vệ vững chãi hơn. Có thể nói trong suốt thế kỷ 20, sau hai cuộc thế chiến và sự bạo tàn của hai nền độc tài Đức quốc xã và Cộng sản, cộng với công cuộc giải phóng các thuộc địa khỏi ách đế quốc thực dân cục diện thế giới thay đổi vũ bão khiến cho đã tạo tiền đề cho công cuộc phục hồi và củng cồ XHDS ở khắp nơi trên thế giới trong thế kỷ 21 của chúng ta ngày nay. Đó là một khởi đầu của Bình minh cho Tự do, Dân chủ và Nhân quyền cho các dân tộc trong thời đại của khoa học tiến bộ và văn minh nhân bản ngày nay, trong một thế giới đang bước vào kỷ nguyên toàn cầu hoá và con người mỗi ngày càng thêm liên đới huynh đệ với nhau hơn mãi. Đó cũng là niềm Hy vọng cho tương lai con cháu chúng ta.

Sau cùng, để trả lời câu hỏi XH Dân Sự hay XH Công Dân, người viết xin ngắn gọn trong vài câu như sau. XHDS dich từ chữ Civil Society, nó bao gồm ý niệm "văn minh, khoan hoà, lịch sự" (civilised, civility). Còn XH Công Dân thì gần với chữ Civic hơn, như Civic Education = Công dân giáo dục. Trong các bài kế tiếp, tôi sẽ xin được trình bày cặn kẽ hơn về khái niệm này, nó vừa có nội dung đạo đức, triết học, văn hoá cũng như xã hội học. Xin hẹn sẽ được tiếp tục hầu chuyện cùng quý bạn đọc trong những bài tiếp vậy nhé.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Các định kiến tai hại đối với các phụ nữ Á Châu trong văn hóa đại chúng của Mỹ đã có từ ít nhất thế kỷ thứ 19. Từ đó, các nhà truyền giáo và binh sĩ Mỹ tại Á Châu đã xem phụ nữ mà họ gặp đó như là ngoại lai và dễ tùng phục. Các định kiến này đã ảnh hưởng luật di trú đầu tiên của Hoa Kỳ dựa vào chủng tộc, Đạo Luật 1875 Page Act, ngăn cản các phụ nữ Trung Quốc vào Hoa Kỳ. Giả thuyết chính thức là rằng, ngoại trừ được chứng minh ngược lại, các phụ nữ TQ tìm cách vào Hoa Kỳ đã thiếu tư cách đạo đức và là những gái mại dâm. Trên thực tế, nhiều người là vợ tìm cách đoàn tụ với những ông chồng là những người đã đến Hoa Kỳ trước đó. Khoảng cùng thời gian đó, các phụ nữ TQ tại San Francisco cũng bị làm dê tế thần bởi các viên chức y tế địa phương là những người sợ rằng họ sẽ lây truyền các bịnh lây lan qua đường tình dục cho các đàn ông da trắng, là những người sau đó sẽ lây lan cho các bà vợ của họ. Vào giữa thế kỷ 20, các căn cứ chiến tranh và quân sự của Hoa Kỳ tại TQ, Nhật, Phi Luật Tân,
Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Bá Thanh, Nguyễn Thiện Nhân, Nguyễn Hòa Bình, Nguyễn Xuân Phúc … quả đúng là những kẻ thuộc giới ăn trên ngồi trốc. Họ là những hạt giống đỏ được gieo trồng từ miền Bắc, và đã ươm mầm thành cây. Loại cây này, học giả Phan Khôi gọi một cách lịch sự là cây Cộng Sản. Còn dân gian thì gọi là cây cứt lợn!
Nếu đảng đủ can đảm và ông Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng còn đủ bản lĩnh của một Lãnh đạo gương mẫu trong công tác phòng, chống tham nhũng thì hãy công khai cho dân biết Tổ chức Thanh niên của đảng đã làm được những gì cho dân cho nước trong 90 năm qua. Hay ngót 7 triệu Đoàn viên TNCS chẳng làm được trò trống gì, ngoải vai trò tay sai đã tuyệt đối trung thành với đảng và với chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh?
