Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Nhân 80 Năm Ngày Sinh Của Văn Cao

19/12/200300:00:00(Xem: 4325)
[15 tháng 11 năm 1923]
Thân gửi bạn…
Lâu quá không liên lạc, mong bạn vẫn thường luôn. Gần hết năm, chuẩn bị báo Xuân, ‘bèn’ viết ‘mail’ này.
Tết năm nay tới sớm, bạn cho bài vào đầu tháng 12, là tốt nhất.
Mỗi năm gặp nhau một lần, lúc xuân về, cũng hay chứ, phải không bạn"
Lạ lùng thật, cái ‘duyên’ của tôi với tờ TK21, và với tờ báo ‘mẹ’ của nó, tức tờ NV, đúng như M. viết ở trên, “mỗi năm hoa đào nở, lại thấy ông đồ già…”
Vả chăng, nói cho cùng, những người như anh bạn như tôi, cố bám vào thứ chữ quốc ngữ chữ nước ta, thì có khác chi ông đồ già của Vũ Đình Liên cố bám vào ba chữ “thánh hiền”"
Bài viết đầu tiên của tôi cho tờ TK21, năm nảo năm nào đó, lạ thay, cũng về đề tài mỗi năm một lần gặp, đúng hơn, về cái ‘tận cùng_bắt đầu” là cái “bắt đầu_tận cùng”, gợi từ ý thơ của Eliot, như bật ra từ ‘tiềm thức” nhân gặp lại người bạn cũ, ở cuối nẻo đường đời, đường người, và cuối nẻo trái đất, tức cái xứ cà-na-điên cận kề Bắc cực:
In my beginning is my end.
Giấc Mộng Cuối [phải chăng] là Giấc Mộng Cũ" [1]
Đó là bài Ký Ức Còn Mãi, viết về Sài Gòn, trong những ngày mới tới xứ lạnh. Một bài viết rông rài, tản mạn, bị “bỏ quên” trong đống bụi của tờ báo. NXH sau đó đem ra đăng. Nhân đó, anh bảo tôi viết bài cho số Xuân của tờ NV. Đó là năm Mậu Thân.
Gửi. Không biết vì lý do nào, bài không đăng số Xuân, mà là một số thường, tôi chỉ được biết, qua một người bạn, cư dân của Tiểu Sài Gòn. Anh bạn cũng quên không gửi, không phải tiền nhuận bút, mà là tờ báo có đăng bài.
Có thể vì vậy mà sau này, tôi lại trở lại với đề tài đã viết, và đây là một bài viết “đầy hoạn nạn” [chữ của một nhà thơ nữ ở trong nước, về tập thơ đầu tay, và nghiệp thơ trẻ của bà], số phận của nó còn hẩm hiu hơn lần trước: bị tất cả các tờ báo văn học của Cali, từ chối.
Lý do, nói thẳng ra ở đây, là: bài đụng tới một “thần tượng” ở trong nước: Hoàng Phủ Ngọc Tường.
Cho phép tôi đăng lại bài viết ở đây, ở phần phụ lục, bởi vì nó liên can đến bài viết mới này, được gợi hứng từ bài viết của Phạm Phú Minh trên tờ TK21, về trường hợp một cựu sĩ quan quân lực VNCH, hiện ở Hoa Kỳ, có nguy cơ bị trả về VN.
Bài víết của Phạm Phú Minh, tôi đọc nhân lần ghé Cali, sau cái “mail” nói trên, tại nhà một người bạn mà tôi vẫn thường tá túc, mỗi dịp ghé Tiểu Sài Gòn.
Đây là lần ghé thứ tư của tôi.
Lần đầu, nhân xb cuốn sách đầu tay của tôi ở hải ngoại, cuốn Lần Cuối Sài Gòn.
Sau đó, là bài viết, Một Chuyến Đi, cũng vẫn luẩn quẩn với vụ Mậu Thân, nhân đọc bài viết của Trúc Chi, trên tờ Văn Học, về một tiếng đàn của Huế. Trong bài viết, tôi đã so sánh tiếng đàn của người kỹ nữ trên bến Tầm Dương, “thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt”, dẫu sao cũng còn may mắn hơn tiếng đàn xứ thần kinh, bặt tiếng sau Mậu Thân.
Lần thứ nhì, đúng vào dịp Trần Trường.
Cũng vấn đề, về một kẻ “Đại Ác”"
