Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bệnh Viêm Gan C Và Người Việt

01/09/200100:00:00(Xem: 4891)
Hiện nay, khoảng 4 triệu người sống tại Hoa Kỳ mắc bệnh viêm gan C. Chết vì viêm gan C đứng thứ 10 ở Mỹ, nghĩa là ít nhất 25 ngàn người chết mỗi năm. Người Viêt cũng bị viêm gan C, nhưng rất ít hơn so với viêm gan B.

Định bệnh viêm gan C cấp tính tương đối khó khăn, vì ít triệu chứng. Nhiều khi khám bệnh chẳng thấy gì. Thoạt đầu, 1-2 tuần lễ sau khi xâm nhập vào cơ thể, siêu vi trùng C-RNA xuất hiện trong máu. Rồi khoảng 4-6 tuần lễ tiếp theo, phân hóa tố gan ALT từ từ tăng cao trong máu. 8 tới 9 tuần lễ sau nữa, kháng thể siêu vi trùng C bắt đầu xuất hiện trong máu. Mặc dầu có kháng thể, nhưng trong thực tế kháng thể viêm gan C không giúp cơ thể chúng ta chống cự được bệnh hữu hiệu.

Khoảng 3-6 tháng sau khi nhiễm viêm gan C, từ 15% tới 30%, bệnh tự thuyên giảm dần dần, chẳng cần thuốc men gì. Phân hóa tố gan cũng sẽ tự trở lại bình thường. Siêu vi trùng C-RNA biến mất, mặc dầu kháng thể vẫn còn trong máu.

Khoảng 20-30% bệnh trở thành viêm gan C kinh niên, nhưng sức khỏe bệnh nhân bình thường. Lúc này siêu vi trùng C-RNA vẫn tồn tại trong máu, nhưng phân hóa tố gan ALT đã ở mức bình thường và thử nghiệm sinh thiết (biopsy) gan không còn gì trầm trọng. Bênh siêu gan C kinh niên kéo dài cả 2-3 chục năm. Bệnh tiến triển chậm. Chỉ có 20% siêu gan C kinh niên sẽ gây chai gan hay xơ gan (cirrhosis) rồi từ từ làm suy gan.

Sự khác biệt tiến triển bệnh lý siêu gan C thay đổi tuỳ người. Một phần bởi vì hệ thống miễn nhiễm mỗi chúng ta không giống nhau. Phần khác, bệnh nặng nhẹ tuỳ thuộc lượng siêu vi trùng, tùy thuộc loại gen 1A có nhiều nguy cơ khi nhiễm bệnh trong cơ thể, hay tùy thuộc trạng thái miễn nhiễm của mỗi bệnh nhân. Cũng có thể tùy thuộc gen của cơ thể hay tuổi tác, chẳng hạn đàn ông trên 40 tuổi sẽ nhiễm bệnh nặng hơn. Nếu đang bị viêm gan C, mà còn bị nhiễm thêm viêm gan B, tình trạng bệnh lý sẽ tiến triển mau lẹ hơn.

Viêm gan C kinh niên có thể sinh ung thư gan. Nhưng, hầu hết viêm gan kinh niên biến thành xơ gan. Mỗi năm khoảng 3-5 phần trăm bênh nhân xơ gan bị ung thư gan. Cơ nguy ung thư gan sẽ còn trầm trọng hơn nếu bệnh nhân uống rượu hay bị thêm viêm gan B.

