Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bệnh Lyme Lại Sắp Tới

17/01/200400:00:00(Xem: 4477)
Bây giờ sắp vào mùa xuân và mùa hè, bệnh Lyme sẽ lại tái phát. Người Việt ít khi lưu ý bệnh Lyme, nhưng đây là loại bệnh nguy hiểm, có thể gây tê liệt, phong thấp và bệnh tim mạch. Năm 2002, có tất cả 23,763 người bị bệnh Lyme ở Mỹ. Tức là vượt số 18 ngàn người bị Lyme dự đoán hàng năm. Theo Cơ Quan Ðề Phòng Bệnh Tật thì còn thêm từ 100 tới 200 ngàn trường hợp bênh nhân bị Lyme không tường trình hàng năm.
Tiên đoán bệnh Lyme hàng năm có thể dựa theo độ ẩm và thời tiết. Độ ẩm càng cao, nguy cơ bệnh Lyme càng nhiều. Độ đất ẩm rất lý tưởng cho bọ ticks nẩy sinh vào súc vật như chuột và tồn tại lâu. Nhiệt độ ấm áp giúp khiến loài chuột chân trắng nuôi ticks tồn tại lâu hơn, tức là phát hiện Lyme mạnh hơn. Khi bọ ticks rớt khỏi chuột, sóc, hươu nai hay chó, thường nằm bất động dưới đất trong một thời gian là nhờ độ ẩm dưới đất nên bọ ticks sống sót lâu dài hơn. Đời sống và chu kỳ bọ ticks thay đổi theo nhiều yếu tố kể cả trái sồi là đồ ăn của chuột sóc chẳng hạn. Về mùa xuân và mùa hè, bắt đầu bị bọ ticks nhỏ gây bệnh Lyme. Có trường hợp chim cũng bị bọ ticks sống nhờ và di chuyển từng vùng mang theo bọ ticks và truyền bệnh Lyme.
Bệnh Lyme đã biết từ giữa thập niên 70 ở Mỹ, nhưng phải chờ tới năm 1981, người ta mới biết được Lyme do vi trùng Borrelia Burdorferi từ bọ tick cắn và sinh bệnh. Vi trùng B. Burdorferi thấy nhiều trong ruột hay tuyến nước bọt bọ ticks. Bọ ticks nhỏ hơn bọ chó. Theo tường trình của Cơ Quan Phòng Ngừa và Kiểm Soát Bệnh Tật thì bênh Lyme xuất hiện nhiều nhất tại những tiểu bang như Nữu Ước, Connecticut, Pennsylvania, New Jersey, Massachusetts, Rhode Island, Maryland, Minnesota, Wisconsin, Delaware, New Hampshire và ngay cả tiểu bang California. Đặc biệt loại ticks đen gây bệnh Lyme tìm thấy nhiều ở Đông Bắc nước Mỹ, miền Trung và Bắc nước Mỹ. Có thể nói, Lyme là bệnh bị bọ cắn hàng đầu ở Mỹ. Ngoài Lyme còn 2 loại bệnh khác là granulocytic ehrlichiosis và babesiosis cũng do bọ ticks cắn. Như vừa nói ở trên, chuột, chuột sóc và chó là môi trường nuôi bọ ticks. Khi bị bọ ticks cắn vào những súc vật nhỏ kể trên, sinh sản trứng, thành bọ ticks, rớt xuống đất, sống sót nhờ độ ẩm của đất, gặp dịp cắn vào người gây bệnh Lyme.
Cách định bệnh Lyme tương đối còn nhiều tương phản, nhưng chúng ta cần lưu ý mấy điểm sau đây:
. Về mùa hè, đột nhiên có chứng bệnh truyền nhiễm thì phải nghĩ ngay tới bênh Lyme.
. Nhất là khi ra ngoài trời hay cắm trại, đột nhiên xuất hiện những vết da đỏ ngoằn nghèo (erythrema migrans). Nhất là trong khu vực bệnh Lyme đang truyền nhiễm. Có người bệnh thấy như bị cảm cúm, da nổi ngứa, đau nhức khớp xương.
. Đôi khi bệnh Lyme liên hệ tới phong thấp, tim và thần kinh.
Triệu chứng ban đầu của Lyme là nổi những vết da đỏ hình tròn hay bầu dục, ấm, với đường viền xung quanh khoảng 24 tới 72 giờ sau khi bị bọ ticks cắn. Có khi da bị nổi ngứa và thấy nhức nhối. Vô tình người bệnh có thể khám phá ra bọ tick nằm ẩn nấp trong những vết lằn trên da, dưới vú, nách, bẹn, hay vết da bụng ở thắt lưng. Từ 3 hay 30 ngày sau khi bị bọ tick cắn, vết da đỏ sẽ từ từ lợt đi trong vòng 3-4 tuần lễ.
Thử nghiệm huyết thanh tức là muốn kiếm kháng thể B burdorferi, khoảng mấy tuần lễ sau khi bị bọ tick cắn.
