Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Những Người Của Giải Nobel

18/10/200600:00:00(Xem: 22522)

Những Người Của Giải Nobel Tôi Đã Được Gặp

Từ trên, góc trái, theo chiều kim đồng hồ: Emilio Segrè, giải Nobel Vật Lí 1959; Glenn Seaborg, giải Nobel Hoá Học 1951; Czeslaw Milosz, giải Nobel Văn Chương 1980; Seán MacBride, giải Nobel Hoà Bình 1974.

Ngày ở quê nhà, thích sách nên tôi có đọc sáng tác của những nhà thơ, nhà văn đã được giải Nobel. Gần gũi với tôi nhất có Rabindranath Tagore, Aleksandr Solzhenitsyn, Boris Pasternak, có Pearl Buck, Yasunari Kawabata qua những tác phẩm đã được dịch ra tiếng Việt ở Sài Gòn trước năm 1975 như Tặng Vật, Vòng Đầu, Một Ngày Trong Đời Ivan Denisovich, Quần Đảo Ngục Tù, Bác Sĩ Zhivago - một phim và một ca khúc quá hay - Đất Lành, Ngàn Cánh Hạc. Tôi có tìm đọc Albert Camus và Jean-Paul Sartre với triết lí hiện sinh nhưng chẳng hiểu nên văn chương của họ không hấp dẫn với tôi. Tôi cũng biết đến giải Nobel Hoà Bình với những tên tuổi như Martin Luther King Jr., Willy Brandt hay Henry Kissinger và Lê Đức Thọ.

Nhưng chưa bao giờ tôi mơ ước sẽ có một ngày được gặp những nhân vật đã được giải thưởng Nobel cao qúi cho đến khi tôi được nhận vào Đại Học U.C. Berkeley vào cuối thập niên 1970.

Những quán quân Nobel tôi đã có dịp được gặp, nghe nói chuyện hay được hướng dẫn học hỏi là hai nhà khoa học Emilio Segrè, Glenn Seaborg, nhà thơ Mỹ gốc Ba Lan Czeslaw Milosz và Seán MacBride, người Ái Nhĩ Lan. Ở nước ngoài tôi cũng biết được nhà thương thuyết Hiệp Định Ba Lê 1973 là Lê Đức Thọ đã từ chối nhận giải. Nhìn lại biến cố tháng Tư năm 1975 thì tôi hiểu tại sao Bộ Chính Trị miền Bắc Việt Nam đã không cho Lê Đức Thọ nhận giải đó.

Năm tôi vào Đại Học Berkeley, trường này đã có 12 giải Nobel, tất cả về vật lí và hoá học. Những giáo sư được vinh danh là những người làm công tác nghiên cứu hơn là giảng dạy, nếu có lên lớp thì thường cho sinh viên các ban cao học và tiến sĩ. Nhưng nhà trường có chính sách là dù giáo sư nghiên cứu cũng phải phụ trách giảng dạy cho sinh viên ban cử nhân một năm một lớp.

Năm thứ tư đại học, tôi học lớp History of Physics (Lịch sử vật lí học) với giáo sư Emilio G. Segrè là người đã tìm ra phản dương tử (antiproton) trong nhân nguyên tử. Lớp chỉ học lí thuyết về những công thức, hệ số vật lí đã được tìm ra như thế nào chứ không có phần thực hành bằng thí nghiệm. Ai đã có dịp gặp giáo sư Segrè thì biết thầy nói tiếng Anh với một giọng rất nặng. Nếu từng được nghe cách phát âm của ngoại trưởng Henry Kissinger thì nghe giọng của thầy Segrè còn khó hiểu hơn nữa. Lớp học lại không có sách giáo khoa.

Trong số hơn 30 sinh viên, chỉ có tôi và một sinh viên Nam Hàn là người ngoại quốc với Anh ngữ là ngôn ngữ thứ hai mà nghe thầy giảng còn lõm bõm thì sinh viên chính gốc Mỹ nhiều bạn ngơ ngơ ngác ngác không hiểu rõ thầy nói gì. Sau những giờ học, chúng tôi tổ chức học nhóm, gặp nhau để so sánh những điều ghi chép được. Thầy biết sinh viên có khó khăn nên thường ở lại sau lớp để giảng thêm và chúng tôi biết được thầy là người gốc I-ta-li-a. Sau đó thầy cho đánh máy bài giảng cho sinh viên học.

Một vài bạn bên khoa hóa có lớp với giáo sư Glenn Seaborg cho biết giờ học của thầy cũng rất buồn ngủ. Nhưng trong giảng đường hay ngoài sân trường, các giáo sư Seaborg, Segrè, Milosz là những người thầy bình dân, hòa nhịp với đời sống đại học, tận tình hướng dẫn sinh viên. Ngày sinh viên Việt Nam cùng với Amnesty International và Humanitas tổ chức hội thảo về nhân quyền và làn sóng tị nạn, nhà thơ Milosz và quán quân Nobel Hoà Bình 1974 là Seán MacBride đã tham dự đọc thơ, diễn thuyết.

Những năm của thập niên 1990 tôi có nhiều dịp gặp giáo sư Seaborg đến nói chuyện với học sinh cấp hai để khuyến khích các em quan tâm đến khoa học. Nhớ lại lời bạn xưa tôi thấy đúng lắm, vì nghe thầy nói chuyện thật khó hấp dẫn cho các em tuổi vị thành niên. Nhưng chuyện một nhà khoa học, tìm ra đơn chất số 106 trong Bảng Phân Loại Tuần Hoàn, Seaborgium, đến nói chuyện với những học sinh cấp hai cho thấy giữa thầy trò ở Mỹ không có hố ngăn của những bằng cấp cao hay những giải thưởng cao quí.

