Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

90 Năm Cải Lương Vn: Thành Quả Nghệ Sĩ, Tư Sản

09/08/199900:00:00(Xem: 3951)
Ủy ban Khoa Văn Giáo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, ngay từ thời đầu kháng chiến chống Pháp đã kết án cải lương là... văn hóa đồi trụy và đích thân xếp xòng văn hóa Tố Hữu ra lệnh cấm ca vọng cổ. Mặc dù vậy, nghệ thuật Cải lương đã tồn tại ở miền Nam trên dưới 90 năm và hiện nay cả Đảng CSVN cũng không thể tiếp tục cấm đoán.
Bài viết về trích từ báo trong nước sau đây hình như có ý nhắc nhở các quan chức đỏ từng cấm đoán cải lương phải thấu hiểu điều này: sự phát triển của nghệ thuật cải lương tại miền Nam Việt Nam là kết quả gắn bó giữa các nghệ sĩ và doanh gia tư sản, giữa thị hiếu quần chúng và... thị trường tự do.
Cái nôi của cải lương là Mỹ Tho. Cải lương được manh nha từ năm 1910, người được gắn liền tên tuổi với thời này là tài tử Nguyễn Tống Triều.
Năm 1912 tài tử Nguyễn Tống Triều đã đưa đờn ca cổ điển lên sân khấu tại Mỹ Tho. Ông đã là người đặt viên đá đầu tiên cho nền ca kịch cải lương ở miền Nam. Ngay từ thời kỳ này, Nguyễn Tống Triều đã vượt qua rất nhanh thời kỳ đờn ca tài tử.
Người ta kể rằng ngay từ năm 1911-1912 ông đã có ý định đưa đờn ca ra trước công chúng. Vậy là ông Triều bàn bạc với chủ nhà hàng “Minh Tân khách sạn” ở bến xe Mỹ Tho - Sài Gòn để ban tài tử của ông giúp vui cho khách đến nhà hàng.
Thấy cách làm của Minh Tân khách sạn gây được sự chú ý, chủ rạp Casino ở chợ Mỹ Tho kéo ban tài tử này về rạp diễn vào tối thứ bảy và thứ tư trên sân khấu. Từ chợ, bến xe Mỹ Tho tin tức bay nhanh lên Sài Gòn và nhiều tỉnh lân cận. Thế là có một cuộc chạy đua để bắt tay giữa các doanh gia Sài Gòn và các ban nhạc, các gánh hát cải lương ở Nam phần. Đó là cuộc bắt tay của chủ nhà hàng Cửu Long Giang sau chợ mới Sài Gòn và ban tài tử của ông Tư Triều (tức Nguyễn Tống Triều).
Sau đó, lần lượt các ban tài tử khác ra đời và chọn Sài Gòn, Chợ Lớn như một hướng đi để phát triển: các gánh, các ban tài tử của ông Phó Mười Hai ở Vĩnh Long, cơ Tư Sư lập ban Đồng bào Nam ở Mỹ Tho, Sĩ đồng ban ở Long Xuyên, Kỳ Lân ban ở Vũng Liêm - Vĩnh Long và Tân Phước Nam ở Sóc Trăng.
Chính cuộc giao lưu với Sài Gòn khiến cho ông Nam Tú ở Mỹ Tho nghĩ đến việc phải trang trí sân khấu khi đưa ca tài tử, ca ra bộ trên sân khấu. Ý nghĩ này được hình thành khi ông quan sát các rạp hát Tây ở Sài Gòn. Và cũng từ đó, ông mua sắm y phục diễn chu đáo hơn, hơn thế nữa còn cậy nhà văn Trương Duy Toản viết Tuồng để diễn mỗi đêm cả vở chứ không ca lẻ nữa.
Hầu hết các gánh cải lương lớn trước đây đều tuân thủ quy luật: gánh lập ở các tỉnh và đều nổi sau khi cập bến Sài Gòn. Và đến thời kỳ nổi đình nổi đám!
Đâu riêng gì các gánh hát tên tuổi, các tác giả, các danh ca cũng tuân thủ đường đi này. Chẳng hạn, ông Năm Nở đã được dân lục tỉnh biết đến từ năm 1929. Nhưng ông chỉ thực sự bước vào vị trí “cây đa cây đề” sau khi nghe lời gọi của chủ nhà hàng Phong Cảnh Khách Lầu. Ông lên Sài Gòn cùng ông Năm Châu lập gánh Năm Châu (năm 1940).
Điều đó cũng lại có ý nghĩa quan trọng đối với vị trí nghệ thuật của nghệ sĩ Út Trà Ôn. Nghệ sĩ Út Trà Ôn thực sự nổi đình nổi đám sau khi ca “Tôn Tẫn giả điên,” mở đầu lối ca buông nhịp rất lả lơi - và có cách diễn trong ca và lối hành văn nhịp nhàng, thư thả. Hãng đĩa ASIA dự báo được sức thu hút lớn của nghệ sĩ Út Trà Ôn khi ca “Tôn Tiễn giả điên” nên đã độc quyền thu đĩa bản này. Chính cách làm của ASIA với nghệ sĩ út Trà Ôn và “Tôn Tiễn giả điên” đã đưa sự cạnh tranh đầu tư lấy lời từ nghệ thuật của các hãng đĩa trở nên mạnh mẽ hơn từ cuối những năm 50 đầu 60.
Và như vậy, bộ môn nghệ thuật cải lương vô hình chung cũng ngày càng trở nên lớn mạnh. Gần một thế kỷ tồn tại, sân khấu cải lương đã khẳng định vị trí của nó trong đời sống văn hoá người Việt. Sự thăng trầm của một bộ môn nghệ thuật cũng là chuyện bình thường, song cần phải giữ gìn và phát triển nó để nó không mai một. Và sự giữ gìn ấy, cũng là giữ gìn một nét văn hoá của Sài Gòn 300 năm...

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.