Bài viết của Phạm Phú Minh, như bây giờ tôi còn nhớ lại được, là một câu hỏi, một con người vốn bình thường, sống một cuộc đời bình thường, một người chồng, người cha biết thương yêu gia đình, vợ con, lối xóm… cũng vẫn con người đó, khi bị bắt đi lao động cải tạo bỗng trở nên xấu, làm những hành vi ác…, như vậy phải chăng là do hoàn cảnh, chứ không phải do bản chất của một con người. Và liệu con người - hoặc chính cá nhân người đó - có thể… bỏ qua cái ác đã phạm phải trong quá khứ"
Đây chính là câu hỏi mà 40 năm sau vụ sát hại một tổng thống Mỹ, tờ Paris Match số đề ngày 16-22 tháng Mười, 2003, bằng một phóng sự đặc biệt + hình ảnh, gồm 16 trang, cho biết, một cuộc điều tra của đài Canal+ của Pháp, và một cuốn sách, Người Chứng Cuối Cùng, tác giả Billie Sol Estes, nhân chứng độc nhất còn sống trong vụ mưu sát, xác nhận: Phó Tổng Thống Mỹ, Johnson, là người chủ mưu vụ giết Kennedy. Nguyên nhân: vàng đen Texas.
Theo tờ báo, phải luôn luôn đánh thức lịch sử, đọc đi đọc lại những trang đen tối nhất của nó, nêu đích danh thủ phạm, cho dù chúng biến mất từ đời tám hoánh nào rồi.
Hơn nữa, người ta cũng không thể biện minh cho cái ác, bằng… hậu quả tốt đẹp của nó. Đây là đề tài của một cuốn tiểu thuyết của G. Steiner, trong đó, ông để cho nhân vật giả tưởng của ông là Hitler biện minh trước lịch sử: Nếu không có… tui, và vụ Lò Thiêu, làm sao có quốc gia Do Thái như hiện nay "
[Liệu sẽ có một ông nào đó, biện minh: Nếu không có “tội ác.. 1975”, làm sao có quốc gia có tên là Thuyền Nhân, hay Việt Kiều Yêu Nước"].
Tờ Paris Match nêu trên, khi khui lại vụ giết Kennedy, đã lên án cái gọi là dối trá chính trị, theo tờ báo, nó giống như gỉ sắt, làm đắm tầu, làm mất niềm tin của dân chúng.
Mới đây, tôi được đọc trên net, một bài viết “Nhân kỷ niệm 80 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao” [ông sinh ngày 15 tháng 11 năm 1923]:
“… Văn Cao nổi danh sớm với thiên hướng nghệ thuật độc đáo. Ông làm thơ, sáng tác nhạc từ năm 16 tuổi, sau tham gia hướng đạo sinh với những bài hát yêu nước như "Đống Đa -Thăng Long hành khúc". Từ năm 1943, vừa sáng tác, ông vừa trực tiếp tham gia hoạt động Cách mạng. Văn Cao vào hàng ngũ chiến sĩ cảm tử mở kế hoạch truy lùng ám sát bọn Việt gian phản động từ Hải Phòng đến Hà Nội. Khí chất của ông là gương sáng cho lớp thanh niên trí thức lúc bấy giờ.”
“Nửa sự thực chỉ là dối trá”, chuyện Văn Cao vào hàng ngũ chiến sĩ cảm tử, và sau đó, sáng tác quốc ca, và giết người, như chính ông kể lại, qua bài viết Tại sao tôi viết Tiến Quân Ca, là do.. đói quá. Thê thảm hơn, người mà ông giết, Đỗ Đức Phin, là một trong những lãnh tụ của Đại Việt Quốc Gia Liên Minh, lúc đó đang nhận lại chính quyền do người Nhật chuyển giao. Nên nhớ vụ giết người xẩy ra vào tháng Năm 1945, là lúc Nhật đã thua, và họ muốn làm một việc tốt, theo người viết, là chuyển giao chính quyền cho người Việt Nam, chứ không phải trả lại cho người Pháp. Họ đã không nói chuyện với những người mà họ tin là cộng sản, tức một tổ chức quốc tế, có thể như vậy. Và vì vậy, mà Cộng Sản ra lệnh thủ tiêu Đỗ Đức Phin"
[Bùi Ngọc Tấn, trong bài viết Rừng Xưa Xanh Lá, đăng trên diễn đàn Talawas, cho biết thêm chi tiết, ĐĐP là bạn của Văn Cao].