Giải Nobel 2006 đã được công bố. Năm nay người Mỹ chiếm hết các giải về khoa học và giải kinh tế. Vùng vịnh San Francisco có hai đại học nổi tiếng là U.C. Berkeley và Stanford, một trường công và một trường tư, lại được vinh dự nhận thêm giải. Stanford có giáo sư Andrew Fire đoạt giải y khoa cùng với một nhà khoa học Mỹ khác là Craig Mello của Đại Học Massachusetts. Trường Stanford năm nay còn có giáo sư Roger Kornberg với giải hoá học. Năm 1949 cha của Roger là Arthur Kornberg cũng đã đem về cho Stanford giải Nobel Y Khoa. Đại Học Berkeley năm nay có nhà vật lí không gian George Smoot của trung tâm nghiên cứu quốc gia Lawrence Berkeley National Laboratory được giải vật lí, cùng với nhà khoa học không gian John C. Mather của NASA Goddard Flight Center ở bang Maryland. Giải kinh tế được trao cho giáo sư Edmund S. Phelps của Đại Học Columbia, bang New York. Còn lại, giải văn chương về tay tiểu thuyết gia Thổ Nhĩ Kỳ Orhan Pamuk và giải hoà bình trao cho nhà kinh tế Muhammad Yunus và Ngân Hàng Grameen ở Bangladesh do ông sáng lập từ 30 năm qua với mục đích giảm nghèo tại quốc gia có 130 triệu dân và nghèo nhất thế giới này.

Như thế Đại Học Stanford nay có 31 giải Nobel và U.C. Berkeley có 20.

*

Trong thế giới tiến bộ ngày nay, khoa học được ứng dụng trong đời sống hằng ngày, nhưng tôi không cảm thấy thân thiết lắm với những công trình nghiên cứu, những phát minh khoa học.

Còn văn chương, vì không được đọc bằng tiếng mẹ đẻ nên từ ba chục năm nay tôi không chú ý nhiều đến giải Nobel Văn Chương. Anh ngữ không chuyển đạt được cái hay của thi văn đến với tôi. Chỉ đọc bằng tiếng Việt, ngôn ngữ tôi hiểu sâu xa nhất, tôi mới cảm nhận được, như tôi đã yêu thích Tagore qua bản dịch của Đỗ Khánh Hoan ngày xưa, hay những tác phẩm của Buck, Pasternak, Kawabata, Solzhenitsyn của nhiều người dịch khác.

Tôi thường chú ý đến giải Nobel Hoà Bình hơn. Trong một thế giới luôn có chiến tranh, hòa bình đã trở thành ước vọng lớn của con người. Những cá nhân, tổ chức nhận giải hòa bình trong hơn một thế kỷ qua, nhiều người đã thực sự tranh đấu ôn hòa bất kể nguy hiểm vì bạo lực cho bản thân. Tôi luôn có lòng khâm phục những nhân vật của lịch sử đương đại như Kim Dae-Jung, Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi, Lech Walesa, Andrei Sakharov, Mikhail Gorbachev, Mẹ Teresa, Đức Dalai Lama, Giám Mục Desmond Tutu và những tổ chức như Ân Xá Quốc Tế, Cao Ủy Tị Nạn, Hội Bác Sĩ Không Biên Giới.

Nhưng không hẳn một quốc gia có nhiều giải Nobel Hoà Bình thì đất nước đó sẽ an bình. Nhìn vào nước Mỹ với khá nhiều nhân vật được giải này từ một thế kỷ qua, từ Theodore Roosevelt, Elihu Root cho đến George Marshall, Linus Pauling, Martin Luther King Jr., Elie Wiesel, Jimmy Carter, nhưng Hoa Kỳ thường trực ở trong tình trạng chiến tranh, từ hai cuộc thế chiến, chiến tranh Triều Tiên, Việt Nam, El Salvador, Nicaragua, Somalia, Kuwait, Iraq, Afghanistan. Hay Israel có Menachem Begin (1978) Yitzhak Rabin và Shimon Peres (1994) đoạt giải hoà bình mà đất nước này vẫn mãi không yên.

Thời chiến tranh ở Việt Nam, thầy Thích Nhất Hạnh đã có vinh dự được nhà tranh đấu dân quyền Mỹ Martin Luther King Jr., quán quân Nobel Hoà Bình 1964, đề nghị trao giải Nobel Hoà Bình. Chiến tranh chấm dứt nhưng dân Việt vẫn chưa có bình an, còn bị đàn áp, giam cầm như bác sĩ Nguyễn Đan Quế, thầy Thích Quảng Độ, những người đã lên tiếng cho quyền làm người và đã nhiều năm được đề nghị cho giải này vì tinh thần tranh đấu ôn hòa cho dân tộc.

Dù không được giải, họ vẫn đáng được ca ngợi là những con người của hoà bình và cho hoà bình. Tôi đã có nhiều dịp gặp thầy Nhất Hạnh. Hy vọng một ngày không xa tôi sẽ có cơ hội được gặp bác sĩ Nguyễn Đan Quế, gặp thầy Quảng Độ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.