Phòng Cảm Nhiệt Trong Mùa Hè Quá Nóng

17/04/200400:00:00(Xem: 6400)
Bây giờ lại sắp sửa tới mùa hè, mùa nóng. Nóng quá gây loại bệnh cảm nhiệt (heat stroke). Có 2 loại: một là bệnh nhân thấy kiêt sức vì nóng và 2 là cơn nóng gây cảm nhiệt.
Khi trời nóng và nhiệt độ tăng cao dần, cơ thể bị kiệt lực và khi nóng hơn nữa sẽ bị cảm nhiệt, lên cơn đột quỵ. Bệnh nhân bắt đầu cảm thấy khó chịu, nhất là khi nhiệt độ bên ngoài lên cao tới 104 đô F.
Hiện tượng kiệt sức vì nóng không có những triệu chứng rõ rệt nhưng phần lớn do mất nước trong cơ thể. Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, nhức đầu và muốn ói, bắp thịt đau nhức hay bị chuột rút hoặc cơ thể bị dằn vặt, náo động. Nặng hơn nữa khiến tâm thần không bình thường, lú lẫn, có khi lên cơn kinh phong hay bất tỉnh. Vài cơ quan trong cơ thể có thể bị hư như thận bị hư, tiểu ra máu, ít đi tiểu, khó thở, v…v…Vài triệu chứng hiếm hơn như mặt tái xanh, bị ngất xỉu, chân tay sưng phù hay da nổi ngứa.
Ngoài ra, khi nóng cao hơn nữa và nếu cơ thể vẫn không đủ sức tự hạ nhiệt độ thì óc não và cột tủy sống sẽ bị hư hại và tử vong.

Tình trạng cảm nhiệt hay đột quỵ vì nóng có thể do bệnh nhân hoạt động và tập thể dục quá độ trong môi trường nóng nực quá. Cơ thể không đủ sức chống đỡ mất nước.
Có 4 cơ nguyên cơ thể chúng ta chuyển nhiệt: Nguyên nhân thứ nhất là do hiện tượng phóng xạ. Nói ra thì khó tin nhưng thực sự con người có thể chuyển nhiệt sang những làn sóng điện từ trường khiến những sóng nhiệt thoát ra khỏi cơ thể, vào những môi trường xung quanh. Thứ 2 là hiện tượng bay hơi biến từ thể nước sang thể hơi. Như mồi hôi bay hơi khiến cơ thể giảm nhiệt. Còn 2 hiện tượng khác tên là đối lưu giảm nhiệt (convection) và dẫn truyền (conduction) cũng là những cách khiến cơ thể mất nhiệt sau 2 hiên tượng phóng xạ và bay hơi. Hiện tượng đối lưu giảm nhiệt đưa nhiệt vào không khí và vào hơi nước xung quanh cơ thể. Hiên tượng đối lưu giảm nhiệt khác hiện tượng bay hơi nước ở chỗ không chuyển nước sang hơi như hiện tượng bốc hơi từ mồ hôi. Còn dẫn nhiệt ra ngoài hoàn toàn do hiện tượng tiếp xúc vật lý.

Khi nói về bệnh nhân bị đột quỵ cảm nhiệt thì phần lớn phát hiện ở những bệnh nhân lớn tuổi khi không đáp ứng nổi tình trạng nóng quá. Cơ thể tuổi già không chịu được nhiệt độ cao hay môi trường nóng xung quanh. Khi trời nóng lại thêm ẩm thấp, da người già không thể thoát mồ hôi dễ dàng hơn người trẻ. Cho nên người già chống cự nóng khó khăn hơn người trẻ.


Những bệnh nhân bị cao huyết áp chẳng hạn cần phải thận trọng. Nhất là khi bệnh nhân phải uống thuốc cao máu hay thuốc lợi tiểu để giảm bệnh cao huyết áp. Thuốc sẽ làm bệnh nhân tiểu tiện nhiều hơn, mất nước nhiều hơn, cộng thêm mồ hôi ra quá nhiều vì trời nóng sẽ là một trong những nguyên nhân dễ gây đột quỵ . Cho nên cần phải uống nhiều nước khi trời nóng quá.
Bệnh nhân bị bệnh cường giáp trạng cũng dễ bị cảm nhiệt hay bệnh nhân trong tình trạng nhiễm trùng nóng sốt cũng dễ bị cảm nhiệt.
Vài loại thuốc khác như anticholinergics giảm khả năng cơ thể phát mồ hôi dễ bị cảm nhiêt. Thuốc sympathomimetics giảm độ nở mạch máu ngoại biên cũng có thể bị cảm nhiệt.
Vì hoàn cảnh và nhà cửa nơi sống không điều hòa được nhiệt độ xung quanh cũng dễ bị cảm nhiệt hay bị đột quỵ vì môi trường quá nóng. Bởi vậy, chúng ta phải thận trọng hơn nữa khi nhiệt độ ngoài trời lên cao quá 106 độ F.

Có những lúc nguy hiểm, bệnh nhân phải vào nhà thương cấp cứụ. Việc đầu tiên là phải quạt mạnh vào người bệnh nhân hay cho bệnh nhân tắm nước ấm. Nhiều lúc phải đặt ống cho bệnh nhân thở dễ và tìm ca’ch giảm nhiệt độ thật mau lẹ. Các bác sĩ cấp cứu thường tìm hiểu xem bệnh nhân có thể bị hư hại cơ quan nào trong cơ thể như thử máu, thử nước tiểu, chụp hình cắt lớp đầu. Khi ra khỏi bệnh viện, bệnh nhân vẫn tiếp tục phải điều trị tăng nước cho cơ thể. Không nên uống cà phê hay rượu bia, vì bệnh nhân sẽ bị mất nhiều nước hơn nữa.
Những cách phòng ngừa căn bản khác chống nhiệt, nhất là cho người già còn bị bệnh tật thêm, là nên ở trong nhà có máy lạnh. Bệnh nhân mặc quần áo nhạt mầu, không nên mặc quần áo chật quá. Nên tắm nước lạnh thường xuyên.

Lực sĩ không nên tập thể dục quá độ trong môi trường nóng quá. Lực sĩ phải uống nhiều nước!
Tóm lại, đối với những người còn trẻ, ít tuổi, nếu lỡ bị cảm nhiệt (heat stroke), nhưng nếu biết trị đúng cách, sẽ hy vọng thoát khỏi tử thần (90%). Còn nếu người già mà bị cảm nhiệt, chỉ hy vọng thoát chết, 50%. Nên tham khảo bác sĩ gia đình nếu cần.
Chúng ta nhớ lại mùa hè năm ngoái, rất nhiều người Pháp và người Anh, cũng như một số người già ở các nước khác bên Âu Châu, đã bị tử vong vì cảm nhiệt.
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.