Ông rất ân hận về vụ này, như trong lần nói chuyện với Hoàng Phủ Ngọc Tường, sau được đăng trên tờ Hợp Lưu, trích đoạn sau đây.
“Đêm ấy, trong cuộc tâm tình nghệ sĩ của Văn Cao với những ngư phủ trên Phá Tam Giang, tôi muốn biết một điều mà với tôi là một bí ẩn thuộc về đời ông:
-Tại sao kháng chiến chống Pháp anh vẫn vẽ vẫn làm thơ nhưng người ta không nghe anh hát nữa"
-Hồi nhận viết Tiến Quân Ca tôi không hề chuẩn bị trước để làm một bài hát mà một đặc nhiệm nguy hiểm của đội biệt động. Tôi là đội viên biệt động vũ trang. Nhiệm vụ của tôi là trong một đêm, cầm một khẩu súng vào một thành phố để giết một người. Tôi đã làm xong việc ấy. Đó là chiến tranh và căm thù, đơn giản thôi. Những ngày đầu sau chiến tranh, tôi đã trở lại căn nhà ấy. Thấy còn lại một gia đình mẹ góa con côi. Làm sao tôi có thể nói điều cần thiết nhất đối với tôi trong những bài hát sau đó" Nói về chiến công hay phải nói một điều gì khác" Nên tôi im lặng và chỉ viết nhạc không lời.
Khi Văn Cao mất, tuần báo Thời Báo, Time, của Mỹ, có loan tin, và trích dẫn một câu trong bài Tiến Quân Ca.
“Bài hát nổ ra như một tiếng bom”: Hơn ai hết, Văn Cao biết và ông giải thích, không phải “trong trường hợp nào,” “như thế nào” [how], tôi viết TQC, nhưng mà thật rõ rệt: Tại sao tôi viết TQC.
Tại vì đói quá. Hãy cùng đói với ông, cơn đói đó:
“Năm ấy rét hơn mọi năm. Tôi ngủ với cả quần áo. Có đêm tôi phải đốt dần bản thảo và ký họa để sưởi. Đêm năm ấy cũng dài hơn mọi năm. Những ngày đói của tôi bắt đầu.”
“Tôi đã gặp lại đồng chí Vũ Quý. Anh là người vẫn theo dõi những hoạt động nghệ thuật của tôi từ mấy năm qua, và thường khuyến khích tôi sáng tác những bài hát yêu nước, như Đống Đa, Thăng Long Hành Khúc, Tiếng Rừng, và một số ca khúc khác.
Chúng tôi gặp nhau trước ga Hàng Cỏ. Chúng tôi vào một hiệu ăn. Ở đây quyết định một cuộc đời mới của tôi.
Câu chuyện giữa chúng tôi thật hết sức đơn giản.
-Văn có thể thoát ly hoạt động đuợc chưa"
-Được!”
Đọc, có cảm tưởng như đồng chí Vũ Quí vẫn thường xuyên theo dõi con mồi, chờ đến đúng lúc nó đói lả, bèn xuất hiện!
[19 tháng Tám “cách mạng” thành công, thì tháng Chín đồng chí Vũ Quí bị làm thịt [thực sự, bị chết một cái chết khó hiểu: bị tai nạn trên đường đi công tác. Có thể vì biết quá nhiều"]
“Tháng 11 năm 1944, tôi tự tay viết bài Tiến Quân Ca lên đá in, trong trang văn nghệ đầu tiên của tờ báo Độc Lập” (Tại sao tôi viết TQC"]
