Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

911! Cấp Cứu Tai Biến Mạch Máu Não

24/03/200100:00:00(Xem: 5236)
Mạch máu trong não bộ ngưng trệ bất thình lình sẽ gây tai biến mạch máu não. Chỉ trong vài phút, tế bào não sẽ bị chết vì thiếu dưỡng khí.

Tai biến mạch máu não xuất hiện một phần do máu đông bất tử trong mạch máu não. Phần khác những tảng có cholesterol sút khỏi thành mạch máu, trôi dọc theo dòng máu, rồi làm mạch máu não tắc nghẽn. Bằng cách này hay cách khác, mạch máu não co lại (ischemic strokes) bất tử, gây tai biến maú não, chiếm 80 phần trăm.

Tại Mỹ, cứ 53 giây đồng hồ lại có 1 người bị tai biến mạch máu não. Và mỗi năm có khoảng 6 trăm ngàn người bị tai biến máu não.

Nếu mạch máu não bất chợt bị bể, sẽ chảy máu trong đầu, sinh tai biến mạch máu não loại chảy máu (hemorrhagic strokes). Nguyên nhân chính loại bệnh này do một chỗ mạch máu não phình ra (aneuvrysm). Cộng thêm nguyên nhân phụ vì cao huyết áp và bệnh cholesterol. Chảy máu trong đầu là bệnh rất nguy hiểm gây tử vong cao.

Loại tai biến mạch máu não nhẹ là do mạch máu bị co khoảnh khắc (transient ischemic attack, TIA). Hiện tượng này có những triệu chứng của tai biến mạch máu não, nhưng sau đó tất cả sẽ mau chóng trở lại bình thường, không lưu lại dấu vết. Tuy nhiên, 1 phần 3 trong số 500 ngàn bệnh nhân bị tai biến nhẹ sẽ có nguy cơ bị tai biến máu não nặng.

Những nguy cơ gây tai biến mạch máu não chia làm 2 phần. Phần thứ nhất có thể ngừa được nếu bệnh nhân bị:

- Cao huyết áp. Khi máu cao, thành mạch mạch máu bị căng. Tim và nhiều cơ quan khác trong cơ thể cũng ở trong tình trạng bị căng. Kết quả là tim sẽ bị lớn, thành mạch máu sẽ co nhỏ và cứng, dễ gây bệnh tim và tai biến mạch máu não. Vậy cần phải uống thuốc giảm cao máu. Uống thuốc chữa cao máu đều đặn sẽ giảm nguy cơ tai biến mạch máu não, 38 phần trăm. Cần kiểm chứng thường xuyên để biết mình có bị bệnh cao máu hay không" Nhất là cao huyết áp ít khi có triệu chứng báo hiệu sớm, ban đầu.

- Hút thuốc lá gây thêm nguy cơ tai biến mạch máu não. Vì thuốc lá làm thành mạch máu yếu đi, cộng thêm sự tích tụ chất mỡ cholesterol trên thành mạch máu (arteroslerosis). Như vậy, tốt hơn nên bỏ hút thuốc lá!

- Bệnh tim đập thất nhịp (atrial fibrillation), hở van tim hay suy bắp thịt tim, đều có thể gây nguy cơ tai biến mạch máu não.

- Bệnh nhân tiểu đường bị tai biến máu não gấp 3 lần người bình thường. Chúng ta cần truy tầm bệnh tiểu đường sớm, chữa trị sớm, vì lúc đầu bệnh tiểu đường không có triệu chứng báo hiệu rõ ràng.

- Cần tập thể dục đều đặn, ăn uống lành mạnh, vì nếu không dễ bị nguy cơ bệnh tim mạch, tai biến mạch máu não.

Phần thứ hai: có những nguy cơ tai biến mạch máu não, dù biết trước, cũng không thể phòng ngừa được, hay nói cách khác, đó là những nguy cơ quá tầm tay kiểm soát của chúng ta, của loài người. Tuy nhiên nguy cơ sẽ tuỳ theo tuổi tác, nam hay nữ, chủng tộc hay tiểu sử bệnh lý gia đình. Thí dụ:
- Tuổi càng cao, càng dễ bị tai biến mạch máu não. Tính ra, trên 55 tuổi, nếu cứ thêm 10 tuổi, nguy cơ tai biến mạch máu não lại tăng lên gấp đôi.
- Phái nam sớm bị tai biến mạch máu não nhiều hơn phái nữ.
- Không biết xác xuất của người Việt hải ngoại bị tai biến mạch máu não bao nhiêu, nhưng người da đen có tai biên máu não gấp đôi người da trắng.
- Tai biến mạch máo não cũng tùy thuộc từng gia đình, có vẻ liên hệ tới di truyền, chẳng hạn nguy cơ bị cao huyết áp hay tiểu đường.

