Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Hàng Ngàn Ngôn Ngữ Đang Trên Đà Tuyệt Chủng

20/06/200100:00:00(Xem: 4204)
Dưới đây là bản tin AP do VietCatholic dịch, cho biết có tới một nửa trong tổng số 6,800 ngôn ngữ của thế giới sẽ có thể bị khai tử vào năm 2100.

BạÏn có bao giờ nghe ai nói thứ tiếng như là Udihe, Eyak hay Arikapu không" Và hầu chắc là sẽ không bao giờ có ngày đó. Các nhà nghiên cứu cho rằng một nửa trong tổng số 6,800 ngôn ngữ của thế giới và có thể có tới 90% sẽ bị mất biệt đi vào cuối thế kỷ này.

Viện Worldwatch một tổ chức tư coi chừng về các dòng ngôn ngữ cho biết: “Lý do bị tiêu diệt là vì một nửa số ngôn ngữ trong tổng số đó hiện nay chỉ còn một số ngưới ít ỏi chừng dưới 2,500 nói mỗi thứ tiếng đó mà thôi”.

Theo kinh nghiệm thì các ngôn ngữ nếu muốn được truyền từ đời này đến đời kia phải có ít nhất là chừng 100,000 người sử dụng. Đó là nhận định của tổ chức UNESCO, Cơ quan Liên Hiệp Quốc về Giáo Dục, Khoa Học và Văn Hóa. Chiến tranh và sự diệt chủng, thiên tai, việc ngôn ngữ thống trị đè trên ngôn ngữ thiểu số như tiếng Hán tại Trung hoa hay tiếng Nga tại Nga sô, hoặc có khi chính quyền cấm không cho nói ngôn ngữ thiểu số cũng là lý do làm diệt chủng các ngôn ngữ thiểu số.

Ông Payal Sampat thuộc viện Worldwatch cho hay “Nó cũng giống như sự diệt chủng đang đe dọa các loài thú”.

Tỉ dụ điển hình là ngày nay chỉ còn khoảng 100 người còn biết nói tiếng Udihe, 6 người nói tiếng Arikapu, và 1 người duy nhất nói tiếng Eyak mà thôi. Đó là Marie Smith, ở Alaska, biết nói tiếng Eyak, và câu 'awa'ahdah có nghĩa là “cám ơn”.

Sự mất mát về ngôn ngữ ảnh hưởng sâu rộng vượt cả ngoài cộng đồng nói ngôn ngữ đó. Một khi ngôn ngữ nào đó chết và biệt tăm, các nhà ngôn ngữ học, nhân chủng học và các chuyên gia ngành cũng mất đi nguồn sung mãn về chất liệu đễ họ có thể tiếp tục làm việc trưng bằng chứng về lịch sử, tìm ra và khám khá làm thế nào dân đó chuyển từ nơi này tới nơi kia và họ sinh sống ra sao.

Ông Manx, một người sống tại đảo Isle of Man trong biển Irish Sea, ông mất tích vào năm 1974 nên tiếng nói của ông cũng mất theo. Vào năm 1992, một nông dân sống tại Thổ nhĩ kỳ nói tiếng Ubykh, một ngôn ngữ miền Caucasus với số âm chính kỷ lục thế giới là 81 âm vận cũng đã chết theo ông.

Một ngôn ngữ chết đi và biệt tích cũng không phải là điều lạ và mới mẻ gì, vì đã có đến hàng ngàn ngôn ngữ đã chết trước đây rồi. Điều mới lạ là trong thời buổi văn minh hiện nay số ngôn ngữ đang chết dần đi ở một mức độ báo động. Các nhà ngôn ngữ học tin rằng có từ 3,400 đến 6,120 ngôn ngữ có thể bị biệt tích vào năm 2100. Điều này cũng có nghĩa là từ nay tới cuối thế kỷ cứ trung bình chừng 2 tuần lễ thì sẽ có một ngôn ngữ bị diệt chủng.

Trong khi đó một vài ngôn ngữ như Trung Hoa, Hy lạp và Do Thái có trên 2000 năm lịch sử , thì cũng có vài ngôn ngữ đã chết nay lại hồi sinh. Tỉ dụ như vào năm 1983, người thổ dân Hawaii lập nên tổ chức có tên là 'Aha Punana Leo và muốn tái tạo lại thứ ngôn ngữ bản xứ của họ và muốn thâm nhập vào cả các trường công lập. Thứ ngôn ngữ bản xứ của họ hầu như bị diệt vong khi Hoa Kỳ cấm học sinh trong các trường ở Hawaii nói thứ tiếng này khi Hoa Kỳ tiếp thu hải đảo vào năm 1898.

'Aha Punana Leo, có nghĩa là tổ ngôn ngữ, được thâm nhập lại các trường tiểu học vào năm 1984, theo sau là trung học và người đỗ đạt đầu tiên toàn bằng ngôn ngữ này là vào năm 1999.
Hiện nay có từ 7,000 tới 10,000 người Hawaii nói tiếng bản xứ của họ, mà vào năm 1983 chỉ có độ 1,000 người nói mà thôi.

Tại Comwall bên Anh quốc người ta đang phục hồi thứ ngôn ngữ có tên là Cornish của dân Cornwall, mà vào năm 1777 ngôn ngữ này đã chết. Cũng vậy ngôn ngữ của người cổ thượng Mayan bên Mexico đã chết nay đang được phục sinh.

