Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Tích Cực Ngừa Bệnh Sưng Phổi Năm Nay

13/01/200700:00:00(Xem: 5653)

Tích Cực Ngừa Bệnh Sưng Phổi Năm Nay

- Hỏi: Không hiểu vì sao tôi đã chích ngừa cúm năm nay rồi mà tôi cứ bị cảm cúm trở đi trở lại nhiều lần. Có đứa cháu bị viêm sưng phổi. Tôi nghe vài chuyên viên bàn về đại dịch cúm, tôi ngại lắm. Tôi đã trên 65 tuổi mà bác sĩ gia đình chưa cho tôi chích ngừa bệnh sưng phổi, vậy phải làm gì"

- Đáp: Ngừa Bệnh Sưng Phổi (Pneumonia)

Mùa cúm 2006-2007 đã tới. Đặc biệt năm nay cảm cúm lẫn lộn, bệnh nhân bị cảm cúm thường xuyên hơn, và nhiều người bị đi bị lại nhiều lần. Có lẽ môt phần do thời tiết lạnh nhiều hơn năm nay, siêu vi trùng thuận tiện sinh sản mau lẹ, cảm cúm hoành hành nhiều hơn.

Ngoài việc chích ngừa cúm, chúng ta phải lưu ý chích ngừa bệnh sưng phổi.

Viêm sưng phổi do vi trùng Streptoccocus pneumoniae là bệnh thông thường nhất nhưng nguy hiểm nhất cho cả người lớn và trẻ em. Tại Hoa Kỳ, mỗi năm có 500,000 người bị viêm sưng phổi S. Pneumoniae, và có khoảng 40,000 người chết vì bệnh này. Nghiã là, mỗi năm, cứ 100 người bị bệnh viêm phổi S. Pneumonia, lại có 1 tới 20 người sẽ bị chết.

Tử vong vì cúm và sưng phổi (pneumonia) đứng hàng thứ 7 tại Hoa Kỳ. Riêng năm 2002, cớ tới 618 ngàn đàn ông (944 phần 10 ngàn) và 694 ngàn đàn bà (474 phần 10 ngàn) bị sưng phổi. Tỉ lệ người già trên 65 tuổi phải nhập viện vì sưng phồi lên tơí 218.48 phần 10 ngàn). Thường thì cả bệnh nhân lẫn bác sĩ chỉ lưu ý nhiều nhất chích ngừa sưng phổi trong mùa cúm hàng năm. Nhưng, đặc biệt năm nay không nên quên chích ngừa sưng phổi.

Có hai thứ thuốc chích ngừa sưng phổi :

Thuốc chủng ngừa sưng phổi cho người lớn, thể đa trị (polyvalent), là tổng hợp của 23 chất polysaccharides điều chế từ bao vi trùng S. Pneumoniae. Trong mỗi 0.5 phân khối thuốc chủng có chứa 25 micrograms chất polysaccharides. Khi chích thuốc chủng, 90 phần trăm bệnh nhân có hy vọng tránh khỏi bị bệnh viêm sưng phổi do vi trùng S. Pneumoniae gây ra.

Thuốc chích ngừa sưng phổi cho trẻ em (seven-valent pneumococcal vaccine) do hãng thuốc Wyeth sản xuất, đã được FDA cho phép. Có nghiên cứu thuốc chủng ngừa sưng phổi (nine-valent pneumococcal vaccine). Thuốc chủng ngừa mơí khác (hiện có tới 20 nghiên cứu) cho trẻ em (ten-valent pneumococcal vaccine) hy vọng sẽ ra đời năm 2008.

Những Ai Cần Chích Ngừa Sưng Phổi"

-. Tất cả những người già trên 65 tuổi.

-. Bệnh nhân bị bệnh tim mạch kinh niên, bệnh phổi kinh niên (trừ bệnh xuyễn), tiểu đường, ghiền rượu, bệnh chai sơ gan, hay bị bệnh rỉ nước tuỷ sống (cerebrospinal fluid leaks).

- . Bệnh yếu miễn nhiễm, thiếu hoặc không có lá lách (asplenia), ung thư máu, suy thận, sau khi bị mổ ghép thận, gan, v...v...

-. Trẻ em, nếu lớn hơn 2 tuổi và ở trường hợp sau đây có thể chích thuốc này: bệnh thiếu lá lách, bệnh máu sickle cells, bệnh thận (nephrotic syndrome), bệnh rỉ nước tuỷ sống..

-. Có vài trường hợp khác cũng cần chích như: 2 tuần lễ sau khi mổ bỏ lá lách (splenectomy), 2 tuần lễ trước khi chữa bằng hóa liệu pháp (chemotherapy)cho bệnh ung thư, hay bị triệt miễn dịch (immunosuppression).

Ai Không Nên Chích Ngừa Sưng Phổi:

-. nếu bị nhậy cảm (hypersensitivity) vơí bất cứ chất gì trong thuốc chích, kể cả chất thimerosal, là một hoá học đồng rạng với thủy ngân, có trong thuốc chích.

