Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kích Cầu Và Đạp Thắng

27/08/200900:00:00(Xem: 7887)

Kích cầu và Đạp thắng

Nguyễn Xuân Nghĩa & Việt Long RFA

...Việt Nam sẽ bị cả nguy cơ hối đoái - vì tiền sụt giá - lẫn nguy cơ lạm phát...
Sau một năm hốt hoảng rồi âu lo về khủng hoảng kinh tế, nạn suy thoái toàn cầu đang lui dần trên thế giới nhưng nhiều quốc gia lại phải đối đầu với một bài toán lưỡng nan khác, là tiết giảm dần các biện pháp kích thích kinh tế để phòng ngừa lạm phát và nạn bong bóng đầu cơ, nhưng với những cân nhắc thận trọng để không làm thui chột cái mầm hồi phục vừa chớm nở. Diễn đàn Kinh tế tìm hiểu về bài toán ấy và chú trọng tới trường hợp Việt Nam khi xứ này hy vọng thoát ra khỏi suy thoái mà có khi lại thổi lên bong bóng đầu cơ. Phần trao đổi cùng nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa cho tiết mục chuyên đề này sẽ do Việt Long thực hiện.
Việt Long: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Thưa ông, các khối kinh tế lớn trên thế giới đều ghi nhận nhiều dấu hiệu khởi sắc, tệ nhất thì đã đụng đáy để rồi sẽ phục hồi trong thời gian tới. Nói chung, nguy cơ khủng hoảng mà thiên hạ lo sợ đã được đẩy lui nên các nước bắt đầu nói tới yêu cầu điều chỉnh biện pháp kích thích được ồ ạt ban hành từ năm ngoái.
Nhưng cùng lúc đó, người ta cũng thấy rằng sự hồi phục vẫn còn bấp bênh nên ngại là nếu muốn kềm hãm hậu quả tiêu cực của kích cầu thì có khi lại làm bộ máy sản xuất bị khựng. Vì bài toán ấy có đặt ra cho cả Việt Nam nên chương trình chuyên đề kỳ này sẽ tìm hiểu riêng về loại biện pháp mà có một lần ông ví von là "vừa tống ga vừa đạp thắng" mà không làm cho cỗ xe kinh tế bị lật. Trước tiên, đề nghị ông trình bày cho bối cảnh của một vấn đề chuyên môn này.
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Trước khi đề cập tới trường hợp Việt Nam, tôi xin phép được trình bày hoàn cảnh chung của các nước khi kinh tế bị đình trệ, suy trầm hay suy thoái và phải dùng biện pháp tiền tệ hay tín dụng để kích thích tiêu thụ và sản xuất.
- Chúng ta hãy nghĩ tới một khu vực bị hạn hán nên cần nước - tức là cần tiền - và loại giải pháp kích thích bằng tiền tệ hay tín dụng như nghiệp vụ bơm nước. Bơm nhiều hay ít là một bài toán định lượng, thí dụ như hạ lãi suất tới chừng nào là đủ. Bơm vào đâu và qua những ngả nào là một bài toán định phẩm, và tùy thuộc vào mạng lưới dẫn nước hay hệ thống các ống phân phối nước hoặc sự thông thoáng minh bạch của thị trường. 
- Thuần về kinh tế, khi hạ lãi suất và/hay bơm thêm tiền, các chính quyền hay ngân hàng trung ương muốn kích thích lượng tiêu thụ và sản suất làm sức kéo cho nền kinh tế thoát khỏi sự trì trệ và đạt mức tăng trưởng cao hơn để tuyển dụng nhiều nhân công hơn. Đó là việc bơm nước. Nhưng cách bơm nước cũng quyết định về kết quả mau hay chậm. Khi cho hạ lãi suất hoặc trợ cấp lãi suất tới 4% và kéo dài kỳ hạn cho vay từ chín tháng lên tới 24 tháng, Việt Nam muốn kích cầu bằng tín dụng, tương tự như giải pháp của Trung Quốc. Nhưng vấn đề nằm trong các ống dẫn nước. Có nơi thì thông rất nhanh và gây úng thủy hoặc thổi lên bong bóng đầu cơ, có nơi thì vẫn bị nghẹt nên sản xuất chưa tăng.
Việt Long: Nếu chúng tôi hiểu không lầm thì nước bơm ra có thể tiêu tưới không đều, có nơi vẫn bị hạn hán mà có nơi lại bị úng thủy và nếu sợ úng thủy mà tắt vòi nước thì kinh tế lại trôi vào nạn suy trầm, có phải như vậy không"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa đúng như vậy và chuyện này không chỉ xảy ra cho Việt Nam hay Trung Quốc, là trường hợp mà chúng ta đã đề cập tới lần trước.
