Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Làm An Với Trung Quốc: Vụ Rio Tinto

13/08/200900:00:00(Xem: 8216)

Làm An Với Trung Quốc: Vụ Rio Tinto

Nguyễn Xuân Nghĩa & Việt Long RFA

...‘trong bá ngoài vương’...
Cách đây một tháng, Bộ Công an Trung Quốc bỗng bắt giam bốn nhân viên cao cấp của tập đoàn khoáng sản Rio Tinto, trong đó có viên Tổng giám đốc là công dân Úc, vì hai tội danh là làm gián điệp và hối lộ. Sáu tuần sau, ngày 12 tháng Tám, họ truy tố các nghi can là ăn cắp bí mật thương mại và hối lộ dù chưa hề trưng ra chứng cớ nào. Vụ bắt giam doanh gia nước ngoài khiến dư luận thế giới chú ý đến phong cách ứng xử của Trung Quốc trên doanh trường. Diễn đàn Kinh tế đaà RFA sẽ tìm hiểu về lề lối làm ăn đó qua phần trao đổi cùng nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa do Việt Long thực hiện sau đây.
Việt Long: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Thưa ông, giới đầu tư quốc tế rất chú ý đến việc bộ Công an Trung Quốc bắt giam bốn nhân viên của tập đoàn quốc tế về khoáng sản là Rio Tinto. Trung Quốc đang kinh doanh lớn tại Việt Nam và lại có khá nhiều vấn đề nhạy cảm về an ninh và kinh tế với Việt Nam, vi vậy, chương trình chuyên đề kỳ này sẽ tìm hiểu về vụ Rio Tinto. Câu hỏi trước tiên vẫn là bối cảnh của vụ tai tiếng ấy. Câu chuyện đầu đuôi ra sao, xin ông lược trình cho thính giả.
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Rio Tinto là tổ hợp đa quốc đã tồn tại từ hơn 100 năm nay, hiện là một đại gia quốc tế về khoáng sản và quặng mỏ. Tổ hợp có hai hội sở chính tại Anh và Úc, với cổ phiếu yết giá trên thị trường chứng khoán của cả hai xứ này. Doanh nghiệp liên hệ đến vụ vừa qua là của Rio Tinto tại Úc Đại Lợi.
- Úc là đối tác kinh tế lớn của Trung Quốc. Chính quyền Úc hiện thuộc đảng Lao động theo xu hướng trung tả của Thủ tướng Kevin Rudd, xưa kia đã phục vụ sứ quán Úc tại Bắc Kinh và thông thạo tiếng Quan thoại. Rio Tinto là nguồn cung cấp quặng sắt đáng kể cho một nước nhập khẩu quặng sắt nhiều nhất thế giới là Trung Quốc. Mọi việc đang có vẻ tốt đẹp...
Việt Long: Thế rồi cơ sự ra sao mà bộ Công an Bắc Kinh lại bắt giữ nhân viên của Rio Tinto"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Vì các lý do Trung Quốc đưa ra lại mập mờ như lý cớ nên người ta chỉ có thể phỏng đoán một số động lực bên trong.
- Từ năm ngoái, tập đoàn số một về aluminium của Trung Quốc là Chinalco - hay "Trung Quốc Lữ Nghiệp" - muốn tăng gấp đôi phần hùn 9% sẵn có trong tổ hợp Rito Tinto tại Úc với một ngân khoản không nhỏ - tính ra Mỹ kim thì tương đương với 19 tỷ rưỡi. Ta biết, Trung Quốc không chỉ nhập khẩu nguyên vật liệu mà muốn đầu tư tận gốc để bảo đảm nguồn cung cấp cho công nghiệp của họ. Dự án đầu tư có vẻ được Chính phủ Úc hưởng ứng nhưng gặp sự dè dặt của doanh giới và dân Úc.
- Rio Tinto và Chinalco thương thảo rất lâu về hồ sơ này và một người đại diện Rio Tinto để thảo luận tại chỗ là Tổng giám đốc phân vụ Rito Tinto ở Thượng Hải. Là kỹ sư người Úc gốc Hoa, ông Stern Hu hay Hồ Sĩ Thái, được doanh giới Úc đánh giá là có khả năng và liêm khiết. Thế rồi chuyện không thành, mùng bốn Tháng Sáu vừa qua, Hội đồng Quản trị Rio Tinto từ chối đề nghị của Chinalco. Lý do có thể là giá cả vì phía Úc đòi một giá biểu và điều kiện cao hơn đề bù trừ rủi ro khi làm ăn với công ty Trung Quốc. Một lý do khác là Rio Tinto đã huy động tiền từ nguồn khác để trả nợ nên họ hết cần vốn của Chinalco.