Bài TQC lần đầu in, ghi là: Nhạc Anh Thọ [bí danh của Văn Cao] Lời: Anh Dũng. Anh Dũng là bí danh của Đỗ Hữu Ích, ông chủ nhà mà Văn Cao đã nhắc tới [Anh bạn nhường cho tôi căn gác ấy, là người đã xuất bản mấy bản nhạc đầu tiên của tôi, cũng không thấy nói đến việc trả tiền nhuận bút]. Vào năm 1983, ông này kiện Văn Cao. Văn Cao cho biết rõ chi tiết: Đề tên Anh Dũng, là do lý do bảo vệ “cách mạng”: Anh Dũng lúc đó là người có liên hệ mật thiết với hiến binh Nhật. Đề tên anh ta vô, như vậy là bảo đảm trăm phần trăm! Và Văn Cao đã kiện lại tờ báo tung tin “nhảm”, là tờ Tiền Phong chủ nhật. Khi có người trách ông: Quốc Hội đã công nhận bài hát là của ông, tại sao còn kiện" Văn Cao trả lời, đại để: cái thằng Văn Cao kiện, là thằng Văn Cao ở ngoài đời: Tôi không muốn, vợ con tôi, cháu tôi, nghĩ, tôi là một thằng đạo văn. Còn thằng Văn Cao nghệ sĩ thì nó đếch cần kiện!
Họa sĩ Tạ Tỵ, trong hồi ký, viết về Văn Cao, có kể chuyện ông đã từng vẽ tiền giả, đem đi tiêu xài, bị lộ, rút súng, bắt mọi người ngồi yên để ông chuồn. Sau cách mạng, tức là sau khi đã được đồng chí Vũ Quí chiếu cố, ông có tới gặp khổ chủ, và đưa lại tiền thiệt.
Còn một gia thoại nữa về ông, là Văn Cao có cô bồ, là vợ một tay hiến binh Nhật. Mỗi lần tay này trực đêm, là ông mò tới. Một lần ngủ quên tới sáng, chút xíu nữa là ăn đạn Nhựt!
Nhưng vượt lên cái đói, là đôi mắt của đứa cháu thất lạc, và chắc chắn, bị chết đói, như số phận của biết bao con người thời kỳ đó. Chúng ta như nghe văng vẳng câu của Sartre: Trước một đứa trẻ chết đói, cuốn Buồn Nôn là cái cứt đái gì" [nguyên văn: chẳng có ký lô nào].
Hay như bài thơ dưới đây, làm tháng 9 năm 1988.
Ba Biến Khúc tuổi 65
Những ngày buồn không nói được
Tôi chỉ tìm ra sự sống của tôi.
Biến Khúc 1
Một người cho tôi con dao găm
không biết dùng làm gì
đêm nhìn qua cửa sổ
một khoảng trống đen
Tôi ném vào khoảng trống
con dao găm ấy
có phải đấy là sự nghịch ngợm
bỗng nhiên có tiếng ngã ngoài sân
một người trúng tim đã chết
Tôi không hề biết người ấy
Tôi là kẻ không muốn giết người
chỉ biết bóng tối
mà tôi đã ném dao
Biến Khúc 2
Tôi đi trên phố
Bỗng nhiên mọi người cùng nhìn tôi
Một ai đó kêu lên:
Thằng ăn cắp
Tôi chạy
Tôi chạy
Tại sao tôi chạy"
Tôi không hiểu tôi
Cả phố đuổi theo tôi
Xe cộ đuổi theo tôi
Tôi chạy bạt mạng
Gần hết đời
Tới chỗ chỉ còn gục xuống
Tỉnh dậy mồ hôi chảy
Tôi lại thấy tôi là người chưa phạm tội
Biến Khúc 3
Tôi rơi vào mạng nhện
Mạng nhện quấn lấy tôi
Không còn cách chi gỡ được
Tôi như con sâu tằm
Cuộc đời cứ như thế
Muốn phá cái mạng nhện
Tôi không đủ tay
Văn Cao
NQT (http://www.tanvien.net/)
Chú thích [1]
Hát ở đâu đâu...