Vấn đề điều trị tai biến mạch máu não phải khẩn cấp. Bệnh nhân phải vào nhà thương cấp cứu tức thời.

- Trong những năm gần đây, thuốc t-PA (tissue plasminogen activator) là thuốc tốt trị tai biến mạch máu não. Cũng có thuốc khác làm ngưng chảy máu trong não. Đôi khi cần giải phẫu để giúp ngưng chẩy máu não. Kết quả của tai biến mạch máu não là bệnh nhân sẽ bị liêt nửa người, bán thân bất toại, một bên mắt không nhìn được, miệng không nói được hay nói năng khó khăn.

- Ngay sau khi bị tai biến máu não, nếu thoát khỏi tử vong, bệnh nhân phải vào chương trình chỉnh hình thật sớm để tập luyện, để tránh tê liệt trầm trọng. 35 phần trăm bệnh nhân sẽ có cơ hội trở lại bình thường, hay chỉ bị liệt chút đỉnh. 10 phần trăm bệnh nhân sẽ bị nằm liệt giường.

- Bệnh nhân cần được an ủi nhiều, giúp đỡ nhiều để chóng bình phục.

- Khi thấy những triệu chứng kể dưới đây, phải kêu 911, kêu xe cứu thương, phải vào nhà thương khẩn cấp:
. Bất chợt thấy tê hay yếu môt bên ở mặt, tay hay chân.
. Bất chợt đầu óc mê mẩn, nói không ra tiếng, nghe không rõ.
. Bất chợt mắt mờ, nhìn không rõ, một bên hay cả hai mắt.
. Bất chợt không đi được, chóng mặt, mất thẳng bằng, mất kiểm soát cử động.
. Bất chợt nhức đầu kinh khủng, không biết nguyên nhân vì đâu"

Vài triệu chứng khác cũng cần phải lưu ý, chẳng hạn:
. mắt nhìn thấy một thành hai.
. người như lâng lâng.
. ói mửa.

Để tóm tắt, trong bất cứ trường hợp nào, khi thấy một trong những triệu chứng kể trên, bệnh nhân phải vào phòng nhà thương ngay. Cấp cứu!