Adam Smith và Karl Marx cùng được gọi chung là kinh tế cổ điển (classical economy) tức là lao động (labour) tạo ra giá trị (value.) Khác ở chổ Smith quan niệm thị trường tự do giúp mọi người hưởng thụ giá trị lao động còn Karl Marx lên án giá trị lao động của công nhân bị tư bản bóc lột. Vào đầu thế kỷ thứ 20 xuất hiện một cách nhìn mới là giá trị (value) do nơi tiện ích (utility) thay vì từ lao động (labour). Thí dụ một người đang khát uống ly nước đầu thì thật ngon, ly thứ nhì vừa vừa còn ly thứ ba đầy bụng nuốt không vô, tức là giá trị của mỗi ly nước giảm khi nhu cầu tiện ích hạ thấp. Quan điểm này gọi là Giá Trị Biên Tế hay Marginal Value.
Cùng với tác phẩm của Dương Thu Hương-"Những Thiên Đường Mù", Trần Mạnh Hão-"Ly Thân", Bảo Ninh-"Nỗi buồn Chiến tranh", Phạm Thị Hoài-"Thiên sứ", "Tướng về hưu"của Nguyễn Huy Thiệp đã tạo nên dòng văn học phản kháng.
Và cũng có thể biết thêm rằng, nếu tổng thống Franklin Roosevelt từng ngồi xe lăn để lãnh đạo nước Mỹ suốt 12 năm và bảo vệ thế giới tự do, mang lại chiến thắng cho phe đồng minh trong Đệ Nhị Thế Chiến thì thể chất của tổng thống Joe Biden không phải là điều để người ta bàn luận nhiều như vậy.
Người thanh niên da trắng vội vã bước ra khỏi tiệm massage thì chạm mặt Elcias đang đi tới. Ngó anh, hắn chẳng nói lời nào, chĩa thẳng khẩu súng nổ ba hay bốn phát đạn, không biết đang còn cầm trên tay hay vừa móc ra. Elcias thấy chẳng còn điều khiển được cơ thể, mơ màng, như muốn bay lên cao tựa cái bong bóng rực rỡ màu sắc mà mẹ anh đã treo trong ngày sinh nhật đầu tiên và duy nhất mà anh từng có khi tròn mười tuổi. Rồi anh cảm thấy như vợ con anh đang nắm tay mình kéo lại, không để anh bay lên.
«Giấc mơ Tàu» là điều có thật và đang từng bước được thực hiện, ở từng quốc gia, mà mục tiêu sau cùng là thống trị thế giới. Đem mô hình Tàu áp dụng lên toàn cầu. Dân chủ, tự do, nhơn quyền rập khuôn theo văn hóa chánh trị Tàu. Đây là thực tế nên cái ngày mai này không còn xa nữa.
Vào ngày 16 tháng 3, 2021, tám người Mỹ đã bị bắn chết tại Atlanta, sáu người trong số đó là người gốc Châu Á. PIVOT đón nhận tin này với sự kinh hãi và tiếc nuối tột độ. Chúng tôi chia sẻ nỗi đau thương của các gia đình nạn nhân và sát cánh với họ trong nỗ lực truy tìm công lý và ngăn cản các tội phạm thù hận trong tương lai.
Chủ Nhật 14-3-2021, chương trình Thỉnh Vấn Cuối Tuần do Liên Phật Hội tổ chức tiếp tục chủ đề Trò Chuyện Với Tuổi Trẻ về đời sống tinh thần, tâm linh nói chung có điểm nhấn là tuổi trẻ Việt Nam hướng Phật trong xã hội phương Tây. Đặc biệt là đề tài cập nhật với thế hệ mới nhất: Thế hệ Covid – GEN C như đã trình bày khái quát ở trên.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.