- Hãy cứ nói về bối cảnh trước, thì khi hạ lãi suất cơ bản, ngân hàng trung ương muốn là giới vay tiền thấy tiền rẻ thì sẽ mạnh dạn đi vay để tiêu thụ hay sản xuất. Nhưng trước khi loại khách nợ ấy thấy đủ tin tưởng để sẽ đi vay, và vay được, hầu gia tăng được số cầu hay số cung, có một thành phần khác thì chộp ngay cơ hội để tìm cách làm giàu thật sớm và thật nhanh. Định nghĩa của yêu cầu đầu tư để kiếm lời rất nhanh như vậy là đầu cơ. Họ vay tiền đầu tư vào các loại tài sản bất trắc như cổ phiếu hay bất động sản và mặc nhiên thổi lên bong bóng đầu cơ.
- Thuần về kinh doanh mà nói thì đây không là một thói xấu vì thật ra khi cổ phiếu hay nhà cửa lên giá thì thị trường sẽ nhìn ra mối lợi trong đó mà sản xuất thêm, hoặc xây thêm nhà. Vấn đề đáng nói là nếu chỉ các đại gia có quan hệ tốt về chính trị mới có cơ hội lấy tiền đi đầu cơ và khỏi cần nghĩ tới sản xuất. Ách tắc trong mạng lưới dẫn nước vì vậy có thể là một bất công xã hội và trở thành vấn đề kinh tế.
- Chỉ vì, từ giác độ của chính quyền, của ngân hàng nhà nước chẳng hạn, thì bong bóng đó có nguy cơ gây lạm phát và làm lệch lạc cơ chế vĩ mô lẫn quyết định kinh doanh. Vì vậy mà họ gặp một bài toán mới trong cảnh tranh tối trang sáng hiện nay, là không nên quyết định về mức lãi suất căn cứ trên một tiêu chí nào đó về lạm phát mà căn cứ trên tiêu chí về giá cả các tài sản. Người ta hạ lãi suất để kích thích sản xuất mà chỉ vừa đủ để không gây lạm phát nhưng chưa thấy lạm phát thì đã thấy giá ảo có thể bốc trên thị trường như bong bóng. Khi đó, chính quyền và ngân hàng trung ương phải tính sao"
Việt Long: Bây giờ thì ta có thể hiểu vì sao vẫn phải tống ga để đẩy mạnh sản xuất nhưng vẫn phải đạp thắng để không thổi lên bong bóng đầu cơ. Trường hợp ngày nay của Việt Nam là như vậy sao"


Nguyễn Xuân Nghĩa: - Việt Nam áp dụng bài bản kích cầu như Trung Quốc và có hệ thống ống tưới rất tệ nên có nơi kiếm lời nhanh và thổi lên bong bóng đầu cơ trong khi tiểu doanh nghiệp và canh nông vẫn khát nước và cần tín dụng, từ sản xuất tới xuất nhập khẩu.
- Một cách cụ thể thì lãnh đạo Việt Nam đã bơm ra ngân khoản tương đương với một ngàn tỷ Mỹ kim và gia tăng lượng tín dụng một cách vũ bão. Mức gia tăng tín dụng hoặc "tăng suất tín dụng" vào cuối quý một năm nay là 10% thì đã lên tới 24% vào tháng Sáu vừa qua. Đếm cách khác thì lượng tín dụng mới vừa cấp phát đã lên tới con số khổng lồ là 17% Tổng sản lượng Nội địa GDP trong khi sai biệt về lãi suất huy động và lãi suất tài trợ lại thu hẹp vì lãi suất huy động đã tăng và đang còn tăng mạnh. Kết quả là nâng được sản lượng kinh tế từ 3,1% vào quý một lên 4,4% vào quý hai năm nay nhưng lại gây sức ép cho mức lời của các ngân hàng. Trong khi ấy, bong bóng cổ phiếu và địa ốc đã bắt đầu xuất hiện và là chỉ dấu tiên báo lạm phát. Nôm na là tiền chảy vào sản xuất lại ít hơn chảy vào đầu cơ. Đây là ta chưa nói tới ngạch số đầu tư nội địa và đầu tư từ nước ngoài vẫn sút giảm so với trước đây.