Đôi khi không thấy vết da nổi đỏ, không thấy vết bọ tick cắn ngoài da, nhưng bệnh nhân có triệu chứng như nhức mỏi chân tay sụt sịt như cảm cúm, vẫn có thể nghi ngờ bệnh Lyme. Nhất là nếu bệnh nhân sống trong vùng hiện đang có dịch Lyme.
Bệnh Lyme thường phát thêm những triệu chứng khác như mệt mỏi, đau nhức mình mẳy, khớp xương, hay nhức đầu, nóng, run chân tay, và cổ cứng. Đôi khi còn nổi hạch. Thêm cổ họng đau và đỏ, mắt đau, gan và lá lách lớn, hoặc có triệu chứng màng óc bị kích thích. Tim đập chậm lại.
Trong giai đoạn tiếp theo, Lyme xuất hiện triêu chứng đau khớp xương hay thần kinh. Thường thì chỉ đau mt bên khớp xương và phần lớn ở nơi đầu gối. Có khi bệnh nhân thấy sưng chân và tay, khớp xương cứng ngắc. Nếu kéo dài cả năm, khớp xương sẽ bị hư hại.
Triệu chứng về tim thì ít thấy, nhưng độc tố Lyme có thể ngăn chặn sự dẫn truyền thần kinh từ tâm nhĩ tới tâm thất.
Triệu chứng thần kinh do Lyme gây ra như tê thần kinh ngoại biên, liệt thần kinh mặt, viêm màng óc (lymphocytic meningitis), hay đau đớn dọc theo giây thần kinh. Có trường hợp bị viêm não. Bệnh nhân thường kêu nhức đầu, cứng cổ, chóng mặt, liệt thần kinh mặt, tai đau. Trường hợp hiếm hơn, bệnh nhân than phiền khó tập trung tư tưởng, trí nhớ kém, dễ xúc động, tâm tính thay đổi. Bị Lyme, người bệnh có thể bị rối loạn tinh thần, ưu trầm, tâm thần nổi loạn hay chóng quên.
Triệu chứng thần kinh có thể kéo dài cả năm. Bệnh viêm óc và màng óc hay liệt thần kinh lần lần phát triển.
Chữa trị Lyme cần trụ sinh. Doxycycline tốt hơn tetracyclines. Trẻ dưới 8 tuổi thường dùng Amoxicilline, mặc dầu đôi khi thuốc có hiệu quả giới hạn. Thuốc thế hệ thứ 3 cephalosporins, cũng được phép dùng để chữa Lyme. Trường hợp nặng phải truyền trụ sinh như ceftriazone hay penicilline, qua đường máu, liên tiếp 4 tuần lễ. Trong những năm gần đây phải kéo dài thêm thời gian dùng trụ sinh trị bệnh Lyme. Chưa kể nhiều khi bệnh hiểm nghèo, trị không thuyên giảm, và cần bác sĩ chuyên môn. Nói chung, phải định bệnh sớm và chữa trụ sinh kịp thời.
Như vậy, ta phải đề phòng Lyme như thế nào"
Trước nhất, trong vùng có Lyme, cần đề cao cảnh giác khi vào mùa xuân và mùa hè. Bọ tick sống lẩn quất trong những chỗ ẩm thấp, bụi cây, cỏ và dưới bóng cây ngoài vườn và sân cỏ.
Tránh bọ tick cắn, nghĩa là phải mặc quần áo dài tay, vải lạt mầu để kiếm bọ dễ dàng nếu lỡ bị tick nhẩy vào người. Đi giầy vớ, ra khỏi những bụi cây cỏ, dùng thuốc chống bọ cắn thoa lên da. Khi gỡ bọ khỏi da, dùng ngón tay để vào chỗ đầu hay miệng tick, ngón tay sát vào da, rồi kéo nhẹ thẳng ra. Không được vừa kéo ticks vừa day qua day lại. Không dùng quẹt lửa, dầu hay bất cứ chất gì để bẩy bọ ra. Phải thoa thuốc sát trùng vào chỗ cắn và đi kiếm bác sĩ ngay.
Súc vật nuôi trong nhà như chó mèo có thể bị Lyme và truyền vi trùng cho người. Nhiều khi phải điều trị bằng cách tắm rửa hay xịt thuốc cho súc vật để diệt trừ bọ ticks.
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: tran.ngo@verizon.net , Trang Web: http://groups.yahoo.com/group/DienDanYKhoa/. Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Hằng năm thành phố Montreal, Canada đều có tổ chức nhiều cuộc lễ hội quốc tế về thể thao. Marathon International de Montreal là một môn chạy dua dai sức quy tụ cả ngàn người đến từ khắp thế giới. Từ người trẻ tuổi đến các cụ ông cụ bà còn gân đều có thể tham dự. . .
Người châu Á biết thưởng thức hương vị của trà từ nhiều ngàn năm về trước. Mãi đến thế kỷ thứ 17, trà mới được dân chúng Âu châu biết tới mà dùng. Các quốc gia sản xuất trà nhiều nhất trên thế giới hiện nay là Ấn Độ, Trung Hoa, Sri Lanka.