Định bệnh: Kể từ năm 1989, định bệnh viêm gan C bằng phương pháp thử nghiệm huyết thanh để kiếm kháng thể. Gần đây dùng phân tử gen tìm RNA viêm gan C có vẻ chính xác hơn. Không những thế, thử nghiệm còn cho phép đi xâu hơn, phân tích 6 loại gen khác nhau. Chẳng hạn, viêm gan C có gen 1 chia ra 1a và 1b. Loại gen viêm gan C gồm 1a, 2a, và 2b xuất hiện khắp nơi trên thế giới. Trái lại loại gen viêm gan C gen 5a chỉ có trong vùng Nam Mỹ Châu và gen 6a hoành hành ở Hồng Kông và Việt Nam. Loại gen 1 có rất nhiều tại Mỹ, 70-80%. Loại gen 2 và 3 ít hơn, khoảng 20-30% ở Mỹ. Như vậy, chúng ta có thể nêu giả thuyết: nếu một người Việt Nam bị mắc viêm gan C từ Việt Nam có thể thuộc loại gen 6a, nhưng nếu sang Mỹ mới bị bệnh, phần lớn sẽ thuộc loại gen 1. Người Việt ở Mỹ cũng có thể bị viêm gan C loại gen 2 và 3, nhưng ít hơn.


Triệu chứng bệnh viêm gan C: Phần lớn bệnh nhân bị viêm gan C không phát hiện triệu chứng rõ ràng. Chỉ thấy mệt mỏi, không có sinh lực. Chẩn bệnh viêm gan C kinh niên tất nhiên phải lưu ý bụng báng có nước, viêm não (encephalopathy), gan cứng, chân phù thũng, tay đỏ, u mạch hình sao (spider angioma), hay lá lách lớn. Đôi khi còn phức tạp hơn nếu bệnh nhân thêm triệu chứng tâm lý (khoảng 15%). Thử máu thấy phân hóa tố ALT lên cao là tất nhiên phải tìm kháng thể viêm gan C. Thử nghiệm kiếm RNA thuộc viêm gan C để xác định bệnh viêm gan C.

Vấn đề theo rõi viêm gan C phức tạp, tùy thuộc mức phân tố ALT cao thấp, siêu âm gan, thiết sinh gan (liver biopsy), v...v... Thiết sinh gan là phần thử nghiệm quan trọng nhất để chuẩn định mức nguy hiểm của viêm gan C.

Điều trị viêm gan C: Chừng nào phân hóa tố ALT lên cao trong máu là lúc đó phải nghĩ tới chuyện điều trị. Năm 1991, bắt đầu chích thuốc Interferon để chữa viêm gan C. Phải điều trị trong 6 tháng liên tục, nhưng chỉ có hiệu quả khoảng 10-15%. Nếu chích Interferon lâu hơn, từ 12 tới 18 tháng, hiệu quả sẽ tăng, khoảng 20 tới 25%. Thuốc mới Peg-Interferon có khả năng trị bệnh khá hơn, trên 50% và đó là tin đáng mừng cho chúng ta.

Năm 1998, y học bắt đầu dùng thuốc uống mới Ribavarin cộng thêm chích Interferon trong 6 tháng và thấy hiệu quả có vẻ khá hơn. 40% chữa trong 1 năm sẽ cầm chân được siêu vi trùng C, 6 tháng sau khi ngưng thuốc. Chữa tổng hợp cả 2 thứ: vừa uống thuốc, vừa chích thuốc sẽ có hiệu quả tốt hơn là điều trị riêng rẽ. Hiệu quả điều trị cũng tùy thuộc các gen siêu gan C khác nhau. Chẳng hạn nếu bị gen loại 1 có hiệu quả 30%. Nếu bị gen loại 2 hay 3, có hiệu quả 65%. Khoảng 10-15% bệnh nhân vì công phạt thuốc đã phải bỏ cuộc.

Sau hết, chúng ta nên lưu ý ít điều sau đây:
- bệnh viêm gan C thường phối hợp bệnh liêt kháng HIV.
- Viêm gan C truyền nhiễm qua ngả tình dục (3-5%).
- Siêu vi trùng xâm nhập cơ thể người nhà hay bạn bè qua đường máu.
- Phải coi chừng che đậy những vết thương.
- Không nên dùng chung dao cạo râu hay bàn chải đánh răng chung với người khác.
- Những người sống chung trong nhà, vợ chồng, hay bạn bè luyến ái qua lại đều phải thử máu truy tầm viêm gan C.
- Nếu đã bị viêm gan C, phải tránh uống rượu.
- Nếu đã bị viêm gan C phải chích ngừa siêu gan A và B. Vì nếu đã bị siêu gan C còn thêm 2 thứ viêm gan A và B sẽ nguy hiểm hơn.

