Hôm nay,  
Việt Báo Online

Giới Thiệu Nhà Văn Áo, Joseph Roth (2)

01/01/200400:00:00(Xem: 3754)
Giới Thiệu Nhà Văn Áo, Joseph Roth (2)
Hành Khúc Radetzky,
Đường Ra Trận Mùa Này Đẹp Lắm!
The Radetzky March, cuốn tiểu thuyết vĩ đại nhất, và cũng là tác phẩm độc nhất Roth viết mà không bị thôi thúc [1], là câu chuyện liên tiếp ba đời của dòng họ Trotta, cả ba đời đều hầu nhà vua: đời thứ nhất, là anh lính quèn cố kiếm được tí phẩm giá nhờ một hành động anh hùng; đời thứ nhì, viên chức hành chánh cao cấp, cấp quận huyện; thứ ba, sĩ quan cao cấp mà cuộc đời biến thành vô tích sự, khi sự bí ẩn vương quyền Habsburg buông ông ra [nghĩa là hết còn chú ý tới ông], và rồi cứ thế tàn lụi, không con cái nối dõi, ở trong cuộc chiến.
Lớp lang hoạn lộ, con đường công danh ba đời dòng họ Trotta phản ánh con đường của đế quốc. Lý tưởng phục vụ hết mình cho vương quyền ở đời Trotta thứ nhì không truyền được tới đời thứ ba, không phải vì đế quốc đi trật đường rầy, không đạt được mục tiêu mà nó đề ra, nhưng mà là, có một cái gì đó thay đổi trong không gian, và chính thay đổi này làm cho chủ nghĩa lý tưởng “vua biểu chết là… chết”. [“Đảng biểu, sinh bắc tử nam”!] không còn thích hợp nữa. [Sự thay đổi ở trong không khí này là khởi điểm cho cuộc phân rã Cựu Đế quốc Áo, ở trong tác phẩm Người Không Phẩm Chất (bản tiếng Anh, The Man Without Qualities) của Robert Musil]. Anh chàng Trotta trẻ, sinh vào thập niên 1890 có thể đại diện cho Roth và Musil [“Der Leutnant Trotta, der bin ich”: "Đại Uý Trotta, chính là tôi"!]. Nhưng chính cha của anh, cuối đời không chỉ nuốt những thất bại của con, nhưng – nhờ nuốt nhục nhã – mà khám phá ra một điều là, những nghĩa cả cả đời ông ta theo đuổi đã trở nên lỗi thời [độc giả người Việt cứ như gặp một ông tướng về hưu của Nguyễn Huy Thiệp ở đây: người ta chẳng đã hơn một lần được nghe những ông vi-xi của thời hậu-đại thắng mùa xuân than thở, tại sao cái đám cha ông của chúng mình… ngu đến như thế!]. “Đường ra trận mùa này đẹp lắm,” đẹp bao nhiêu ngu bấy nhiêu, có thể nói như vậy chăng, và cái hậu quả là, ông bố của đại uý Trotta - độc giả người Việt chúng ta cứ ban cho ông ta cái tên “tướng về hưu”- đã trở thành nhân vật bi thương nhất [the most tragic figure, chữ của Coetzee], trong khúc quân hành “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” [The Radetzky March]. Điều này còn cho thấy, tác giả của nó, Roth, là một nghệ sĩ, chứ không phải là người lên tiếng xin lỗi cho cuộc chiến vừa qua – ấy chết- xin lỗi cho đế chế Habbsburg, như sau này Roth tự nhận.
Trong vũ trụ của Roth, chính những con nngười ở bờ rìa đế chế, lại là những con người tin tưởng nhất vào nó, [thì cũng vẫn theo kiểu ăn cơm Sài Gòn, mà cổ thì vươn ra tới tận… Hà Nội!]. Dòng họ Trotta, những con người Áo Hung đó, không phải là người Đức, mà gốc gác Slovania. Một trong những người da đỏ “Mohican” cuối cùng của bộ lạc này, sống sót, và xuất hiện ở trong Die Kapuzinergruft (1938, đuợc dịch sang tiếng Anh là “The Emperor’s Tomb: Mộ Đại Vương], một tiếp nối mờ nhạt của hành khúc Đường Ra Trận Mùa Này Đẹp Lắm. Đây là cái kết cục bi đát của đế chế, rơi vào thói vô liêm xỉ (xì níc), thoái hóa, của một thành phố Vienna sau chiến tranh.