Thủy sản có thể bị nhiễm khuẩn Salmonella,Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus hiện diện trong nước bẩn. Virus norwalk (Norovirus) cũng là một vấn đề quan trọng ở sò hến tại Bắc Mỹ. Rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy là những biểu lộ thông thường sau khi dùng phải thực phẩm có chứa những mầm bệnh vừa kể. Ngoài ra sò hến cũng có thể bị nhiễm virus viêm gan A (hepatitis A).
Phàm ở đời, ai ai cũng đều muốn mình có được nhiều điều tốt lành cũng như nhiều tiền nhiều bạc, mà càng nhiều chừng nào thì càng tốt và càng sướng chừng đó, phải không các bạn? Bởi vậy cho nên, hễ gặp nhau vào những dịp lễ lớn như Tết, thì người ta hay chúc cho nhau những câu như:“an khang thịnh vượng”, “tấn tài tấn lộc”, “làm ăn phát tài”, “tiền vô như nước ra như keo” vân vân. Tóm lại trong chúng ta, ai cũng đều mong muốn có được cuộc sống thật sự hạnh-phúc!
Vận động hay thể dục hoặc thể thao, là việc mọi người trong chúng ta bất kỳ tuổi tác nào, cũng cần phải thực hiện thường xuyên mỗi ngày để mong duy trì được một sức khỏe tốt. Có rất nhiều cách vận động lắm, nhưng ở đây chúng ta chỉ đề cập đến việc đi bộ và chạy bộ vì có thể được xem là dễ thực hiện nhứt. Đây là hai môn thể thao xưa nhứt thế giới!
Khảo cứu của Gs Javier Espinosa (Rochester Institute of Technology in America) cho biết là ông chồng quá lệ thuộc vào bà vợ về tình cảm, tinh thần và về thể xác. Vợ (VN) được xem như là người chăm sóc chồng (caregiver). Trăm việc nhỏ lớn đều do một tay vợ già quán xuyến, lo hết và nắm hết. Từ việc con cái, nhà cửa ngăn nắp, sạch sẽ, tiền bạc dành dụm, bảo vệ hạnh phúc gia đình, canh giữ, kiểm soát ông chồng khỏi bị bà khác sớt đi mất… Chồng quá ỷ lại vào vợ cho nên khi bả chết bất thình lình thì ông bị chới với, stress tột độ, mất người săn sóc nên ảnh hưởng đến sức khỏe. Thường một thời gian ngắn sau thì ổng cũng lót tót theo bả về bên kia thế giới.
Chết phải là một chuyến du lịch tuyệt vời vì chưa có một ai đã trở về!(“La mort doit être un beau voyage puisque personne n'en est revenue”). Thông thường trong những dịp Tết, người đời thường chúc tụng lẫn nhau sống thọ đến trăm tuổi. Không phải ai muốn chết lúc nào là chết được đâu. Phải tới số mới chết. Trời kêu ai nấy dạ mà Sống quá thọ có tốt, có cần thiết không? Không có ai nghĩ giống ai hết. Đặt câu hỏi như trên có thể làm nhiều người cảm thấy khó chịu, nhưng đó là sự thật. Tuổi thọ (longévité) trong điều kiện sức khoẻ bình thường, không ngừng gia tăng thêm lên mãi tại các quốc gia kỹ nghệ giàu có... Sự gia tăng nầy thật ra phải được xem như là một sự kéo dài của tuổi trẻ (jeunesse) hơn là một sự kéo dài của…tuổi già (vieillesse). Tại sao chúng ta già? Tuổi thọ đến lúc nào sẽ dừng lại? Nhân loại đã đạt được đến mức nầy hay chưa?
Chúng ta chỉ có thể tung hoành trong một ngày thật ngắn ngũi mà thôi. Hãy trân quý ngày hôm nay. Chúng ta sẽ mất tinh thần, sẽ mất hết niềm tự tin cũng như sự can đảm, và cuộc sống chúng ta sẽ chìm đi nếu chúng ta để gánh nặng của ngày hôm qua và của ngày mai chồng chất thêm vào gánh nặng của ngày hôm nay. Không phải những kinh nghiệm của ngày hôm nay làm chúng ta thất vọng, nhưng đó chính là những đắng cay, hối hận, dằn vặt của ngày hôm qua cùng những nỗi lo ngại, ưu tư của ngày mai chưa đến, đã làm u ám vẫn đục ngày hôm nay. Vậy hãy sống trọn vẹn cho ngày hôm nay mà thôi.
Từ cuối tháng 12/2019 đến hôm nay là cuối tháng 3 / 2020, biến động đại dịch corona (covid 19) đã gieo tang tóc và chết chóc khắp cả thế giới-Bấn loạn khắp nơi không biết chừng nào dứt đây? Từ sáng sớm tới khuya Tv, internet không ngừng tin tức về đại dịch với số nạn nhân cập nhật từng giờ một…Tác giả muốn khùng đây vì bị phobia ám ảnh tinh thần. Chết vẫn còn là một việc cấm kỵ tabou, một điều quá bí ẩn đối với tất cả mọi người. Từ trước tới giờ vẫn chưa có người quá vãng nào trở lại dương thế để kể lại cho bà con ta nghe với.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.