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại; (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Trong đời sống hằng ngày, cho để nhận là một chuyện rất bình thường trong mọi sự trao đổi lẫn nhau. Tôi trả tiền, tôi nhận món hàng. Vậy, cho để nhận là một quy luật tự nhiên hay còn là một nguyên tắc đạo đức? Đó là một hành động tự nguyện, bất vụ lợi, xuất phát từ lòng thương người?
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
Một trăm năm qua đã có nhiều phát minh, sáng kiến tuyệt hảo để chẩn bệnh, trị bệnh, phòng bệnh. Tuổi thọ trung bình 45 tuổi ở năm 1900 đã được nâng lên 76,5 tuổi vào cuối thế kỉ, cái gọi là thất thập cổ lai hy đã trở nên chuyện bình thường, trường thọ đã là một trong nhiều quà tặng của nền y khoa tiến bộ trong thế kỉ 20 dành cho nhân loại.
Tại Canada, từ tháng 4 tới tháng 7 hằng năm là mùa tôm hùm (homard, lobster). Đây là một loại tôm biển. Nên phân biệt tôm hùm lobster với một loại tôm hùm nước ngọt tương tự mà người ta gọi là crawfish hay crayfish có rất nhiều tại vùng Kentucky và Louisiana.
Bệnh dại còn được gọi là bệnh chó điên vì trong thực tế thường do chó điên cắn phải… Bệnh dại vẫn còn là một vấn đề trọng đại tại các vùng Đông Nam Á, Ấn độ, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh. Hằng năm, số tử vong vì bệnh chó dại cắn được ước đoán vào khoảng trên 50.000 người khắp thế giới…
Nói đến tuổi già thì ai mà không băn khuăn, lo nghĩ. Già có nghĩa là ốm yếu, bệnh hoạn, xấu xí, mất năng lực, không còn hữu dụng, mất khả năng, phải trong cậy vào người khác, nghèo khó, buồn nãn, cô đơn trong căn phòng hiu quạnh ngày nầy qua ngày nọ để chờ đến lúc ra đi theo ông theo bà...
Ngày nay tại hải ngoại, đạp xe máy hay cỡi ‘ngựa sắt’ là một cái mode xê dịch rất ư là phổ thông, vừa duỡng sanh, rất tốt cho sức khỏe, lý thú cho mọi lứa tuổi kể cả các cụ ông lẫn cụ bà “chưa quá rệu” và vẫn còn ham sống ham vui…
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình cho vay mà ngân hàng trung ương triển khai trong đại dịch Covid-19.
chính quyền Trump có kế hoạch đưa hãng chíp Trung Quốc (Semiconductor Manufacturing International Corp – SMIC) và Tổng công ty Dầu khí Hải Dương Trung Quốc (China National Offshore Oil Corp - CNOOC) vào "danh sách đen" quốc phòng
Cơ quan Quản lý Cạnh tranh của Italy phạt Apple khoản tiền lên đến 10 triệu euro (khoảng 12 triệu USD) vì khiến khách hàng hiểu lầm về khả năng chống nước của iPhone.
Hôm thứ Hai (30/11/2020), chính phủ Anh công bố kế hoạch cấm các công ty viễn thông Anh không được lắp đặt thiết bị 5G của Huawei từ sau tháng 09/2020.
Tổng thống đắc cử Joe Biden và Phó tổng thống đắc cử Kamala Harris đã công bố nhóm nhân sự cấp cao, phụ trách việc lên kế hoạch và triển khai thực hiện lễ nhậm chức tổng thống "chưa từng có tiền lệ" do diễn ra trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang hoành hành.