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Khi các trường hợp bị nhiễm vi khuẩn corona gia tăng trở lại, có thể là khó khăn đối với những người lớn tuổi để nhìn thấy bất cứ sự chấm dứt nào đối với nhu cầu cách ly xã hội và vì vậy sự cô đơn có thể đến. Cách nay nhiều tháng, họ đã thực hiện theo lời khuyên sức khỏe công cộng để giảm nguy cơ bị lây nhiễm bằng cách ở nhà, biết rằng việc truyền nhiễm có thể có nhiều biến chứng đe dọa tính mạng. Nhưng việc ở trong nhà cũng có nghĩa là cách biệt với gia đình, bạn bè và những nơi họ hoạt động và tham gia.
Hằng năm thành phố Montreal, Canada đều có tổ chức nhiều cuộc lễ hội quốc tế về thể thao. Marathon International de Montreal là một môn chạy dua dai sức quy tụ cả ngàn người đến từ khắp thế giới. Từ người trẻ tuổi đến các cụ ông cụ bà còn gân đều có thể tham dự. . .
Người châu Á biết thưởng thức hương vị của trà từ nhiều ngàn năm về trước. Mãi đến thế kỷ thứ 17, trà mới được dân chúng Âu châu biết tới mà dùng. Các quốc gia sản xuất trà nhiều nhất trên thế giới hiện nay là Ấn Độ, Trung Hoa, Sri Lanka.
Thủy sản có thể bị nhiễm khuẩn Salmonella,Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus hiện diện trong nước bẩn. Virus norwalk (Norovirus) cũng là một vấn đề quan trọng ở sò hến tại Bắc Mỹ. Rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy là những biểu lộ thông thường sau khi dùng phải thực phẩm có chứa những mầm bệnh vừa kể. Ngoài ra sò hến cũng có thể bị nhiễm virus viêm gan A (hepatitis A).
Phàm ở đời, ai ai cũng đều muốn mình có được nhiều điều tốt lành cũng như nhiều tiền nhiều bạc, mà càng nhiều chừng nào thì càng tốt và càng sướng chừng đó, phải không các bạn? Bởi vậy cho nên, hễ gặp nhau vào những dịp lễ lớn như Tết, thì người ta hay chúc cho nhau những câu như:“an khang thịnh vượng”, “tấn tài tấn lộc”, “làm ăn phát tài”, “tiền vô như nước ra như keo” vân vân. Tóm lại trong chúng ta, ai cũng đều mong muốn có được cuộc sống thật sự hạnh-phúc!
Vận động hay thể dục hoặc thể thao, là việc mọi người trong chúng ta bất kỳ tuổi tác nào, cũng cần phải thực hiện thường xuyên mỗi ngày để mong duy trì được một sức khỏe tốt. Có rất nhiều cách vận động lắm, nhưng ở đây chúng ta chỉ đề cập đến việc đi bộ và chạy bộ vì có thể được xem là dễ thực hiện nhứt. Đây là hai môn thể thao xưa nhứt thế giới!
Khảo cứu của Gs Javier Espinosa (Rochester Institute of Technology in America) cho biết là ông chồng quá lệ thuộc vào bà vợ về tình cảm, tinh thần và về thể xác. Vợ (VN) được xem như là người chăm sóc chồng (caregiver). Trăm việc nhỏ lớn đều do một tay vợ già quán xuyến, lo hết và nắm hết. Từ việc con cái, nhà cửa ngăn nắp, sạch sẽ, tiền bạc dành dụm, bảo vệ hạnh phúc gia đình, canh giữ, kiểm soát ông chồng khỏi bị bà khác sớt đi mất… Chồng quá ỷ lại vào vợ cho nên khi bả chết bất thình lình thì ông bị chới với, stress tột độ, mất người săn sóc nên ảnh hưởng đến sức khỏe. Thường một thời gian ngắn sau thì ổng cũng lót tót theo bả về bên kia thế giới.
Chết phải là một chuyến du lịch tuyệt vời vì chưa có một ai đã trở về!(“La mort doit être un beau voyage puisque personne n'en est revenue”). Thông thường trong những dịp Tết, người đời thường chúc tụng lẫn nhau sống thọ đến trăm tuổi. Không phải ai muốn chết lúc nào là chết được đâu. Phải tới số mới chết. Trời kêu ai nấy dạ mà Sống quá thọ có tốt, có cần thiết không? Không có ai nghĩ giống ai hết. Đặt câu hỏi như trên có thể làm nhiều người cảm thấy khó chịu, nhưng đó là sự thật. Tuổi thọ (longévité) trong điều kiện sức khoẻ bình thường, không ngừng gia tăng thêm lên mãi tại các quốc gia kỹ nghệ giàu có... Sự gia tăng nầy thật ra phải được xem như là một sự kéo dài của tuổi trẻ (jeunesse) hơn là một sự kéo dài của…tuổi già (vieillesse). Tại sao chúng ta già? Tuổi thọ đến lúc nào sẽ dừng lại? Nhân loại đã đạt được đến mức nầy hay chưa?
Chúng ta chỉ có thể tung hoành trong một ngày thật ngắn ngũi mà thôi. Hãy trân quý ngày hôm nay. Chúng ta sẽ mất tinh thần, sẽ mất hết niềm tự tin cũng như sự can đảm, và cuộc sống chúng ta sẽ chìm đi nếu chúng ta để gánh nặng của ngày hôm qua và của ngày mai chồng chất thêm vào gánh nặng của ngày hôm nay. Không phải những kinh nghiệm của ngày hôm nay làm chúng ta thất vọng, nhưng đó chính là những đắng cay, hối hận, dằn vặt của ngày hôm qua cùng những nỗi lo ngại, ưu tư của ngày mai chưa đến, đã làm u ám vẫn đục ngày hôm nay. Vậy hãy sống trọn vẹn cho ngày hôm nay mà thôi.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.