- Thế rồi mùng năm Tháng Bảy, Tổng giám đốc Rito Tinto và ba nhân viên người Hoa bỗng bị bắt tại Thượng Hải với tội danh là thụ đắc và tiết lộ thông tin bất hợp pháp - tức là làm gián điệp phương hại tới an ninh quốc gia - và còn hối lộ các viên chức Trung Quốc.
Việt Long: Như vậy phải chăng là vì Rio Tinto từ chối đề nghị hùn vốn của một doanh nghiệp Trung Quốc nên đúng một tháng sau, bộ Công an bắt giữ một người có trách nhiệm thương thuyết của đối tác bên kia"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa câu chuyện có vẻ như vậy - mà lại còn ly kỳ rắc rối hơn vậy!
- Ly kỳ vì thứ nhất, ở giữa hai thời điểm mùng bốn Tháng Sáu, là khi Rio Tinto từ chối, và mùng năm Tháng Bảy, là khi nhân viên Rio Tinto ở Thượng Hải bị bắt, còn có vụ thương thuyết về giá biểu quặng sắt do Úc bán cho các doanh nghiệp sản xuất thép của Trung Quốc. Vụ thương thuyết tan vỡ ngày 30 Tháng Sáu vì Trung Quốc đòi giảm giá mua có kỳ hạn còn rẻ hơn giá mua của Nam Hàn và Nhật Bản dù giá bán trực tiếp bằng bạc mặt trên thị trường quốc tế gọi là spot price đã tăng. Yếu tố ấy càng khiến phía Trung Quốc lo sợ về nguồn cung cấp và giá biểu.
- Đã vậy, Rio Tinto có thể lại hùn hạp với một đại gia số một thế giới về hầm mỏ là tổ hợp BHP. Nếu hai tập đoàn này mà kết hợp lại thì Trung Quốc mất thế mạnh trong việc thương thảo mua bán với họ. Sự kiện ấy có thể khiến chính Chủ tịch Hồ Cẩm Đào e ngại và cho bắt giam nhân viên Rio Tinto để gây áp lực.
- Chuyện thứ hai, trong tiến trình thương thảo, đôi bên đều cố thu thập thông tin để biết rõ về môi trường kinh doanh hầu tính ra rủi ro và lời lãi. Bây giờ, khi Tổng giám đốc Rio Tinto lại bị bắt và văn phòng cùng máy điện toán của ông ta bị lục soát thì ta hiểu rằng phía Bắc Kinh muốn biết là ông này biết những gì, và biết từ đâu, để quy ra tội thu thập hay tiết lộ thông tin bất hợp pháp, và cáo buộc ông ta làm gián điệp! Phong cách làm ăn và đối xử ấy cho thấy thực chất thiếu minh bạch ngay trên thị trường Trung Quốc, chẳng hạn như sản lượng thép của các doanh nghiệp luyện kim hay số cầu về quặng sắt trong vài chục năm tới tại Trung Quốc cũng có thể là bí mật quốc gia!
Việt Long: Nghĩa là khi kinh doanh tại Trung Quốc, người ta khó kiểm chứng số liệu thực tế và nếu tìm hiểu kỹ quá thì có thể mang tội gián điệp" Vì sao lại có chuyện phi lý như vậy trong thế kỷ 21 này"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa đây không là một giả thuyết hàm hồ của tinh thần bài Hoa hoặc nghi ngờ Trung Quốc.


- Chỉ vì chưa đầy 10 ngày sau khi nhân viên Rio Tinto bị bắt thì hàng loạt doanh nghiệp thép của Trung Quốc, như tập đoàn Sắt Thép An Sơn tại Liêu Ninh, Bảo Cương tức là Baosteel tại Thượng Hải, và Thủ Cương tại Bắc Kinh, v.v... bị bộ Công an điều tra về tội lộ mật, có thể vì cung cấp thông tin cho Rio Tinto. Khi vụ này xảy ra hôm 13 Tháng Bảy, ta mới chú ý đến một điều mới lạ khác, là tháng Ba vừa rồi, Quốc hội Trung Quốc đã tu chính để mở rộng phạm vi áp dụng "Đạo luật Bảo vệ Bí mật Nhà nước". Việc tu chính này lồng thêm tội gián điệp kinh tế và thương mại, làm cho bất cư doanh nghiệp Trung Quốc nào làm ăn với các tập đoàn quốc tế cũng có thể sa lưới, tùy theo sự suy diễn luật lệ của nhà chức trách.