-. nếu đang bị nóng, hoặc lần trước chích mà bị tê chân tay (sẽ không được chích lại).

Cả 2 trường hợp kể trên đều phải cho bác sĩ gia đình biết, và không được chích.

Những Phản Ứng Sau Khi Chích Ngừa Sưng Phổi:

. đau ở chỗ chích, khoảng 3 ngày.

. nóng nhẹ (100 đ F).

. đau bắp thịt, đau khớp xương, nổi ngứa.

. Trong vài trường hợp rất hiếm, có thể bị phản ứng anaphylactoid reaction (phải vào nhà thương cấp cứu), hay tê chân tay (phải cho bác sĩ gia đình biết).

Lúc Nào Cần Chích Thêm (Booster) Ngừa Sưng Phổi"

.Sáu (6) năm sau, kháng thể sẽ bị giảm đi, những bệnh nhân sẽ phải chích lại, nhất là nếu bị hư thận, hay sau khi bị ghép gan, thận, v...v... Bởi vậy nhân dịp năm nay, không nên quên hỏi bác sĩ có cần phải chích ngừa booster đề phòng bệnh sưng phổi.

.trẻ em bị bệnh thận (nephrotic syndrome), thiếu lá lách (asplenia), bệnh máu sickle cells, cũng có thể phải chích lại 3 hay 5 năm sau. Lúc đó trẻ đã lớn, khoảng 10 tuổi.

Khuyến Khích Chích Ngừa Sưng Phổi Trườc Mùa Lạnh. Không Nên Để Nước Đến Chân Mới Nhảy:

Thuốc chích ngừa sưng phổi cho người lớn thể đa dạng 23 đã được dùng từ mấy năm nay, nhưng vẫn chưa được áp dụng triệt để, nhất là cho những người dân thuộc nhóm thiểu số, hay những thành phần sau đây tại Hoa Kỳ: 93 phần trăm người da đen, 69 phần trăm phụ nữ, 65 phần trăm người có học vấn mức trung học, và 25 phần trăm những người không có bảo hiểm.

Có thuốc tốt mà không được xử dụng triệt để là một hiểm họa báo động ở nước này.

Thuốc chủng ngừa sưng phổi cho trẻ em, đã được FDA cho phép, có 7 thể loại huyết thanh: 4, 6B, 7, 9B, 14, 19F, và 23F, ghép vào chất protein carrier CRM197.

Thuốc chủng có tên là Prevenar, dùng cho trẻ em dưới 2 tuổi, vừa được chấp thuận bởi Cơ Quan Kiểm Soát Thuốc Men tại Hoa Kỳ (FDA), November 1999. Thuốc được dùng đề phòng nhiều loại bệnh khi vi trùng S. Pneumoniae lan tràn vào máu, viêm màng óc, nhiễm trùng tai, kể cả bệnh viêm sưng phổi. Thuốc chích cho trẻ em sơ sinh: 2, 4, và 6 tháng và sau đó chích thêm 12 và 15 tháng. Thuốc vừa được được phép cho chích năm 2000, và được coi là thuốc chủng cuả thế kỷ 21.

(Cập Nhật: Thuốc chủng mới ngừa sưng phổi 72%. Nếu đã chích ngừa sưng phổi quá 5-6 năm rồi thì nên hỏi bác sĩ liệu có cần chích booster ngừa sưng phổi cho năm nay. Thuốc chủng ngừa sưng phổi mới rất hữu ích ở những nước bệnh nhân nhiễm HIV bị sưng phổi. Đặc biệt trong trường hợp sưng phổi bị kháng trụ sinh. Nghiên cứu do Đại Học Y Khoa Vanderbilt, Tennessee , thực hiện cho 40,000 trẻ em tại Nam Phi Châu. Phân nửa trẻ em ở thời điểm 6 tuần lễ, 10 tuần lễ, 14 tuần lễ sau khi sinh, chích thuốc chủng đa dạng 9-valent pneumococcal polysaccharide vaccine. Một trong những công phạt của thuốc chủng này là gây nguy cơ suyễn, nhưng cơ nguyên chưa được biết rõ.

Trong một nghiên cứu khác cho 17,000 trẻ em nước Gambia trong thời điểm từ 2000-2004. Kết quả cho thấy chủng ngừa sưng phổi do vi trùng pneumococcus,77%, và đồng thời giảm tử vong trẻ em,16%. Đây là kết quả đạt được trong vùng quê Phi Châu tử vong trẻ em cao do nhiều chứng bệnh trầm trọng khác như sốt rét và y tế thấp kém. Theo Cơ Quan Y Tế Thế Giới WHO thì cứ mỗi năm, một triệu trẻ em dưới 5 tuổi trên thế giới bị tử vong vì viêm sưng phổi. Trong đó, 90% trẻ em bị tử vong tại những nước đang mở mang. Phụ huynh nên hỏi bác sĩ nhi đồng việc chích ngừa sưng phổi cho con em).

Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D.; E-mail: nmtran@hotmail.com; Xin mời thăm Y Dược Ngày Nay (www.yduocngaynay), một Trang Web Y Khoa của người Việt viết cho người Việt

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo nghiên cứu “The neurons that restore walking after paralysis” (Tế bào thần kinh phục hồi khả năng đi lại sau khi bị liệt) được công bố trên tạp chí Nature trong tháng 11 năm 2022, chín người bị liệt do chấn thương tủy sống nghiêm trọng đã lấy lại được khả năng đi lại nhờ sự kết hợp của kích thích điện từ cột sống dưới và vật lý trị liệu.
Cặp song sinh một trai một gái, tên là Lydia và Timothy Ridgeway, có thể đã phá vỡ kỷ lục phôi thai đông lạnh lâu nhất từng sinh ra. Người giữ kỷ lục trước đó là Molly Everette Gibson, sinh ra từ một phôi thai đã được đông lạnh trong khoảng 27 năm. Mẹ của cô, Tina Gibson, người cấy phôi thai vào cơ thể mình và sinh ra cô mới được 1 tuổi khi phôi thai đó được đông lạnh.
Vì Vi-rút Hợp Bào Đường Hô Hấp (RSV), bệnh cúm, và COVID-19 tiếp tục ảnh hưởng đến người dân California sớm hơn thường lệ trong năm nay, nên Nhà Dịch Tễ Học của tiểu bang, cũng chính là bác sĩ Erica Pan, kêu gọi mọi người trên toàn tiểu bang bảo vệ bản thân và gia đình của họ trước nhiều loại vi-rút đang hoành hoành.
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
Vắn tắt, người càng lớn tuổi, số lượng tế bào thần kinh giảm và khả năng về tâm trí sẽ giảm đi. Một số triệu chứng nhẹ như hay quên, hay lẫn lộn có thể chấp nhận như là sự lão hoá bình thường. Khi các triệu chứng này gia tăng, tiến triển đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật, lúc đó người ta dùng từ "dementia" hay "mất trí" theo nghĩa đen, hay bịnh lẫn. Có nhiều nguyên nhân cho dementia. Bịnh Alzheimer là nguyên nhân của phần lớn người mắc dementia. Một số nguyên nhân dementia chữa được, chưa có thuốc thay đổi được bịnh Alzheimer (disease-modifying drugs), chỉ có những thuốc giúp giảm triệu chứng thôi (symptomatic treatment).
Các Telomere* đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định số lần một tế bào có thể phân chia. Telomere là 1 đoạn DNA có trình tự (TTAGGG) lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ phân tử DNA khỏi các tác động gây hại và sự mất ổn định của hệ genome. Trong chu trình của một tế bào bình thường, quá trình phân bào sẽ khiến cho một phần của telomere bị mất đi. Khi độ dài của telomere đạt tới mức giới hạn thì tế bào sẽ tự chết theo chương trình (apotosis**). Do vậy, độ dài của telomere có thể coi như chiếc đồng hồ sinh học để xác định “tuổi thọ” của tế bào và các cơ quan.
Mùa đông đang đến rất nhanh và thời tiết lạnh hơn, điều quan trọng hơn bao giờ hết là quý vị phải tiêm vắc-xin và liều tăng cường chống lại COVID-19 cho bản thân và gia đình. Đối với những người từ 65 tuổi trở lên, việc tiêm liều tăng cường COVID-19 loại cập nhật là cực kỳ quan trọng vì nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 tăng lên theo tuổi tác.
Việc các bác sĩ có thể nhìn xuyên thấu bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phải rạch một đường nào từng là một khái niệm thần kỳ. Cho đến nay, hình ảnh y tế (medical imaging) trong khoa quang tuyến đã trải qua một chặng đường dài, và các kỹ thuật mới nhất dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ còn tiến xa hơn nữa: chúng khai thác khả năng tính toán khổng lồ của AI và khả năng học hỏi vô giới hạn để tận dụng triệt để các phương pháp dò chụp trên cơ thể, tìm ra những điều khác thường mà mắt người có thể bỏ sót.
Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ngày 3/10/22 đã quyết định trao Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2022 cho Svante Pääbo vì những khám phá của ông liên quan đến bộ gen của những hominin (cũng thuộc giống người, tương tự như “người khôn” [homo sapiens] chúng ta hiện nay) đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người. Svante Pääbo sinh ngày 20 tháng 4 năm 1955 tại Stockholm, Thụy Điển. Mẹ của ông là nhà hóa học người Estonia Karin Pääbo (1925–2013), từng trốn thoát khỏi Estonia bị Liên Xô xâm lược vào năm 1944 và đến Thụy Điển tị nạn trong Thế chiến thứ hai. Ông là con ngoại hôn của nhà hóa sinh người Thụy Điển Sune Bergström (1916-2004), và cha ông cũng từng được giải Nobel về Sinh lý học hoặc Y học (năm 1982).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.