Trong thời gian đó, bà vợ Friederike Roth bị bịnh tâm thần và phải nhập viện. Bà trải qua thập niên 1930 ở dưỡng trí viện tại Đức và Áo. Khi Nazi nắm quyền, bà là một trong số những người được lọc ra để “chết một cái chết không đau đớn” [euthanized].
Sau cùng, vào năm 1933, Roth rời Đức, và sau khi ngao du loanh quanh Âu Châu, ông dừng bước giang hồ tại Paris. Tác phẩm của ông được dịch ra chừng trên một chục ngôn ngữ ngoại; có thể nói, ông là một tác giả thành công. Tuy nhiên, tình trạng tài chánh của ông thì thật là ngao ngán. Hơn nữa, ông còn là một bợm nhậu hạng nặng, kinh niên, và vào khoảng giữa thập niên 1930, ông đành phó thác cả linh hồn lẫn thể xác của mình cho ma men quản lý. Tại Paris, ông đặt căn cứ địa của mình tại một bar rượu, ở ngay trong khách sạn, ở đó, ông uống, viết, và vui chơi với bè bạn.
Thù nghịch, với cả hai, phát xít và cộng sản, ông tự cho mình là một tay Cà-Tô-Lích [Catholic], và tự mình liên luỵ vào những trò chính trị bảo hoàng, nhất là đã cố gắng tìm cách đưa Otto von Habsburg, vị cháu chit của vì vua cuối cùng, lên ngôi. Vào năm 1938, trước đe dọa bị sáp nhập vào Đức, ông tới Aó, như là người đại diện của phe bảo hoàng, để dụ khị nhà cầm quyền trao chức thủ tướng cho Otto. Chẳng ai thèm nghe, ông trở về Paris kêu gào thành lập lực lượng Austrian Legion, nhằm giải phóng Áo bằng vũ lực.
Cơ hội đi Mẽo đã tới với Roth, nhưng ông bỏ qua cho chúng đi luôn. “Tại sao bạn nốc dữ như vậy"”, ông ông bạn lo lắng giùm. “Không nốc thì làm gì cơ chứ" Chẳng lẽ bạn cho rằng, có thể thoát. Ngay cả bạn, rồi cũng đi tàu suốt mà thôi!”, ông trả lời.
Với những độc giả Việt Nam thường quan tâm tới văn học Việt Nam, và số phận hẩm hiu của những nhà văn An Nam khổ như chó, nhất là của những người thuộc nhóm Nhân Văn Giai Phẩm, đặc biệt là Văn Cao: họ đều mang bóng dáng những nhân vật của Roth, đều cưu mang những đề tài của Roth. Chúng ta cứ tự hỏi, tại sao ông [Roth] không thể đi Mẽo: hãy giả dụ một ông Văn Cao di cư vào Nam, và sau đó vượt biên rồi nhập tịch Mẽo, là thấy ngay sự tiếu lâm của nó! Đề tài cuốn Vị Khách Mời Của Trái Đất [Tarbaras, The Guest on Earth], của Roth, thật hợp với Văn Cao, nhưng với rất nhiều khác biệt. Đây là câu chuyện, một ông giết người sau đó trở thành thánh, và vì ông giết người, sau thú tội, và là người độc nhất thú tội, nên mới trở thành thánh! Như lời giới thiệu trên trang bìa [ấn bản bía mỏng, xuất bản lần thứ nhất, năm 2002, nhà xb The Overlook Press, New York]. Đây là một truyền thuyết xẩy vào những năm đầu Cách Mạng Nga, câu chuyện một người nông dân Nga, ngay từ nhỏ đã được một bà thầy bói tiên đoán số mệnh: sẽ trở thành một kẻ sát nhân, và một vị thánh. Dưới bàn tay phù thuỷ của Roth, cả một gai đoạn hung bạo của lịch sử đã được nhét vào một “lỗ đen”, là số phận của một con người. Theo nghĩa đó, Nadine Gordimer, nhà văn Nam Phi, Nobel văn chương, trên tờ Điểm Sách Nữu Ước, coi toàn bộ tác phẩm của ông, một “tragédie humaine”, Bi Kịch của Con Người, được viết bằng kỹ thuật giả tưởng hiện đại. Và ngoài ông ra, không nhà văn hiện đại nào, ngay cả Thomas Mann, tới gần được cái toàn thể, một mục tiêu bất khả của chúng ta – our impossible aim - theo nhà phê bình Mác xít G. Lukacs.