Tiếng Hebrew từ thế kỷ qua đã trở thành ngôn ngữ của người Do thái hiện nay có tới 5 triệu người nói thay vì trước đây chỉ là ngôn ngữ trong sách vở, viết và tra cứu mà thôi.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch Vũ Hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Tại Bangkok, Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2022 đã kết thúc và 21 quốc gia thành viên đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung với nội dung lên án Nga về cuộc chiến tranh xâm lược tại Ukraine. Tuy nhiên, Bản Tuyên bố có nêu rõ giới hạn dè dặt là nhìn chung vẫn còn có "những quan điểm và đánh giá khác nhau về tình hình và các biện pháp trừng phạt.”
Với việc ông Tập Cận Bình siết chặt kìm kẹp sắt đá đối với đảng lãnh đạo và nền kinh tế chính trị của Trung Quốc, các cuộc tranh luận dai dẳng về tính bền vững của sự tăng trưởng đáng kinh ngạc của đất nước đã trở lại nổi bật. Mô hình độc đoán của Trung Quốc, sau khi tiến xa, rốt cuộc có thể là không có gì là quá đặc biệt. Bằng chứng về sự trì trệ này cho thấy càng ngày càng tăng...
✱ CRS Congress: Tính đến ngày 14 tháng 10 năm 2022, Hoa Kỳ đã cung cấp hơn 20,3 tỷ đô la viện trợ để giúp Ukraine bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ - Lực lượng Đặc biệt của Hoa Kỳ mở các khóa đào tạo và huấn luyện cho lực lượng đặc biệt Ukraine. ✱ Yahoo News: CIA giám sát một chương trình bí mật huấn luyện chuyên sâu ở Mỹ cho các lực lượng hoạt động đặc biệt tinh nhuệ của Ukraine và các nhân viên tình báo khác. Chương trình huấn luyện bắt đầu vào năm 2015, tại một cơ sở không được tiết lộ ở miền Nam Hoa Kỳ. ✱ DW Germany - Lực lượng Mỹ huấn luyện quân đội Ukraine tại Đức và giúp họ học sử dụng các hệ thống vũ khí tiên tiến - việc huấn luyện các lực lượng Ukraine đang diễn ra ở các khu vực khác tại châu Âu, nhưng không tiết lộ địa điểm. ✱ Al Jazeera/DIA: Sự thất bại của các lực lượng Nga trước sự đối kháng mãnh liệt của Ukraine cho thấy lực lượng của Moscow không có khả năng đạt được mục tiêu xâm lược ban đầu do TT Putin đã đề ra. ✱ White House: Chúng tôi có quyền nói chuyện trực tiếp.
Từ ngày 6 đến 18 tháng 11 năm 2022 Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi Khí hậu của Liên Hiệp Quốc lần thứ 27 (Conference of the Parties, COP27) sẽ được tổ chức tại Sharm el-Sheikh, Ai Cập. Hội nghị này được Antonio Gunterres, Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc khai mạc và có khoảng đại diện của 200 quốc gia và hàng chục nghìn người tham dự...
✱ Tân Hoa Xã, TQ: Trung Quốc sẵn sàng làm việc với Hoa Kỳ để tìm ra cách thức phù hợp nhằm hòa hợp với nhau - chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi. ✱ Al Jazeera, Qatar: Chính quyền Biden cho biết Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh duy nhất của Hoa Kỳ “với mục đích định hình lại trật tự quốc tế và ngày càng có sức mạnh kinh tế, ngoại giao, quân sự và công nghệ để thúc đẩy mục tiêu đó” ✱ Kyodo News, Jp: Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho biết việc thắt chặt kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận một số chip cao cấp được Bắc Kinh sử dụng để sản xuất các hệ thống quân sự tiên tiến. ✱ Global Times, CN: Cuộc chiến chip ngày càng leo thang của Mỹ chống lại Trung Quốc đã tạo ra sự bất ổn to lớn cho ngành công nghiệp chip thế giới và đặt các nhà sản xuất chip hàng đầu vào tình thế cực kỳ khó khăn có thể dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng. ✱ Asia Nikkei, Jp: Những hạn chế sẽ khiến Bắc Kinh khó khăn hơn nhiều trong việc mua hoặc chế tạo chất bán dẫn tiên tiến cho một quân đội...
✱ Declassified Uk.: Các hồ sơ giải mật cho thấy, Vương quốc Anh đã dự đoán về một "cuộc đối đầu nghiêm trọng giữa Nga và Ukraine" từ năm 1992. ✱ The Grayzone: Bài thuyết trình vào tháng 4 năm 2022 dành cho các sĩ quan tình báo cao cấp của Anh, vạch ra một kế hoạch phức tạp để làm nổ tung Cầu Kerch ở Crimea. ✱ TASS Ru.: Các nhân viên thuộc các cơ quan tình báo của Mỹ và Anh trực tiếp tham gia vào các hoạt động bí mật với Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và đào tạo nhân viên để thực hiện công tác ✱ Yahoo News: CIA đã bí mật đào tạo các lực lượng Ukraine tại vùng tiền tuyến phía đông của Ukraine - CIA huấn luyện các đối tác Ukraine về các kỹ thuật bắn tỉa, cách vận hành tên lửa chống tăng Javelin và các thiết bị khác...
Trước khi ngưng đọc vì cho rằng chúng ta đã nói rất nhiều về những điều tương tự trong nhiều tháng qua, xin hãy để tôi nói rõ: Tôi không nói về Nga. Không, đây là một vấn đề lớn hơn. Nó mang tên Trung Quốc...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.