- Thuần về chính trị thì vụ tấn công Rio Tinto và uy hiếp các doanh nghiệp thép của Trung Quốc có thể nằm trong xu hướng cố hữu của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào. Đó là tập trung quyền lực về trung ương và dằn mặt các cơ sở hay địa phương làm ăn với nước ngoài là vụ lợi, tham nhũng, không bảo vệ quyền lợi tổ quốc, v.v... Hàm ý bên dưới vẫn là tinh thần bài ngoại và đổ lỗi cho ngoại quốc về mọi tệ nạn trong nước.
Việt Long: Chính quyền Úc Đại Lợi đã có phản ứng thế nào về vụ này"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Chính quyền Úc có phản ứng tương đối ôn hòa và với dư luận Úc thì quá ôn hoà, nhưng các thị trường trên thế giới thì theo dõi rất sát và phản ứng mạnh hơn. Họ coi đây là trường hợp điển hình của phong cách rất tệ của Trung Quốc.
- Thế rồi, hôm 17 Tháng Bảy, một Thứ trưởng Ngoại giao của Trung Quốc nói với Ngoại trưởng Úc rằng nhà chức trách Bắc Kinh sẽ tập trung vào tội hối lộ các viên chức Trung Quốc hơn là tội gián điệp và phương hại an ninh quốc gia. Tức là họ đã dời mục tiêu từ tội này qua tội khác.
Việt Long: Phải chăng vì Bắc Kinh thấy ra sự phi lý của tội danh thu thập thông tin thị trường nên phải chuyển qua chuyện khác"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa có thể là như vậy nhưng có khi còn tệ hơn vậy!
- Trước hết, người ta chú ý đến một chuyện liên hệ, dù ở rất xa. Ngày 17 Tháng Bảy đó, nhà chức trách xứ Namibia tại Phi Châu đã truy tố ba nhân viên một doanh nghiệp Trung Quốc tại Namibia là Nuctech, hay Uy thị Cổ phần, về tội tham nhũng. Một trong ba người là đại diện người Hoa, công ty là một chi nhánh của Đại học Thanh Hoa tại Bắc Kinh, người cầm đầu công ty này khi vụ tham nhũng xảy ra lại là Hồ Hải Phong, con trai của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào!
- Sau đó một tuần, Tổng thống Namibia còn cách chức Bộ trưởng Quốc phòng vì tội nhận tiền hối lộ của công ty Nuctech! Tất nhiên là truyền thông Trung Quốc không được loan tải gì về vụ tai tiếng đó từ một doanh nghiệp liên hệ đến thân tộc của Chủ tịch, nhưng doanh giới quốc tế đều theo dõi vụ này. Họ càng chú ý vì Rio Tinto cũng là một nhà đầu tư lớn vào kỹ nghệ aluminium tại Namibia nên quốc gia nhỏ bé này không cần tránh né Bắc Kinh và dám lột mặt nạ tham ô. Có thể là vì vậy mà Bắc Kinh mới dịu giọng với Rio Tinto và đổi tội danh.
Việt Long: Liệu người ta có thể suy đoán rằng Rio Tinto đã phản công như vậy hay không"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Chúng ta khó biết được, chỉ thấy rằng Rio Tinto rất bình tĩnh và không sợ sức ép của Bắc Kinh, kể cả sức ép bằng lối sách động quần chúng.
- Chúng ta nên nói đến chuyện sách động vì cũng là lề lối của Trung Quốc khi họ bôi nhọ viên Tổng Giám đốc Rito Tinto đang bị giam giữ và vu cáo tổ hợp Rio Tinto. Nào là ông Stern Hu này có hai biệt thự nhờ tiền hối lộ, mỗi cái trị giá 17 triệu đô la, như tờ Văn Uyển Báo của Bắc Kinh xuất bản tại Hong Kong mới loan tải hôm Thứ Hai mùng 10 vừa qua!
- Trước đó, hôm Thứ Bảy mùng tám, một giới chức trong Vụ Bảo vệ Bí mật Nhà nước tại Giang Tô đăng một bài quan điểm trên trang điện tử mệnh danh "bảo mật" của Cục Quản lý Quốc gia về Bảo mật. Bài viết tố cáo Rio Tinto nống giá khoáng sản bán cho Trung Quốc làm xứ này bị thiệt mất gần 120 tỷ đô la. Viên chức ấy viện dẫn kết quả điều tra ở bên trong khi nêu ra con số khổng lồ đó, bất chấp thực tế là tổng số quặng sắt Rio Tinto bán cho Trung Quốc trong suốt năm năm, từ 2004 đến 2008, chỉ lên tới 41 tỷ đô la và tổng số lợi nhuận của Rito Tinto từ quặng sắt trong sáu năm qua chỉ lên tới 43 tỷ, đa số là thu được từ trong nước Úc! Hôm qua, khi thấy bộ Ngoại giao Úc, Rito Tinto và giới đầu tư lẫn các ngân hàng ngoại quốc nêu ra sự phi lý trong lời cáo buộc, trang điện tử ấy bỗng tắt mất sáu giờ đồng hồ. Khi nó xuất hiện trở lại thì bài quan điểm kỳ dị này đã biến mất!