Jennifer Tran
www.tanvien.net
Chú thích: [1]. Ngoài The Radetzky March, còn Huyền Thoại về Ông Thánh Say, The Legend of the Holy Drinker, được coi như là cuốn sau cùng của Roth, đã được viết một cách nhẩn nha, [chừng trên 200 trang, chữ khổ lớn, viết trong vòng 4 tháng đầu năm 1939, tức là năm Roth mất], với thú vị và hãnh diện, như ghi chú của Michael Hofmann, khi dịch Huyền Thoại Ông Thánh Say, và dịch giả nhận xét thêm về Roth: Đôi khi, rõ ràng là Roth không còn có lý do gì nữa để mà tiếp tục còn sống [to remain alive]. Là một nhà văn mà phải lưu vong, chỉ là phụ, nhưng quá nữa, ông là một người chẳng còn một tí viễn tượng, chẳng còn trông mong gì nữa, về chính con người là mình. Thường xuyên bị đe dọa, về chính trị, kinh tế, cảm xúc, và thể chất. Ma men tàn phá sức khỏe của ông. Vào năm 1938 ông bị tim quật [heart attack], và chỉ lê lết chừng vài bước. Ông đưa ra luận cứ, rằng, rượu làm ngắn đời ông, nhưng cũng thật may, là nhờ nó mà ông vẫn còn sống, trong điều kiện ngắn hạn. Và để chứng minh luận cứ này, ông làm việc cật lực. Sau khi khách sạn mà ông yêu quí, Hôtel Foyot, trong vòng 12 năm đã là “nhà” của ông, bị ủi sập, vào năm 1937, ông dời tới khách sạn Hôtel de la Poste, trong một căn phòng nhỏ hẹp đến nỗi, té xuống giường, là đã thấy ở hành lang, té thêm cái nữa, là đã thấy ở quầy rượu, tức là nơi ông qua nốt thời gian còn lại của một ngày, và của đêm, không ngừng làm cả hai việc: vừa uống vừa viết. Bạn bè, văn hữu của ông thưòng là chết trong những trường hợp thật là “nhảm” [grotesque: kỳ quái, kệch cỡm…]. Trong lần đi đám tang Horvath, ông bảo bạn bè, nhớ đừng quên đọc điếu văn cho ông, trong lần tới. Chính cái chết của một người bạn khác, nhà soạn kịch Ernst Toller [tự tử] đã quật ngã Roth.
Thật là một phép lạ, trong những hoàn cảnh như thế đó, mà Roth vẫn có thể viết, mà không phải viết dở, viết tệ: Huyền Thoại Thánh Say lấp lánh, duyên dáng, tuyệt vời… Từ ‘huyền thoại’ [legend], theo định nghĩa đầu tiên của nó, nghĩa là “cuộc sống của một vị thánh’, thực khó mà coi ma men Andreas, nhân vật chính trong The Legend of the Holy Drinker, là một vị thánh. Nhưng có nhiều thứ thánh ở trên đời, những ông thánh mà không phải là thánh…

22/03/2019(Xem: 1197)
Trong nước đang sôi nổi về chuyện thỉnh vong, giải trừ oan gia trái chủ tại ngôi Chùa Ba Vàng, tỉnh Quảng Ninh. Bài này không có ý trực tiếp góp tiếng thảo luận về những sự kiện người viết không theo dõi đầy đủ.
22/03/2019(Xem: 828)
Tại sao Châu Quận Cam thành lập một ủy ban hội đồng địa phương để phục vụ các liên đoàn và đơn vị người Mỹ gốc Việt khác? Mối quan hệ giữa Châu Quận Cam với ICCVS / HDTU-HDVN là gì?
22/03/2019(Xem: 422)
chỉ cần một vòng du ngoạn khoản một tuần là thấy ngay một địa ngục trần gian khổng lồ đang mở ra, với đầy gian manh xảo trá của lắm kẻ gọi là lãnh đạo chánh trị thế giới!...Ấy là chưa kể nạn khủng bố
22/03/2019(Xem: 2725)
Năm 2017, tôi được tạm tha do hạnh kiểm tốt, dưới kiểm soát của nhân viên tạm tha (probation officer). Tôi nghĩ, đây là cơ hội trời ban để làm lại cuộc đời.
22/03/2019(Xem: 549)
Những mẫu chuyện trong tác phẩm này chúng ta có thể kể cho nhau nghe khi sinh hoạt quanh đèn, câu chuyện dưới cờ, những đêm lửa tàn, hay cho con cháu chúng ta v.v… Xin hãy đọc với lòng trân quý và biết ơn
22/03/2019(Xem: 519)
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo cuộc điều tra của Sandvine, 37% lượng dữ liệu tải về các thiết bị smartphone hay tablet được phục vụ cho một mục đích duy nhất: Xem video clip chia sẻ trên YouTube.