Việt Long: Nếu nhìn rộng ra ngoài thì sự phục hồi đang thấy của các khối kinh tế mạnh, thí dụ như Hoa Kỳ hay Âu Châu có tạo ra sức kéo cho khu vực xuất khẩu của Việt Nam không"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Đấy là một nguồn hy vọng của Việt Nam khi chỉ số tiên báo về tiếp liệu vật tư, hay nguyên nhiên vật liệu, của các nước đều đã tăng và vượt qua ngưỡng 50%. Nhưng mặt trái vẫn chưa thể tránh của quan hệ ngoại thương này vẫn là nạn nhập siêu - là nhập nhiều hơn xuất khẩu. Mà nhập siêu tất nhiên gây sức ép lên đồng bạc Việt Nam và càng là yếu tố thổi bùng lạm phát. Vì vậy, Việt Nam mới gặp bài toán lưỡng nan, nghĩa là giải quyết được vế này thì lại gây vấn đề cho vế kia. Câu chuyện chuyên môn này hơi rắc rối một chút nên có lẽ chúng ta phải trình bày cho rõ hơn vì mối quan hệ trong ngoài khá phức tạp của nó.
Việt Long: Nếu chúng tôi hiểu không lầm thì Việt Nam vẫn nhập nhiều hơn xuất khẩu nên mới bị nhập siêu như ông vừa nói. Nhưng nếu là nhập vào nguyên nhiên vật liệu cần thiết cho chế biến để tái xuất khẩu ra ngoài chẳng hạn thì sự bất lợi chỉ có tính cách giai đoạn thôi. Vậy mà ông lại nói tới một bài toán lưỡng nan, cả hai vế đều khó giải là như thế nào"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Trước hết, Việt Nam có tiết giảm nhập cảng rất mạnh so với năm ngoái mà vẫn bị nhập siêu chỉ vì xuất cảng của Việt Nam còn giảm sút nặng nề hơn. Số liệu tháng Bảy vừa qua là bị khiếm hụt thương mại tới hơn 16% so với thặng dư gần 7% vào tháng Ba. Trong khi ấy, như chúng ta đã trình bày nhiều lần trên diễn đàn này, thị trường nội địa của Việt Nam vẫn chưa đủ mạnh để tạo sức kéo cho sản xuất, là vấn đề Việt Nam phải giải quyết trong trường kỳ và cần khởi sự ngay từ bây giờ. Đấy là một khía cạnh của nạn ách tắc nhiều ống nước. Vì thế, Việt Nam hiện còn quá lệ thuộc vào xuất khẩu, tức là vào sức mua của các thị trường quốc tế. Mà sức mua này chưa chắc đã tăng mạnh trong hoàn cảnh phục hồi còn bấp bênh hiện nay và sau này sẽ khó mà tăng được như trước.
- Chuyện thứ hai, khi nhìn vào lượng tín dụng được bơm ra, người ta giật mình vì tăng nhiều nhất trong khu vực xây cất, tăng gần 10% so với có 4,4% của công nghiệp hay 2,2% của nông nghiệp. Một thống kê khác có thể xác nhận chuyện đó là giá nhà đất tại một số nơi đã tăng đến hai ba chục phần trăm.
- Thứ ba, khi xét vào cơ cấu nhập khẩu, người ta thấy nhập khẩu thép xây dựng lại tăng mạnh nhất so với các tư liệu sản xuất khác. Điều ấy có nghĩa là không nhập để tái xuất khẩu và thu hẹp nạn nhập siêu nên nhập siêu sẽ còn kéo dài, có khi gia tăng. Đấy là bài toán trực tiếp ảnh hưởng tới trị giá đồng bạc, tức là làm đồng tiền mất giá so với Mỹ kim. Và vì vị trí quá nặng của đồng đô la Mỹ trong sinh hoạt kinh tế tại Việt Nam - tức là hiện tượng "đô la hoá" - khi đô la lên giá và tiền Việt Nam mất giá, xứ này càng dễ bị lạm phát. Nếu Hoa Kỳ hồi phục và qua năm tới có thể từ bỏ chính sách lãi suất bằng số không như hiện nay, tức là nâng lãi suất làm đô la càng lên giá, Việt Nam sẽ bị cả nguy cơ hối đoái - vì tiền sụt giá - lẫn nguy cơ lạm phát - vì vật giá gia tăng - trong khi sản xuất vẫn chưa khởi sắc. Lưỡng nan là như vậy.