Ngoảnh nhìn lại quãng nửa nhà nửa chợ
Nỗi buồn vạch một nét dài (1)
Không phải tiếc cuộc đời đã sống
Mà một đời bỏ lỡ
Nhớ hoài.

Đêm mở ra giấc mộng cũ
Chỉ có tôi, tôi, và tôi
Cô bạn thân ơi, nẻo về tuyệt lối
Hồn tôi điên cuồng réo gọi.

Mùa thu ở đây đẹp não nùng
Rừng dưng không đỏ rực
Lá rũ rượi
Rủ nhau cùng chết

Sực nhớ chữ: Chiêu như thanh ty
Mộ thành tuyết

Giấc mộng cũ vậy là giấc mộng cuối
Hát ở đâu đâu...
Cô bạn thân ơi, những ngày tháng đó
Chạy xe như điên trên đường phố
Cho kịp giờ giới nghiêm
Suốt Chợlớn-Sàigòn
Chỉ mong kịp chuyện trò cùng những hồn ma Mậu Thân
Trong nhà xe Đài Phát Thanh
Người lính Dù dùng làm nơi chất thây những người chết
Những hồn ma từ đó thức dậy
Quẳng bỏ súng
Vẫy tay cho tôi đi

Trong vương quốc của những người đã chết
Tôi vẫn thường thơ thẩn đi về...
Hát ở đâu đâu giấc mộng cuối (2)

NQT (http://www.tanvien.net/)
(1)... that lonely halfway house which we call life
André Malraux (Anti-Memoirs)
(2) thơ Thanh Tâm Tuyền

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
(Tin VOA) - Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) vào ngày 13/9 ra thông cáo lên án Việt Nam tiếp tục lạm dụng hệ thống tư pháp để áp đặt những án tù nặng nề với mục tiêu loại trừ mọi tiếng nói chỉ trích của giới ký giả. Trường hợp nhà báo tự do mới nhất bị kết án là ông Lê Anh Hùng với bản án năm năm tù. RSF bày tỏ nỗi kinh sợ về bản án đưa ra trong một phiên tòa thầm lặng xét xử ông Lê Anh Hùng hồi ngày 30 tháng 8 vừa qua. Ông này bị kết án với cáo buộc ‘lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước’ theo Điều 331 Bộ Luật Hình sự Việt Nam
Từ đầu tuần đến nay, cuộc tấn công thần tốc của Ukraine ở phía đông bắc đã khiến quân Nga phải rút lui trong hỗn loạn và mở rộng chiến trường thêm hàng trăm dặm, lấy lại một phần lãnh thổ khu vực đông bắc Kharkiv, quân đội Ukraine giờ đây đã có được vị thế để thực hiện tấn công vào Donbas, lãnh phổ phía đông gồm các vùng công nghiệp mà tổng thống Nga Putin coi là trọng tâm trong cuộc chiến của mình.
Tuần qua, Nước Mỹ chính thức đưa giới tính thứ ba vào thẻ thông hành. Công dân Hoa Kỳ giờ đây có thể chọn đánh dấu giới tính trên sổ thông hành là M (nam), F (nữ) hay X (giới tính khác).
Sau hành động phản đối quả cảm của cô trên truyền hình Nga, nữ phóng viên (nhà báo) Marina Ovsyannikova đã kêu gọi đồng hương của cô hãy đứng lên chống lại cuộc xâm lược Ukraine. Ovsyannikova cho biết trong một cuộc phỏng vấn với "kênh truyền hình Mỹ ABC" hôm Chủ nhật: “Đây là những thời điểm rất đen tối và rất khó khăn và bất kỳ ai có lập trường công dân và muốn lập trường đó được lắng nghe cần phải nói lên tiếng nói của họ”.
Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam cử hành Ngày Quốc tế Nhân Quyền Lần Thứ 73 và Lễ Trao Giải Nhân Quyền Việt Nam lần thứ 20.
Sau hơn 30 năm Liên bang Xô Viết sụp đổ, nhân dân Nga và khối các nước Đông Âu đã được hưởng những chế độ dân chủ, tự do. Ngược lại, bằng chính sách cai trị độc tài và độc đảng, Đảng CSVN đã dùng bạo lực và súng đạn của Quân đội và Công an để bao vây dân chủ và đàn áp tự do ở Việt Nam. Trích dẫn chính những phát biểu của giới lãnh đạo Việt Nam, tác giả Phạm Trần đưa ra những nhận định rất bi quan về tương lai đất nước, mà hiểm họa lớn nhất có lẽ là càng ngày càng nằm gọn trong tay Trung quốc. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
Tác giả Bảo Giang ghi nhận: “Giai đoạn trước di cư. Nơi nào có dăm ba cái Cờ Đỏ phất phơ là y như có sự chết rình rập." Tại sao vậy? Để có câu trả lời, mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của nhà văn Tưởng Năng Tiến.
Người cộng sản là những “kịch sĩ” rất “tài”, nhưng những “tài năng kịch nghệ” đó lại vô phúc nhận những “vai kịch” vụng về từ những “đạo diễn chính trị” yếu kém. – Nguyễn Ngọc Già (RFA).. Mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của phó thường dân/ nhà văn Tưởng Năng Tiến để nhìn thấy thêm chân diện của người cộng sản.
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.