22/03/2019(Xem: 794)
Ngày 11/03/2019, chính quyền Trump trình dự thảo ngân sách năm 2020 cao kỷ lục là 4.75 ngàn tỉ đô la. Riêng ngành Quốc Phòng, TT Donald Trump đề nghị tăng cho quân đội thêm 5%, để củng cố hệ thống chống tin tặc, tăng lương cho quân nhân, nhưng lại giảm 23% cho ngoại giao.
22/03/2019(Xem: 157)
WELLINGTON - Tiếp theo vụ nổ súng tàn sát tại Christchurch, chính quyền New Zealand quyết định phát lệnh cấm dân thường sử dụng vũ khí chế tạo cho mục đich quân sự, gồm mọi loại súng bán tự động.
22/03/2019(Xem: 172)
BRASILIA - Đoàn điều tra của chính quyền Brazil đã bắt cựu TT Michel Temer 78 tuổi trong chương trình điều tra quy mô nhắm viên chức và cựu viên chức tham nhũng.
22/03/2019(Xem: 162)
LONDON - Sau khi yêu cầu Liên Âu cho phép gia hạn Brexit đến ngày 30-6, Thủ Tướng May hô hào Lập Pháp ủng hộ thỏa thuận ly thân với EU để thực hiện ý muốn của đa số công dân đã thể hiện qua trưng cầu dân ý giữa năm 2016.
22/03/2019(Xem: 241)
ROME - Tài xế lái xe đưa đón học sinh định đốt xe tại thành phố Milan khi trên xe có 51 người.
22/03/2019(Xem: 201)
ABU DHABI - Thế tử bin Zayed của các tiểu vương quốc Arap Emirates (hay UAE) khuyến cáo ngoại trưởng Pompeo: Hoa Kỳ triệt thoái tại Afghanistan sẽ cho phép “bè lũ rậm râu” trở lại chiếm quyền, là bất trắc.
22/03/2019(Xem: 174)
WASHINGTON - Thông tấn ANI đưa tin: Hoa Kỳ yêu cầu Pakistan nỗ lực tự chế và chân thành chống lại loạn quân, và báo động “1 trận tấn công khủng bố khác trên lãnh thổ Ấn Độ sẽ đưa tới tình thế cực kỳ nan giải.”
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo thông tin từ Krebs on Security, Facebook đã lưu trữ mật mã của hàng trăm triệu tài khoản người dùng dưới dạn văn bản thuần túy, đồng thời còn làm lộ nó cho tất cả những người có quyền truy cập nội bộ tới các tập tin chứa mật mã trong nhiều năm qua. Về cơ bản, mật mã người dùng được bảo vệ bằng cách mã hóa (một quy trình gọi là “băm” hashing), tuy nhiên một chuỗi những lỗi tồn tại khiến một số ứng dụng nhất định của Facebook đã để lộ cho hơn 20.000 nhân viên của công ty có thể truy cập vào.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Cơ quản bảo vệ dữ liệu Phần Lan đang tiến hành điều tra HMD, một startup vốn đang sở hữu khai thác thương hiệu Nokia vì phát hiện điện thoại của người dùng tự động gửi dữ liệu một cách âm thầm về máy chủ tại Trung Quốc. Sự việc được biết tới khi người dùng chiếc Nokia 7 theo dõi và phát hiện dữ liệu bao gồm vị trí, số SIM và serial điện thoại bị gửi không mã hóa tới Trung Quốc khi máy được bật lên.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một số nguồn tin cho biết, Amazon sẽ trực tiếp cạnh tranh Google và Facebook, hai công ty đang thống trị mảng quảng cáo trực tuyến trị giá hơn 129 tỷ USD. Đó chính là ra mắt một nền tảng quảng cáo mới trên thiết bị di động, hướng tới những người thường xuyên mua sắm thông qua ứng dụng Amazon.
Bất kể thời tiết giá lạnh ra sao, một cơ hội để nhìn ngắm những ánh sáng lung linh trời bắc bao phủ lên trên bề mặt đóng băng của Hồ Superior trên bờ biển phía tây của Keweenaw Peninusla là phần thưởng của đêm tối.