Việt Long: Theo như ông dự đoán thì lãnh đạo kinh tế Việt Nam có thể làm những gì trong thời gian tới"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Nếu lãnh đạo Hà Nội biết trước và biết chắc thì ta nên mừng cho người dân! Nhìn từ bên ngoài thì vì Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ấn định chỉ tiêu gia tăng tín dụng từ 25 đến 27% cho cả năm và tới nay tăng suất ấy đã lên đến 20%, ta có thể dự đoán là nguồn tín dụng này giảm từ tháng Bảy và sẽ còn giảm mạnh, chỉ bằng phân nửa của sáu tháng đầu năm.
Việt Long: Nghĩa là trong mấy tháng sắp tới thì lượng tín dụng chỉ còn tăng có 7% mà thôi"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa đúng như vậy, trong khi ấy, nhiều ngân hàng lại trù tính là yêu cầu vay mượn sẽ tăng vào cuối năm nên nâng lãi suất ký thác để huy động thêm tiền cho vay. Các ngân hàng này sẽ vất vả, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn không vay ra tiền. Kết luận không lạc quan ở đây là sau khi kích cầu bằng bơm tín dụng, Việt Nam sẽ khoá dần ống nước tín dụng để ngừa lạm phát, cho kinh tế chạy theo số cầu của thị trường xuất khẩu. Số cầu này mà không tăng thì tình hình sẽ rất đen tối.
Việt Long: Xin cám ơn ông Nguyễn Xuân Nghĩa.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sự tăm tối và độ hoang tưởng của các chú – xem ra – cũng ngang ngửa với các bác, chứ chả kém cạnh gì. Cỡ Lê Duẩn, Đỗ Mười, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc… e cũng chỉ “ngoan cố” và “ngu dốt” đến cỡ đó là cùng. Tuổi trẻ và những năm du học, ngó bộ, không giúp cho các chú đỡ “gù” hơn các bác bao nhiêu. Vậy mà các chú vẫn được coi như những ngôi sao đang lên (rising stars) trên chính trường nước Việt, một đất nước là vô phúc. Thiệt là họa vô đơn chí!
Trump có tâm tính độc tài nhưng nhiều cử tri vẫn ủng hộ tin rằng nền dân chủ Mỹ sẽ tiếp tục đứng vững cho dù có phải chao đảo thêm bốn năm nửa do những quyết định độc đoán của Trump. Cho nên bỏ phiếu cho Trump là cái giá cần phải trả vì Trump chống Tàu và sẽ ngăn chận khuynh hướng xã hội chủ nghĩa của phe cấp tiến trong đảng Dân Chủ. Điều này chẳng khác gì bán linh hồn cho ác quỷ vì không kẻ nào thương lượng với quỷ dữ trước đó nghĩ rằng mình sẽ suốt đời trở thành nô lệ cho cái ác.
(Lời người dịch: Là một trong những nhân vật cuối cùng còn sót lại của nhóm Big Six, sáu lãnh tụ chính yếu của phong trào dân quyền Hoa Kỳ vào thập niên 60, Dân Biểu John Lewis vừa qua đời vào ngày 17/07/2020 vừa qua, hưởng thọ 80 tuổi. Tốt nghiệp Thần Học và trở thành Mục sư, Dân Biểu John Lewis đã sát cánh cùng Mục Sư Luther King Jr. để trở thành một biểu tượng của phong trào dân quyền và nhân quyền Hoa Kỳ, cũng như là một dân biểu Quốc Hội có tầm ảnh hưởng lớn lao trong suốt hơn 30 năm qua. Tang lễ của ông được tổ chức trang trọng với sự tham dự và phát biểu của các tổng thống tiền nhiệm như Bill Clinton, George W. Bush và Barack Obama. Chúng tôi xin lược dịch bài điếu văn của Tổng Thống Obama đọc trong tang lễ của ông vừa được tổ chức tại thành phố Atlanta, Georgia hồi cuối tuần qua).
Ngày 24/6/2020, Cố vấn an ninh quốc gia Robert O’Brien nêu lên một sự thật phũ phàng là gần nửa thế kỷ qua các chính trị gia cả hai đảng, các nhà khoa bảng, nhà giáo dục, nhà báo, nhà kinh doanh Mỹ đều thụ động và ngây thơ (passivity and naivety) trước Trung cộng. Người Mỹ không biết sự khác biệt giữa người dân Trung Hoa và đảng Cộng sản, một tổ chức theo chủ nghĩa Marxist-Leninist, mà Tập Cận Bình là hiện thân của Joseph Stalin.