Việt Long: Chuyện cho báo chí nhà nước mỏ chiến dịch tấn công nước ngoài thì thấy có vẻ quen quen! Câu hỏi cuối của câu chuyện ly kỳ này, ông tổng kết thế nào về phong cách làm ăn của Trung Quốc"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Ta có thể đi từ dưới lên để nêu ra vài đặc tính của lề lối làm ăn này.
- Từ bên dưới, chuyện doanh nghiệp và viên chức nhà nước Trung Quốc chia chác quyền lợi và hối lộ nhau bằng phong bì mà họ gọi là "hồng bao" là một quy luật phổ biến. Khì cần triệt hạ vì bất cứ lý cớ gì thì chỉ moi vào đó là móc ra tội. Không ai có thể vô can trong xã hội đó. Bên trên, lãnh đạo Trung Quốc vẫn có nhiều mâu thuẫn về quyền lợi và quan điểm nên dùng luật lệ chống tham nhũng hay bảo mật để triệt hạ nhau.
- Với bên ngoài, Trung Quốc muốn giữ thế mạnh khi thương thảo và dùng cả thủ đoạn bá đạo ngụy danh chính nghĩa theo lối "trong bá ngoài vương". Sở dĩ họ thành công là vì xứ khác không tham thì nhu nhược. Nếu gặp phản ứng mạnh thì họ cố giữ thể diện bằng cách tuyên án tượng trưng rồi trả tự do và lại chuẩn bị một đợt thương thảo khác! Vụ Rio Tinto không là lần đầu mà cũng chẳng là lần cuối, cho tới khi Trung Quốc bị khủng hoảng từ bên trong vì lề lối làm ăn đó.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Là một học sinh từng say mê môn sử, tôi không thể tưởng tượng được, có một ngày môn học đó bị khai tử!
Đảng Cộng Sản Việt Nam vừa cướp đất của người dân, vừa dâng đất cho Tàu Cộng. Việc cướp đất của người dân xảy ra một thời gian rất dài trên toàn lãnh thổ Việt Nam, tạo ra một khối dân oan khổng lồ đầy căm hận. Đã có nhiều trường hợp người dân bị giết trong hành vi cướp đất. Về việc bán đất cho Tàu Cộng, hiện nay có 149 doanh nghiệp Trung Quốc sở hữu đất trọng yếu về chiến lược quốc gia, ở biên giới Việt Trung và vùng ven biển thuộc 22 tỉnh và thành phố.
Người viết vốn dị ứng với xã hội chủ nghĩa và cảnh nhà nước lạm dụng quyền lực cho nên nghe đòi mở rộng vai trò của chính quyền để phục vụ xã hội là dán nhãn Mác-Xít theo cách nhìn nhà nước chẳng những không giải quyết mà còn tạo thêm vấn nạn (Government is not the solution to our problem, government is the problem – như Tổng Thống Ronald Reagan phát biểu). Tuy nhiên nghĩ lại thì oan uổng cho thành phần cấp tiến (progressive) khi một số đông trong đó vừa chống tư bản bất công lại chống độc tài cộng sản. Cho nên thiết tưởng cần phân biệt giữa hai mô hình Dân Chủ Xã Hội và Xã Hội Chủ Nghĩa, cọng thêm một khuông mẫu mới là Xã Hội Chủ Nghĩa theo màu sắc Trung Quốc.