Khoảng giữa tháng 03/2019, trang Bloomberg đưa tin, một người đàn ông Litva tên là Evaldas Rimasauskas, 50 tuổi, đã nhận tội có liên quan đến một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia. Bằng những phương thức khá cơ bản, Rimasauskas và đồng bọn đã chiếm đoạt của Google và Facebook tổng cộng 121 triệu USD.
Các nhà phân tích thị trường đã phác họa một bức tranh ảm đạm cho thị trường chip toàn cầu kể từ tháng 12/2018, nhưng họ bắt đầu bi quan hơn trong dự báo thu nhập quý đầu tiên của Samsung.
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo VentureBeat đưa tin, Facebook Messenger đã được cập nhật một tính năng mới: khả năng trích dẫn và trả lời cho từng tin nhắn cụ thể trong một đoạn hội thoại, giúp người dùng dễ theo dõi nội dung cuộc trò chuyện hơn, đặc biệt khi ở trong một group chat đông người tham gia
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo cuộc điều tra của Sandvine, 37% lượng dữ liệu tải về các thiết bị smartphone hay tablet được phục vụ cho một mục đích duy nhất: Xem video clip chia sẻ trên YouTube. Theo Sandvine, con số 37% bỏ rất xa ứng dụng đứng ở vị trí thứ 2 là Facebook, với chỉ 8.4% lượng data di động mà con người sử dụng. Rõ ràng nền tảng chia sẻ video thuộc Google đã và đang phát triển rất mạnh, cả theo hướng tích cực và tiêu cực. YouTube hiện là trang web được truy cập nhiều thứ 2 trên thế giới, chỉ sau chính trang chủ Google, theo Alexa.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một thanh niên 18 tuổi đã chia sẻ video về ngày thứ 6 kinh hoàng ở Christchurch, New Zealand, và đã bị buộc tội phát tán video kích động bạo lực
Khoảng giữa tháng 03/2019, Bộ Năng lượng Mỹ đã giao cho Intel cùng Cray Computing một hợp đồng sản xuất hệ thống siêu máy tính mới mang tên Aurora trị giá 500 triệu USD. Dự kiến, Aurora sẽ được hoàn thiện và lắp đặt tại phòng nghiên cứu Argonne, dưới sự điều hành của đại học Chicago.
Đuôi sao và bình minh trong bức tranh toàn cảnh đêm được chụp lại vào ngày 19/03/2019. Khung cảnh nhìn về phía chân trời phía đông từ La Nava de Santiago, Tây Ban Nha. Để tạo ra nó, một loạt các khung hình kỹ thuật số liên tục được ghi lại trong khoảng 2 giờ và kết hợp để theo dõi chuyển động đồng tâm của các ngôi sao qua bầu trời đêm
Khoảng giữa tháng 03/2019, Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra mức phạt 1.5 tỷ EUR (khoảng 1.7 tỷ USD) do vi phạm luật chống độc quyền, cụ thể là hợp đồng hạn chế mà công ty đã áp đặt lên các khách hàng sử dụng dịch vụ quảng cáo AdSense.
Khoảng giữa tháng 03/2019, chỉ một ngày sau khi làm mới iPad Air và iPad mini, Apple tiếp tục phát hành cập nhật phần cứng mới dành cho iMac. Cả model 21.5 inch và 27 inch đều được nâng cấp về phần cứng với việc hỗ trợ CPU Intel thế hệ 8 và 9. Ngoài ra, còn có tuỳ chọn GPU AMD Radeon Pro Vega dành cho những người cần sức mạnh đồ họa. iMac 21.5 inch mới sẽ có giá từ 1,299 USD trong khi model màn hình 27 inch sẽ có giá từ 1,799 USD.
Google từng xác nhận rằng ứng dụng email phổ biến của hãng - Inbox by Gmail – sẽ ngừng hoạt động vào mùa xuân năm 2019 nhưng không tiết lộ ngày cụ thể. Đến khoảng giữa tháng 03/2019, điều này đã chính thức được Google xác nhận. "Inbox by Gmail" sẽ ngừng hoạt động từ ngày 02/04/2019
Trước khi ra mắt năm 2007, Apple đã bí mật phát triển dự án iPhone của hãng trong ít nhất 2.5 năm. Trong khoảng thời gian đó, hầu hết những người làm việc trong công ty chỉ biết tới thiết bị qua tên mã M68 và Purple 2. Apple muốn tạo ra một ngạc nhiên lớn cho mọi người về chiếc iPhone nên với ngay cả kỹ sư phát triển nó cũng không biết hình dáng nó như thế nào.