Giống như hầu hết các nước trên thế giới, Hoa Kỳ đang cố gắng vượt qua trận đại dịch COVID-19 và cuộc suy thoái kinh tế trầm trọng do lệnh đóng cửa của chính phủ. Tính theo tỷ lệ thường niên, nền kinh tế Mỹ đã giảm 5% trong quý đầu năm 2020 và trong quý hai vừa kết thúc, có thể giảm đến 40%, mức suy sụp mạnh nhất kể từ thời Đại Suy thoái năm 1930. Hơn nữa, hàng chục triệu công nhân đã mất việc, khiến tỷ lệ thất nghiệp trong tháng Tư tăng vọt lên mức cao sau Đại Khủng hoảng là 14,7%. Dù 70% những người bị sa thải hy vọng sẽ được gọi làm việc lại, nhưng không phải tất cả sẽ có việc, vì nhiều doanh nghiệp sẽ sát nhập, di dời hoặc tổ chức lại. Đúng vậy, lúc đầu, sự mở cửa lại của nền kinh tế đã dẫn đến tình trạng phục hồi mạnh mẽ, nó được dự kiến là sẽ tiếp tục trong quý ba. Việc làm đã tăng 2,5 triệu trong tháng Năm, trong khi dữ liệu từ các thẻ tín dụng và theo dõi di động cho tháng Năm và tháng Sáu cho thấy, mức phục hồi khá lớn từ lúc thấp trong tháng Tư, với hoạt động trong
Bộ Ngoại giao Cộng sản Việt Nam đã kín đáo bắn tiếng muốn Mỹ nhảy vào giải quyết xung đột ở Biển Đông, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Cộng đã cảnh giác Việt Nam “không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài”. Đề nghị bán chính thức của Việt Nam đưa ra ngày 17/7/2020, bốn ngày sau khi Bộ trưởnng Ngoại giao Mỹ, Mike Pompeo gọi hành động đe dọa các nước nhỏ để chiếm đoạt và mưu toan cướp chủ quyền nguồn tài nguyên ở phần lớn Biển Đông của Trung Quốc là “phi pháp”.
Tôi tình cờ “nhặt” trên FB một tác phẩm khá độc đáo của Marc Riboud. Ông “chớp” được cảnh một anh bộ đội (với con búp bê nằm dưới nắp ba lô, và cái sắc cầm tay) đang trên đường trở về quê cũ. Cùng với bức ảnh là lời bình, cũng độc đáo không kém, của face booker Nguyễn Hoàng : “Thằng này coi vậy mà hiền, chỉ lấy con búp bê cho con và cái bóp đầm cho vợ mà thôi.”
Tất cả họ đều nói cùng một giọng, và làm chung một điệu – theo nhận xét của Huỳnh Ngọc Chênh: Ông Đinh Thế Huynh bị bệnh nặng phải qua Nhật chữa. Trước đó ông Phùng Quang Thanh thì đi Pháp, ông Nguyễn Bá Thanh thì bỏ cả tiền triệu đô la qua tận nước Mỹ để nhờ họ cứu mạng. Nghe nói hai ông Chung và Thưởng vừa rồi lâm bệnh cũng đi Nhật và Pháp điều trị.
Vào thời Ronald Reagan làm tổng thống gần 40 năm trước, hầu hết người Mỹ lấy tin tức từ tờ báo và các đài truyền hình địa phương. Những tổ chức này có tính chuyên nghiệp, dồi dào tài chính, và cố gắng đăng tải quan điểm của cả đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Người dân đồng thuận về sự thật nói chung, và bất đồng về phương cách giải quyết. Những công ty này cũng đưa ra sự thật, vì họ sẽ mất quảng cáo, mất độc giả dài hạn và có thể bị tòa án phạt nếu họ loan tải tin giả, nhất là nếu tin giả đó gây ra tai hại cho người khác.
Chiều Thứ Ba 21 Tháng 7 Năm 2020, hoàn toàn bất ngờ, Lãnh Sự Quán Trung Cộng tại Houston, Texas nhận được quyết định của chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa lãnh sự quán của họ, và toàn thể nhân viên trong lãnh sự này có 72 giờ đồng hồ để thu xếp ra khỏi trụ sở này và trở về Hoa Lục. Đồng hương người Việt tại Houston, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ, đã đổ xuống đường biểu tình ăn mừng, và cộng đồng người Việt khắp nơi trên thế giới đón nhận tin vui này như nắng hạn gặp cơn mưa rào.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.