Lạ nhỉ! Sao một công dân của một quốc gia Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc mà lại làm đơn xin “vào lại trại cải tạo”, hả Giời? Mà hạnh phúc ở Việt Nam đâu có quá xa vời hay quá tầm tay với của bất cứ ai. Nó tràn lan khắp hang cùng ngõ hẹp và tràn ngập khắp mọi nhà mà. Nơi đất nước này, đã có lúc, hễ ra ngõ là gặp anh hùng. Còn bây giờ, cứ mở mắt ra là thấy ngay hạnh phúc:
Lễ 14-7 hay Quốc khánh hằng năm cử hành trọng thể vì nó tượng trưng sự thống nhứt dân tộc, lịch sử và những giá trị lớn của đất nước. Lễ được cử hành theo truyền thống bằng một cuộc diễn binh lớn trên đại lộ Champs-Élysée, trước Tổng thống, trước nhiều quan khách và đông đảo dân chúng đầy hào hứng. Vì ảnh hưởng đại dịch vũ hán, lễ 14-7 năm nay thay đổi, nhẹ về hình thức, tập trung vào ý nghĩa vinh danh đội ngũ y tế, dân sự và quân sự, đã tận tình vì thiên chức, quên mình trước nguy hiểm chết người, lao mình vào việc chữa bịnh dịch Covid-19 cực kỳ nguy hiểm để cúu mạng người..
Theo kết quả do hãng Gallup khảo sát được công bố vào tháng 8/2018, có tới 51% số người trẻ ở Mỹ và 57% số người theo đảng Dân Chủ thích chủ nghĩa xã hội. Bài viết trước “Vì sao giới trẻ Mỹ nay thích Chủ nghĩa Xã hội?” (Vì sao giới trẻ Mỹ nay thích Chủ nghĩa Xã hội? - BBC News Tiếng Việt) đã giải thích hiện tượng nói trên. Đồng tiền còn có 2 mặt, nói chi một xã hội tự do và đa nguyên nhất thế giới như nước Mỹ, hôm nay xin tiếp tục giải thích về thành phần bảo thủ tại Mỹ.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đã quyết liệt bác bỏ yêu sách của Trung Quốc dành làm chủ các nguồn tài nguyên ở hầu hết Biển Đông, cũng như việc nước này mở chiến dịch đe dọa để kiểm soát. Ông nói hành động của Bắc Kinh là hoàn toàn phi pháp. Tuy nhiên ông Pompeo đã không đưa ra bất kỳ biện pháp nào để trừng phạt Trung Quốc, nếu Bắc Kinh không thay đổi. Dù vậy, tuyên bố phổ biến chiều ngày 13/07 (2020) của Bộ Ngoại giao Mỹ được coi là cứng rắn nhất từ trước đến nay nhằm chống chính sách lấn chiếm Biển Đông của Trung Quốc.
-AFP ngày 1/7/2020: Trung Quốc ra lệnh cho chi nhánh của các hãng thông tấn như AP, UPI, CBS và NPR phải khai báo số lượng nhân viên, hoạt động tài chính cũng như tài sản mà họ có ở Trung Hoa. Đây là hảnh động trả đũa vì Hoa Thịnh Đốn đã ngăn cấm bốn cơ sở thông tin của họ tại Hoa Kỳ. -AP ngày 1/7/2020: Pháp loan báo họ sẽ không tham dự vào một chiến dịch hải quân của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Địa Trung Hải sau khi có sự căng thẳng về quân sự với Thổ Nhĩ Kỳ vì cuộc xung đột tại Libya. Tổng Thống Pháp tuyên bố sẽ không tha thứ hành động can thiệp quân sự của Thổ vào đây và gọi sự can thiệp của Thổ là “tội phạm” còn Nga là mâu thuẫn. Hiện nay Thổ trợ giúp phe Tripoli không quân, vũ khí và đồng minh tham chiến đến từ Syria. Theo AFP ngày 8/7/2020, Tổng Thư Ký LHQ Antonio Guterres nói rằng sự tham gia của quân ngoại bang với lính đánh thuê và vũ khí phức tạp là điều chưa từng thấy ở Libya.
Phần lớn nhân loại đều chưa đến Rome, và chắc cũng chả mấy ai rành rẽ về phong tục tập quán của xứ sở này. Tuy thế, nếu có dịp bước chân tới đây thì chắc tất cả chúng ta đều sẽ nhớ đến lời dậy của cổ nhân (“nhập gia tùy tục/đáo giang tùy khúc”) để ứng xử thích nghi, và hoà nhã với dân bản xứ.
Quốc gia nào cũng có nhà nước nên vai trò của chính quyền không thể tránh. Nhưng quả lắc khi nghiêng về nhà nước quá xa thì bóp nghẹt thị trường tự do còn khi chuyển sang tư nhân quá mức lại tạo ra bất ổn (khủng hoảng kinh tế) và hố sâu giàu nghèo. Một nghịch lý khác là khi xã hội xáo trộn, kinh tế suy trầm thì một bên là Mác Xít trỗi dậy, bên kia là Phát Xít nổi lên như xảy ra vào các thập niên 1930 hay 2010.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.